Bhagavadgita Parayana – Chapter 13


ōṃ śrī paramātmanē namaḥ
atha trayōdaśō’dhyāyaḥ
kṣētrakṣētrajñavibhāgayōgaḥ

arjuna uvācha
prakṛtiṃ puruṣaṃ chaiva kṣētraṃ kṣētrajñamēva cha ।
ētat vēditumichChāmi jñānaṃ jñēyaṃ cha kēśava ॥0॥

śrī bhagavānuvācha
idaṃ śarīraṃ kauntēya kṣētramityabhidhīyatē ।
ētadyō vētti taṃ prāhuḥ kṣētrajña iti tadvidaḥ ॥1॥

kṣētrajñaṃ chāpi māṃ viddhi sarvakṣētrēṣu bhārata ।
kṣētrakṣētrajñayōrjñānaṃ yattajjñānaṃ mataṃ mama ॥2॥

tatkṣētraṃ yachcha yādṛkcha yadvikāri yataścha yat ।
sa cha yō yatprabhāvaścha tatsamāsēna mē śṛṇu ॥3॥

ṛṣibhirbahudhā gītaṃ Chandōbhirvividhaiḥ pṛthak ।
brahmasūtrapadaiśchaiva hētumadbhirviniśchitaiḥ ॥4॥

mahābhūtānyahaṅkāraḥ buddhiravyaktamēva cha ।
indriyāṇi daśaikaṃ cha pañcha chēndriyagōcharāḥ ॥5॥

ichChā dvēṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṅghātaśchētanā dhṛtiḥ ।
ētatkṣētraṃ samāsēna savikāramudāhṛtam ॥6॥

amānitvamadambhitvam ahiṃsā kṣāntirārjavam ।
āchāryōpāsanaṃ śauchaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ ॥7॥

indriyārthēṣu vairāgyam anahaṅkāra ēva cha ।
janmamṛtyujarāvyādhi-duḥkhadōṣānudarśanam ॥8॥

asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu ।
nityaṃ cha samachittatvam iṣṭāniṣṭōpapattiṣu ॥9॥

mayi chānanyayōgēna bhaktiravyabhichāriṇī ।
viviktadēśasēvitvam aratirjanasaṃsadi ॥10॥

adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam ।
ētajjñānamiti prōktam ajñānaṃ yadatō’nyathā ॥11॥

jñēyaṃ yattatpravakṣyāmi yajjñātvā’mṛtamaśnutē ।
anādimatparaṃ brahma na sattannāsaduchyatē ॥12॥

sarvataḥ pāṇipādaṃ tat sarvatō’kṣiśirōmukham ।
sarvataḥ śrutimallōkē sarvamāvṛtya tiṣṭhati ॥13॥

sarvēndriyaguṇābhāsaṃ sarvēndriyavivarjitam ।
asaktaṃ sarvabhṛchchaiva nirguṇaṃ guṇabhōktṛ cha ॥14॥

bahirantaścha bhūtānām acharaṃ charamēva cha ।
sūkṣmatvāttadavijñēyaṃ dūrasthaṃ chāntikē cha tat ॥15॥

avibhaktaṃ cha bhūtēṣu vibhaktamiva cha sthitam ।
bhūtabhartṛ cha tajjñēyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu cha ॥16॥

jyōtiṣāmapi tajjyōtiḥ tamasaḥ paramuchyatē ।
jñānaṃ jñēyaṃ jñānagamyaṃ hṛdi sarvasya viṣṭhitam ॥17॥

iti kṣētraṃ tathā jñānaṃ jñēyaṃ chōktaṃ samāsataḥ ।
madbhakta ētadvijñāya madbhāvāyōpapadyatē ॥18॥

prakṛtiṃ puruṣaṃ chaiva viddhyanādī ubhāvapi ।
vikārāṃścha guṇāṃśchaiva viddhi prakṛtisambhavān ॥19॥

kāryakaraṇakartṛtvē hētuḥ prakṛtiruchyatē ।
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhōktṛtvē hēturuchyatē ॥20॥

puruṣaḥ prakṛtisthō hi bhuṅktē prakṛtijānguṇān ।
kāraṇaṃ guṇasaṅgō’sya sadasadyōnijanmasu ॥21॥

upadraṣṭā’numantā cha bhartā bhōktā mahēśvaraḥ ।
paramātmēti chāpyuktaḥ dēhē’sminpuruṣaḥ paraḥ ॥22॥

ya ēvaṃ vētti puruṣaṃ prakṛtiṃ cha guṇaiḥ saha ।
sarvathā vartamānō’pi na sa bhūyō’bhijāyatē ॥23॥

dhyānēnātmani paśyanti kēchidātmānamātmanā ।
anyē sāṅkhyēna yōgēna karmayōgēna chāparē ॥24॥

anyē tvēvamajānantaḥ śrutvā’nyēbhya upāsatē ।
tē’pi chātitarantyēva mṛtyuṃ śrutiparāyaṇāḥ ॥25॥

yāvatsañjāyatē kiñchit sattvaṃ sthāvarajaṅgamam ।
kṣētrakṣētrajñasaṃyōgāt tadviddhi bharatarṣabha ॥26॥

samaṃ sarvēṣu bhūtēṣu tiṣṭhantaṃ paramēśvaram ।
vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati ॥27॥

samaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram ।
na hinastyātmanā”tmānaṃ tatō yāti parāṃ gatim ॥28॥

prakṛtyaiva cha karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ ।
yaḥ paśyati tathā”tmānam akartāraṃ sa paśyati ॥29॥

yadā bhūtapṛthagbhāvam ēkasthamanupaśyati ।
tata ēva cha vistāraṃ brahma sampadyatē tadā ॥30॥

anāditvānnirguṇatvāt paramātmāyamavyayaḥ ।
śarīrasthō’pi kauntēya na karōti na lipyatē ॥31॥

yathā sarvagataṃ saukṣmyāt ākāśaṃ nōpalipyatē ।
sarvatrāvasthitō dēhē tathā”tmā nōpalipyatē ॥32॥

yathā prakāśayatyēkaḥ kṛtsnaṃ lōkamimaṃ raviḥ ।
kṣētraṃ kṣētrī tathā kṛtsnaṃ prakāśayati bhārata ॥33॥

kṣētrakṣētrajñayōrēvam antaraṃ jñānachakṣuṣā ।
bhūtaprakṛtimōkṣaṃ cha yē viduryānti tē param ॥34॥

॥ ōṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ
yōgaśāstrē śrīkṛṣṇārjunasaṃvādē kṣētrakṣētrajñavibhāgayōgō nāma trayōdaśō’dhyāyaḥ ॥

FAQs

What is Bhagavadgita Parayana - Chapter 13?

Bhagavadgita Parayana - Chapter 13 is a Bhagavad Gita available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.

Can I read Bhagavadgita Parayana - Chapter 13 online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download Bhagavadgita Parayana - Chapter 13 as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook