ଉପଦେଶ ସାରଂ (ରମଣ ମହର୍ଷି)

କର୍ତୁରାଜ୍ଞୟା ପ୍ରାପ୍ୟତେ ଫଲମ୍ ।
କର୍ମ କିଂ ପରଂ କର୍ମ ତଜ୍ଜଡମ୍ ॥ 1 ॥

କୃତିମହୋଦଧୌ ପତନକାରଣମ୍ ।
ଫଲମଶାଶ୍ଵତଂ ଗତିନିରୋଧକମ୍ ॥ 2 ॥

ଈଶ୍ଵରାର୍ପିତଂ ନେଚ୍ଛୟା କୃତମ୍ ।
ଚିତ୍ତଶୋଧକଂ ମୁକ୍ତିସାଧକମ୍ ॥ 3 ॥

କାୟଵାଙ୍ମନଃ କାର୍ୟମୁତ୍ତମମ୍ ।
ପୂଜନଂ ଜପଶ୍ଚିଂତନଂ କ୍ରମାତ୍ ॥ 4 ॥

ଜଗତ ଈଶଧୀ ୟୁକ୍ତସେଵନମ୍ ।
ଅଷ୍ଟମୂର୍ତିଭୃଦ୍ଦେଵପୂଜନମ୍ ॥ 5 ॥

ଉତ୍ତମସ୍ତଵାଦୁଚ୍ଚମଂଦତଃ ।
ଚିତ୍ତଜଂ ଜପଧ୍ୟାନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 6 ॥

ଆଜ୍ୟଧାରୟା ସ୍ରୋତସା ସମମ୍ ।
ସରଲଚିଂତନଂ ଵିରଲତଃ ପରମ୍ ॥ 7 ॥

ଭେଦଭାଵନାତ୍ ସୋଽହମିତ୍ୟସୌ ।
ଭାଵନାଽଭିଦା ପାଵନୀ ମତା ॥ 8 ॥

ଭାଵଶୂନ୍ୟସଦ୍ଭାଵସୁସ୍ଥିତିଃ ।
ଭାଵନାବଲାଦ୍ଭକ୍ତିରୁତ୍ତମା ॥ 9 ॥

ହୃତ୍ସ୍ଥଲେ ମନଃ ସ୍ଵସ୍ଥତା କ୍ରିୟା ।
ଭକ୍ତିୟୋଗବୋଧାଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ 10 ॥

ଵାୟୁରୋଧନାଲ୍ଲୀୟତେ ମନଃ ।
ଜାଲପକ୍ଷିଵଦ୍ରୋଧସାଧନମ୍ ॥ 11 ॥

ଚିତ୍ତଵାୟଵଶ୍ଚିତ୍କ୍ରିୟାୟୁତାଃ ।
ଶାଖୟୋର୍ଦ୍ଵୟୀ ଶକ୍ତିମୂଲକା ॥ 12 ॥

ଲୟଵିନାଶନେ ଉଭୟରୋଧନେ ।
ଲୟଗତଂ ପୁନର୍ଭଵତି ନୋ ମୃତମ୍ ॥ 13 ॥

ପ୍ରାଣବଂଧନାଲ୍ଲୀନମାନସମ୍ ।
ଏକଚିଂତନାନ୍ନାଶମେତ୍ୟଦଃ ॥ 14 ॥

ନଷ୍ଟମାନସୋତ୍କୃଷ୍ଟୟୋଗିନଃ ।
କୃତ୍ୟମସ୍ତି କିଂ ସ୍ଵସ୍ଥିତିଂ ୟତଃ ॥ 15 ॥

ଦୃଶ୍ୟଵାରିତଂ ଚିତ୍ତମାତ୍ମନଃ ।
ଚିତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶନଂ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶନମ୍ ॥ 16 ॥

ମାନସଂ ତୁ କିଂ ମାର୍ଗଣେ କୃତେ ।
ନୈଵ ମାନସଂ ମାର୍ଗ ଆର୍ଜଵାତ୍ ॥ 17 ॥

ଵୃତ୍ତୟସ୍ତ୍ଵହଂ ଵୃତ୍ତିମାଶ୍ରିତାଃ ।
ଵୃତ୍ତୟୋ ମନୋ ଵିଦ୍ଧ୍ୟହଂ ମନଃ ॥ 18 ॥

ଅହମୟଂ କୁତୋ ଭଵତି ଚିନ୍ଵତଃ ।
ଅୟି ପତତ୍ୟହଂ ନିଜଵିଚାରଣମ୍ ॥ 19 ॥

ଅହମି ନାଶଭାଜ୍ୟହମହଂତୟା ।
ସ୍ଫୁରତି ହୃତ୍ସ୍ଵୟଂ ପରମପୂର୍ଣସତ୍ ॥ 20 ॥

ଇଦମହଂ ପଦାଽଭିଖ୍ୟମନ୍ଵହମ୍ ।
ଅହମିଲୀନକେଽପ୍ୟଲୟସତ୍ତୟା ॥ 21 ॥

ଵିଗ୍ରହେଂଦ୍ରିୟପ୍ରାଣଧୀତମଃ ।
ନାହମେକସତ୍ତଜ୍ଜଡଂ ହ୍ୟସତ୍ ॥ 22 ॥

ସତ୍ତ୍ଵଭାସିକା ଚିତ୍କ୍ଵଵେତରା ।
ସତ୍ତୟା ହି ଚିଚ୍ଚିତ୍ତୟା ହ୍ୟହମ୍ ॥ 23 ॥

ଈଶଜୀଵୟୋର୍ଵେଷଧୀଭିଦା ।
ସତ୍ସ୍ଵଭାଵତୋ ଵସ୍ତୁ କେଵଲମ୍ ॥ 24 ॥

ଵେଷହାନତଃ ସ୍ଵାତ୍ମଦର୍ଶନମ୍ ।
ଈଶଦର୍ଶନଂ ସ୍ଵାତ୍ମରୂପତଃ ॥ 25 ॥

ଆତ୍ମସଂସ୍ଥିତିଃ ସ୍ଵାତ୍ମଦର୍ଶନମ୍ ।
ଆତ୍ମନିର୍ଦ୍ଵୟାଦାତ୍ମନିଷ୍ଠତା ॥ 26 ॥

ଜ୍ଞାନଵର୍ଜିତାଽଜ୍ଞାନହୀନଚିତ୍ ।
ଜ୍ଞାନମସ୍ତି କିଂ ଜ୍ଞାତୁମଂତରମ୍ ॥ 27 ॥

କିଂ ସ୍ଵରୂପମିତ୍ୟାତ୍ମଦର୍ଶନେ ।
ଅଵ୍ୟୟାଽଭଵାଽଽପୂର୍ଣଚିତ୍ସୁଖମ୍ ॥ 28 ॥

ବଂଧମୁକ୍ତ୍ୟତୀତଂ ପରଂ ସୁଖମ୍ ।
ଵିଂଦତୀହ ଜୀଵସ୍ତୁ ଦୈଵିକଃ ॥ 29 ॥

ଅହମପେତକଂ ନିଜଵିଭାନକମ୍ ।
ମହଦିଦଂତପୋ ରମନଵାଗିୟମ୍ ॥ 30 ॥