1 – ଅରୁଣକେତୁକଚୟନଂ – କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ – ଭଦ୍ରଂ କର୍ଣେଭିଃ
କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକଃ – ଅରୁଣକେତୁକଚୟନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ୟାମ॑ ଦେଵାଃ ।
ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ୟେମା॒କ୍ଷଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତ୍ରାଃ ।
ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ୟଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ୟଁଦାୟୁଃ॑ ॥
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ୟୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ ॥
ଆପ॑ମାପାମ॒ପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ᳚ ।
ଅ॒ସ୍ମା-ଦ॒ସ୍ମା-ଦି॒ତୋ-ଽମୁତଃ॑ ॥ 1 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ୟୁଶ୍ଚ॒ ସୂର୍ୟ॑ଶ୍ଚ । ସ॒ହ ସ॑ଞ୍ଚ-ସ୍କ॒ରର୍ଧି॑ୟା ॥ ଵା॒ୟ୍ଵଶ୍ଵା॑ ରଶ୍ମି॒ପତ॑ୟଃ । ମରୀ᳚ଚ୍ୟାତ୍ମାନୋ॒ ଅଦ୍ରୁ॑ହଃ । ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଭୁ॑ଵନ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ତ୍ତ୍ଵାୟ॑ ମେ ସୁତ ॥ ମହାନାମ୍ନୀ-ର୍ମ॑ହାମା॒ନାଃ । ମ॒ହ॒ସୋ ମ॑ହସ॒-ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ।
ଦେ॒ଵୀଃ ପ॑ର୍ଜନ୍ୟ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ତ୍ତ୍ଵାୟ॑ ମେ ସୁତ ॥ 2 ॥
ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ୟୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରକ୍ଷଃ॑ । ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ୟୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରଘ᳚ମ୍ । ଅପା᳚ଘ୍ରା॒ମପ॑ ଚା॒ଵର୍ତି᳚ମ୍ । ଅପ॑ ଦେ॒ଵୀରି॒ତୋ ହି॑ତ ॥ ଵଜ୍ର॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀରଜୀ॑ତାଗ୍ଶ୍ଚ ।
ଭୁଵ॑ନ-ନ୍ଦେଵ॒ସୂଵ॑ରୀଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନଦି॑ତି-ନ୍ଦେ॒ଵୀମ୍ । ୟୋନି॑ନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁ॒ଦୀଷ॑ତ ॥ ଶି॒ଵା ନ॒-ଶ୍ଶନ୍ତ॑ମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦି॒ଵ୍ୟା ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୟଃ( ) ।
ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ସର॑ସ୍ଵତି । ମା ତେ॒ ଵ୍ୟୋ॑ମ ସ॒ନ୍ଦୃଶି॑ ॥ 3 ॥
(ଅ॒ମୁତଃ॑ – ସୁ॒ – ତୌଷ॑ଧୟୋ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ସ୍ମୃତିଃ॑ ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷ॑-ମୈତି॒ହ୍ୟ᳚ମ୍ । ଅନୁ॑ମାନ-ଶ୍ଚତୁଷ୍ଟ॒ୟମ୍ । ଏ॒ତୈରାଦି॑ତ୍ୟ ମଣ୍ଡଲମ୍ ।
ସର୍ଵୈ॑ରେଵ॒ ଵିଧା᳚ସ୍ୟତେ ॥ ସୂର୍ୟୋ॒ ମରୀ॑ଚି॒ମାଦ॑ତ୍ତେ । ସର୍ଵସ୍ମା᳚-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାଦ॒ଧି । ତସ୍ୟାଃ ପାକ ଵି॑ଶେଷେ॒ଣ । ସ୍ମୃ॒ତ-ଙ୍କା॑ଲ ଵି॒ଶେଷ॑ଣମ୍ ॥
ନ॒ଦୀଵ॒ ପ୍ରଭ॑ଵା-ତ୍କା॒ଚିତ୍ । ଅ॒କ୍ଷୟ୍ୟା᳚-ଥ୍ସ୍ୟନ୍ଦ॒ତେ ୟ॑ଥା ॥ 4 ॥
ତାନ୍ନଦ୍ୟୋ-ଽଭି ସ॑ମାୟ॒ନ୍ତି । ସୋ॒ରୁ-ସ୍ସତୀ॑ ନ ନି॒ଵର୍ତ॑ତେ ॥
ଏ॒ଵନ୍ନା॒ନା ସ॑ମୁତ୍ଥା॒ନାଃ । କା॒ଲା-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରି॑ତାଃ । ଅଣୁଶଶ୍ଚ ମ॑ହଶ॒ଶ୍ଚ । ସର୍ଵେ॑ ସମଵ॒ୟନ୍ତ୍ରି॑ ତମ୍ ॥ ସ ତୈ᳚-ସ୍ସ॒ର୍ଵୈ-ସ୍ସ॑ମାଵି॒ଷ୍ଟଃ । ଊ॒ରୁ-ସ୍ସ॑ନ୍ନ ନି॒ଵର୍ତ॑ତେ । ଅଧି ସଂଵଁଥ୍ସ॑ରଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ ।
ତଦେଵ॑ ଲକ୍ଷ॒ଣେ ॥ 5 ॥
ଅଣୁଭିଶ୍ଚ ମ॑ହଦ୍ଭି॒ଶ୍ଚ । ସ॒ମାରୂ॑ଢଃ ପ୍ର॒ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ । ସଂଵଁଥ୍ସରଃ ପ୍ର॑ତ୍ୟକ୍ଷେ॒ଣ ।
ନା॒ଧିସ॑ତ୍ତ୍ଵଃ ପ୍ର॒ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ ॥ ପ॒ଟରୋ॑ ଵିକ୍ଲି॑ଧଃ ପି॒ଙ୍ଗଃ । ଏ॒ତ-ଦ୍ଵ॑ରୁଣ॒ ଲକ୍ଷ॑ଣମ୍ । ୟତ୍ରୈତ॑-ଦୁପ॒ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ । ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତତ୍ର॒ ନୀୟ॑ତେ ॥
ଏକଗ୍ମ୍ ହି ଶିରୋ ନା॑ନା ମୁ॒ଖେ । କୃ॒ଥ୍ସ୍ନ-ନ୍ତ॑ଦୃତ॒ ଲକ୍ଷ॑ଣମ୍ ॥ 6 ॥
ଉଭୟତ-ସ୍ସପ୍ତେ᳚ନ୍ଦ୍ରିୟା॒ଣି । ଜ॒ଲ୍ପିତ॑-ନ୍ତ୍ଵେଵ॒ ଦିହ୍ୟ॑ତେ ॥
ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣେ ସଂଵଁ॑ଥ୍ସର॒ସ୍ୟ । ଦକ୍ଷିଣ ଵାମ॑ୟୋଃ ପା॒ର୍ଶ୍ଵୟୋଃ । ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ୟଦ୍ୟ॑ଜ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ୟତ୍ ।
ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ୟୌରି॑ଵାସି । ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ୟା ଅଵ॑ସି ସ୍ଵଧାଵଃ । ଭ॒ଦ୍ରା ତେ॑ ପୂଷନ୍ନି॒ହ ରା॒ତିର॒ସ୍ତ୍ଵିତି॑ ॥
ନାତ୍ର॒ ଭୁଵ॑ନମ୍ । ନ ପୂ॒ଷା । ନ ପ॒ଶଵଃ॑ ।
ନାଦିତ୍ୟ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେଣ ପ୍ରିୟତ॑ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ଏତଦ୍ଵୈ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ୟ ପ୍ରିୟତ॑ମଗ୍ମ୍ ରୂ॒ପମ୍ । ୟୋ-ଽସ୍ୟ ମହାନର୍ଥ ଉତ୍ପଥ୍ସ୍ୟମା॑ନୋ ଭ॒ଵତି । ଇଦ-ମ୍ପୁଣ୍ୟ-ଙ୍କୁ॑ରୁଷ୍ଵେ॒ତି । ତମାହର॑ଣ-ନ୍ଦ॒ଦ୍ୟାତ୍ ॥ 7 ॥
(ୟ॒ଥା॒ – ଲ॒କ୍ଷ॒ଣ – ଋ॑ତୁ॒ଲକ୍ଷ॑ଣଂ॒ – ଭୁଵ॑ନଗ୍ମ୍ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ସା॒କ॒ଞ୍ଜାନାଗ୍ମ୍॑ ସ॒ପ୍ତଥ॑ମାହୁ-ରେକ॒ଜମ୍ । ଷଡୁ॑ଦ୍ୟ॒ମା ଋଷ॑ୟୋ ଦେଵ॒ଜା ଇତି॑ ।
ତେଷା॑ମି॒ଷ୍ଟାନି॒ ଵିହି॑ତାନି ଧାମ॒ଶଃ । ସ୍ଥା॒ତ୍ରେ ରେ॑ଜନ୍ତେ॒ ଵିକୃ॑ତାନି ରୂପ॒ଶଃ ॥ କୋନୁ॑ ମର୍ୟା॒ ଅମି॑ଥିତଃ । ସଖା॒ ସଖା॑ୟମବ୍ରଵୀତ୍ । ଜହା॑କୋ ଅ॒ସ୍ମଦୀ॑ଷତେ ॥
ୟସ୍ତି॒ତ୍ୟାଜ॑ ସଖି॒ଵିଦ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଖା॑ୟମ୍ ।
ନ ତସ୍ୟ॑ ଵା॒ଚ୍ୟପି॑ ଭା॒ଗୋ ଅ॑ସ୍ତି ।
ୟଦୀଗ୍ମ୍॑ ଶୃ॒ଣୋତ୍ୟ॒ଲକଗ୍ମ୍॑ ଶୃଣୋତି ॥ 8 ॥
ନ ହି ପ୍ର॒ଵେଦ॑ ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॒ ପନ୍ଥା॒ମିତି॑ ॥
ଋ॒ତୁର୍-ଋ॑ତୁନା ନୁ॒ଦ୍ୟମା॑ନଃ ।
ଵିନ॑ନାଦା॒ଭିଧା॑ଵଃ । ଷଷ୍ଟିଶ୍ଚ ତ୍ରିଗ୍ମ୍ଶ॑କା ଵ॒ଲ୍ଗାଃ ।
ଶୁ॒କ୍ଲକୃ॑ଷ୍ଣୌ ଚ॒ ଷାଷ୍ଟି॑କୌ ॥
ସା॒ରା॒ଗ॒ଵ॒ସ୍ତ୍ରୈ-ର୍ଜ॒ରଦ॑କ୍ଷଃ ।
ଵ॒ସ॒ନ୍ତୋ ଵସୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ହ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରସ୍ୟ॑ ସଵି॒ତୁଃ । ପ୍ରୈ॒ଷ॒କୃ-ତ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ସ୍ସ୍ମୃ॑ତଃ ॥ ଅ॒ମୂନା॒ଦୟ॑-ତେତ୍ୟ॒ନ୍ୟାନ୍ ॥ 9 ॥
ଅ॒ମୂଗ୍ଶ୍ଚ॑ ପରି॒ରକ୍ଷ॑ତଃ । ଏ॒ତା ଵା॒ଚଃ ପ୍ର॑ୟୁଜ୍ୟ॒ନ୍ତେ । ୟତ୍ରୈ ତ॑ଦୁପ॒ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ ॥ ଏ॒ତଦେ॒ଵ ଵି॑ଜାନୀ॒ୟାତ୍ । ପ୍ର॒ମାଣ॑-ଙ୍କାଲ॒ପର୍ୟ॑ୟେ । ଵି॒ଶେ॒ଷ॒ଣ-ନ୍ତୁ॑ ଵକ୍ଷ୍ୟା॒ମଃ । ଋ॒ତୂନା᳚-ନ୍ତନ୍ନି॒ବୋଧ॑ତ ॥ ଶୁକ୍ଲଵାସା॑ ରୁଦ୍ର॒ଗଣଃ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମେଣା॑ଵର୍ତ॒ତେ ସ॑ହ ।
ନି॒ଜହ॑-ନ୍ପୃଥି॑ଵୀଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ଵାମ୍ ॥ 10 ॥
ଜ୍ୟୋ॒ତିଷା᳚ ଽପ୍ରତି॒ଖ୍ୟେନ॑ ସଃ ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ରୂ॒ପାଣି॑ ଵାସା॒ଗ୍ମ୍॒ସି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନା᳚-ନ୍ନି॒ବୋଧ॑ତ । ସଂଵଁଥ୍ସରୀଣ॑-ଙ୍କର୍ମ॒ଫଲମ୍ । ଵର୍ଷାଭି-ର୍ଦ॑ଦତା॒ଗ୍ମ୍॒ ସହ ॥ ଅଦୁଃଖୋ॑ ଦୁଃଖ ଚ॑କ୍ଷୁରି॒ଵ । ତଦ୍ମା॑ ପୀତ ଇଵ॒ ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ । ଶୀତେନା᳚ ଵ୍ୟଥ॑ୟନ୍ନି॒ଵ । ରୁ॒ରୁଦ॑କ୍ଷ ଇଵ॒ ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ ॥ ହ୍ଲାଦୟତେ᳚ ଜ୍ଵଲ॑ତଶ୍ଚୈ॒ଵ ।
ଶା॒ମ୍ୟତ॑ଶ୍ଚାସ୍ୟ॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ । ୟାଵୈ ପ୍ରଜା ଭ୍ରଗ୍ଗ୍॑ଶ୍ୟ॒ନ୍ତେ । ସଂଵଁଥ୍ସରାତ୍ତା ଭ୍ରଗ୍ଗ୍॑ଶ୍ୟ॒ନ୍ତେ ॥ ୟାଃ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତି । ସଂଵଁଥ୍ସରେ ତାଃ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତି । ଵ॒ର୍॒ଷାଭ୍ୟ॑ ଇତ୍ୟ॒ର୍ଥଃ ॥ 11 ॥
(ଶୃ॒ଣୋ॒ – ତ୍ୟ॒ନ୍ୟାନ୍ଥ୍ – ସ॒ର୍ଵା – ମେ॒ଵ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ଅକ୍ଷି॑ଦୁଃ॒ଖୋତ୍ଥି॑ତସ୍ୟୈ॒ଵ । ଵି॒ପ୍ରସ॑ନ୍ନେ କ॒ନୀନି॑କେ । ଆଙ୍କ୍ତେ ଚାଦ୍ଗ॑ଣ-ନ୍ନା॒ସ୍ତି । ଋ॒ଭୂଣା᳚-ନ୍ତନ୍ନି॒ବୋଧ॑ତ ॥ କ॒ନ॒କା॒ଭାନି॑ ଵାସା॒ଗ୍ମ୍॒ସି । ଅ॒ହତା॑ନି ନି॒ବୋଧ॑ତ ।
ଅନ୍ନମଶ୍ର୍ନୀତ॑ ମୃଜ୍ମୀ॒ତ । ଅ॒ହଂ-ଵୋଁ॑ ଜୀଵ॒ନପ୍ର॑ଦଃ ॥ ଏ॒ତା ଵା॒ଚଃ ପ୍ର॑ୟୁଜ୍ୟ॒ନ୍ତେ ।
ଶ॒ରଦ୍ୟ॑ତ୍ରୋପ॒ ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ ॥ 12 ॥
ଅଭିଧୂନ୍ଵନ୍ତୋ-ଽଭିଘ୍ନ॑ନ୍ତ ଇ॒ଵ । ଵା॒ତଵ॑ନ୍ତୋ ମ॒ରୁଦ୍ଗ॑ଣାଃ ॥ ଅମୁତୋ ଜେତୁମିଷୁମୁ॑ଖମି॒ଵ । ସନ୍ନଦ୍ଧା-ସ୍ସହ ଦ॑ଦୃଶେ॒ ହ । ଅପଦ୍ଧ୍ଵସ୍ତୈ-ର୍ଵସ୍ତିଵ॑ର୍ଣୈରି॒ଵ । ଵି॒ଶି॒ଖାସଃ॑ କପ॒ର୍ଦିନଃ ॥ ଅକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ୟ ୟୋଥ୍ସ୍ୟ॑ମାନ॒ସ୍ୟ । କୃ॒ଦ୍ଧସ୍ୟେ॑ଵ॒ ଲୋହି॑ନୀ । ହେମତଶ୍ଚକ୍ଷୁ॑ଷୀ ଵି॒ଦ୍ୟାତ୍ । ଅ॒କ୍ଷ୍ଣୟୋଃ᳚, କ୍ଷିପ॒ଣୋରି॑ଵ ॥ 13 ॥
ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ-ନ୍ଦେଵ॑ଲୋକେ॒ଷୁ । ମ॒ନୂନା॑ମୁଦ॒କ-ଙ୍ଗୃ॑ହେ । ଏ॒ତା ଵା॒ଚଃ ପ୍ର॑ଵଦ॒ନ୍ତୀଃ । ଵୈ॒ଦ୍ୟୁତୋ॑ ୟାନ୍ତି॒ ଶୈଶି॑ରୀଃ ॥ ତା ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଵ॑ମାନା॒ ଅନ୍ଵୈ᳚କ୍ଷତ । ଇ॒ହ ଜୀ॑ଵି॒କାମ-ପ॑ରିପଶ୍ୟନ୍ନ୍ । ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ଇ॒ହେହ ଵ॑-ସ୍ସ୍ଵତ॒ପସଃ । ମରୁ॑ତ॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॑ତ୍ଵଚଃ । ଶର୍ମ॑ ସ॒ପ୍ରଥା॒ ଆଵୃ॑ଣେ ॥ 14 ॥
(ଦୃଶ୍ୟ॑ତ – ଇ॒ଵା – ଵୃ॑ଣେ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଅତି॑ ତା॒ମ୍ରାଣି॑ ଵାସା॒ଗ୍ମ୍॒ସି । ଅ॒ଷ୍ଟିଵ॑ଜ୍ରି ଶ॒ତଘ୍ନି॑ ଚ ।
ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଵିପ୍ର॑ହର॒ନ୍ତି । ଅ॒ଗ୍ନିଜି॑ହ୍ଵା ଅ॒ସଶ୍ଚ॑ତ ॥ ନୈଵ ଦେଵୋ॑ ନ ମ॒ର୍ତ୍ୟଃ । ନ ରାଜା ଵ॑ରୁଣୋ॒ ଵିଭୁଃ । ନାଗ୍ନି-ର୍ନେନ୍ଦ୍ରୋ ନ ପ॑ଵମା॒ନଃ । ମା॒ତୃକ୍କ॑ଚ୍ଚ ନ॒ ଵିଦ୍ୟ॑ତେ ॥ ଦି॒ଵ୍ୟସ୍ୟୈକା॒ ଧନୁ॑ରାର୍ତ୍ନିଃ ।
ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟାମପ॑ରା ଶ୍ରି॒ତା ॥ 15 ॥
ତସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରୋ ଵମ୍ରି॑ରୂପେ॒ଣ । ଧ॒ନୁର୍ଜ୍ୟା॑-ମଛି॒ନଥ୍ସ୍ଵ॑ୟମ୍ ॥ ତଦି॑ନ୍ଦ୍ର॒ଧନୁ॑ରିତ୍ୟ॒ଜ୍ୟମ୍ । ଅ॒ଭ୍ରଵ॑ର୍ଣେଷୁ॒ ଚକ୍ଷ॑ତେ । ଏତଦେଵ ଶଂୟୋଁ-ର୍ବାର୍ହ॑ସ୍ପତ୍ୟ॒ସ୍ୟ । ଏ॒ତ-ଦ୍ରୁ॑ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଧନୁଃ ॥ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ତ୍ଵେଵ॒ ଧନୁ॑ରାର୍ତ୍ନିଃ । ଶିର॒ ଉତ୍ପି॑ପେଷ ।
ସ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ୟ-ସ୍ସପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟେଣ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ସ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ନୈନଗ୍ମ୍॑ ରୁ॒ଦ୍ର ଆରୁ॑କୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 16 ॥
(ଶ୍ରି॒ତା – ୟଜ॑ତେ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଅ॒ତ୍ୟୂ॒ର୍ଧ୍ଵା॒କ୍ଷୋ-ଽତି॑ରଶ୍ଚାତ୍ । ଶିଶି॑ରଃ ପ୍ର॒ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ ।
ନୈଵ ରୂପ-ନ୍ନ॑ ଵାସା॒ଗ୍ମ୍॒ସି । ନ ଚକ୍ଷୁଃ॑ ପ୍ରତି॒ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ ॥ ଅ॒ନ୍ୟୋନ୍ୟ॒-ନ୍ତୁ ନ॑ ହିଗ୍ଗ୍ସ୍ରା॒ତଃ । ସ॒ତ ସ୍ତ॑-ଦ୍ଦେଵ॒ଲକ୍ଷ॑ଣମ୍ । ଲୋହିତୋ-ଽକ୍ଷ୍ଣି ଶା॑ରଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣିଃ ।
ସୂ॒ର୍ୟସ୍ୟୋ॑ଦୟ॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ତି ॥ ତ୍ଵ-ଙ୍କରୋଷି॑ ନ୍ୟଞ୍ଜ॒ଲିକାମ୍ । ତ୍ଵ॒-ଙ୍କରୋ॑ଷି ନି॒ଜାନୁ॑କାମ୍ ॥ 17 ॥
ନିଜାନୁକାମେ᳚ ନ୍ୟଞ୍ଜ॒ଲିକା । ଅମୀ ଵାଚ-ମୁପାସ॑ତାମି॒ତି ॥
ତସ୍ମୈ ସର୍ଵ ଋତଵୋ॑ ନମ॒ନ୍ତେ । ମର୍ୟାଦା କରତ୍ଵା-ତ୍ପ୍ର॑ପୁରୋ॒ଧାମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣ॑ ଆପ୍ନୋ॒ତି । ୟ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ ।
ସ ଖଲୁ ସଂଵଁଥ୍ସର ଏତୈ-ସ୍ସେନାନୀ॑ଭି-ସ୍ସ॒ହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାୟ ସର୍ଵାନ୍-କାମାନ॑ଭିଵ॒ହତି । ସ ଦ୍ର॒ଫ୍ସଃ ।
ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ 18 ॥
ଅଵ॑ ଦ୍ର॒ଫ୍ସୋ ଅଗ୍ମ୍॑ଶ॒ମତୀ॑ମତିଷ୍ଠତ୍ । ଇ॒ୟା॒ନଃ କୃ॒ଷ୍ଣୋ ଦ॒ଶଭି॑-ସ୍ସ॒ହସ୍ରୈଃ᳚ ।
ଆଵ॒ର୍ତ-ମିନ୍ଦ୍ର॒-ଶ୍ଶଚ୍ୟା॒ ଧମ॑ନ୍ତମ୍ । ଉପସ୍ନୁହି ତ-ନ୍ନୃମଣା-ମଥ॑ଦ୍ରାମି॒ତି ॥ ଏତୟୈ ଵେନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସଲା ଵୃ॑କ୍ୟା ସ॒ହ । ଅସୁରା-ନ୍ପ॑ରିଵୃ॒ଶ୍ଚତି । ପୃଥି॑ଵ୍ୟ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶୁମ॑ତୀ । ତାମ॒ନ୍ଵ-ଵ॑ସ୍ଥିତ-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ଦି॒ଵଞ୍ଚ॑ ।
ନୈଵଂ-ଵିଁଦୁଷା-ଽଽଚାର୍ୟା᳚-ନ୍ତେଵା॒ସିନୌ । ଅନ୍ୟୋନ୍ୟସ୍ମୈ᳚ ଦ୍ରୁହ୍ୟା॒ତାମ୍ । ୟୋ ଦ୍ରୁ॒ହ୍ୟତି । ଭ୍ରଶ୍ୟତେ ସ୍ଵ॑ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କାତ୍ । ଇତ୍ୟତୁ ମ॑ଣ୍ଡଲା॒ନି । ସୂର୍ୟ ମଣ୍ଡଲା᳚ ନ୍ୟାଖ୍ୟା॒ୟିକାଃ । ଅତ ଊର୍ଧ୍ଵଗ୍ମ୍ସ॑ନିର୍ଵ॒ଚନାଃ ॥ 19 ॥
(ନି॒ଜାନୁ॑କାଂ॒ – ଭଵ॑ତି – ଦ୍ରୁହ୍ୟା॒ତା-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଆରୋଗୋ ଭ୍ରାଜଃ ପଟରଃ॑ ପତ॒ଙ୍ଗଃ । ସ୍ଵର୍ଣରୋ ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନ୍॑. ଵିଭା॒ସଃ । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଦିଵମା॑ତପ॒ନ୍ତି । ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା ଅନପସ୍ଫୁର॑ନ୍ତ ଇ॒ତି ॥ କଶ୍ୟ॑ପୋ-ଽଷ୍ଟ॒ମଃ । ସ ମହାମେରୁ-ନ୍ନ॑ ଜହା॒ତି । ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ୟତ୍ତେ॒ ଶିଲ୍ପ॑-ଙ୍କଶ୍ୟପ ରୋଚ॒ନାଵ॑ତ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟାଵ॑-ତ୍ପୁଷ୍କ॒ଲ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁ ।
ୟସ୍ମି॒-ନ୍ଥ୍ସୂର୍ୟା॒ ଅର୍ପି॑ତା-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସା॒କମ୍ ॥ 20 ॥
ତସ୍ମି-ନ୍ରାଜାନ-ମଧିଵିଶ୍ରୟେ॑ମମି॒ତି ॥ ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ କଶ୍ୟପା-ଜ୍ଜ୍ୟୋତି॑–ର୍ଲଭ॒ନ୍ତେ । ତାନ୍ଥ୍ସୋମଃ କଶ୍ୟପାଦଧି॑ ନିର୍ଧ॒ମତି । ଭ୍ରସ୍ତା କର୍ମ କୃ॑ଦିଵୈ॒ଵମ୍ ॥
ପ୍ରାଣୋ ଜୀଵାନୀନ୍ଦ୍ରିୟ॑ ଜୀଵା॒ନି । ସପ୍ତ ଶୀର୍ଷ॑ଣ୍ୟାଃ ପ୍ରା॒ଣାଃ ।
ସୂର୍ୟା ଇ॑ତ୍ୟାଚା॒ର୍ୟାଃ ॥ ଅପଶ୍ୟମହ ମେତାନ୍-ଥ୍ସପ୍ତ ସୂ᳚ର୍ୟାନି॒ତି । ପଞ୍ଚକର୍ଣୋ॑ ଵାଥ୍ସ୍ୟା॒ୟନଃ । ସପ୍ତକର୍ଣ॑ଶ୍ଚ ପ୍ଲା॒କ୍ଷିଃ ॥ 21 ॥
ଆନୁଶ୍ରଵିକ ଏଵ ନୌ କଶ୍ୟ॑ପ ଇ॒ତି । ଉଭୌ॑ ଵେଦ॒ୟିତେ ।
ନ ହି ଶେକୁମିଵ ମହାମେ॑ରୁ-ଙ୍ଗ॒ନ୍ତୁମ୍ ॥
ଅପଶ୍ୟମହମେତ-ଥ୍ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଲ-ମ୍ପରିଵ॑ର୍ତମା॒ନମ୍ ।
ଗା॒ର୍ଗ୍ୟଃ ପ୍ରା॑ଣତ୍ରା॒ତଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ତ ମ॑ହାମେ॒ରୁମ୍ । ଏକ॑ଞ୍ଚାଜ॒ହତମ୍ ॥ ଭ୍ରାଜପଟର ପତ॑ଙ୍ଗା ନି॒ହନେ । ତିଷ୍ଠନ୍ନା॑ତପ॒ନ୍ତି । ତସ୍ମା॑ଦି॒ହ ତପ୍ତ୍ରି॑ ତପାଃ ॥ 22 ॥
ଅ॒ମୁତ୍ରେ॒ତରେ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ହା ତପ୍ତ୍ରି॑ ତପାଃ ॥ ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି ॥ ସ॒ପ୍ତ ସୂର୍ୟା॒ ଦିଵ॒-ମନୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ । ତାନ॒ନ୍ଵେତି॑ ପ॒ଥିଭି॑-ର୍ଦକ୍ଷି॒ଣାଵାନ୍॑ । ତେ ଅସ୍ମୈ ସର୍ଵେ ଘୃତମା॑ତପ॒ନ୍ତି । ଊର୍ଜ-ନ୍ଦୁହାନା ଅନପସ୍ଫୁର॑ନ୍ତ ଇ॒ତି ॥
ସପ୍ତର୍ତ୍ଵିଜ-ସ୍ସୂର୍ୟା ଇ॑ତ୍ୟାଚା॒ର୍ୟାଃ ॥ ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି ॥
ସ॒ପ୍ତ ଦିଶୋ॒ ନାନା॑ ସୂର୍ୟାଃ ॥ 23 ॥
ସ॒ପ୍ତ ହୋତା॑ର ଋ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ । ଦେଵା ଆଦିତ୍ୟା॑ ୟେ ସ॒ପ୍ତ ।
ତେଭି-ସ୍ସୋମାଭୀ ରକ୍ଷ॑ଣ ଇ॒ତି ॥ ତଦ॑ପ୍ୟାମ୍ନା॒ୟଃ । ଦିଗ୍ଭ୍ରାଜ ଋତୂ᳚ନ୍ କରୋ॒ତି ॥ ଏତ॑ୟୈଵା॒ଵୃତା ଽଽସହସ୍ରସୂର୍ୟତାୟା ଇତି ଵୈ॑ଶମ୍ପା॒ୟନଃ ॥ ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥
ୟଦ୍ଦ୍ୟାଵ॑ ଇନ୍ଦ୍ର ତେ ଶ॒ତଗ୍ମ୍ ଶ॒ତ-ମ୍ଭୂମୀଃ᳚ । ଉ॒ତ ସ୍ୟୁଃ ।
ନ ତ୍ଵା॑ ଵଜ୍ରିନ୍-ଥ୍ସ॒ହସ୍ର॒ଗ୍ମ୍॒ ସୂର୍ୟାଃ᳚ ॥ 24 ॥
ଅନୁ ନ ଜାତମଷ୍ଟ ରୋଦ॑ସୀ ଇ॒ତି ॥ ନାନା ଲିଙ୍ଗତ୍ଵା-ଦୃତୂନା-ନ୍ନାନା॑ ସୂର୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ଅଷ୍ଟୌ ତୁ ଵ୍ୟଵସି॑ତା ଇ॒ତି ॥ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଲା-ନ୍ୟଷ୍ଟା॑ତ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵମ୍ ॥
ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି ॥ ଚି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମୁଦ॑ଗା॒ଦନୀ॑କମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑-ର୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟା॒ଗ୍ନେଃ । ଆ-ଽପ୍ରା॒ ଦ୍ୟାଵା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ ।
ସୂର୍ୟ ଆତ୍ମା ଜଗତସ୍ତସ୍ଥୁ॑ଷଶ୍ଚେ॒ତି ॥ 25 ॥
(ସା॒କଂ – ପ୍ଲା॒କ୍ଷି – ସ୍ତପ୍ତ୍ରି॑ତପା॒ – ନାନା॑ସୂର୍ୟାଃ॒ – ସୂର୍ୟା॒ – +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
କ୍ଵେଦମଭ୍ର॑-ନ୍ନିଵି॒ଶତେ । କ୍ଵାୟଗ୍ମ୍॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ମି॑ଥଃ । କ୍ଵାହଃ କ୍ଵେୟ-ନ୍ଦେ॑ଵ ରା॒ତ୍ରୀ । କ୍ଵ ମାସା ଋ॑ତଵ॒-ଶ୍ଶ୍ରିତାଃ ॥ ଅର୍ଧମାସା॑ ମୁହୂ॒ର୍ତାଃ । ନିମେଷାସ୍ତୁ॑ଟିଭିଃ॒ (ନିମେଷାସ୍ତ୍ର॑ଟିଭିଃ॒) ସହ । କ୍ଵେମା ଆପୋ ନି॑ଵିଶ॒ନ୍ତେ । ୟ॒ଦୀତୋ॑ ୟାନ୍ତି॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି ॥ କାଲା ଅଫ୍ସୁ ନି॑ଵିଶ॒ନ୍ତେ । ଆ॒ପ-ସ୍ସୂର୍ୟେ॑ ସ॒ମାହି॑ତାଃ ॥ 26 ॥
ଅଭ୍ରା᳚ଣ୍ୟ॒ପଃ ପ୍ର॑ପଦ୍ୟ॒ନ୍ତେ । ଵି॒ଦ୍ୟୁଥ୍ସୂର୍ୟେ॑ ସ॒ମାହି॑ତା ॥ ଅନଵର୍ଣେ ଇ॑ମେ ଭୂ॒ମୀ । ଇ॒ୟଞ୍ଚା॑ସୌ ଚ॒ ରୋଦ॑ସୀ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵିଦତ୍ରାନ୍ତ॑ରା ଭୂ॒ତମ୍ । ୟେ॒ନେମେ ଵି॑ଧୃତେ॒ ଉଭେ ।
ଵି॒ଷ୍ଣୁନା॑ ଵିଧୃ॑ତେ ଭୂ॒ମୀ । ଇ॒ତି ଵ॑ଥ୍ସସ୍ୟ॒ ଵେଦ॑ନା ॥
ଇରା॑ଵତୀ ଧେନୁ॒ମତୀ॒ ହି ଭୂ॒ତମ୍ । ସୂ॒ୟ॒ଵ॒ସିନୀ॒ ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ୟେ᳚ ॥ 27 ॥
ଵ୍ୟ॑ଷ୍ଟଭ୍ନା॒-ଦ୍ରୋଦ॑ସୀ॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ॒ତେ । ଦା॒ଧର୍ଥ॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ମ॒ଭିତୋ॑ ମ॒ୟୂଖୈଃ᳚ ॥
କିନ୍ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ ର୍ବଲ॑ମା॒ହୁଃ । କା॒ ଦୀପ୍ତିଃ॑ କି-ମ୍ପ॒ରାୟ॑ଣମ୍ ।
ଏକୋ॑ ୟ॒ଦ୍ଧା-ର॑ୟ ଦ୍ଦେ॒ଵଃ । ରେ॒ଜତୀ॑ ରୋଦ॒ସୀ ଉ॑ଭେ ॥ ଵାତାଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ-ର୍ବ॑ଲ ମା॒ହୁଃ । ଅ॒କ୍ଷରା᳚-ଦ୍ଦୀପ୍ତି॒ ରୁଚ୍ୟ॑ତେ । ତ୍ରି॒ପଦା॒ଦ୍ଧାର॑ୟ-ଦ୍ଦେ॒ଵଃ । ୟଦ୍ଵିଷ୍ଣୋ॑ରେକ॒-ମୁତ୍ତ॑ମମ୍ ॥ 28 ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟୋ॑ ଵାୟ॑ଵଶ୍ଚୈ॒ଵ । ଏ॒ତଦ॑ସ୍ୟ ପ॒ରାୟ॑ଣମ୍ ॥ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା ପ॑ର-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁମ୍ । ଅ॒ଵମ॑-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ମଞ୍ଚ॑ତୁମ୍ । ଲୋ॒କଞ୍ଚ॒ ପୁଣ୍ୟ॑ପାପା॒ନାମ୍ ।
ଏ॒ତ-ତ୍ପୃ॑ଚ୍ଛାମି॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି ॥ ଅ॒ମୁମା॑ହୁଃ ପ॑ର-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁମ୍ । ପ॒ଵମା॑ନ-ନ୍ତୁ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ॑ମମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିରେ॒ଵାଵ॑ମୋ ମୃ॒ତ୍ୟୁଃ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା᳚-ଶ୍ଚତୁ॒ରୁଚ୍ୟ॑ତେ ॥ 29 ॥
ଅ॒ନା॒ଭୋ॒ଗାଃ ପ॑ର-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁମ୍ । ପା॒ପା-ସ୍ସଂ॑ୟଁନ୍ତି॒ ସର୍ଵ॑ଦା । ଆଭୋଗାସ୍ତ୍ଵେଵ॑ ସଂୟଁ॒ନ୍ତି । ୟ॒ତ୍ର ପୁ॑ଣ୍ୟକୃ॒ତୋ ଜ॑ନାଃ ॥ ତତୋ॑ ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟମ॑ମାୟ॒ନ୍ତି । ଚ॒ତୁମ॑ଗ୍ନିଞ୍ଚ॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି ॥ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵା॑ ପାପ॒କୃତଃ । ୟ॒ତ୍ର ୟା॑ତୟ॒ତେ ୟ॑ମଃ । ତ୍ଵନ୍ନସ୍ତ–ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ପ୍ରବ୍ରୂ॒ହି । ୟ॒ଦି ଵେ᳚ତ୍ଥା-ଽସ॒ତୋ ଗୃ॑ହାନ୍ ॥ 30 ॥
କ॒ଶ୍ୟପା॑ ଦୁଦି॑ତା-ସ୍ସୂ॒ର୍ୟାଃ । ପା॒ପାନ୍ନି॑ର୍ଘ୍ନନ୍ତି॒ ସର୍ଵ॑ଦା ।
ରୋଦସ୍ୟୋରନ୍ତ॑-ର୍ଦେଶେ॒ଷୁ । ତତ୍ର ନ୍ୟସ୍ୟନ୍ତେ॑ ଵାସ॒ଵୈଃ ॥
ତେ ଽଶରୀରାଃ ପ୍ର॑ପଦ୍ୟ॒ନ୍ତେ ।
ୟ॒ଥା ଽପୁ॑ଣ୍ୟସ୍ୟ॒ କର୍ମ॑ଣଃ । ଅପା᳚ଣ୍ୟ॒ପାଦ॑ କେଶା॒ସଃ । ତ॒ତ୍ର ତେ॑-ଽୟୋନି॒ଜା ଜ॑ନାଃ ॥ ମୃତ୍ଵା ପୁନର୍ମୃତ୍ୟୁ-ମା॑ପଦ୍ୟ॒ନ୍ତେ । ଅ॒ଦ୍ୟମା॑ନା-ସ୍ସ୍ଵ॒କର୍ମ॑ଭିଃ ॥ 31 ॥
ଆଶାତିକାଃ କ୍ରିମ॑ୟ ଇ॒ଵ । ତତଃ ପୂୟନ୍ତେ॑ ଵାସ॒ଵୈଃ ॥
ଅପୈ॑ତ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ଞ୍ଜ॑ୟତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଖଲ୍ଵୈଵଂ॑-ଵିଁଦ୍ବ୍ରା॒ହ୍ମଣଃ । ଦୀ॒ର୍ଘଶ୍ରୁ॑ତ୍ତମୋ॒ ଭଵ॑ତି । କଶ୍ୟ॑ପ॒ସ୍ୟାତି॑ଥି॒-ସ୍ସିଦ୍ଧଗ॑ମନ॒-ସ୍ସିଦ୍ଧାଗ॑ମନଃ ॥
ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ଆୟସ୍ମିନ᳚-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଵା॑ସ॒ଵାଃ ।
ରୋହ॑ନ୍ତି ପୂ॒ର୍ଵ୍ୟା॑ ରୁହଃ॑ ॥ 32 ॥
ଋଷି॑ର୍ହ ଦୀର୍ଘ॒ଶ୍ରୁତ୍ତ॑ମଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ଘର୍ମୋ ଅତି॑ଥିରି॒ତି ॥
କଶ୍ୟପଃ ପଶ୍ୟ॑କୋ ଭ॒ଵତି । ୟଥ୍ସର୍ଵ-ମ୍ପରିପଶ୍ୟତୀ॑ତି ସୌ॒କ୍ଷ୍ମ୍ୟାତ୍ ॥ ଅଥାଗ୍ନେ॑ରଷ୍ଟପୁ॑ରୁଷ॒ସ୍ୟ । ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ନୟ॑ ସୁ॒ପଥା॑ ରା॒ୟେ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ ।
ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ଵ॒ୟୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ୟୁ॒ୟୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ମ-ଜ୍ଜୁ॑ହୁରା॒ଣମେନଃ॑ । ଭୂୟିଷ୍ଠାନ୍ତେ ନମ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁ॑ଧେମେ॒ତି ॥ 33 ॥
ସ॒ମାହି॑ତା – ଦଶ॒ସ୍ୟେ॑ – ଉତ୍ତ॑ମ॒-ମୁଚ୍ୟ॑ତେ-ଗୃହାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॒କର୍ମ॑ଭିଃ-ପୂ॒ର୍ଵ୍ୟା॑ ରୁହ॑-ଇ॒ତି) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଜାତ॑ଵେଦା॒ଶ୍ଚ । ସହୋଜା ଅ॑ଜିରା॒ପ୍ରଭୁଃ । ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ନ॑ର୍ୟାପା॒ଶ୍ଚ । ପ॒ଙ୍କ୍ତିରା॑ଧାଶ୍ଚ॒ ସପ୍ତ॑ମଃ ।
ଵିସର୍ପେ ଵାଷ୍ଟ॑ମୋ-ଽଗ୍ନୀ॒ନାମ୍ । ଏତେ-ଽଷ୍ଟୌ ଵସଵଃ, କ୍ଷି॑ତା ଇ॒ତି ॥ ୟଥର୍ତ୍ଵେ-ଵାଗ୍ନେ-ରର୍ଚିର୍ଵର୍ଣ॑ ଵିଶେ॒ଷାଃ ।
ନୀଲାର୍ଚିଶ୍ଚ ପୀତକା᳚ର୍ଚିଶ୍ଚେ॒ତି ॥ ଅଥ ଵାୟୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ୟୈକାଦଶ॑ସ୍ତ୍ରୀକ॒ସ୍ୟ ॥
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନା ଵ୍ୟ॑ଵଦା॒ତାଃ ॥ 34 ॥
ୟାଶ୍ଚ ଵାସୁ॑କି ଵୈ॒ଦ୍ୟୁତାଃ । ରଜତାଃ ପରୁ॑ଷା-ଶ୍ଶ୍ୟା॒ମାଃ ।
କପିଲା ଅ॑ତିଲୋ॒ହିତାଃ । ଊର୍ଧ୍ଵା ଅଵପ॑ତନ୍ତା॒ଶ୍ଚ । ଵୈଦ୍ୟୁତ ଇ॑ତ୍ୟେକା॒ଦଶ ॥ ନୈନଂ-ଵୈଁଦ୍ୟୁତୋ॑ ହିନ॒ସ୍ତି । ୟ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ ॥ ସ ହୋଵାଚ ଵ୍ୟାସଃ ପା॑ରାଶ॒ର୍ୟଃ ।
ଵିଦ୍ୟୁଦ୍ଵଧମେଵାହ-ମ୍ମୃତ୍ୟୁମୈ᳚ଚ୍ଛମି॒ତି ॥
ନ ତ୍ଵକା॑ମଗ୍ମ୍ ହ॒ନ୍ତି ॥ 35 ॥
ୟ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ ॥ ଅଥ ଗ॑ନ୍ଧର୍ଵ॒ଗଣାଃ । ସ୍ଵାନ॒ ଭ୍ରାଟ୍ । ଅଙ୍ଘା॑ରି॒-ର୍ବମ୍ଭା॑ରିଃ । ହସ୍ତ॒-ସ୍ସୁହ॑ସ୍ତଃ । କୃଶା॑ନୁ-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁଃ । ମୂର୍ଧନ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୂ᳚ର୍ୟଵ॒ର୍ଚାଃ ।
କୃତିରିତ୍ୟେକାଦଶ ଗ॑ନ୍ଧର୍ଵ॒ଗଣାଃ ॥ ଦେଵାଶ୍ଚ ମ॑ହାଦେ॒ଵାଃ । ରଶ୍ମୟଶ୍ଚ ଦେଵା॑ ଗର॒ଗିରଃ ॥ 36 ॥
ନୈନ-ଙ୍ଗରୋ॑ ହିନ॒ସ୍ତି । ୟ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ ॥ ଗୌ॒ରୀ ମି॑ମାୟ ସଲି॒ଲାନି॒ ତକ୍ଷ॑ତୀ । ଏକ॑ପଦୀ ଦ୍ଵି॒ପଦୀ॒ ସା ଚତୁ॑ଷ୍ପଦୀ । ଅ॒ଷ୍ଟାପ॑ଦୀ॒ ନଵ॑ପଦୀ ବଭୂ॒ଵୁଷୀ᳚ । ସହସ୍ରାକ୍ଷରା ପରମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନି॒ତି ॥ ଵାଚୋ॑ ଵିଶେ॒ଷଣମ୍ ॥
ଅଥ ନିଗଦ॑ଵ୍ୟାଖ୍ୟା॒ତାଃ । ତାନନୁକ୍ର॑ମିଷ୍ୟା॒ମଃ ॥
ଵ॒ରାହଵଃ॑-ସ୍ଵତ॒ପସଃ ॥ 37 ॥
ଵି॒ଦ୍ୟୁ-ନ୍ମ॑ହସୋ॒ ଧୂପ॑ୟଃ । ଶ୍ଵାପୟୋ ଗୃହମେଧା᳚ଶ୍ଚେତ୍ୟେ॒ତେ । ୟେ॒ ଚେମେ-ଽଶି॑ମିଵି॒ଦ୍ଵିଷଃ ॥ ପର୍ଜନ୍ୟା-ସ୍ସପ୍ତ ପୃଥିଵୀମଭିଵ॑ର୍ଷ॒ନ୍ତି ।
ଵୃଷ୍ଟି॑ଭିରି॒ତି । ଏତୟୈଵ ଵିଭକ୍ତି ଵି॑ପରୀ॒ତାଃ । ସ॒ପ୍ତଭି॒ର୍ଵାତୈ॑ ରୁଦୀ॒ରିତାଃ । ଅମୂଂ-ଲୋଁକା-ନଭିଵ॑ର୍ଷ॒ନ୍ତି । ତେଷା॑ମେଷା॒ ଭଵ॑ତି ॥ ସ॒ମା॒ନ-ମେ॒ତଦୁଦ॑କମ୍ ॥ 38 ॥
ଉ॒ଚ୍ଚୈତ୍ୟ॑ଵ॒ ଚାହ॑ଭିଃ । ଭୂମି॑-ମ୍ପ॒ର୍ଜନ୍ୟା॒ ଜିନ୍ଵ॑ନ୍ତି ।
ଦିଵ-ଞ୍ଜିନ୍ଵନ୍-ତ୍ୟଗ୍ନ॑ୟ ଇ॒ତି ॥ ୟଦକ୍ଷ॑ର-ମ୍ଭୂ॒ତକୃ॑ତମ୍ ।
ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା ଉ॒ପାସ॑ତେ । ମ॒ହର୍ଷି॑ମସ୍ୟ ଗୋ॒ପ୍ତାର᳚ମ୍ । ଜ॒ମଦ॑ଗ୍ନି॒-ମକୁ॑ର୍ଵତ ॥ ଜ॒ମଦ॑ଗ୍ନି॒-ରାପ୍ୟା॑ୟତେ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭି-ଶ୍ଚତୁରୁତ୍ତ॒ରୈଃ । ରାଜ୍ଞ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ୟ ତୃ॒ପ୍ତାସଃ॑ ॥ 39 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଵତା । ଶି॒ଵା ନଃ॑ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶଃ॑ ॥ ତଚ୍ଛଂ॒ୟୋଁରା ଵୃ॑ଣୀମହେ । ଗା॒ତୁଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞାୟ॑ । ଗା॒ତୁଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞପ॑ତୟେ । ଦୈଵୀ᳚ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିର॑ସ୍ତୁ ନଃ ।
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ର୍ମାନୁ॑ଷେଭ୍ୟଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ-ଞ୍ଜି॑ଗାତୁ ଭେଷ॒ଜମ୍ ।
ଶନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ଦ୍ଵି॒ପଦେ᳚ । ଶଞ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପଦେ ॥
ସୋମପା(3) ଅସୋମପା(3) ଇତି ନିଗଦ॑ଵ୍ୟାଖ୍ୟା॒ତାଃ ॥ 40 ॥
(ଵ୍ୟ॒ଵ॒ଦା॒ତା – ହ॒ନ୍ତି – ଗ॑ର॒ଗିର – ସ୍ତ॒ପସ – ଉଦ॑କଂ – ତୃପ୍ତାସ॒ – ଶ୍ଵତୁ॑ଷ୍ପଦ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ସ॒ହ॒ସ୍ର॒ଵୃଦି॑ୟ-ମ୍ଭୂ॒ମିଃ । ପ॒ରଂ-ଵ୍ୟୋଁ॑ମ ସ॒ହସ୍ର॑ଵୃତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ ଭୁଜ୍ୟୂ॑ ନାସ॒ତ୍ୟା । ଵି॒ଶ୍ଵସ୍ୟ॑ ଜଗ॒ତସ୍ପ॑ତୀ ॥ ଜାୟା ଭୂମିଃ ପ॑ତିର୍ଵ୍ୟୋ॒ମ । ମି॒ଥୁନ॑ନ୍ତା ଅ॒ତୁର୍ୟ॑ଥୁଃ । ପୁତ୍ରୋ ବୃହସ୍ପ॑ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରଃ । ସ॒ରମା॑ ଇତି॑ ସ୍ତ୍ରୀପୁ॒ମମ୍ ॥ ଶୁ॒କ୍ରଂ-ଵାଁ॑ମ॒ନ୍ୟଦ୍ୟ॑ଜ॒ତଂ-ଵାଁ॑ମ॒ନ୍ୟତ୍ । ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ୟୌରି॑ଵ ସ୍ଥଃ ॥ 41 ॥
ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ୟା ଅଵ॑ଥ-ସ୍ସ୍ଵଧାଵନ୍ତୌ । ଭ॒ଦ୍ରା ଵା᳚-ମ୍ପୂଷଣାଵି॒ହ ରା॒ତିର॑ସ୍ତୁ ॥ ଵାସା᳚ତ୍ୟୌ ଚି॒ତ୍ରୌ ଜଗ॑ତୋ ନି॒ଧାନୌ᳚ । ଦ୍ୟାଵା॑ଭୂମୀ ଚ॒ରଥ॑-ସ୍ସ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଖା॑ୟୌ ।
ତାଵ॒ଶ୍ଵିନା॑ ରା॒ସଭା᳚ଶ୍ଵା॒ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ଶୁ॒ଭ॒ସ୍ପ॒ତୀ॒ ଆ॒ଗତଗ୍ମ୍॑ ସୂ॒ର୍ୟୟା॑ ସ॒ହ ॥ ତ୍ୟୁଗ୍ରୋ॑ ହ ଭୁ॒ଜ୍ୟୁ-ମ॑ଶ୍ଵିନୋଦ ମେ॒ଘେ । ର॒ୟିନ୍ନ କଶ୍ଚି॑-ନ୍ମମୃ॒ଵାଁ(2) ଅଵା॑ହାଃ । ତମୂ॑ହଥୁ-ର୍ନୌ॒ଭିରା᳚ତ୍ମ॒ନ୍-ଵତୀ॑ଭିଃ ।
ଅ॒ନ୍ତ॒ରି॒କ୍ଷ॒ ପ୍ରୁଡ୍ଭି॒ର-ପୋ॑ଦକାଭିଃ ॥ 42 ॥
ତି॒ସ୍ରଃ, କ୍ଷପ॒ସ୍ତ୍ରିରହା॑ ଽତି॒ଵ୍ରଜ॑ଦ୍ଭିଃ । ନାସ॑ତ୍ୟା ଭୁ॒ଜ୍ୟୁମୂ॑ହଥୁଃ ପତ॒ଙ୍ଗୈଃ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଧନ୍ଵ॑ନ୍ନା॒ର୍ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ପା॒ରେ । ତ୍ରି॒ଭୀ ରଥୈ᳚-ଶ୍ଶ॒ତପ॑ଦ୍ଭି॒-ଷ୍ଷଡ॑ଶ୍ଵୈଃ ॥ ସ॒ଵି॒ତାରଂ॒-ଵିଁତ॑ନ୍ଵନ୍ତମ୍ । ଅନୁ॑ବଦ୍ଧ୍ନାତି ଶାମ୍ବ॒ରଃ । ଆପପୂର୍ଷଂ-ବ॑ରଶ୍ଚୈ॒ଵ ।
ସ॒ଵିତା॑ ଽରେପ॒ସୋ॑ ଽଭଵତ୍ ॥ ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ସୁତୃପ୍ତଂ-ଵିଁ॑ଦିତ୍ଵୈ॒ଵ । ବ॒ହୁସୋ॑ମ ଗି॒ରଂ-ଵଁ॑ଶୀ ॥ 43 ॥
ଅନ୍ଵେତି ତୁଗ୍ରୋ ଵ॑କ୍ରିୟା॒ନ୍ତମ୍ । ଆୟସୂୟାନ୍-ଥ୍ସୋମ॑ତୃଫ୍ସୁ॒ଷୁ ॥
ସ ସଙ୍ଗ୍ରାମ-ସ୍ତମୋ᳚ଦ୍ୟୋ-ଽତ୍ୟୋ॒ତଃ । ଵାଚୋ ଗାଃ ପି॑ପାତି॒ ତତ୍ ।
ସ ତଦ୍ଗୋଭି-ସ୍ସ୍ତଵା᳚ ଽତ୍ୟେତ୍ୟ॒ନ୍ୟେ । ର॒କ୍ଷସା॑ ଽନନ୍ଵି॒ତାଶ୍ଚ॑ ୟେ ॥ ଅ॒ନ୍ଵେତି॒ ପରି॑ଵୃତ୍ତ୍ୟା॒-ଽସ୍ତଃ । ଏ॒ଵମେ॒ତୌ ସ୍ଥୋ॑ ଅଶ୍ଵିନା । ତେ ଏ॒ତେ ଦ୍ୟୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟୋଃ । ଅହ॑ରହ॒-ର୍ଗର୍ଭ॑ନ୍ଦଧାଥେ ॥ 44 ॥
ତୟୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସା ଵ॑ହୋରା॒ତ୍ରେ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟା ଅହଃ॑ । ଦି॒ଵୋ ରାତ୍ରିଃ॑ । ତା ଅଵି॑ସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପ॑ତୀ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ତୟୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚା॑-ଦି॒ତ୍ୟଶ୍ଚ॑ । ରା॒ତ୍ରେର୍ଵ॒ଥ୍ସଃ । ଶ୍ଵେ॒ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ । ଅହ୍ନୋ॒-ଽଗ୍ନିଃ ॥ 45 ॥
ତା॒ମ୍ରୋ ଅ॑ରୁ॒ଣଃ । ତା ଅଵି॑ସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପ॑ତୀ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ତୟୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ । ଵୃ॒ତ୍ରଶ୍ଚ॑ ଵୈଦ୍ୟୁ॒ତଶ୍ଚ॑ । ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଵୃ॒ତ୍ରଃ । ଵୈ॒ଦ୍ୟୁତ॑ ଆଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ।
ତା ଅଵି॑ସୃଷ୍ଟୌ । ଦମ୍ପ॑ତୀ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ତୟୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ ॥ 46 ॥
ଉ॒ଷ୍ମା ଚ॑ ନୀହା॒ରଶ୍ଚ॑ । ଵୃ॒ତ୍ରସ୍ୟୋ॒ଷ୍ମା । ଵୈ॒ଦ୍ୟୁ॒ତସ୍ୟ॑ ନୀହା॒ରଃ । ତୌ ତାଵେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ପଦ୍ୟେତେ ॥ ସେୟଗ୍ମ୍ ରାତ୍ରୀ॑ ଗ॒ର୍ଭିଣୀ॑ ପୁ॒ତ୍ରେଣ॒ ସଂଵଁ॑ସତି ।
ତସ୍ୟା॒ ଵା ଏ॒ତଦୁ॒ଲ୍ବଣ᳚ମ୍ । ୟଦ୍ରାତ୍ରୌ॑ ର॒ଶ୍ମୟଃ॑ । ୟଥା॒ ଗୋର୍ଗ॒ର୍ଭିଣ୍ୟା॑ ଉ॒ଲ୍ବଣ᳚ମ୍ । ଏ॒ଵମେ॒ତସ୍ୟା॑ ଉ॒ଲ୍ବଣ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ରଜୟିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରଜୟା ଚ ପଶୁଭି॑ଶ୍ଚ ଭ॒ଵତି ।
ୟ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । ଏତମୁଦ୍ୟନ୍ତ-ମପିୟ॑ନ୍ତଞ୍ଚେ॒ତି । ଆଦିତ୍ୟଃ ପୁଣ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵ॒ଥ୍ସଃ । ଅଥ ପଵି॑ତ୍ରାଙ୍ଗି॒ରସଃ ॥ 47 ॥
(ସ୍ଥୋ – ଽପୋ॑ଦକାଭି–ର୍ ଵଶୀ – ଦଧାଥେ – ଅ॒ଗ୍ନି – ସ୍ତୟୋ॑ ରେ॒ତୌ ଵ॒ଥ୍ସୌ – ଭ॒ଵତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵନ୍ତଃ॒ ପରି॒ଵାଜ॒ମାସ॑ତେ । ପି॒ତୈଷା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ନୋ ଅ॒ଭିର॑କ୍ଷତି ଵ୍ର॒ତମ୍ । ମ॒ହସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରଂ-ଵଁରୁ॑ଣ ସ୍ତି॒ରୋଦ॑ଧେ । ଧୀରା॑ ଇଚ୍ଛେକୁ॒ର୍ଧରୁ॑ଣେଷ୍ଵା॒ରଭ᳚ମ୍ ॥
ପ॒ଵିତ୍ର॑-ନ୍ତେ॒ ଵିତ॑ତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତେ᳚ । ପ୍ରଭୁ॒ର୍ଗାତ୍ରା॑ଣି॒ ପର୍ୟେ॑ଷି ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॑ ।
ଅତ॑ପ୍ତତନୂ॒-ର୍ନ ତଦା॒ମୋ ଅ॑ଶ୍ନୁତେ । ଶୃ॒ତାସ॒ ଇଦ୍ଵହ॑ନ୍-ତ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସମା॑ଶତ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପଦ॒ଵୀଃ କ॑ଵୀ॒ନାମୃଷି॒ର୍ଵିପ୍ରା॑ଣା-ମ୍ମହି॒ଷୋ ମୃ॒ଗାଣା᳚ମ୍ । ଶ୍ୟେ॒ନୋ ଗୃଧ୍ରା॑ଣା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵଧି॑ତି॒-ର୍ଵନା॑ନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସୋମଃ॑ ପ॒ଵିତ୍ର॒ମତ୍ୟେ॑ତି॒ ରେଭନ୍ନ୍॑ ॥ ଅସ॑ତ-ସ୍ସ॒ଦ୍ୟେ ତତ॑କ୍ଷୁଃ ॥ 48 ॥
ଋଷ॑ୟ-ସ୍ସ॒ପ୍ତାତ୍ରି॑ଶ୍ଚ॒ ୟତ୍ । ସର୍ଵେ-ଽତ୍ରୟୋ ଅ॑ଗସ୍ତ୍ୟ॒ଶ୍ଚ ।
ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈ॒-ଶ୍ଶଙ୍କୃ॑ତୋ ଽଵସନ୍ନ୍ ॥ ଅଥ॑ ସଵିତୁ॒-ଶ୍ଶ୍ୟାଵାଶ୍ଵ॒ସ୍ୟା ଽଵର୍ତି॑କାମସ୍ୟ ॥ ଅ॒ମୀ ୟ ଋକ୍ଷା॒ ନିହି॑ତା ସ ଉ॒ଚ୍ଚା । ନକ୍ତ॒-ନ୍ଦଦୃ॑ଶ୍ରେ॒ କୁହ॑ଚି॒ଦ୍ଦିଵେ॑ୟୁଃ ।
ଅଦ॑ବ୍ଧାନି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ଵ୍ର॒ତାନି॑ । ଵି॒ଚା॒କଶ॑-ଚ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରମେତି ॥
ତ-ଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵରେ᳚ଣ୍ୟମ୍ । ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ଧୀମହି ॥ 49 ॥
ଧିୟୋ॒ ୟୋ ନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦୟା᳚ତ୍ ॥ ତଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁ-ର୍ଵୃ॑ଣୀମହେ ।
ଵ॒ୟ-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ୟ॒ ଭୋଜ॑ନମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଗ୍ମ୍॑ ସର୍ଵ॒ଧାତ॑ମମ୍ । ତୁର॒-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ୟ ଧୀମହି ॥
ଅପା॑ଗୂହତ ସଵିତା॒ ତୃଭୀନ୍॑ । ସର୍ଵା᳚-ନ୍ଦି॒ଵୋ ଅନ୍ଧ॑ସଃ ।
ନକ୍ତ॑006ଛ୍;॒ତାନ୍ୟ॑ଭଵ-ନ୍ଦୃ॒ଶେ । ଅସ୍ଥ୍ୟ॒ସ୍ଥ୍ନା ସମ୍ଭ॑ଵିଷ୍ୟାମଃ ॥ ନାମ॒ ନାମୈ॒ଵ ନା॒ମ ମେ᳚ ॥ 50 ॥
ନପୁଗ୍ମ୍ସ॑କ॒-ମ୍ପୁମା॒ଗ୍॒ସ୍ତ୍ର୍ୟ॑ସ୍ମି । ସ୍ଥାଵ॑ରୋ-ଽସ୍ମ୍ୟଥ॒ ଜଙ୍ଗ॑ମଃ ।
ୟ॒ଜେ-ଽୟକ୍ଷି॒ ୟଷ୍ଟା॒ହେ ଚ॑ ॥ ମୟା॑ ଭୂ॒ତାନ୍ୟ॑ୟକ୍ଷତ । ପ॒ଶଵୋ॑ ମମ॑ ଭୂତା॒ନି । ଅନୂବନ୍ଧ୍ୟୋ ଽସ୍ମ୍ୟ॑ହଂ-ଵିଁ॒ଭୁଃ ॥ ସ୍ତ୍ରିୟ॑-ସ୍ସ॒ତୀଃ । ତା ଉ॑ ମେ ପୁ॒ଗ୍ମ୍॒ସ ଆ॑ହୁଃ ।
ପଶ୍ୟ॑ଦକ୍ଷ॒ଣ୍ଵାନ୍ନ-ଵିଚେ॑ତଦ॒ନ୍ଧଃ । କ॒ଵିର୍ୟଃ ପୁ॒ତ୍ର-ସ୍ସ ଇ॒ମା ଚି॑କେତ ॥ 51 ॥
ୟସ୍ତା ଵି॑ଜା॒ନା-ଥ୍ସ॑ଵି॒ତୁଃ ପି॒ତା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ଅ॒ନ୍ଧୋ ମଣିମ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ତମ॑ନଙ୍ଗୁଲି॒-ରାଵ॑ୟତ୍ । ଅ॒ଗ୍ରୀ॒ଵଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ତମଜି॑ହ୍ଵ ଅ॒ସଶ୍ଚ॑ତ ॥
ଊର୍ଧ୍ଵମୂଲ-ମ॑ଵାକ୍ଛା॒ଖମ୍ । ଵୃ॒କ୍ଷଂ-ୟାଁ॑ ଵେଦ॒ ସମ୍ପ୍ର॑ତି । ନ ସ ଜାତୁ ଜନ॑-ଶ୍ଶ୍ରଦ୍ଦ॒ଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ । ମୃ॒ତ୍ୟୁର୍ମା॑ ମାର॒ୟାଦି॑ତିଃ ॥ ହସିତଗ୍ମ୍ ରୁଦି॑ତଙ୍ଗୀ॒ତମ୍ ॥ 52 ॥
ଵୀଣା॑ ପଣ ଵ॒ଲାସି॑ତମ୍ । ମୃ॒ତଞ୍ଜୀ॒ଵଞ୍ଚ॑ ୟତ୍କି॒ଞ୍ଚିତ୍ ।
ଅ॒ଙ୍ଗାନି॑ ସ୍ନେଵ॒ ଵିଦ୍ଧି॑ ତତ୍ ॥ ଅତୃ॑ଷ୍ୟ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ତୃଷ୍ୟ॑ ଧ୍ୟାୟତ୍ । ଅ॒ସ୍ମାଜ୍ଜା॒ତା ମେ॑ ମିଥୂ॒ ଚରନ୍ନ୍॑ । ପୁତ୍ରୋ ନିର୍-ଋତ୍ୟା॑ ଵୈଦେ॒ହଃ । ଅ॒ଚେତା॑ ୟଶ୍ଚ॒ ଚେତ॑ନଃ ॥ ସ॒ ତ-ମ୍ମଣିମ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ସୋ॑-ଽନଙ୍ଗୁଲି॒ରାଵ॑ୟତ୍ ।
ସୋ॒-ଽଗ୍ରୀ॒ଵଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ମୁନ୍ଚତ୍ ॥ 53 ॥
