Sri Hayagriva Sahasra Nama Stotram
॥ śrīḥ ॥
śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ chaturbhujaṃ
prasannavadanaṃ dhyāyētsarvavighnōpaśāntayē ।
yasya dviradavakrādyāḥ pāriṣadyāḥ paraśśataṃ
vighnaṃ nighnanti satataṃ viṣvaksēnaṃ tamāśrayē . ।
śrīkāśyapaḥ ।
tāta mē śrīhayagrīvanāmnāṃ sāhasramuttamam ।
adhyētuṃ jāyatē kāṅkṣā tatprasīda mayi prabhō ॥ 1 ॥
itipṛṣṭastatōvācha brahmā lōka pitāmahaḥ ।
śrēyasāmapi cha śrēyaḥ kāśyapēha viśāmpatē ॥ 2 ॥
amatyā vihitaṃ pāpaṃ mūlatō hi vinaśyati ।
rahasyānāṃ rahasyaṃ cha pāvanānāṃ cha pāvanam ॥ 3 ॥
prāyaśchittē kṛtē tasya kartāna nirayī bhavēt ।
kāmatastu kṛtē pāpē prāyaśchittaśatēna cha ॥ 4 ॥
tanna naśyati tatkartā vyavahāryastu jāyatē ।
ēvaṃ durapanōdānāṃ buddhipūrvamahāṃhasām ॥ 5 ॥
āvarjanakarāṇāmapyantē niṣkṛtirīritā ।
praṇamya mānavatayā mantraratnānukīrtanam ॥ 6 ॥
haṃsanāmasahasrasyapaṭhanaṃ śirasānvaham ।
praṇamya bhagavadbhaktapādōdaka niṣēvaṇam ॥ 7 ॥
tadētatttritayaṃ sarvapāpasaṅghātanāśanam ।
itīdaṃ paramaṃ guhyaṃ haṃsō hayaśirāhariḥ ॥ 8 ॥
vēdōpadēśasamayē māṃ nibōdhyōpadiṣṭavāna ।
anēna mantraratnēna mahāśvaśirasō harēḥ ॥ 9 ॥
sahasranāmabhistulyā niṣkṛtirnētarāṃhasām ।
ananyabhagavadbhaktapādōdakaniṣēvaṇam ॥ 10 ॥
ētaddvayōpadēśāṅgamādau svīkāryamiṣyatē ।
ityuktvā’nantagaruḍaviṣvaksēnapadōdakam ॥ 11 ॥
ādau māṃ prāśayannantē pariśōṣyēkṛtāṃhasi ।
ātmanō nāmasāhasraṃ sarṣichChandō’dhidaivatam ॥ 12 ॥
sanyāsamudrikābhēdaṃ mahyaṃ sāṅgamupādiśat ।
yathāvattadidaṃ vatsa dadyāṃ tē śṛṇu tattvataḥ ॥ 13 ॥
yatprāpyātyantikī vṛttyā nivṛttyā mōkṣamēṣyati ।
hayāsyanāmasāhasrastōtrarājasya vaibhavam ॥ 14 ॥
ṛṣiśśrīmān hayagrīvō vidyāmūrtissvayaṃ hariḥ ।
dēvatā cha sa ēvāsya Chandōnuṣṭubiti śrutam ॥ 15 ॥
haṃsō haṃsō’hamityētē bījaṃ śaktistukīlakam ।
haṃsīṃ haṃsō’hamityētē prājñapyā manavastrayaḥ ॥ 16 ॥
ēkaikasya daśāvṛttiritisaṅkhyāvidhīyatē ।
praṇavatrayamantraṃ syātkavachaṃ śrīśśriyō bhavēt ॥ 17 ॥
śrīvibhūṣaṇa ityētaddhṛdayaṃ parikīrtitam ।
parōrajāḥ paraṃ brahmētyapi yōnirudāhṛtā ॥ 18 ॥
vidyāmūrtiriti dhyānaṃ viśvātmēti cha gadyatē ।
viśvamaṅgalanāmnō’sya viniyōgō yathāruchi ॥ 19 ॥
bhrūnētrāśrōtranāsāhanvōṣṭhatālūradē kramāt ।
ṣōḍaśasvaravinyāsō dakṣiṇārambhamiṣyatē ॥ 20 ॥
jihvātalē’pi tanmūlē svarāvantyau cha vinyasēt ।
tadā tāludvayanyāsasakhāyōstu parityajēt ॥ 21 ॥
ayaṃ hi vidyākāmānāmādyastvanya phalaiṣiṇām ।
dōḥpatsakthyaṅgulīśīrṣē vargānkachaṭatānnyasēt ॥ 22 ॥
pārśvayōstu vaphau pṛṣṭōdarayōstu babhau nyasēt ।
makāraṃ hṛdayē nyasya jīvē vā pañchaviṃśakē ॥ 23 ॥
nābhipāyūdarē guhyē yaralavānvinikṣipēt ।
śaṣau kuṇḍalayōśśīrṣaṃ hārē cha kaṭisūtrakē ॥ 24 ॥
sahau hṛdabjē hardē cha lamāpādaśikhē nyasēt ।
kṣañcha śīrṣādi pādāntaṃ mātṛkānyāsa ēṣa tu ॥ 25 ॥
asya śrīhayagrīvasahasranāma stōtramahāmantrasya śrīhayagrīva ṛṣiḥ ।
anuṣṭup Chandaḥ . śrīhayagrīva paramātmā dēvatā . haṃsa iti bījam ।
haṃsōhamiti śaktiḥ . haṃsāṃ haṃsīmiti kīlakam . ōṃ ōṃ ōmityastram ।
śrīḥ śriyaḥ iti kavacham . śrīvibhūṣaṇa iti hṛdayam ।
parōrajāḥ paraṃ brahmēti yōniḥ . vidyāmūrtirviśvātmā iti dhyānam ।
haṃsāmaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ . haṃsīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ ।
haṃsūṃ madhyamābhyāṃ namaḥ . haṃsōṃ anāmikābhyāṃ namaḥ ।
haṃsauṃ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ . haṃsaḥ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ।
ēvaṃ hṛdayādinyāsaḥ . ।
haṃsāṃ jñānāya hṛdayāya namaḥ . haṃsīṃ aiśvaryāya śirasē svāhā ।
haṃsūṃ śaktayai śikhāyai vaṣaṭ . haṃsōṃ balāya kavachāya hum ।
haṃsauṃ tējasē nētrābhyāṃ vauṣaṭ ।
haṃsaḥ vīryāyāstrāya phaṭ ōmiti digbandhaḥ . ।
atha mātṛkānyāsaḥ ।
ōṃ aṃ āṃ bhruvōḥ . iṃ īṃ nētrayōḥ . uṃ ūṃ śrōtrayōḥ . ṛṃ ṝṃ nāsikayōḥ ।
lṛṃ lṝṃ kapōlayōḥ . ēṃ aiṃ ōṣṭhayōḥ . ōṃ ōṃ dantapaṅktyōḥ ।
aṃ jihvātalē . aḥ jihvāmūlē ।
kavargaṃ dakṣiṇē bāhūmūlē kūrparē maṇibandhē karatalē hastāgrē ।
chavargaṃ vāmē bāhūmūlē kūrparē maṇibandhē karatalē hastāgrē ।
ṭavargaṃ dakṣiṇē pādamūlē jānuni pādapārṣṇau pādatalē pādāgrē ।
tavargaṃ vāmē pādamūlē jānuni pādapārṣṇau pādatalē pādāgrē ।
paphau pārśvayōḥ . babhau pṛṣṭhōdarayōḥ . maṃ hṛdi ।
yaṃ raṃ laṃ vaṃ nābhau pāyau udarē guhyē . śaṣau hastayōḥ ।
sahau śīrṣē kaṭyām . lakṣau hṛdabjē hārdē uti mātṛkānyāsaḥ . ।
atha dhyānam . ।
vidyāmūrtimakhaṇḍachandravalayaśvētāravindasthitaṃ
hṛdyābhaṃ sphaṭikādrinirmalatanuṃ vidyōtamānaṃśriyā ।
vāmāṅkasthitavallabhāṃ prati sadāvyākhyāntamāmnāyavā-
garthānādimapūruṣaṃ hayamukhaṃ dhyāyāmi haṃsātmakam ॥ 1 ॥
viśvātmā viśadaprabhāpratilasadvāgdēvatāmaṇḍalō
dēvō dakṣiṇapāṇiyugmavilasadbōdhāṅkachakrāyudhaḥ ।
vāmōdagrakarē daraṃ taditarēṇāśliṣya dōṣṇā ramāṃ
hastāgrē dhṛtapustakassa dayatāṃ haṃsō hiraṇyachChadaḥ ॥ 2 ॥
atha sahasranāmastōtraprārambhaḥ ।
ōṃ – śrīṃ haṃsō hamai mōṃ klīṃ śrīśśriyaśśrīvibhūṣaṇaḥ ।
parōrajāḥ paraṃ brahma bhūrbhuvassuvarādimaḥ ॥ 1 ॥
bhāsvānbhagaścha bhagavānsvastisvāhā namassvadhā ।
śrauṣaḍvauṣaḍhalaṃ huṃ phaṭ huṃ hrīṃ krōṃ hlauṃ yathā tathā ॥ 2 ॥
karkagrīvaḥ kalānāthaḥ kāmadaḥ karuṇākaraḥ ।
kamalādhyuṣitōtsaṅgaḥ kṣayē kālīvaśānugaḥ ॥ 3 ॥
niṣachChōpaniṣachchātha nīchairuchchaissamaṃ saha ।
śaśvadyugapadahvāya śanairēkō bahudhruvaḥ ॥ 4 ॥
bhūtabhṛdbhūridassākṣī bhūtādiḥ puṇyakīrtanaḥ ।
bhūmā bhūmiradhōnnaddhaḥ puruhūtaḥ puruṣṭutaḥ ॥ 5 ॥
praphullapuṇḍarīkākṣaḥ paramēṣṭhī prabhāvanaḥ ।
prabhurbhagaḥsatāṃ bandhurbhayadhvaṃsī bhavāpanaḥ ॥ 6 ॥
udyannuruśayāhuṃ kṛdurugāya urukramaḥ ।
udārastriyugastryātmā nidānaṃ nalayō hariḥ ॥ 7 ॥
hiraṇyagarbhō hēmāṅgō hiraṇyaśmaśrurīśitā ।
hiraṇyakēśō himahā hēmavāsā hitaiṣaṇaḥ ॥ 8 ॥
ādityamaṇḍalāntasthō mōdamānassamūhanaḥ ।
sarvātmā jagadādhārassannidhissāravānsvabhūḥ ॥ 9 ॥
gōpatirgōhitō gōmī kēśavaḥ kinnarēśvaraḥ ।
māyī māyāvikṛtikṛnmahēśānō mahāmahāḥ ॥ 10 ॥
mamā mimī mumū mṛmṝṃ mlumlūṃ mēmaiṃ tathaiva cha ।
mōmauṃ bindurvisargaścha hrasvōdīrghaḥ plutassvaraḥ ॥ 11 ॥
udāttaśchānudāttaścha svaritaḥ prachayastathā ।
kaṃ khaṃ gaṃ ghaṃ ṃaṃ cha chaṃ Chaṃ jaṃ jhaṃ ñaṃ ṭaṃ ṭhamēva cha ॥ 12 ॥
ḍaṃ ḍhaṃ ṇaṃ taṃ thaṃ cha daṃ cha dhaṃ naṃ paṃ phaṃ bamēva cha
bhaṃ maṃ yaṃ raṃ laṃ cha vaṃ cha śaṃ ṣaṃ saṃ haṃ lamēva cha ॥ 13 ॥
kṣaṃ yamōṃ vyañjanō jihvāmūlīyō’rdhavisargavān ।
upadhmānīya iti cha saṃyuktākṣara ēva cha ॥ 14 ॥
padaṃ kriyā kārakaścha nipātō gatiravyayaḥ ।
sannidhiryōgyatā’kāṅkṣā parasparasamanvayaḥ ॥ 15 ॥
vākyaṃ padyaṃ sampradāyō bhāvaśśabdārthalālitaḥ ।
vyañjanā lakṣaṇā śaktiḥ pākō rītiralaṅkṛtiḥ ॥ 16 ॥
śayyā phrauḍhadhvanistadvatkāvyaṃ sargaḥ kriyā ruchiḥ ।
nānārūpaprabandhaścha yaśaḥ puṇyaṃ mahaddhanam ॥ 17 ॥
vyavahāraparijñānaṃ śivētaraparikṣayaḥ ।
sadaḥ paramanirvāṇaṃ priyapathyōpadēśakaḥ ॥ 18 ॥
saṃskāraḥ pratibhā śikṣā grahaṇaṃ dhāraṇaṃ śramaḥ ।
āsutāsvādimā chitraṃ vistāraśchitrasaṃvidhiḥ ॥ 19 ॥
purāṇamitihāsaścha smṛtisūtraṃ cha saṃhitā ।
āchāra ātmanā tuṣṭirāchāryājñānatikramaḥ ॥ 20 ॥
śrīmānśrīgīḥśriyaḥ kāntaśśrīnidhiśśrīnikētanaḥ ।
śrēyānhayānanaśrīdaśśrīmayaśśritavatsalaḥ ॥ 21 ॥
haṃsaśśuchiṣadādityō vasuśchandrō’ntarikṣasat ।
hōtā cha vēdiṣadyōniratithirdrōṇasaddhaviḥ ॥ 22 ॥
nṛṣanmṛtyuścha varasadamṛtaṃ chartasadvṛṣaḥ ।
vyōmasadvividhaskōṭaśabdārthavyaṅgyavaibhavaḥ ॥ 23 ॥
abjā rasasvādutamō gōjā gēyō manōharaḥ ।
ṛtajāssakalaṃ bhadramadrijāsthairyamuttamam ॥ 24 ॥
ṛtaṃ samajñātvanṛtaṃ bṛhatsūkṣmavaśānugaḥ ।
satyaṃ jñānamanantaṃ yattatsadbrahmamayō’chyutaḥ ॥ 25 ॥
agrēbhavannagō nityaḥ paramaḥ puruṣōttamaḥ ।
yōganidrāparassvāmī nidhyānavaranirvṛnaḥ ॥ 26 ॥
rasō rasyō rasayitā rasavān rasikapriyaḥ ।
ānandō nandayansarvānānandī hayakandharaḥ ॥ 27 ॥
kālaḥ kālyaścha kālātmā kālābhyutthitajāgaraḥ ।
kalāsāchivyakṛtkāntākathitavyādhikāryakaḥ ॥ 28 ॥
dṛnnyañchanōdañchanōdyallayasargō laghukriyaḥ ।
vidyāsahāyō vāgīśō mātṛkāmaṇḍalīkutaḥ ॥ 29 ॥
hiraṇyaṃ haṃsamithunamīśānaśśaktimān jayī ।
grahamēthī guṇī śrībhūnīlālīlaikalālasa ॥ 30 ॥
aṅkēnōdūhya vāgdēvīmāchāryakamupāśrayaḥ ।
vēdavēdāntaśāstrārthatattvavyākhyānatatparaḥ ॥ 31 ॥
lhauṃ hlaṃ haṃ haṃ hayō haṃ sūṃ haṃsāṃ haṃsīṃ hasūṃ hasaum ।
hasūṃ haṃ hariṇō hārī harikēśō harēḍitaḥ ॥ 32 ॥
sanātanō nirbījassannavyaktō hṛdayēśayaḥ ।
akṣaraḥ kṣarajīvēśaḥ kṣamī kṣayakarō’chyutaḥ ॥ 33 ॥
kartākārayitā’kāryaṃ kāraṇaṃ prakṛtiḥ kṛtiḥ ।
kṣayakṣayamanāmārthō viṣṇurjiṣṇurjaganmayaḥ ॥ 34 ॥
saṅkuchanvikachansthāṇunirvikārō nirāmayaḥ ।
śuddhō buddhaḥ prabuddhaścha snigdhō mugdhassamuddhataḥ ॥ 35 ॥
saṅkalpadō bahubhavatsarvātmā sarvanāmabhṛt ।
sahasraśīrṣassarvajñassahasrākṣassahasrapāt ॥ 36 ॥
vyaktōvirāṭsvarāṭsamrāḍviṣvagrūpavapurvidhuḥ ।
māyāvī paramānandō mānyō māyātigō mahān ॥ 37 ॥
vaṭapatraśayō bālō lalannāmnāyasūchakaḥ ।
mukhanyastakaragrastapādāgrapaṭalaḥ prabhuḥ ॥ 38 ॥
naidrīhāsāśvasambhūtajñājñasātvikatāmasaḥ ।
mahārṇavāmbuparyaṅkaḥ padmanābhaḥ parātparaḥ ॥ 39 ॥
brahmabhūrbrahmabhayahṛddharirōmupadēśakṛt ।
madhukaiṭabhanirmātā mattabrahmamadāpahaḥ ॥ 40 ॥
vēdhōvilāsavāgānirdayāsārō mṛṣārthadaḥ ।
nārāyaṇāstranirmātāmadhukaiṭabhamardanaḥ ॥ 41 ॥
vēdakartā vēdabhartā vēdahartā vidāṃvaraḥ ।
puṅkhānupuṅkhahēṣāḍhyaḥ pūrṇaṣāḍguṇyavigrahaḥ ॥ 42 ॥
lālāmṛtakaṇavyājavāntanirdōṣavarṇakaḥ ।
ullōlasvānadhīrōdyaduchchairhalahaladhvaniḥ ॥ 43 ॥
karṇādārabhya kalkyātmā kaviḥ kṣīrārṇavōpamaḥ ।
śaṅkha chakragadī khaḍgī śārṅgī nirbhayamudrakaḥ ॥ 44 ॥
chinmudrāchihnitō hastatalavinyastapustakaḥ ।
vidyānāmnīṃ śriyaṃ śiṣyāṃ vēdayannijavaibhavam ॥ 45 ॥
aṣṭārṇyamyō’ṣṭabhujōvyaṣṭisṛṣṭikaraḥ pitā ।
aṣṭaiśvaryapradōhṛṣyadaṣṭamūrtipitṛstutaḥ ॥ 46 ॥
anītavēdapuruṣō vidhivēdōpadēśakṛt ।
vēdavēdāṅgavēdāntapurāṇasmṛtimūrtimān ॥ 47 ॥
sarvakarmasamārādhyassarvavēdamayō vibhuḥ ।
sarvārthatattvavyākhyātā chatuṣṣaṣṭikalādhipaḥ ॥ 48 ॥
śubhayuksumukhaśśuddhassurūpassugatassudhīḥ ।
suvratissaṃhṛtiśśūrassutapāḥ suṣṭutissuhṛt ॥ 49 ॥
sundarassubhagassaumyassukhadassuhṛdāṃ priyaḥ ।
sucharitrassukhataraśśuddhasatvapradāyakaḥ ॥ 50 ॥
rajastamōharō vīrōviśvarakṣādhurandharaḥ ।
naranārāyaṇākṛtyā guruśiṣyatvamāsthitaḥ ॥ 51 ॥
parāvarātmā prabalaḥ pāvanaḥ pāpanāśanaḥ ।
dayāghanaḥ kṣamāsārō vātsalyaikavibhūṣaṇaḥ ॥ 52 ॥
ādikūrmō jagadbhartā mahāpōtrī mahīdharaḥ ।
stadbhitsvāmī hariryakṣō hiraṇyaripuraichChikaḥ ॥ 53 ॥
prahlādapālakassarvabhayahartā priyaṃvadaḥ ।
śrīmukhālōkanasraṃsatkrauñchakaḥ kuhakāñchanaḥ ॥ 54 ॥
Chatrī kamaṇḍaludharō vāmanō vadatāṃ varaḥ ।
piśunātmā śanōdṛṣṭilōpanō balimardanaḥ ॥ 55 ॥
uruktamō baliśirōnyastāṅghrirbalimardanaḥ ।
jāmadagnyaḥ paraśubhṛtkṛttakṣattrakulōttamaḥ ॥ 56 ॥
rāmō’bhirāmaśśāntātmā harakōdaṇḍakhaṇḍanaḥ ।
śaraṇāgatasantrātā sarvāyōdhyakamuktidaḥ ॥ 57 ॥
saṅkarṣaṇōmadōdagrō balavānmusalāyudhaḥ ।
kṛṣṇāklēśaharaḥ kṛṣṇō mahāvyasanaśāntidaḥ ॥ 58 ॥
aṅgāritōttarāgarbhaprāṇadaḥ pārthasārathiḥ ।
gītāchāryō dharābhārahārī ṣaṭpuramardanaḥ ॥ 59 ॥
kalkī viṣṇuyaśassūnuḥ kalikāluṣyanāśanaḥ ।
sādhuduṣkṛtparitrāṇavināśavihitōdayaḥ ॥ 60 ॥
vaikuṇṭhē paramē tiṣṭhan sukumārayuvākṛtiḥ ।
viśvōdayasthitidhvaṃsasaṅkalpēna svayaṃ prabhuḥ ॥ 61 ॥
madanānāṃ cha madanō maṇikōṭīramānitaḥ ।
mandāramālikāpīḍō maṇikuṇḍalamaṇḍitaḥ ॥ 62 ॥
susnigdhanīlakuṭilakuntalaḥ kōmalākṛtiḥ ।
sulalāṭasstutilakassubhrūkassukapōlakaḥ ॥ 63 ॥
siddhāsadasadālōkasudhāsyandīradachChadaḥ ।
tārakākōrakākāravinirmitaradachChadaḥ ॥ 64 ॥
sudhāvartiparisphūrtiśōbhamānaradachChadaḥ ।
viṣṭabdhōvipulagrīvōnibhṛtōchchaiśśravasthitiḥ ॥ 65 ॥
samāvṛttāvadātōrumuktāprālambabhūṣaṇaḥ ।
ratnāṅgadī vajraniṣkī nīlaratnāṅkakaṅkaṇaḥ ॥ 66 ॥
harinmaṇigaṇābaddhaśṛṅkhalākaṅkaṇōrmikaḥ ।
sitōpavītasaṃśliṣyatpadmākṣamaṇimālikaḥ ॥ 67 ॥
śrīchūrṇavaddvādaśōrdhvapuṇḍrarēkhāpariṣkṛtaḥ ।
paṭṭatantugrathanavatpavitranaraśōbhitaḥ ॥ 68 ॥
pīnavakṣāmahāskandhō vipulōrukaṭītaṭaḥ ।
kaustubhī vanamālī cha kāntyāchandrāyutōpamaḥ ॥ 69 ॥
mandāramālikāmōdī mañjuvāgamalachChaviḥ ।
divyagandhō divyarasō divyatējā divaspatiḥ ॥ 70 ॥
vāchālō vākpatirvaktā vyākhyātā vādināṃ priyaḥ ।
bhaktahṛnmadhurō vādijihvābhadrānanasthitiḥ ॥ 71 ॥
smṛtisannihitassnigdhassiddhidasiddhisannutaḥ ।
mūlakandōmukundōglaussvayambhūśambhuraindavaḥ ॥ 72 ॥
iṣṭō manuryamaḥ kālakālyaḥ kambukalānidhiḥ ।
kalyaḥ kāmayitā bhīmaḥ kātaryaharaṇaḥ kṛtiḥ ॥ 73 ॥
sampriyaḥ pakkaṇastarkacharchānirdhāraṇādayaḥ ।
vyatirēkō vivēkaścha pravēkaḥ prakramaḥ kramaḥ ॥ 74 ॥
pramāṇa pratibhūḥ prājñaḥ prajñāpatthyāchadhāraṇaḥ ।
vidhirvidhātā vyavadhirudbhavaḥ prabhavasthitiḥ ॥ 75 ॥
viṣayassaṃśayaḥ pūrvaḥ pakṣaḥ kakṣyōpapādakaḥ ।
rāddhāntō vihitō nyāyaphalaniṣpattirudbhavaḥ ॥ 76 ॥
nānārūpāṇi tantrāṇi vyavahāryō vyavasthitiḥ ।
sarvasādhāraṇō dēvassādhvasādhuhitē rataḥ ॥ 77 ॥
sandhā sanātanō dharmō dharmairarchyā mahātmabhiḥ ।
Chandōmayastridhāmātmā svachChandaśChāndasēḍitaḥ ॥ 78 ॥
yajñō yajñātmakō yaṣṭā yajñāṅgō’paghanōhaviḥ ।
samidājyaṃ purōḍāśaśśālā sthālī sruvassruchā ॥ 79 ॥
prāgvaṃśō dēvayajanaḥ paridhiścha paristaraḥ ।
vēdirviharaṇaṃ trētā paśuḥ pāśaścha saṃskṛtiḥ ॥ 80 ॥
vidhirmantrō’rthavādaścha dravyamaṅgaṃ cha daivatam ।
stōtraṃ śastraṃ sāma gītirudgīthassarvasādhanam ॥ 81 ॥
yājyā purōnukāvyā cha sāmidhēnī samūhanam ।
prayōktāraḥ prayōgaścha prapañchaḥ prāśubhā śramaḥ ॥ 82 ॥
śraddhā pradhvaṃsanā tuṣṭiḥ puṣṭiḥ puṇyaṃ pratirbhavaḥ ।
sadassadasyasampātaḥ praśnaḥ prativachasthitiḥ ॥ 83 ॥
prāyaśchittaṃ pariṣkārō dhṛtirnirvahaṇaṃ phalam ।
niyōgō bhāvanā bhāvyaṃ hiraṇyaṃ dakṣiṇā nutiḥ ॥ 84 ॥
āśīrabhyupapattiścha tṛptissvaṃ śarma kēvalama ।
puṇyakṣayaḥ punaḥ pātabhayaṃ śikṣāśugardanaḥ ॥ 85 ॥
kārpaṇyaṃ yātanāṃ chintā nirvēdaścha vihastatā ।
dēhabhṛtkarmasampātaḥ kiñchitkarmānukūlakaḥ ॥ 86 ॥
ahētukatayā prēma sāmmukhyaṃ chāpyanugrahaḥ ।
śuchiśśrīmatkulajanō nētā sattvābhimānavān ॥ 87 ॥
antarāyaharaḥ pitrōraduṣṭāhāradāyakaḥ ।
śuddhāhārānurūpāṅgapariṇāmavidhāyakaḥ ॥ 88 ॥
srāvapātādivipadāṃ parihartā parāyaṇaḥ ।
śiraḥpāṇyādisandhātā kṣēmakṛtprāṇadaḥ prabhu ॥ 89 ॥
anirghṛṇaśchāviṣamaśśaktitritayadāyakaḥ ।
svēchChāprasaṅgasampattivyājaharṣaviśēṣavān ॥ 90 ॥
saṃvitsandhāyakassarvajanmaklēśasmṛtipradaḥ ।
vivakēśōkavairāgyabhavabhītividhāyakaḥ ॥ 91 ॥
garbhasyāpyanukūlādināsāntādhyavasāyadaḥ ।
śubhavaijananōpētasadanēhōjanipradaḥ ॥ 92 ॥
uttamāyuḥpradō brahmaniṣṭhānugrahakārakaḥ ।
svadāsajananistīrṇatadvaṃśajaparamparaḥ ॥ 93 ॥
śrīvaiṣṇavōtpādakṛtasvastikāvanimaṇḍalaḥ ।
adharvaṇōktaikaśatamṛtyudūrakriyāparaḥ ॥ 94 ॥
dayādyaṣṭaguṇādhātā tattatsaṃskṛtisādhakaḥ ।
mēdhāvidhātā śraddhākṛt sausthyadō jāmitāharaḥ ॥ 95 ॥
vighnanudvijayī dhātā dēśakālānukūlyakṛt ।
vinētā satpathānētā dōṣahṛchChubhadassakhā ॥ 96 ॥
hrīdō bhīdō ruchikarō viśvō viśvahitē rataḥ ।
pramādahṛtprāptakārī pradyumnō balavattaraḥ ॥ 97 ॥
sāṅgavēdasamāyōktā sarvaśāstrārthavittidaḥ ।
brahmacharyāntarāyaghnaḥ priyakṛddhitakṛtparaḥ ॥ 98 ॥
chittaśuddhipradaśChinnākṣachāpalyaḥ kṣamāvahaḥ ।
indriyārthāratichChēttā vidyaikavyasanāvahaḥ ॥ 99 ॥
ātmānukūlyaruchikṛdakhilārtivināśakaḥ ।
titīrṣuhṛttvarāvēdī gurusadbhaktitējasaḥ ॥ 100 ॥
gurusambandhaghaṭakō guruviśvāsavardhanaḥ ।
gurūpāsanasandhātā guruprēmapravardhanaḥ ॥ 101 ॥
āchāryābhimatairyōktā pañchasaṃskṛtibhāvanaḥ ।
gurūktavṛttinaiśchalyasandhātā’vahitasthitiḥ ॥ 102 ॥
āpannākhilarakṣārthamāchāryakamupāśritaḥ ।
śāstrapāṇipradānēna bhavamagnānsamuddharan ॥ 103 ॥
pāñchakālikadharmēṣu naiśchalyaṃ pratipādayan ।
svadāsārādhanādyarthaśuddhadravyapradāyakaḥ ॥ 104 ॥
nyāsavidyāvinirvōḍhā nyastātmabhararakṣakaḥ ।
svakaiṅkaryaikaruchidassvadāsyaprēmavardhanaḥ ॥ 105 ॥
āchāryārthākhiladravyasambhṛtyarpaṇarōchakaḥ ।
āchāryasya svasachChiṣyōjjīvanaikaruchipradaḥ ॥ 106 ॥
āgatyayōjayanāsahitaikakṛtijāgaraḥ ।
brahmavidyāsamāsvādasuhitaḥ kṛtisaṃskṛtiḥ ॥ 107 ॥
satkārē viṣadhīdātā taruṇyāṃ śavabuddhidaḥ ।
sabhāmpratyāyayanvyālīṃ sarvatra samabuddhidaḥ ॥ 108 ॥
sambhāvitāśēṣadōṣahṛtpunarnyāsarōchakaḥ ।
mahāviśvāsasandhātā sthairyadātā madāpahaḥ ॥ 109 ॥
nādavyākhyāsvasiddhāntarakṣāhētusvamantradaḥ ।
svamantrajapasaṃsiddhijaṅghālakavitōdayaḥ ॥ 110 ॥
aduṣṭaguṇavatkāvyabandhavyāmugdhachētanaḥ ।
vyaṅgyapradhānarasavadgadyapadyādinirmitiḥ ॥ 111 ॥
svabhaktastutisantuṣṭō bhūyōbhaktipradāyakaḥ ।
sātvikatyāgasampannasatkarmakṛdatipriyaḥ ॥ 112 ॥
nirantarānusmaraṇanijadāsaivādāsyakṛt ।
niṣkāmavatsalō naichyabhāvanēṣu vinirviśan ॥ 113 ॥
