Chanakya Neethi – Chapter 16


na dhyātaṃ padamīśvarasya vidhivatsaṃsāravichChittayē
svargadvārakapāṭapāṭanapaṭurdharmō’pi nōpārjitaḥ ।
nārīpīnapayōdharōruyugalā svapnē’pi nāliṅgitaṃ
mātuḥ kēvalamēva yauvanavanachChēdē kuṭhārā vayam ॥ 01 ॥

jalpanti sārdhamanyēna paśyantyanyaṃ savibhramāḥ ।
hṛdayē chintayantyanyaṃ na strīṇāmēkatō ratiḥ ॥ 02 ॥

yō mōhānmanyatē mūḍhō raktēyaṃ mayi kāminī ।
sa tasyā vaśagō bhūtvā nṛtyēt krīḍāśakuntavat ॥ 03 ॥

kō’rthānprāpya na garvitō viṣayiṇaḥ kasyāpadō’staṃ gatāḥ
strībhiḥ kasya na khaṇḍitaṃ bhuvi manaḥ kō nāma rājapriyaḥ ।
kaḥ kālasya na gōcharatvamagamat kō’rthī gatō gauravaṃ
kō vā durjanadurgamēṣu patitaḥ kṣēmēṇa yātaḥ pathi ॥ 04 ॥

na nirmitō na chaiva na dṛṣṭapūrvō
na śrūyatē hēmamayaḥ kuraṅgaḥ ।
tathā’pi tṛṣṇā raghunandanasya
vināśakālē viparītabuddhiḥ ॥ 05 ॥

guṇairuttamatāṃ yāti nōchchairāsanasaṃsthitāḥ ।
prāsādaśikharasthō’pi kākaḥ kiṃ garuḍāyatē ॥ 06 ॥

guṇāḥ sarvatra pūjyantē na mahatyō’pi sampadaḥ ।
pūrṇēnduḥ kiṃ tathā vandyō niṣkalaṅkō yathā kṛśaḥ ॥ 07 ॥

parairuktaguṇō yastu nirguṇō’pi guṇī bhavēt ।
indrō’pi laghutāṃ yāti svayaṃ prakhyāpitairguṇaiḥ ॥ 08 ॥

vivēkinamanuprāptā guṇā yānti manōjñatām ।
sutarāṃ ratnamābhāti chāmīkaraniyōjitam ॥ 09 ॥

guṇaiḥ sarvajñatulyō’pi sīdatyēkō nirāśrayaḥ ।
anarghyamapi māṇikyaṃ hēmāśrayamapēkṣatē ॥ 10 ॥

atiklēśēna yaddravyamatilōbhēna yatsukham ।
śatrūṇāṃ praṇipātēna tē hyarthā mā bhavantu mē ॥ 11 ॥

kiṃ tayā kriyatē lakṣmyā yā vadhūriva kēvalā ।
yā tu vēśyēva sāmānyā pathikairapi bhujyatē ॥ 12 ॥

dhanēṣu jīvitavyēṣu strīṣu chāhārakarmasu ।
atṛptāḥ prāṇinaḥ sarvē yātā yāsyanti yānti cha ॥ 13 ॥

kṣīyantē sarvadānāni yajñahōmabalikriyāḥ ।
na kṣīyatē pātradānamabhayaṃ sarvadēhinām ॥ 14 ॥

tṛṇaṃ laghu tṛṇāttūlaṃ tūlādapi cha yāchakaḥ ।
vāyunā kiṃ na nītō’sau māmayaṃ yāchayiṣyati ॥ 15 ॥

varaṃ prāṇaparityāgō mānabhaṅgēna jīvanāt ।
prāṇatyāgē kṣaṇaṃ duḥkhaṃ mānabhaṅgē dinē dinē ॥ 16 ॥

priyavākyapradānēna sarvē tuṣyanti jantavaḥ ।
tasmāttadēva vaktavyaṃ vachanē kā daridratā ॥ 17 ॥

saṃsārakaṭuvṛkṣasya dvē phalē’mṛtōpamē ।
subhāṣitaṃ cha susvādu saṅgatiḥ sajjanē janē ॥ 18 ॥

janma janma yadabhyastaṃ dānamadhyayanaṃ tapaḥ ।
tēnaivā’bhyāsayōgēna dēhī chābhyasyatē punaḥ ॥ 19 ॥

pustakasthā tu yā vidyā parahastagataṃ dhanam ।
kāryakālē samutpannē na sā vidyā na taddhanam ॥ 20 ॥

FAQs

What is Chanakya Neethi - Chapter 16?

Chanakya Neethi - Chapter 16 is a Bhagavad Gita available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.

Can I read Chanakya Neethi - Chapter 16 online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download Chanakya Neethi - Chapter 16 as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook