Taittiriya Upanishad – Shiksha Valli

(tai. ā. 7-1-1)

ōṃ śrī gurubhyō namaḥ । hariḥ ōm ॥

ōṃ śa-nnō̍ mi̠traśśaṃ varu̍ṇaḥ । śa-nnō̍ bhavatvarya̠mā । śa-nna̠ indrō̠ bṛha̠spati̍ḥ । śa-nnō̠ viṣṇu̍rurukra̠maḥ । namō̠ brahma̍ṇē । nama̍stē vāyō । tvamē̠va pra̠tyakṣa̠-mbrahmā̍si । tvāmē̠va pra̠tyakṣa̠-mbrahma̍ vadiṣyāmi । ṛ̠taṃ va̍diṣyāmi । sa̠tyaṃ va̍diṣyāmi । tanmāma̍vatu । tadva̠ktāra̍mavatu । ava̍tu̠ mām । ava̍tu va̠ktāram̎ । ōṃ śānti̠-śśānti̠-śśānti̍ḥ ॥ 1 ॥
iti prathamō-‘nuvākaḥ ॥

śīkṣāṃ vyā̎khyāsyā̠maḥ । varṇa̠ssvaraḥ । mātrā̠ balam । sāma̍ santā̠naḥ । ityuktaśśī̎kṣādhyā̠yaḥ ॥ 1 ॥
iti dvitīyō-‘nuvākaḥ ॥

sa̠ha nau̠ yaśaḥ । sa̠ha nau bra̍hmava̠rchasam । athātassagṃhitāyā upaniṣadaṃ vyā̎khyāsyā̠maḥ । pañchasvadhika̍raṇē̠ṣu । adhilōkamadhijyautiṣamadhividyamadhipraja̍madhyā̠tmam । tā mahāsagṃhitā i̍tyācha̠kṣatē । athā̍dhilō̠kam । pṛthivī pū̎rvarū̠pam । dyaurutta̍rarū̠pam । ākā̍śassa̠ndhiḥ ॥ 1 ॥
vāyu̍ssandhā̠nam । itya̍dhilō̠kam । athā̍dhijyau̠tiṣam । agniḥ pū̎rvarū̠pam । āditya utta̍rarū̠pam । ā̍passa̠ndhiḥ । vaidyuta̍ssandhā̠nam । itya̍dhijyau̠tiṣam । athā̍dhivi̠dyam । āchāryaḥ pū̎rvarū̠pam ॥ 2 ॥
antēvāsyutta̍rarū̠pam । vi̍dyā sa̠ndhiḥ । pravachanag̍ṃ sandhā̠nam । itya̍dhivi̠dyam । athādhi̠prajam । mātā pū̎rvarū̠pam । pitōtta̍rarū̠pam । pra̍jā sa̠ndhiḥ । prajananag̍ṃ sandhā̠nam । ityadhi̠prajam ॥ 3 ॥
athādhyā̠tmam । adharā hanuḥ pū̎rvarū̠pam । uttarā hanurutta̍rarū̠pam । vāksa̠ndhiḥ । jihvā̍ sandhā̠nam । ityadhyā̠tmam । itīmā ma̍hāsa̠g̠ṃhitāḥ । ya ēvamētā mahāsagṃhitā vyākhyā̍tā vē̠da । sandhīyatē praja̍yā pa̠śubhiḥ । brahmavarchasēnānnādyēna suvargyēṇa̍ lōkē̠na ॥ 4 ॥
iti tṛtīyō-‘nuvākaḥ ॥

yaśChanda̍sāmṛṣa̠bhō vi̠śvarū̍paḥ । Chandō̠bhyō-‘dhya̠mṛtā̎thsa-mba̠bhūva̍ । sa mēndrō̍ mē̠dhayā̎ spṛṇōtu । a̠mṛta̍sya dēva̠ dhāra̍ṇō bhūyāsam । śarī̍ra-mmē̠ vicha̍r​ṣaṇam । ji̠hvā mē̠ madhu̍mattamā । karṇā̎bhyā-mbhūri̠ viśru̍vam । brahma̍ṇaḥ kō̠śō̍-‘si mē̠dhayā-‘pi̍hitaḥ । śru̠ta-mmē̍ gōpāya । ā̠vaha̍ntī vitanvā̠nā ॥ 1 ॥
ku̠rvā̠ṇā chīra̍mā̠tmana̍ḥ । vāsāg̍ṃsi̠ mama̠ gāva̍ścha । a̠nna̠pā̠nē cha̍ sarva̠dā । tatō̍ mē̠ śriya̠māva̍ha । lō̠ma̠śā-mpa̠śubhi̍ssa̠ha svāhā̎ । āmā̍ yantu brahmachā̠riṇa̠ssvāhā̎ । vimā̍-”yantu brahmachā̠riṇa̠ssvāhā̎ । pramā̍-”yantu brahmachā̠riṇa̠ssvāhā̎ । damā̍yantu brahmachā̠riṇa̠ssvāhā̎ । śamā̍yantu brahmachā̠riṇa̠ssvāhā̎ ॥ 2 ॥
yaśō̠ janē̍-‘sāni̠ svāhā̎ । śrēyā̠nvasya̍sō-‘sāni̠ svāhā̎ । ta-ntvā̍ bhaga̠ pravi̍śāni̠ svāhā̎ । sa mā̍ bhaga̠ pravi̍śa̠ svāhā̎ । tasmin̎-thsa̠hasra̍śākhē । nibha̍gā̠ha-ntvayi̍ mṛjē̠ svāhā̎ । yathā-”pa̠ḥ prava̍tā̠-”yanti̍ । yathā̠ māsā̍ aharja̠ram । ē̠va-mmā-mbra̍hmachā̠riṇa̍ḥ । dhāta̠rāya̍ntu sa̠rvata̠ssvāhā̎ । pra̠ti̠vē̠śō̍-‘si̠ pramā̍bhāhi̠ pramā̍padyasva ॥ 3 ॥
iti chaturthō-‘nuvākaḥ ॥

bhūrbhuva̠ssuva̠riti̠ vā ē̠tāsti̠srō vyāhṛ̍tayaḥ । tāsā̍muhasmai̠ tā-ñcha̍tu̠rthīm । māhā̍chamasya̠ḥ pravē̍dayatē । maha̠ iti̍ । tadbrahma̍ । sa ā̠tmā । aṅgā̎nya̠nyā dē̠vatā̎ḥ । bhūriti̠ vā a̠yaṃ lō̠kaḥ । bhuva̠ itya̠ntari̍kṣam । suva̠ritya̠sau lō̠kaḥ ॥ 1 ॥
maha̠ ityā̍di̠tyaḥ । ā̠di̠tyēna̠ vāva sarvē̍ lō̠kā mahī̍yantē । bhūriti̠ vā a̠gniḥ । bhuva̠ iti̍ vā̠yuḥ । suva̠rityā̍di̠tyaḥ । maha̠ iti̍ cha̠ndramā̎ḥ । cha̠ndrama̍sā̠ vāva sarvā̍ṇi̠ jyōtīg̍ṃṣi̠ mahī̍yantē । bhūriti̠ vā ṛcha̍ḥ । bhuva̠ iti̠ sāmā̍ni । suva̠riti̠ yajūg̍ṃṣi ॥ 2 ॥
maha̠ iti̠ brahma̍ । brahma̍ṇā̠ vāva sarvē̍ vē̠dā mahī̍yantē । bhūriti̠ vai prā̠ṇaḥ । bhuva̠ itya̍pā̠naḥ । suva̠riti̍ vyā̠naḥ । maha̠ ityannam̎ । annē̍na̠ vāva sarvē̎ prā̠ṇā mahī̍yantē । tā vā ē̠tāśchata̍sraśchatu̠rdhā । chata̍sraśchatasrō̠ vyāhṛ̍tayaḥ । tā yō vēda̍ । sa vē̍da̠ brahma̍ । sarvē̎-‘smai dē̠vā ba̠limāva̍hanti ॥ 3 ॥
iti pañchamō-‘nuvākaḥ ॥