sarvabhūtabhavadbhāvaṃ sampaśyatsusadāsthitaḥ ।
karaṇatrayasārūpyakalyāṇapatisādaraḥ ॥ 114 ॥
kadā kadēti kaiṅkaryakāmināṃ śēṣitāmbhajana ।
paravyūhādinirdōṣaśubhāśrayaparigrahaḥ ॥ 115 ॥
chandramaṇḍalamadhyasya śvētāmbhōruhaviṣṭaraḥ ।
jyōtsnāyamānāṅgaruchinirdhūtāntarbahistamāḥ ॥ 116 ॥
bhāvyō bhāvayitā bhadraṃ pārijātavanālayaḥ ।
kṣīrābdhimadhyamadvīpapālakaḥ prapitāmahaḥ ॥ 117 ॥
nirantaranamōvākaśuddhayājihadāśrayaḥ ।
muktidaśvētamṛdrūpaśvētadvīpavibhāvanaḥ ॥ 118 ॥
garuḍāhāritaśvētamṛtpūtayadubhūdharaḥ ।
bhadrāśvavarṣanilayō bhayahārī śubhāśrayaḥ ॥ 119 ॥
bhadraśrīvatsahārāḍhyaḥ pañcharātrapravartakaḥ ।
bhaktātmabhāvabhavanō hārdō’ṅguṣṭhapramāṇavān ॥ 120 ॥
svadāsasatkṛtākṛtyē tanmitrāriṣu yōjayan ।
prāṇānutkrāmayannūrīkṛtaprārabdhalōpanaḥ ॥ 121 ॥
ladhvyaiva śikṣayāpāpamaśēṣamapi nirṇudan ।
tristhūṇakṣōbhatō bhūtasūkṣmyaissūkṣmavapussṛjan ॥ 122 ॥
niraṅkuśakṛpāpūrō nityakalyāṇakārakaḥ ।
mūrdhanyanāḍyā svāndāsānbrahmarandhrādudañchayan ॥ 123 ॥
upāsanaparānsarvān prārabdhamanubhāvayan ।
sarvaprārabdhadēhāntē’pyantimasmaraṇaṃ diśan ॥ 124 ॥
prapēyuṣāṃ bhējuṣāṃ cha yamadṛṣṭimabhāvayan ।
divyadēhapradassūryaṃ dvārayanmōkṣamēyuṣām ॥ 125 ॥
ātivāhikasatkārānadhvanyāpādya mānayan ।
sārvānkratubhujaśśaśvatprābhṛtāni pradāpayan ॥ 126 ॥
durantamāyākāntāraṃ drutaṃ yōgēn laṅghayan ।
sphāyatsudarśavividhavīthyantēnādhvanā nayan ॥ 127 ॥
sīmāntasindhuvirajāṃ yōgēnōttārayanvaśī ।
amānavasya dēvasya karaṃ śirasi dhārayan ॥ 128 ॥
anādivāsanāṃ dhūnvan vaikuṇṭhāptyā salōkayan ।
ahēyamaṅgalōdāratanudānātsarūpayana ॥ 129 ॥
sūrijuṣṭaṃ sukhaikāntaṃ paramaṃ padamāpayan ।
arāraṇyāmṛtāmbhōdhī darśayan śramanāśanaḥ ॥ 130 ॥
divyōdyānasarōvāpīsarinmaṇinagānnayana ।
airammadāmṛtasarōgamayansūpabṛṃhaṇaḥ ॥ 131 ॥
aśvatthaṃ sōmasavanaṃ prāpayanviṣṭaraśravāḥ ।
divyāpsarassamānītabrahmālaṅkāradāyakaḥ ॥ 132 ॥
divyavāsō’ñjanakṣaumamālyaissvānbahumānayan ।
svīyāmayōdhyāṃ nagarīṃ sādaraṃ sampravēśayan ॥ 133 ॥
dāsāndivyarasālōkagandhāṃsalaśarīrayan ।
svadāsānsūrivargēṇa sasnēhaṃ bahumānayan ॥ 134 ॥
sūrisēvōditānandanaichyānsvānatiśāyayan ।
vāchayansvāṃ namōvīpsāṃ kurvanprahvānkṛtāñjalīn ॥ 135 ॥
prākāragōpurārāmaprāsādēbhyaḥ praṇāmayan ।
indraprajāpatidvārapālasammānamāpayan ॥ 136 ॥
mālikāñchanmahārājavīthīmadhyaṃ nivāsayan ।
śrīvaikuṇṭhapurandhrībhirnānāsatkārakārakaḥ ॥ 137 ॥
divyaṃ vimānaṃ gamayan brahmakāntyābhipūrayan ।
mahānandātmakaśrīmanmaṇimaṇḍapamāpayan ॥ 138 ॥
hṛṣyatkumudachaṇḍādyairviṣvaksēnāntikaṃ nayan ।
sēnēśachōditāsthānanāyakō hētināyakaḥ ॥ 139 ॥
prāpayandivyamāsthānaṃ vainatēyaṃ praṇāmayan ।
śrīmatsundarasūrīndradivyapaṅktiṃ praṇāmayan ॥ 140 ॥
bhāsvarāsanaparyaṅkaprāpaṇēna kṛtārthayan ।
paryaṅkavidyāsaṃsiddhasarvavaibhavasaṅgataḥ ॥ 141 ॥
svātmānamēva śrīkāntaṃ sādaraṃ bhūri darśayan ।
śēṣataikaratiṃ śēṣaṃ śayyātmānaṃ praṇāmayan ॥ 142 ॥
anantākṣidvisāhasrasādarālōkapātrayan ।
akumārayuvākāraṃ śrīkāntaṃ sampraṇāmayan ॥ 143 ॥
ataṭānandatō hētō rañchayankilikiñchitam ।
dāsānatyutthitamuhuḥkṛtisṛṣṭiprasannahṛt ॥ 144 ॥
śrīyāṃ prāpasvayaṃ tātaṃ jīvaṃ putraṃ praharṣayan ।
majjayan svamukhāmbhōdhau svakāṃ kīrtiruchiṃ diśan ॥ 145 ॥
dayārdragaṅgāvalanākṛtahlādaiḥ kṛtārthayan ।