ସୋ-ଽଜି॑ହ୍ଵୋ ଅ॒ସଶ୍ଚ॑ତ ॥ ନୈତମୃଷିଂ-ଵିଁଦିତ୍ଵା ନଗ॑ର-ମ୍ପ୍ର॒ଵିଶେତ୍ । ୟ॑ଦି ପ୍ର॒ଵିଶେତ୍ । ମି॒ଥୌ ଚରି॑ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଵିଶେତ୍ । ତଥ୍ସମ୍ଭଵ॑ସ୍ୟ ଵ୍ର॒ତମ୍ ॥ ଆ॒ ତମ॑ଗ୍ନେ ର॒ଥନ୍ତି॑ଷ୍ଠ । ଏକା᳚ଶ୍ଵମେକ॒ ୟୋଜ॑ନମ୍ । ଏକଚକ୍ର॑-ମେକ॒ଧୁରମ୍ ।
ଵା॒ତ ଧ୍ରା॑ଜି ଗ॒ତିଂ-ଵିଁ॑ଭୋ ॥ ନ॒ ରି॒ଷ୍ୟତି॑ ନ ଵ୍ୟ॒ଥତେ ॥ 54 ॥
ନା॒ସ୍ୟାକ୍ଷୋ॑ ୟାତୁ॒ ସଜ୍ଜ॑ତି । ୟଚ୍ଛ୍ଵେତା᳚-ନ୍ରୋହି॑ତାଗ୍ଶ୍ଚା॒ଗ୍ନେଃ । ର॒ଥେ ୟୁ॑କ୍ତ୍ଵା-ଽଧି॒ତିଷ୍ଠ॑ତି ॥ ଏକୟା ଚ ଦଶଭିଶ୍ଚ॑ ସ୍ଵଭୂ॒ତେ । ଦ୍ଵାଭ୍ୟା ମିଷ୍ଟୟେ ଵିଗ୍ମ୍॑ଶତ୍ୟା॒ ଚ । ତିସୃଭିଶ୍ଚ ଵହସେ ତ୍ରିଗ୍ମ୍॑ଶତା॒ ଚ ।
ନିୟୁଦ୍ଭି-ର୍ଵାୟଵିହ ତା॑ ଵିମୁ॒ଞ୍ଚ ॥ 55 ॥
(ତତ॑କ୍ଷୁ–ର୍ ଧୀମହି – ନା॒ମ ମେ॑ – ଚିକେତ – ଗୀ॒ତଂ – ପ୍ରତ୍ୟ॑ମୁଞ୍ଚ-ଦ୍- ଵ୍ୟ॒ଥତେ – +ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ଆତ॑ନୁଷ୍ଵ॒ ପ୍ରତ॑ନୁଷ୍ଵ । ଉ॒ଦ୍ଧମାଧ॑ମ॒ ସନ୍ଧ॑ମ । ଆଦିତ୍ୟେ ଚନ୍ଦ୍ର॑ଵର୍ଣା॒ନାମ୍ । ଗର୍ଭ॒ ମା ଧେ॑ହି॒ ୟଃ ପୁମାନ୍॑ ॥ ଇ॒ତ-ସ୍ସି॒କ୍ତଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟ॑ଗତମ୍ ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସେ॒ ରସ॑ଙ୍କୃଧି ।
ଵାରାଦ-ଞ୍ଜନ॑ୟା-ଗ୍ରେ॒-ଽଗ୍ନିମ୍ । ୟ ଏକୋ॑ ରୁଦ୍ର॒ ଉଚ୍ୟ॑ତେ ॥
ଅ॒ସ॒-ଙ୍ଖ୍ୟା॒ତା-ସ୍ସ॑ହସ୍ରା॒ଣି ।
ସ୍ମ॒ର୍ୟତେ॑ ନ ଚ॒ ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ ॥ 56 ॥
ଏ॒ଵମେ॒ତନ୍ନି॑ବୋଧତ ॥ ଆ ମ॒ନ୍ଦ୍ରୈ-ରି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ହରି॑ଭିଃ । ୟା॒ ହି ମ॒ୟୂର॑-ରୋମଭିଃ । ମାତ୍ଵା କେଚିନ୍ନିୟେ ମୁରି॑ନ୍ନ ପା॒ଶିନଃ । ଦ॒ଧ॒ନ୍ଵେଵ॒ ତା ଇ॑ହି ॥ ମା ମ॒ନ୍ଦ୍ରୈ-ରି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ହରି॑ଭିଃ । ୟା॒ମି ମ॒ୟୂର॑ ରୋମଭିଃ । ମା ମା କେଚିନ୍ନିୟେ ମୁରି॑ନ୍ନ ପା॒ଶିନଃ । ନି॒ଧ॒ନ୍ଵେଵ॒ ତାଁ(2) ଇ॑ମି ॥
ଅଣୁଭିଶ୍ଚ ମ॑ହଦ୍ଭି॒ଶ୍ଚ ॥ 57 ॥
ନି॒ଘୃଷ୍ଵୈ॑ ରସ॒ମାୟୁ॑ତୈଃ । କାଲୈର୍-ହରିତ୍ଵ॑ମାପ॒ନ୍ନୈଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାୟା॑ହି ସ॒ହସ୍ର॑ ୟୁକ୍ ॥ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵି॒ଭ୍ରାଷ୍ଟି॑ ଵସନଃ । ଵା॒ୟୁ-ଶ୍ଶ୍ଵେତ॑ସିକଦ୍ରୁ॒କଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵି॑ଷୂ॒ ଵର୍ଣୈଃ᳚ । ନିତ୍ୟା॒ସ୍ତେ ଽନୁଚ॑ରାସ୍ତ॒ଵ ॥
ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟୋଗ୍ମ୍ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟୋଗ୍ମ୍ ସୁ॑ବ୍ରହ୍ମ॒ଣ୍ୟୋମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଗଚ୍ଛ ହରିଵ ଆଗଚ୍ଛ ମେ॑ଧାତି॒ଥେଃ । ମେଷ ଵୃଷଣଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ମେ॒ନେ ॥ 58 ॥
ଗୌରାଵସ୍କନ୍ଦିନ୍ନ-ହଲ୍ୟା॑ୟୈ ଜା॒ର । କୌଶିକ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମ॑ବ୍ରୁଵା॒ଣ ॥ ଅ॒ରୁ॒ଣାଶ୍ଵା॑ ଇ॒ହାଗ॑ତାଃ । ଵସ॑ଵଃ ପୃଥିଵି॒ କ୍ଷିତଃ॑ । ଅ॒ଷ୍ଟୌ ଦି॒ଗ୍ଵାସ॑ସୋ॒ ଽଗ୍ନୟଃ॑ । ଅଗ୍ନିଶ୍ଚ ଜାତଵେଦା᳚ଶ୍ଚେତ୍ୟେ॒ତେ ॥ ତାମ୍ରାଶ୍ଵା᳚-ସ୍ତାମ୍ର॒ରଥାଃ । ତାମ୍ରଵର୍ଣା᳚ ସ୍ତଥା॒-ଽସିତାଃ । ଦଣ୍ଡହସ୍ତାଃ᳚ ଖାଦ॒ଗ୍ଦତଃ । ଇତୋ ରୁଦ୍ରାଃ᳚ ପରା॒ଙ୍ଗତାଃ ॥ 59 ॥
ଉକ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥାନ-ମ୍ପ୍ରମାଣଞ୍ଚ॑ ପୁର॒ ଇତ ॥ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ଶ୍ଚ ସଵି॒ତା ଚ॑ । ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପୈ-ରି॒ହାଗ॑ତାମ୍ । ରଥେ॑ନୋଦକ॒ଵର୍ତ୍ମ॑ନା । ଅ॒ଫ୍ସୁଷା॑ ଇତି॒ ତଦ୍ଦ୍ଵ॑ୟୋଃ ॥
ଉକ୍ତୋ ଵେଷୋ॑ ଵାସା॒ଗ୍ମ୍॒ସି ଚ । କାଲାଵୟଵାନା-ମିତଃ॑ ପ୍ରତୀ॒ଜ୍ୟା । ଵାସାତ୍ୟା॑ ଇତ୍ୟ॒ଶ୍ଵିନୋଃ । କୋ-ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଶବ୍ଦଙ୍କ॑ରୋତୀ॒ତି । ଵାସିଷ୍ଠୋ ରୌହିଣୋ ମୀମାଗ୍ମ୍॑ସା-ଞ୍ଚ॒କ୍ରେ । ତସ୍ୟୈ॒ଷା ଭଵ॑ତି ॥
ଵା॒ଶ୍ରେଵ॑ ଵି॒ଦ୍ୟୁନ୍ମି॑ମାତି ଵ॒ଥ୍ସ-ନ୍ନ ମା॒ତା ସି॑ଷକ୍ତି । ୟଦେ॑ଷାଂ-ଵୃଁ॒ଷ୍ଟିରସ॑ର୍ଜି ॥ ଦିତି॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଉ॒ଦର॑ଣମସି । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଉଦୀ॒ରଣ॑ମସି । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଆ॒ସ୍ତର॑ଣମସି । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଉପ॒ସ୍ତର॑ଣମସି ॥ 60 ॥
(ଦୃଶ୍ୟ॑ତେ॒ – ଚ – ମେ॒ନେ – ପ॑ରା॒-ଙ୍ଗତା – ଶ୍ଚ॒କ୍ରେ ଷଟ୍ ଚ॑) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13
ଅ॒ଷ୍ଟୟୋ॑ନୀ-ମ॒ଷ୍ଟପୁ॑ତ୍ରାମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟପ॑ତ୍ନୀ-ମି॒ମା-ମ୍ମହୀ᳚ମ୍ । ଅ॒ହଂ-ଵେଁଦ॒ ନ ମେ॑ ମୃତ୍ୟୁଃ ।
ନ ଚାମୃ॑ତ୍ୟୁର॒ଘାହ॑ରତ୍ ॥ ଅ॒ଷ୍ଟୟୋ᳚ନ୍ୟ॒ଷ୍ଟ ପୁ॑ତ୍ରମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟପ॑ଦି॒ଦ-ମ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ଅ॒ହଂ-ଵେଁଦ॒ ନ ମେ॑ ମୃତ୍ୟୁଃ । ନ ଚାମୃ॑ତ୍ୟୁର॒ଘାହ॑ରତ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟୟୋ॑ନୀ-ମ॒ଷ୍ଟପୁ॑ତ୍ରାମ୍ । ଅ॒ଷ୍ଟପ॑ତ୍ନୀ-ମ॒ମୂନ୍ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ 61 ॥
ଅ॒ହଂ-ଵେଁଦ॒ ନ ମେ॑ ମୃତ୍ୟୁଃ ।
ନ ଚାମୃ॑ତ୍ୟୁର॒ଘାହ॑ରତ୍ ॥ ସୁ॒ତ୍ରାମା॑ଣ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ୟାମ॑ନେ॒ହସଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ଶର୍ମା॑ଣ॒ ମଦି॑ତିଗ୍ମ୍ ସୁ॒ପ୍ରଣୀ॑ତିମ୍ । ଦୈଵୀ॒-ନ୍ନାଵଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଵରି॒ତ୍ରାମନା॑ଗସ॒ମସ୍ର॑ଵନ୍ତୀ॒ମା ରୁ॑ହେମା ସ୍ଵ॒ସ୍ତୟେ᳚ ॥ ମ॒ହୀମୂ॒ଷୁମ॒ହୀମୂ॒ ଷୁ ମା॒ତରଗ୍ମ୍॑ ସୁଵ୍ର॒ତାନା॑ମୃ॒ତସ୍ୟ॒ ପତ୍ନୀ॒ମଵ॑ସେ ହୁଵେମ । ତୁ॒ଵି॒କ୍ଷ॒ତ୍ରାମ॒ଜର॑ନ୍ତୀମୁରୂ॒ଚୀଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶର୍ମା॑ଣ॒ମଦି॑ତିଗ୍ମ୍ ସୁ॒ପ୍ରଣୀ॑ତିମ୍ ॥ ଅଦି॑ତି॒ର୍ଦ୍ୟୌ-ରଦି॑ତି-ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ ।
ଅଦି॑ତି ର୍ମା॒ତା ସ ପି॒ତା ସ ପୁ॒ତ୍ରଃ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅଦି॑ତିଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ ଜନାଃ᳚ । ଅଦି॑ତି-ର୍ଜା॒ତ-ମଦି॑ତି॒-ର୍ଜନି॑ତ୍ଵମ୍ ॥ ଅ॒ଷ୍ଟୌ ପୁ॒ତ୍ରାସୋ॒ ଅଦି॑ତେଃ । ୟେ ଜା॒ତା ସ୍ତ॒ନ୍ଵଃ॑ ପରି॑ । ଦେ॒ଵାଁ (2) ଉପ॑ପ୍ରୈ-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଭିଃ॑ ॥ 62 ॥
ପ॒ରା॒ ମା॒ର୍ତା॒ଣ୍ଡମାସ୍ୟ॑ତ୍ ॥ ସ॒ପ୍ତଭିଃ॑ ପୁ॒ତ୍ରୈ-ରଦି॑ତିଃ । ଉପ॒ ପ୍ରୈ-ତ୍ପୂ॒ର୍ଵ୍ୟଂ॑-ୟୁଁଗ᳚ମ୍ । ପ୍ର॒ଜାୟୈ॑ ମୃ॒ତ୍ୟଵେ ତ॑ତ୍ । ପ॒ରା॒ ମା॒ର୍ତା॒ଣ୍ଡ-ମାଭ॑ର॒ଦିତି॑ ॥ ତାନନୁକ୍ର॑ମିଷ୍ୟା॒ମଃ ॥ ମି॒ତ୍ରଶ୍ଚ॒ ଵରୁ॑ଣଶ୍ଚ । ଧା॒ତା ଚା᳚ର୍ୟ॒ମା ଚ॑ । ଅଗ୍ମ୍ଶ॑ଶ୍ଚ॒ ଭଗ॑ଶ୍ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଵସ୍ଵାଗ୍॑ଶ୍ଚେତ୍ୟେ॒ତେ ॥ ହି॒ର॒ଣ୍ୟ॒ଗ॒ର୍ଭ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଗ୍ରେ॑ ଭୂ॒ତସ୍ୟ॑ ଜା॒ତଃ ପତି॒ରେକ॑ ଆସୀତ୍ । ସ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀ-ନ୍ଦ୍ୟା ମୁ॒ତେମା-ଙ୍କସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵାୟ॑ ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥ ହ॒ଗ୍ମ୍॒ସ-ଶ୍ଶୁ॑ଚି॒ଷ-ଦ୍ଵସୁ॑ରନ୍ତରିକ୍ଷ॒-ସଦ୍ଧୋତା॑ ଵେଦି॒ଷଦତି॑ଥି ର୍ଦୁରୋଣ॒ସତ୍ । ନୃ॒ଷ-ଦ୍ଵ॑ର॒ସଦୃ॑ତ॒ସ-ଦ୍ଵ୍ୟୋ॑ମ॒ସଦ॒ବ୍ଜା ଗୋ॒ଜା ଋ॑ତ॒ଜା ଅ॑ଦ୍ରି॒ଜା ଋ॒ତଂ-ବୃ॒ହତ୍ ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵି ସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଧ୍ନିୟା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ୟୋନି॒ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ତଦିତ୍ପ॒ଦ-ନ୍ନ ଵିଚି॑କେତ ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ୟନ୍ମୃ॒ତଃ ପୁନ॑ର॒ପ୍ୟେତି॑ ଜୀ॒ଵାନ୍ । ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ୟ-ଦ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ରଥ॒ଵୃତ୍ । ଜୀ॒ଵୋ ଗର୍ଭୋ॒ ନ ମୃ॒ତ-ସ୍ସ ଜୀ॑ଵାତ୍ ॥ ମିତି॑ ॥
ଗ॒ର୍ଭଃ ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ୟଃ । ଅଥ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ସ୍ସ॒ପ୍ତପୁରୁ॑ଷଃ ॥ 63 ॥
(ଅ॒ମୂ-ନ୍ଦିଵଗ୍ମ୍॑ – ସ॒ପ୍ତଭି॑ – ରେ॒ତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14
[ ୟ॒ଥା॒ସ୍ଥା॒ନ-ଙ୍ଗ॑ର୍ଭି॒ଣ୍ୟଃ॑ ]
ୟୋ-ଽସୌ॑ ତ॒ପନ୍ନୁ॒ଦେତି॑ । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାୟୋ॒ଦେତି॑ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାୟୋଦ॑ଗାଃ ॥
ଅ॒ସୌ ୟୋ᳚ ଽସ୍ତ॒ମେତି॑ । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାୟା॒ସ୍ତମେତି॑ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଦାୟା ସ୍ତ॑ଙ୍ଗାଃ ॥
