Bhagavadgita Parayana – Chapter 2
ōṃ śrī paramātmanē namaḥ
atha dvitīyō’dhyāyaḥ
sāṅkhyayōgaḥ
sañjaya uvācha
taṃ tathā kṛpayā”viṣṭam aśrupūrṇākulēkṣaṇam ।
viṣīdantamidaṃ vākyam uvācha madhusūdanaḥ ॥1॥
śrī bhagavānuvācha
kutastvā kaśmalamidaṃ viṣamē samupasthitam ।
anāryajuṣṭamasvargyam akīrtikaramarjuna ॥2॥
klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyatē ।
kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvōttiṣṭha parantapa ॥3॥
arjuna uvācha
kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhyē drōṇaṃ cha madhusūdana ।
iṣubhiḥ pratiyōtsyāmi pūjārhāvarisūdana ॥4॥
gurūnahatvā hi mahānubhāvān śrēyō bhōktuṃ bhaikṣyamapīha lōkē ।
hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva bhuñjīya bhōgān rudhirapradigdhān ॥5॥
na chaitadvidmaḥ katarannō garīyaḥ yadvā jayēma yadi vā nō jayēyuḥ ।
yānēva hatvā na jijīviṣāmaḥ tē’vasthitāḥ pramukhē dhārtarāṣṭrāḥ ॥6॥
kārpaṇyadōṣōpahatasvabhāvaḥ pṛchChāmi tvāṃ dharmasammūḍhachētāḥ ।
yachChrēyaḥ syānniśchitaṃ brūhi tanmē śiṣyastē’haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ॥7॥
na hi prapaśyāmi mamāpanudyāt yachChōkamuchChōṣaṇamindriyāṇām ।
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ rājyaṃ surāṇāmapi chādhipatyam ॥8॥
sañjaya uvācha
ēvamuktvā hṛṣīkēśaṃ guḍākēśaḥ parantapaḥ ।
na yōtsya iti gōvindam uktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ॥9॥
tamuvācha hṛṣīkēśaḥ prahasanniva bhārata ।
sēnayōrubhayōrmadhyē viṣīdantamidaṃ vachaḥ ॥10॥
śrī bhagavānuvācha
aśōchyānanvaśōchastvaṃ prajñāvādāṃścha bhāṣasē ।
gatāsūnagatāsūṃścha nānuśōchanti paṇḍitāḥ ॥11॥
na tvēvāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ nēmē janādhipāḥ ।
na chaiva na bhaviṣyāmaḥ sarvē vayamataḥ param ॥12॥
dēhinō’sminyathā dēhē kaumāraṃ yauvanaṃ jarā ।
tathā dēhāntaraprāptiḥ dhīrastatra na muhyati ॥13॥
mātrāsparśāstu kauntēya śītōṣṇasukhaduḥkhadāḥ ।
āgamāpāyinō’nityāḥ tāṃstitikṣasva bhārata ॥14॥
yaṃ hi na vyathayantyētē puruṣaṃ puruṣarṣabha ।
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ sō’mṛtatvāya kalpatē ॥15॥
nāsatō vidyatē bhāvaḥ nābhāvō vidyatē sataḥ ।
ubhayōrapi dṛṣṭō’ntaḥ tvanayōstattvadarśibhiḥ ॥16॥
avināśi tu tadviddhi yēna sarvamidaṃ tatam ।
vināśamavyayasyāsya na kaśchitkartumarhati ॥17॥
antavanta imē dēhāḥ nityasyōktāḥ śarīriṇaḥ ।
anāśinō’pramēyasya tasmādyudhyasva bhārata ॥18॥
ya ēnaṃ vētti hantāraṃ yaśchainaṃ manyatē hatam ।
ubhau tau na vijānītaḥ nāyaṃ hanti na hanyatē ॥19॥
na jāyatē mriyatē vā kadāchit nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ ।
ajō nityaḥ śāśvatō’yaṃ purāṇaḥ na hanyatē hanyamānē śarīrē ॥20॥
vēdāvināśinaṃ nityaṃ ya ēnamajamavyayam ।
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ॥21॥
vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti narō’parāṇi ।
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇāni anyāni saṃyāti navāni dēhī ॥22॥
nainaṃ Chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ ।
na chainaṃ klēdayantyāpaḥ na śōṣayati mārutaḥ ॥23॥
achChēdyō’yamadāhyō’yam aklēdyō’śōṣya ēva cha ।