paryaṅkārōhaṇaprahvaṃ samaṃ lakṣmyōpapādayan ॥ 146 ॥
kastvamityanuyuñjānō dāsō’smītyuktivismitaḥ ।
apṛthaktvaprakārō’smi vāchāsvāśritavadbhavan ॥ 147 ॥
viduṣāṃ tatkratunayāddhayāsyavapuṣābhavan ।
vāsudēvātmanā bhūyō bhavanvaikuṇṭhanāyakaḥ ॥ 148 ॥
yathā tathaiva svaṃ rūpaṃ jaganmōhanamūrtimān ।
dvimūrtī bahumūrtīścha ātmanaścha prakāśayan ॥ 149 ॥
yugapatsakalaṃ sākṣātsvataḥ kartuṃ samarthayan ।
kavīnāmādiśannityaṃ muktānāmādimaḥ kaviḥ ॥ 150 ॥
ṣaḍarṇamanuniṣṭhānāṃ śvētadvīpasthitiṃ diśan ।
dvādaśākṣaraniṣṭhānāṃ lōkaṃ sāntānikaṃ diśan ॥ 151 ॥
aṣṭākṣaraikaniṣṭhānāṃ kāryaṃ vaikuṇṭhamarpayan ।
śaraṇāgatiniṣṭhānāṃ sākṣādvaikuṇṭhamarpayan ॥ 152 ॥
svamantrarājaniṣṭhānāṃ svasmārdātēśayaṃ diśan ।
śriyā gāḍhōpagūḍhātmā bhūtadhātrīruchiṃ diśan ॥ 153 ॥
nīlāvibhūtivyāmugdhō mahāśvētāśvamastakaḥ ।
tryakṣastripurasaṃhārī rudrasskandō vināyakaḥ ॥ 154 ॥
ajō viriñchō druhiṇō vyāptamūrtiramūrtikaḥ ।
asaṅgō’nanyadhīsaṅgavihaṅgōvairibhaṅgadaḥ ॥ 155 ॥
svāmī svaṃ svēna santupyan śakrassarvādhikasyadaḥ ।
svayañjyōtissvayaṃvaidyaśśūraśśūrakulōdbhavaḥ ॥ 156 ॥
vāsavō vasuraṇyōgnirvāsudēvassuhṛdvasuḥ ।
bhūtō bhāvī bhavanbhavyō viṣṇusthānassanātanaḥ ॥ 157 ॥
nityānubhāvō nēdīyāndavīyāndurvibhāvanaḥ ।
sanatkumārassandhātā sugandhissukhadarśanaḥ ॥ 158 ॥
tīrthaṃ titikṣustīrthāṅghristīrthasvāduśubhaśśuchiḥ ।
tīrthavaddīdhitistigmatējāstīvramanāmayaḥ ॥ 159 ॥
īśādyupaniṣadvēdyaḥ pañchōpaniṣadātmakaḥ ।
īḍantaḥsthō’pi dūrasthaḥ kalyāṇatamarūpavān ॥ 160 ॥
prāṇānāṃ prāṇanaḥ pūrṇajñānairapi sudurgrahaḥ ।
nāchikētōpāsanārchyastrimātrapraṇavōditaḥ ॥ 161 ॥
bhūtayōniścha sarvajñō’kṣarō’kṣaraparātparaḥ ।
akārādipadajñēyavyūhatārārthapūruṣaḥ ॥ 162 ॥
manōmayāmṛtō nandamayō dahararūpadṛt ।
nyāsavidyāvēdyarūpaḥ ādityāntarhiraṇmayaḥ ॥ 163 ॥
idandra ātmōdgīthādi pratīkō pāsanānvayī ।
madhuvidyōpāsanīyō gāyatrīdhyānagōcharaḥ ॥ 164 ॥
divyakaukṣēyasajjyōtiḥ śāṇḍilyōpāstivīkṣitaḥ ।
saṃvargavidyāvēdyātmā tat ṣōḍaśakalaṃ param ॥ 165 ॥
upakōsalavidyēkṣyaḥ pañchāgnyātmaśarīrakaḥ ।
vaiśvānaraḥ sadakhēbhūmā cha jagatkarmā’dipūruṣaḥ ॥ 166 ॥
mūrtāmūrtabrahma sarvaprēṣṭhō’nyapriyatākaraḥ ।
sarvāntaraśchāparōkṣaśchāntaryāmyamṛtō’naghaḥ ॥ 167 ॥
aharnāmādityarūpaśchāhannāmākṣisaṃśritaḥ ।
saturyagāyatryarthaścha yathōpāstyāpyasadvapuḥ ॥ 168 ॥
chandrādisāyujyapūrvamōkṣadanyāsagōcharaḥ ।
nyāsanāśyānabhyupētaprārabdhāṃśō mahādayaḥ ॥ 169 ॥
avatārarahasyādijñāniprārabdhanāśanaḥ ।
svēna svārthaṃ parēṇāpi kṛtē nyāsē phalapradaḥ ॥ 170 ॥
asāhasō’napāyaśrīssahāyassa śriyai vasan ।
śrīmānnārāyaṇō vāsudēvō’vyādviṣṇuruttamaḥ ॥ 171 ॥
॥ ōm ॥
itīdaṃ paramaṃ guhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam ।
vāgīśanāmasāhasraṃ vatsa tē’bhihitaṃ mayā ॥ 1 ॥
ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā śrāvayēdvā svayaṃ paṭhat ।
nāsau prāpnōti duritamihāmutra cha kiñchana ॥ 2 ॥
tadidaṃ prajapan svāmī vidyādhīśō hayānanaḥ ।
kṣatriyaśchēnmahārudrō vikramākrāntasarvabhūḥ ॥ 3 ॥
mahōdārō mahākīrtirmahitō vijayī bhavēt ।
ūrujaśchēduruyaśōdhanadhānyasamṛddhimān ॥ 4 ॥
aśēṣabhōgasambhūtō dhanādhipasamō bhavēt ।
śṛṇuyādēva vṛṣalassvayaṃ viprātsupūjitāt ॥ 5 ॥
mahimānamavāpnōti mahitaiśvaryabhājanam ।
śrīmatō hayaśīrṣasya nāmnāṃ sāhasramuttamam ॥ 6 ॥
śṛṇvanpaṭhannapi narassarvānkāmānavāpnuyāt ।
dharmārthakāmasantānabhāgyārōgyōttamāyuṣām ॥ 7 ॥
prāpaṇē paramō hētuḥ stavarājō’yamadbhutaḥ ।
hayagrīvē parā bhaktimudvahan ya imaṃ paṭhēt ॥ 8 ॥
trisandhyaṃ niyataśśuddhassō’pavargāya kalpatē ।
triḥ paṭhannāmasāhasraṃ pratyahaṃ vāgadhīśituḥ ॥ 9 ॥
mahatīṃ kīrtimāpnōti nissīmāṃ prēyasīṃ priyām ।
vīryaṃ balaṃ patitvaṃ cha mēdhāśraddhāvalōnnatīḥ ॥ 10 ॥
sārasvatasamṛddhiṃ cha bhavyānbhōgyānnatānsutān ।
abhirūpāṃ vadhūṃ sādhvīṃ suhṛdaścha hitaiṣiṇaḥ ॥ 11 ॥
brahmavidyāpravachanaiḥ kālakṣēpaṃ cha santatam ।
hayagrīvapadāmbhōja salilasyānukūlataḥ ॥ 12 ॥
labhēta nirmalaṃ śāntō haṃsōpāsanatatparaḥ ।
śrīmatparamahaṃsasya chittōllāsanasadvidhau ॥ 13 ॥
idaṃ tu nāmnāṃ sāhasramiṣṭasādhanamuttamam ।
pāpī pāpādvimuktassyādrōgī rōgādvimuchyatē ॥ 14 ॥
baddhō bandhādvimuchyēta bhītē bhītirvimuchyatē ।
muktō daridrō dāridryādbhavētpūrṇamanōrathaḥ ॥ 15 ॥
āpanna āpadā muktō bhavatyēva na saṃśayaḥ ।
haṃsārchanaparō nityaṃ haṃsārchanaparāyaṇaḥ ॥ 16 ॥
nirdhūtakalmaṣō nityaṃ brahmasāyujyamāpnuyāt ।
yē bhaktyā paramē haṃsē śriyā mithunitāṅgitē ॥ 17 ॥
janmavyādhijarānāśabhayabhājō na tē janāḥ ।
āchāryāttadidaṃ stōtramadhigatya paṭhēnnaraḥ ॥ 18 ॥
tasyēdaṃ kalpatē siddhyai nānyathā vatsa kāśyapa ।
āchāryaṃ lakṣaṇairyuktamanyaṃ vā’tmaviduttamam ॥ 19 ॥
vṛtvāchāryaṃ sadā bhaktyā siddhyai tadidamaśnuyāt ।
sa yāti paramāṃ vidyāṃ śakunibrahmaharṣaṇīm ॥ 20 ॥
hayāsyanāmasāhasrastutiraṃhōvināśinī ।
paramō haṃsa ēvādau praṇavaṃ brahmaṇē diśat ॥ 21 ॥
upādiśattatō vēdān śrīmāna hayaśirō hariḥ ।
tēnāsau stavarājō hi haṃsākhyahayagōcharaḥ ॥ 22 ॥
vidyāsāmrājyasampattimōkṣaikaphalasādhanam ।
sarvavitsvātmabhāvēna paramaṃ padamāpnuyāt ॥ 23 ॥
na tatra saṃśayaḥ kaśchinnipuṇaṃ paripaśyati ।
tathāpi svātmani prēmasindhusandhukṣaṇakṣamaḥ. ॥ 24 ॥
itīdaṃ nāmasāhasraṃ saṅgṛhītaṃ tathōttaram ।
ēvaṃ saṅgṛhya dēvēna hayagrīvēṇa pālanam ॥ 25 ॥
stōtraratnamidaṃ dattaṃ mahyaṃ tat kathitaṃ tava ।
haṃsanāmasahasrasya vaibhavaṃ paramādbhutam ॥ 26 ॥
vaktuṃ yathāvatkaśśaktō varṣakōṭiśatairapi ।
hayāsyaḥ paramō haṃsō harirnārāyaṇō’vyayaḥ ॥ 27 ॥
kāraṇaṃ śaraṇaṃ mṛtyuramṛtaṃ chākhilātmanām ।
satyaṃ satyaṃ punassatyaṃ dhyēyō nārāyaṇō hariḥ ॥ 28 ॥
samānamadhikaṃ vēdānna daivaṃ kēśavātparam ।
tattvaṃ vijñātukāmānāṃ pramāṇaissarvatōmukhaiḥ ॥ 29 ॥
tattvaṃ sa paramō haṃsa ēka ēva janārdanaḥ ।
idaṃ rahasyaṃ paramaṃ mahāpātakanāśanam ॥ 30 ॥
na chāśuśrūṣavē vāchyaṃ nābhaktāya kadāchana ।
nāpyanyadēvatāyāpi na vāchyaṃ nāstikāya cha ॥ 31 ॥
adhītyaitadgurumukhādanvahaṃ yaḥ paṭhēnnaraḥ ।
tadvaṃśyā api sarvē syussampatsārasvatōnnatāḥ ॥ 32 ॥
iti hayavadanānanāravindānmadhulaharīva nirargalā galantī ।
jagati daśaśatītadīyanāmnāṃ jayati jaḍānapi gīrṣu yōjayantī ॥ 33 ॥
॥ iti śrīhayagrīvasahasranāmastōtraṃ sampūrṇam ॥
FAQs
What is Sri Hayagriva Sahasra Nama Stotram?
Sri Hayagriva Sahasra Nama Stotram is a Bhagavad Gita available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.
Can I read Sri Hayagriva Sahasra Nama Stotram online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download Sri Hayagriva Sahasra Nama Stotram as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.