ଅ॒ସୌ ୟ ଆ॒ପୂର୍ୟ॑ତି । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ ରା॒ପୂର୍ୟ॑ତି ॥ 64 ॥
ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈ-ରା॒ପୂରି॑ଷ୍ଠାଃ ॥ ଅ॒ସୌ ୟୋ॑-ଽପ॒କ୍ଷୀୟ॑ତି । ସ ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑କ୍ଷୀୟତି । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑କ୍ଷେଷ୍ଠାଃ ॥ ଅ॒ମୂନି॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପନ୍ତି ଚ ।
ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ ।
ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପତ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ ॥ 65 ॥
ଇ॒ମେ ମାସା᳚-ଶ୍ଚାର୍ଧମା॒ସାଶ୍ଚ॑ ।
ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପନ୍ତି ଚ । ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ ।
ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପତ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ । ଇ॒ମ ଋ॒ତଵଃ॑ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପନ୍ତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପନ୍ତି ଚ ।
ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ ।
ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପତ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ ॥ ଅ॒ୟଗ୍ମ୍ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ।
ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସର୍ପତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ ॥ 66 ॥
ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପ ॥
ଇ॒ଦମହଃ॑ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑ ପ୍ରସର୍ପତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ ।
ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପ ।
ଇ॒ୟଗ୍ମ୍ ରାତ୍ରିଃ॑ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ମ୍ଭୂ॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୈ-ରପ॑ ପ୍ରସର୍ପତି॒ ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ ।
ମା ମେ᳚ ପ୍ର॒ଜାୟା॒ ମା ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ମା ମମ॑ ପ୍ରା॒ଣୈରପ॑ ପ୍ରସୃପ॒ ମୋଥ୍ସୃ॑ପ ॥
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ॥ ଏତଦ୍ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ମ୍ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 67 ॥
(ପ୍ରା॒ଣୈରା॒ପୂର୍ୟ॑ତି॒-ମୋଥ୍ସୃ॑ପତ॒-ଚୋଥ୍ସ॑ର୍ପତି ଚ॒ – ମୋଥ୍ସୃ॑ପ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 14)
(ୟୋସୌ॒ ଷୋଡ॑ଶା॒ମୂନି॒ ଦ୍ଵାଦ॑ଶା॒ୟ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ଦଶ)
(ଉ॒ଦେତ୍ୟ॑ସ୍ତ॒ମେତ୍ୟା॒ପୂର୍ୟ॑ତ୍ୟପ॒କ୍ଷୀୟ॑ତ୍ୟ॒ମୂନି॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣୀ॒ ମେ ମାସା॑ ଇ॒ମ ଋ॒ତଵୋ॒-ଽୟଗ୍ମ୍ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର ଇ॒ଦମହ॑ରି॒ୟଗ୍ମ୍ ରାତ୍ରି॒ର୍ଦଶ॑)
ଅନୁଵାକଂ 15
ଅଥାଦିତ୍ୟସ୍ୟାଷ୍ଟ ପୁ॑ରୁଷ॒ସ୍ୟ ॥
ଵସୂନା ମାଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥
ରୁଦ୍ରାଣା-ମାଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥
ଆଦିତ୍ୟାନା-ମାଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥ ସତାଗ୍ମ୍॑ସତ୍ୟା॒ନାମ୍ । ଆଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥ ଅଭିଧୂନ୍ଵତା॑-ମଭି॒ଘ୍ନତାମ୍ । ଵାତଵ॑ତା-ମ୍ମ॒ରୁତାମ୍ । ଆଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥
ଋଭୂଣା-ମାଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥
ଵିଶ୍ଵେଷା᳚-ନ୍ଦେଵା॒ନାମ୍ । ଆଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥ ସଂଵଁଥ୍ସର॑ସ୍ୟ ସ॒ଵିତୁଃ । ଆଦିତ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥ ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ।
ରଶ୍ମୟୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ମ୍ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 68 ॥
(ଋଭୂଣାମାଦିତ୍ୟାନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16
ଆରୋଗସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଭ୍ରାଜସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ପଟରସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ପତଙ୍ଗସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ସ୍ଵର୍ଣରସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଜ୍ୟୋତିଷୀମତସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵିଭାସସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
କଶ୍ୟପସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି । ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ଆପୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ମ୍ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 69 ॥
(ଆରୋଗସ୍ୟ ଦଶ॑) (ଅ. 16)
ଅନୁଵାକଂ 17
ଅଥ ଵାୟୋ-ରେକାଦଶ-ପୁରୁଷସ୍ୟୈକାଦଶ॑-ସ୍ତ୍ରୀକ॒ସ୍ୟ ॥
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵ୍ୟଵଦାତାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵାସୁକିଵୈଦ୍ୟୁତାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ରଜତାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ପରୁଷାଣାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଶ୍ୟାମାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
କପିଲାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଅତିଲୋହିତାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ॥ 70 ॥
ଅଵପତନ୍ତାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵୈଦ୍ୟୁତାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ପ୍ରଭ୍ରାଜମାନୀନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵ୍ୟଵଦାତୀନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵାସୁକିଵୈଦ୍ୟୁତୀନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ରଜତାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ପରୁଷାଣାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଶ୍ୟାମାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
କପିଲାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଅତିଲୋହିତୀନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଅଵପତନ୍ତୀନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵୈଦ୍ୟୁତୀନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ।
ରୂପାଣି ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ମ୍ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 71 ॥
(ଊର୍ଧ୍ଵାନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ – ନ୍ୟତିଲୋହିତୀନାଗ୍ମ୍ ରୁଦ୍ରାଣୀନାଗ୍ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 17)
ଅନୁଵାକଂ 18
ଅଥାଗ୍ନେ॑ରଷ୍ଟ ପୁ॑ରୁଷ॒ସ୍ୟ ॥ ଅଗ୍ନେଃ ପୂର୍ଵ-ଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଜାତଵେଦସ ଉପଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ସହୋଜସୋ ଦକ୍ଷିଣ-ଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଅଜିରାପ୍ରଭଵ ଉପଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ୟାପରଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ନର୍ୟାପସ ଉପଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ପଙ୍କ୍ତିରାଧସ ଉଦଗ୍ଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଵିସର୍ପିଣ ଉପଦିଶ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଵତେଜ॑ସା ଭା॒ନି ।
ଔ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑( ) । ଦିଶୋ ଵୋ ମିଥୁନ-ମ୍ମା ନୋ ମିଥୁ॑ନଗ୍ମ୍ ରୀ॒ଢ୍ଵମ୍ ॥ 72 ॥
(ସ୍ଵ॑ରେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 18)
(ଏତ-ଦ୍ରଶ୍ମୟ ଆପୋ ରୂପାଣି ଦିଶଃ ପଞ୍ଚ॑)
ଅନୁଵାକଂ 19
ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵ-ସ୍ୟାନ୍ଦିଶି ଵିସ॑ର୍ପୀ ନ॒ରକଃ । ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି ॥