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuḥ achalō’yaṃ sanātanaḥ ॥24॥
avyaktō’yamachintyō’yam avikāryō’yamuchyatē ।
tasmādēvaṃ viditvainaṃ nānuśōchitumarhasi ॥25॥
atha chainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyasē mṛtam ।
tathā’pi tvaṃ mahābāhō naivaṃ śōchitumarhasi ॥26॥
jātasya hi dhruvō mṛtyuḥ dhruvaṃ janma mṛtasya cha ।
tasmādaparihāryē’rthē na tvaṃ śōchitumarhasi ॥27॥
avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata ।
avyaktanidhanānyēva tatra kā paridēvanā ॥28॥
āścharyavatpaśyati kaśchidēnaṃ āścharyavadvadati tathaiva chānyaḥ ।
āścharyavachchainamanyaḥ śṛṇōti śrutvā’pyēnaṃ vēda na chaiva kaśchit ॥29॥
dēhī nityamavadhyō’yaṃ dēhē sarvasya bhārata ।
tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śōchitumarhasi ॥30॥
svadharmamapi chāvēkṣya na vikampitumarhasi ।
dharmyāddhi yuddhāchChrēyō’nyat kṣatriyasya na vidyatē ॥31॥
yadṛchChayā chōpapannaṃ svargadvāramapāvṛtam ।
sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhantē yuddhamīdṛśam ॥32॥
atha chēttvamimaṃ dharmyaṃ saṅgrāmaṃ na kariṣyasi ।
tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ cha hitvā pāpamavāpsyasi ॥33॥
akīrtiṃ chāpi bhūtāni kathayiṣyanti tē’vyayām ।
sambhāvitasya chākīrtiḥ maraṇādatirichyatē ॥34॥
bhayādraṇāduparataṃ maṃsyantē tvāṃ mahārathāḥ ।
yēṣāṃ cha tvaṃ bahumataḥ bhūtvā yāsyasi lāghavam ॥35॥
avāchyavādāṃścha bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ ।
nindantastava sāmarthyaṃ tatō duḥkhataraṃ nu kim ॥36॥
hatō vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhōkṣyasēmahīm ।
tasmāduttiṣṭha kauntēya yuddhāya kṛtaniśchayaḥ ॥37॥
sukhaduḥkhē samē kṛtvā lābhālābhau jayājayau ।
tatō yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi ॥38॥
ēṣā tē’bhihitā sāṅkhyē buddhiryōgē tvimāṃ śṛṇu ।
buddhyā yuktō yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ॥39॥
nēhābhikramanāśō’sti pratyavāyō na vidyatē ।
svalpamapyasya dharmasya trāyatē mahatō bhayāt ॥40॥
vyavasāyātmikā buddhiḥ ēkēha kurunandana ।
bahuśākhā hyanantāścha buddhayō’vyavasāyinām ॥41॥
yāmimāṃ puṣpitāṃ vāchaṃ pravadantyavipaśchitaḥ ।
vēdavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ ॥42॥
kāmātmānaḥ svargaparāḥ janmakarmaphalapradām ।
kriyāviśēṣabahulāṃ bhōgaiśvaryagatiṃ prati ॥43॥
bhōgaiśvaryaprasaktānāṃ tayā’pahṛtachētasām ।
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyatē ॥44॥
traiguṇyaviṣayā vēdāḥ nistraiguṇyō bhavārjuna ।
nirdvandvō nityasattvasthaḥ niryōgakṣēma ātmavān ॥45॥
yāvānartha udapānē sarvataḥ samplutōdakē ।
tāvānsarvēṣu vēdēṣu brāhmaṇasya vijānataḥ ॥46॥
karmaṇyēvādhikārastē mā phalēṣu kadāchana ।
mā karmaphalahēturbhūḥ mā tē saṅgō’stvakarmaṇi ॥47॥
yōgasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya ।
siddhyasiddhyōḥ samō bhūtvā samatvaṃ yōga uchyatē ॥48॥
dūrēṇa hyavaraṃ karma buddhiyōgāddhanañjaya ।
buddhau śaraṇamanvichCha kṛpaṇāḥ phalahētavaḥ ॥49॥
buddhiyuktō jahātīha ubhē sukṛtaduṣkṛtē ।
tasmādyōgāya yujyasva yōgaḥ karmasu kauśalam ॥50॥
karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ ।
janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gachChantyanāmayam ॥51॥
yadā tē mōhakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati ।
tadā gantā’si nirvēdaṃ śrōtavyasya śrutasya cha ॥52॥
śrutivipratipannā tē yadā sthāsyati niśchalā ।
samādhāvachalā buddhiḥ tadā yōgamavāpsyasi ॥53॥
arjuna uvācha
sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya kēśava ।
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣēta kimāsīta vrajēta kim ॥54॥
śrī bhagavānuvācha
prajahāti yadā kāmān sarvānpārtha manōgatān ।
ātmanyēvātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadōchyatē ॥55॥
duḥkhēṣvanudvignamanāḥ sukhēṣu vigataspṛhaḥ ।
vītarāgabhayakrōdhaḥ sthitadhīrmuniruchyatē ॥56॥
yaḥ sarvatrānabhisnēhaḥ tattatprāpya śubhāśubham ।
nābhinandati na dvēṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā ॥57॥
yadā saṃharatē chāyaṃ kūrmō’ṅgānīva sarvaśaḥ ।
indriyāṇīndriyārthēbhyaḥ tasya prajñā pratiṣṭhitā ॥58॥
viṣayā vinivartantē nirāhārasya dēhinaḥ ।
rasavarjaṃ rasō’pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartatē ॥59॥
yatatō hyapi kauntēya puruṣasya vipaśchitaḥ ।
indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ ॥60॥
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ ।
vaśē hi yasyēndriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā ॥61॥
dhyāyatō viṣayānpuṃsaḥ saṅgastēṣūpajāyatē ।
saṅgātsañjāyatē kāmaḥ kāmātkrōdhō’bhijāyatē ॥62॥
krōdhādbhavati sammōhaḥ sammōhātsmṛtivibhramaḥ ।
smṛtibhraṃśāt buddhināśaḥ buddhināśātpraṇaśyati ॥63॥
rāgadvēṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścharan ।
ātmavaśyairvidhēyātmā prasādamadhigachChati ॥64॥
prasādē sarvaduḥkhānāṃ hānirasyōpajāyatē ।
prasannachētasō hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhatē ॥65॥
nā’sti buddhirayuktasya na chāyuktasya bhāvanā ।
na chābhāvayataḥ śāntiḥ aśāntasya kutaḥ sukham ॥66॥
indriyāṇāṃ hi charatāṃ yanmanō’nuvidhīyatē ।
tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi ॥67॥
tasmādyasya mahābāhō nigṛhītāni sarvaśaḥ ।
indriyāṇīndriyārthēbhyaḥ tasya prajñā pratiṣṭhitā ॥68॥
yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī ।
yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyatō munēḥ ॥69॥
āpūryamāṇamachalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat ।
tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarvē sa śāntimāpnōti na kāmakāmī ॥70॥
vihāya kāmānyaḥ sarvān pumāṃścharati nisspṛhaḥ ।
nirmamō nirahaṅkāraḥ sa śāntimadhigachChati ॥71॥
ēṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati ।
sthitvā’syāmantakālē’pi brahmanirvāṇamṛchChati ॥72॥
॥ ōṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē sāṅkhyayōgō nāma dvitīyō’dhyāyaḥ ॥
FAQs
What is Bhagavadgita Parayana - Chapter 2?
Bhagavadgita Parayana - Chapter 2 is a Bhagavad Gita available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.
Can I read Bhagavadgita Parayana - Chapter 2 online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download Bhagavadgita Parayana - Chapter 2 as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.