sa ya ē̠ṣō̎-‘ntarahṛ̍daya ākā̠śaḥ । tasmi̍nna̠ya-mpuru̍ṣō manō̠maya̍ḥ । amṛ̍tō hira̠ṇmaya̍ḥ । anta̍rēṇa̠ tālu̍kē । ya ē̠ṣastana̍ ivāva̠lamba̍tē । sē̎ndrayō̠niḥ । yatrā̠sau kē̍śā̠ntō vi̠varta̍tē । vya̠pōhya̍ śīr​ṣakapā̠lē । bhūritya̠gnau prati̍tiṣṭhati । bhuva̠ iti̍ vā̠yau ॥ 1 ॥
suva̠rityā̍di̠tyē । maha̠ iti̠ brahma̍ṇi । ā̠pnōti̠ svārā̎jyam । ā̠pnōti̠ mana̍sa̠spatim̎ । vākpa̍ti̠śchakṣu̍ṣpatiḥ । śrōtra̍patirvi̠jñāna̍patiḥ । ē̠tattatō̍ bhavati । ā̠kā̠śaśa̍rīra̠-mbrahma̍ । sa̠tyātma̍ prā̠ṇārā̍ma̠-mmana̍ ānandam । śānti̍samṛddhama̠mṛtam̎ । iti̍ prāchīna yō̠gyōpā̎ssva ॥ 2 ॥
iti ṣaṣṭhō-‘nuvākaḥ ॥

pṛ̠thi̠vya̍ntari̍kṣa̠-ndyaurdiśō̍-‘vāntaradi̠śāḥ । a̠gnirvā̠yurā̍di̠tyaścha̠ndramā̠ nakṣa̍trāṇi । āpa̠ ōṣa̍dhayō̠ vana̠spata̍ya ākā̠śa ā̠tmā । itya̍dhibhū̠tam । athādhyā̠tmam । prā̠ṇō vyā̠nō̍-‘pā̠na u̍dā̠nassa̍mā̠naḥ । chakṣu̠śśrōtra̠-mmanō̠ vāktvak । charma̍mā̠g̠ṃsagg snāvāsthi̍ ma̠jjā । ē̠tada̍dhivi̠dhāya̠ ṛṣi̠ravō̍chat । pāṅkta̠ṃ vā i̠dagṃ sarvam̎ । pāṅktē̍nai̠va pāṅktagg̍ spṛṇō̠tīti̍ ॥ 1 ॥
iti saptamō-‘nuvākaḥ ॥

ōmiti̠ brahma̍ । ōmitī̠dagṃ sarvam̎ । ōmityē̠tada̍nukṛtir-ha sma̠ vā a̠pyō śrā̍va̠yētyāśrā̍vayanti । ōmiti̠ sāmā̍ni gāyanti । ōgṃ śōmiti̍ śa̠strāṇi̍ śagṃsanti । ōmitya̍dhva̠ryuḥ pra̍tiga̠ra-mprati̍gṛṇāti । ōmiti̠ brahmā̠ prasau̍ti । ōmitya̍gnihō̠tramanu̍jānāti । ōmiti̍ brāhma̠ṇaḥ pra̍va̠kṣyannā̍ha̠ brahmōpā̎pnavā̠nīti̍ । brahmai̠vōpā̎pnōti ॥ 1 ॥
ityaṣṭamō-‘nuvākaḥ ॥

ṛta-ñcha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । satya-ñcha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । tapaścha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । damaścha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । śamaścha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । agnayaścha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । agnihōtra-ñcha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । atithayaścha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । mānuṣa-ñcha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । prajā cha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । prajanaścha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । prajātiścha svādhyāyaprava̍chanē̠ cha । satyamiti satyavachā̍ rāthī̠taraḥ । tapa iti tapōnityaḥ pau̍ruśi̠ṣṭiḥ । svādhyāyapravachanē ēvēti nākō̍ maudga̠lyaḥ ।
taddhi tapa̍staddhi̠ tapaḥ ॥ 1 ॥
iti navamō-‘nuvākaḥ ॥