ଦକ୍ଷିଣା-ପରସ୍ୟା-ନ୍ଦିଶ୍ୟ ଵିସ॑ର୍ପୀ ନ॒ରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି ॥
ଉତ୍ତର-ପୂର୍ଵସ୍ୟା-ନ୍ଦିଶି ଵିଷା॑ଦୀ ନ॒ରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି ॥
ଉତ୍ତରା-ପରସ୍ୟା-ନ୍ଦିଶ୍ୟ ଵିଷା॑ଦୀ ନ॒ରକଃ ।
ତସ୍ମାନ୍ନଃ ପ॑ରିପା॒ହି ॥
ଆୟସ୍ମିନ୍᳚ ଥ୍ସ॒ପ୍ତଵା॑ସ॒ଵା ସ୍ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତି ସ୍ଵା॒ରୁହୋ॑ ୟଥା । ଋଷି॑ର୍ହ ଦୀର୍ଘ॒ଶ୍ରୁତ୍ତ॑ମ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ ଘ॒ର୍ମୋ ଅତି॑ଥିଃ ॥ ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟାଣି॑ ଶତକ୍ରତୋ॒ ୟା ତେ॒ ଜନେ॑ଷୁ ପ॒ଞ୍ଚସୁ॑ । ଇନ୍ଦ୍ର॒ ତାନି॑ ତ॒ ଆ ଵୃ॑ଣେ ॥ ଵିତ୍ୟେ॒ତେ ॥ 73 ॥
(ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ୟା-ନ୍ନଵ॑) (ଅ. 19)
ଅନୁଵାକଂ 20
ଇ॒ନ୍ଦ୍ର॒ ଘୋ॒ଷା ଵୋ॒ ଵସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦୁପ॑ଦଧତାମ୍ ।
ମନୋ॑ଜଵସୋ ଵଃ ପି॒ତୃଭି॑-ର୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତ ଉପ॑ଦଧତାମ୍ ।
ପ୍ରଚେ॑ତା ଵୋ ରୁ॒ଦ୍ରୈଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦୁପ॑ଦଧତାମ୍ ।
ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମା ଵ ଆଦି॒ତ୍ୟୈ-ରୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଉପ॑ଦଧତାମ୍ ।
ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵୋ ରୂ॒ପୈ-ରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒-ଦୁପ॑ଦଧତାମ୍ । ସଞ୍ଜ୍ଞାନଂ-ଵଃ ଁପ॑ଶ୍ଚାଦି॒ତି ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟ-ସ୍ସର୍ଵୋ॒-ଽଗ୍ନିଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାମ୍ । ଵା॒ୟୁର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ସୂର୍ୟୋ॑ ଦି॒ଵି ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଦି॒କ୍ଷୁ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି॒ ସ୍ଵଲୋ॒କେ ॥ ଏ॒ଵା ହ୍ୟେ॑ଵ । ଏ॒ଵା ହ୍ୟ॑ଗ୍ନେ । ଏ॒ଵା ହି ଵା॑ୟୋ । ଏ॒ଵା ହୀ᳚ନ୍ଦ୍ର । ଏ॒ଵା ହି ପୂ॑ଷନ୍ନ୍ । ଏ॒ଵା ହି ଦେ॑ଵାଃ ॥ 74 ॥
ଦି॒କ୍ଷୁ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 20)
ଅନୁଵାକଂ 21
ଆପ॑ମାପାମ॒ପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମା-ଦ॒ସ୍ମାଦି॒ତୋ-ଽମୁତଃ॑ ।
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ୟୁଶ୍ଚ॒ ସୂର୍ୟ॑ଶ୍ଚ । ସ॒ହ ସ॑ଞ୍ଚସ୍କ॒ରର୍ଧି॑ୟା ॥
ଵା॒ୟ୍ଵଶ୍ଵା॑ ରଶ୍ମି॒ ପତ॑ୟଃ । ମରୀ᳚ଚ୍ୟାତ୍ମାନୋ॒ ଅଦ୍ରୁ॑ହଃ ।
ଦେ॒ଵୀ ର୍ଭୁ॑ଵନ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ତ୍ତ୍ଵାୟ॑ ମେ ସୁତ ॥
ମହାନାମ୍ନୀ-ର୍ମ॑ହାମା॒ନାଃ । ମ॒ହ॒ସୋ ମ॑ହସ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ॥ 75 ॥
ଦେ॒ଵୀଃ ପ॑ର୍ଜନ୍ୟ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ତ୍ତ୍ଵାୟ॑ ମେ ସୁତ ॥
ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ୟୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରକ୍ଷଃ॑ । ଅ॒ପାଶ୍ନ୍ୟୁ॑ଷ୍ଣି-ମ॒ପା ରଘ᳚ମ୍ । ଅପା᳚ଘ୍ରା॒ମପ॑ ଚା॒ଵର୍ତି᳚ମ୍ । ଅପ॑ ଦେ॒ଵୀରି॒ତୋ ହି॑ତ ॥
ଵଜ୍ର॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀରଜୀ॑ତାଗ୍ଶ୍ଚ । ଭୁଵ॑ନ-ନ୍ଦେଵ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନଦି॑ତି-ନ୍ଦେ॒ଵୀମ୍ । ୟୋନି॑ନୋର୍ଧ୍ଵ-ମୁ॒ଦୀଷ॑ତ ॥ 76 ॥
ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ୟାମ॑ ଦେଵାଃ ।
ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ୟେମା॒କ୍ଷଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତ୍ରାଃ ।
ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ମ୍ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ ।
ଵ୍ୟଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ୟଁଦାୟୁଃ॑ ॥
ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ୟୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ ॥ କେ॒ତଵୋ॒ ଅରୁ॑ଣାସଶ୍ଚ । ଋ॒ଷ॒ୟୋ ଵାତ॑ରଶ॒ନାଃ( ) । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାଗ୍ମ୍ ଶ॒ତଧା॑ ହି । ସ॒ମାହି॑ତାସୋ ସହସ୍ର॒ଧାୟ॑ସମ୍ ॥ ଶି॒ଵା ନ॒-ଶ୍ଶନ୍ତ॑ମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦି॒ଵ୍ୟା ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୟଃ ॥ ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ସର॑ସ୍ଵତି । ମାତେ॒ ଵ୍ୟୋ॑ମ ସ॒ନ୍ଦୃଶି॑ ॥ 77 ॥
(ସ୍ଵ॑ – ରୁ॒ଦୀଷ॑ତ॒ – ଵାତ॑ରଶ॒ନା-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 21)
ଅନୁଵାକଂ 22
ୟୋ॑-ଽପା-ମ୍ପୁଷ୍ପଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ପୁଷ୍ପ॑ଵା-ନ୍ପ୍ର॒ଜାଵା᳚-ନ୍ପଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵା ଅ॒ପା-ମ୍ପୁଷ୍ପ᳚ମ୍ । ପୁଷ୍ପ॑ଵା-ନ୍ପ୍ର॒ଜାଵା᳚-ନ୍ପଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟୋ॑-ଽପାମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॒ପାମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟୋ᳚-ଽଗ୍ନେରା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ॥ 78 ॥
ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେରା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟୋ॑-ଽପାମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ଵା॒ୟୁର୍ଵା ଅ॒ପାମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ୟୋ ଵା॒ୟୋରା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 79 ॥
ଆପୋ॒ ଵୈ ଵା॒ୟୋରା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟୋ॑-ଽପାମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅ॒ସୌ ଵୈ ତପ॑ନ୍ନ॒ପା-ମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟୋ॑-ଽମୁଷ୍ୟ॒-ତପ॑ତ ଆ॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ଵା ଅ॒ମୁଷ୍ୟ॒-ତପ॑ତ ଆ॒ୟତ॑ନମ୍ ॥ 80 ॥
ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟୋ॑-ଽପାମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵା ଅ॒ପାମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ୟଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ ଆ॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ ଆ॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 81 ॥
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟୋ॑-ଽପାମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି॒ ଵା ଅ॒ପାମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟୋ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣା-ମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣା-ମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 82 ॥
ୟୋ॑-ଽପାମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॒ ଵା ଅ॒ପାମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି ।
ୟଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟ॑-ସ୍ୟା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ।
ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟ॑-ସ୍ୟା॒ୟତ॑ନମ୍ ।
ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟୋ॑-ଽପାମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ॥ 83 ॥
ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵା ଅ॒ପାମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ୟା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ।
ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ଆପୋ॒ ଵୈ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ସ୍ୟା॒ୟତ॑ନମ୍ । ଆ॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥
ୟୋ᳚-ଽଫ୍ସୁ ନାଵ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ୟେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 84 ॥
ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କା ଅ॒ଫ୍ସୁ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତାଃ । ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ୟନୂ᳚କ୍ତା ॥