a̠haṃ vṛ̠kṣasya̠ rēri̍vā । kī̠rtiḥ pṛ̠ṣṭha-ṅgi̠rēri̍va । ū̠rdhvapa̍vitrō vā̠jinī̍va sva̠mṛta̍masmi । dravi̍ṇa̠g̠ṃ sava̍rchasam । sumēdhā a̍mṛtō̠kṣitaḥ । iti triśaṅkōrvēdā̍nuva̠chanam ॥ 1 ॥
iti daśamō-‘nuvākaḥ ॥

vēdamanūchyāchāryō-‘ntēvāsinama̍nuśā̠sti । satya̠ṃ vada । dharma̠-ñchara । svādhyāyā̎nmā pra̠madaḥ । āchāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̍vachChē̠tsīḥ । satyānna prama̍dita̠vyam । dharmānna prama̍dita̠vyam । kuśalānna prama̍dita̠vyam । bhūtyai na prama̍dita̠vyam । svādhyāyapravachanābhyā-nna prama̍dita̠vyam ॥ 1 ॥
dēvapitṛkāryābhyā-nna prama̍dita̠vyam । mātṛ̍dēvō̠ bhava । pitṛ̍dēvō̠ bhava । āchārya̍dēvō̠ bhava । atithi̍dēvō̠ bhava । yānyanavadyāni̍ karmā̠ṇi । tāni sēvi̍tavyā̠ni । nō i̍tarā̠ṇi । yānyasmākagṃ sucha̍ritā̠ni । tāni tvayō̍pāsyā̠ni ॥ 2 ॥
nō i̍tarā̠ṇi । yē kē chārumachChrēyāg̍ṃsō brā̠hmaṇāḥ । tēṣā-ntvayā-”sanē na praśva̍sita̠vyam । śraddha̍yā dē̠yam । aśraddha̍yā-‘dē̠yam । śri̍yā dē̠yam । hri̍yā dē̠yam । bhi̍yā dē̠yam । saṃvi̍dā dē̠yam । atha yadi tē karmavichikitsā vā vṛttavichiki̍tsā vā̠ syāt ॥ 3 ॥
yē tatra brāhmaṇā̎ssamma̠r​śinaḥ । yuktā̍ āyu̠ktāḥ । alūkṣā̍ dharma̍kāmā̠ssyuḥ । yathā tē̍ tatra̍ vartē̠rann । tathā tatra̍ vartē̠thāḥ । athābhyā̎khyā̠tēṣu । yē tatra brāhmaṇā̎ssamma̠r​śinaḥ । yuktā̍ āyu̠ktāḥ । alūkṣā̍ dharmakāmā̠ssyuḥ । yathā tē̍ tēṣu̍ vartē̠rann । tathā tēṣu̍ vartē̠thāḥ । ēṣa̍ ādē̠śaḥ । ēṣa u̍padē̠śaḥ । ēṣā vē̍dōpa̠niṣat । ētada̍nuśā̠sanam । ēvamupā̍sita̠vyam । ēvamu chaita̍dupā̠syam ॥ 4 ॥
ityēkādaśō-‘nuvākaḥ ॥

śa-nnō̍ mi̠traśśaṃ varu̍ṇaḥ । śa-nnō̍ bhavatvarya̠mā । śa-nna̠ indrō̠ bṛha̠spati̍ḥ । śa-nnō̠ viṣṇu̍rurukra̠maḥ । namō̠ brahma̍ṇē । nama̍stē vāyō । tvamē̠va pra̠tyakṣa̠-mbrahmā̍si । tvāmē̠va pra̠tyakṣa̠-mbrahmāvā̍diṣam । ṛ̠tama̍vādiṣam । sa̠tyama̍vādiṣam । tanmāmā̍vīt । tadva̠ktāra̍māvīt । āvī̠nmām । āvī̎dva̠ktāram̎ । ōṃ śānti̠-śśānti̠-śśānti̍ḥ ॥ 1 ॥
iti dvādaśō-‘nuvākaḥ ॥

॥ hari̍ḥ ōm ॥
॥ śrī kṛṣṇārpaṇamastu ॥