ଅ॒ପାଗ୍ମ୍ ରସ॒ମୁଦ॑ୟଗ୍ମ୍ସନ୍ନ୍ । ସୂର୍ୟେ॑ ଶୁ॒କ୍ରଗ୍ମ୍ ସ॒ମାଭୃ॑ତମ୍ । ଅ॒ପାଗ୍ମ୍ ରସ॑ସ୍ୟ॒ ୟୋ ରସଃ॑ । ତଂ-ଵୋଁ॑ ଗୃହ୍ଣା-ମ୍ୟୁତ୍ତ॒ମମିତି॑ ॥ ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କା ଅ॒ପାଗ୍ମ୍ ରସଃ॑ । ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑-ନ୍ନାଦି॒ତ୍ୟେ ସ॒ମାଭ॑ତାଃ ॥
ଜା॒ନୁ॒ଦ॒ଘ୍ନୀ-ମୁ॑ତ୍ତର-ଵେ॒ଦୀଙ୍ଖା॒ତ୍ଵା । ଅ॒ପା-ମ୍ପୂ॑ରୟି॒ତ୍ଵା ଗୁ॑ଲ୍ଫଦ॒ଘ୍ନମ୍ ॥ 85 ॥
ପୁଷ୍କରପର୍ଣୈଃ ପୁଷ୍କରଦଣ୍ଡୈଃ ପୁଷ୍କରୈଶ୍ଚ॑ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ତୀ॒ର୍ୟ । ତସ୍ମି॑ନ୍ ଵିହା॒ୟସେ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଣୀୟୋ॑ପ-ସମା॒ଧାୟ॑ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ।
କସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରଣୀ॒ତେ-ଽୟ-ମ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚୀ॒ୟତେ᳚ । ସାଃ ପ୍ର॑ଣୀ॒ତେ-ଽୟମ॒ଫ୍ସୁ ହ୍ୟୟ॑ଞ୍ଚୀ॒ୟତେ᳚ ।
ଅ॒ସୌ ଭୁଵ॑ନେ॒-ଽପ୍ୟ-ନା॑ହିତାଗ୍ନି-ରେ॒ତାଃ ।
ତମ॒ଭିତ॑ ଏ॒ତା ଅ॒ବୀଷ୍ଟ॑କା॒ ଉପ॑ଦଧାତି ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣ-ମା॒ସୟୋଃ᳚ ।
ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟେଷୁ॑ ॥ 86 ॥
ଅଥୋ॑ ଆହୁଃ । ସର୍ଵେ॑ଷୁ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଷ୍ଵିତି॑ ॥
ଏ॒ତଦ୍ଧ॑ ସ୍ମ॒ ଵା ଆ॑ହୁ-ଶ୍ଶଣ୍ଡି॒ଲାଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥ ସ॒ତ୍ରି॒ୟ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ଅ॒ମୁମା॑ଦି॒ତ୍ୟ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥ 87 ॥
ନା॒ଚି॒କେ॒ତ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଚା॒ତୁ॒ର୍॒ହୋ॒ତ୍ରି॒ୟ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ।
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ସୃ॒ଜ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । ଶରୀ॑ର-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ।
ଉ॒ପା॒ନୁ॒ଵା॒କ୍ୟ॑ମା॒ଶୁ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ ॥ 88 ॥
ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କା-ନ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷେ॑ଣ ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ।
ଇ॒ମମା॑ରୁଣ-କେତୁକ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନ ଇତି॑ । ୟ ଏ॒ଵାସୌ ।
ଇ॒ତଶ୍ଚା॒-ମୁତ॑ଶ୍ଚା-ଵ୍ୟତୀପା॒ତୀ । ତମିତି॑ ॥ ୟୋ᳚-ଽଗ୍ନେର୍ମି॑ଥୂ॒ୟା ଵେଦ॑ । ମି॒ଥୁ॒ନ॒ଵା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଆପୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ମି॑ଥୂ॒ୟାଃ ।
ମି॒ଥୁ॒ନ॒ଵା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 89 ॥
(ଵେଦ॑ – ଭଵ – ତ୍ୟା॒ୟତ॑ନଂ – ଭଵତି॒ – ଵେଦ॒ – ଵେଦ॑ – ତିଷ୍ଠତି – ଗୁଲ୍ଫଦ॒ଘ୍ନଂ – ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟେ – ଷ୍ଵ॒ମୁମା॑ଦି॒ତ୍ୟ-ମ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷେ॑ଣ॒ କମ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନୁତ – ଉପାନୁଵା॒କ୍ୟ॑ମା॒ଶୁମ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନୋ – ମି॑ଥୂ॒ୟା ମି॑ଥୁନ॒ଵା-ନ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ୟେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 22)
(ପୁଷ୍ପ॑ମ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ୟୁର॒ସୌ ଵୈ ତପ॑ଞ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି ପ॒ର୍ଜନ୍ୟ॑-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ୟୋ᳚-ଽଫ୍ସୁ ନାଵ॑ମେ॒ତଦ୍ଧ॑ ସ୍ମ॒ ଵୈ ସ॑ତ୍ରି॒ୟଗ୍ମ୍ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଗ୍ମ୍ ସା॑ଵି॒ତ୍ରମ॒ମୁ-ନ୍ନା॑ଚିକେ॒ତ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣାଗ୍ଶ୍ଚା॑ତୁର୍ହୋତ୍ରି॒ୟ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ଵୈଶ୍ଵସୃ॒ଜଗ୍ମ୍ ଶରୀ॑ରମୁପାନୁଵା॒କ୍ୟ॑ମା॒ଶୁମି॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନି॒ମମା॑ରୁଣକେତୁକଂ॒-ୟଁ ଏ॒ଵାସୌ)
ଅନୁଵାକଂ 23
ଆପୋ॒ ଵା ଇ॒ଦମା॑ସନ୍-ଥ୍ସଲି॒ଲମେ॒ଵ ।
ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରେକଃ॑ ପୁଷ୍କରପ॒ର୍ଣେ ସମ॑ଭଵତ୍ ।
ତସ୍ୟାନ୍ତ॒-ର୍ମନ॑ସି କାମ॒-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତତ । ଇ॒ଦଗ୍ମ୍ ସୃ॑ଜେୟ॒ମିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଦ୍ୟ-ତ୍ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ମନ॑ସା-ଽଭି॒ଗଚ୍ଛ॑ତି । ତଦ୍ଵା॒ଚା ଵ॑ଦତି ।
ତତ୍କର୍ମ॑ଣା କରୋତି । ତଦେ॒ଷା ଽଭ୍ୟନୂ᳚କ୍ତା ॥ କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ । ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁଦାସୀ᳚ତ୍ ॥ 90 ॥
ସ॒ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ୟା॑ କ॒ଵୟୋ॑ ମନୀ॒ଷେତି॑ ॥ ଉପୈ॑ନ॒ନ୍ତଦୁପ॑ନମତି । ୟ-ତ୍କା॑ମୋ॒ ଭଵ॑ତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ ।
ସ ତପ॑ସ୍ତ॒ପ୍ତ୍ଵା । ଶରୀ॑ରମଧୂନୁତ । ତସ୍ୟ॒ ୟ-ନ୍ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସମାସୀ᳚ତ୍ । ତତୋ॑-ଽରୁ॒ଣାଃ କେ॒ତଵୋ॒ ଵାତ॑ରଶ॒ନା ଋଷ॑ୟ॒ ଉଦ॑ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ॥ 91 ॥
ୟେ ନଖାଃ᳚ । ତେ ଵୈ॑ଖାନ॒ସାଃ । ୟେ ଵାଲାଃ᳚ । ତେ ଵା॑ଲଖି॒ଲ୍ୟାଃ । ୟୋ ରସଃ॑ । ସୋ॑-ଽପାମ୍ ॥ ଅ॒ନ୍ତ॒ର॒ତଃ କୂ॒ର୍ମ-ମ୍ଭୂ॒ତଗ୍ମ୍ ସର୍ପ॑ନ୍ତମ୍ । ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ମମ॒ ଵୈ ତ୍ଵଂ-ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସା । ସମ॑ଭୂତ୍ ॥ 92 ॥
ନେତ୍ୟ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵାହ-ମି॒ହାସ॒ମିତି॑ । ତତ୍ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ ପୁରୁଷ॒ତ୍ଵମ୍ । ସ ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍ଷା॒ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ପାତ୍ । ଭୂ॒ତ୍ଵୋଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ପୂର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ସମ॑ଭୂଃ ।
ତ୍ଵମି॒ଦ-ମ୍ପୂର୍ଵଃ॑ କୁରୁ॒ଷ୍ଵେତି॑ ॥ ସ ଇ॒ତ ଆ॒ଦାୟାପଃ॑ ॥ 93 ॥
ଅ॒ଞ୍ଜ॒ଲିନା॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॑-ଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହ୍ୟେ॒ଵେତି॑ ।
ତତ॑ ଆଦି॒ତ୍ୟ ଉଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ପ୍ରାଚୀ॒ ଦିକ୍ ॥
ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁ-ର୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହ୍ୟଗ୍ନ॒ ଇତି॑ । ତତୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିରୁଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଦିକ୍ । ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁଃ ପ॒ଶ୍ଚାଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ ।
ଏ॒ଵା ହି ଵାୟୋ॒ ଇତି॑ ॥ 94 ॥
ତତୋ॑ ଵା॒ୟୁରୁଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସା ପ୍ର॒ତୀଚୀ॒ ଦିକ୍ ।
ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁ-ରୁ॑ତ୍ତର॒ତ ଉ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହୀନ୍ଦ୍ରେତି॑ ।
ତତୋ॒ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଉଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସୋଦୀ॑ଚୀ॒ ଦିକ୍ ।
ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁ-ର୍ମଦ୍ଧ୍ୟ॑ ଉ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହି ପୂଷ॒ନ୍ନିତି॑ । ତତୋ॒ ଵୈ ପୂ॒ଷୋଦ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ସେୟନ୍ଦିକ୍ ॥ 95 ॥
ଅଥା॑ରୁ॒ଣଃ କେ॒ତୁରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତ୍ । ଏ॒ଵା ହି ଦେଵା॒ ଇତି॑ । ତତୋ॑ ଦେଵ ମନୁ॒ଷ୍ୟାଃ ପି॒ତରଃ॑ । ଗ॒ନ୍ଧ॒ର୍ଵା॒-ଫ୍ସ॒ରସ॒ ଶ୍ଚୋଦ॑-ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ ।
ସୋର୍ଧ୍ଵା ଦିକ୍ ॥ ୟା ଵି॒ପ୍ରୁଷୋ॑ ଵି॒ପରା॑ପତନ୍ନ୍ ।
ତାଭ୍ୟୋ-ଽସୁ॑ରା॒ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ପିଶା॒ଚାଶ୍ଚୋ-ଦ॑ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॒ତ୍ତେ ପରା॑ଭଵନ୍ନ୍ । ଵି॒ପ୍ରୁଡ୍ଭ୍ୟୋ॒ ହି ତେ ସମ॑ଭଵନ୍ନ୍ ॥ ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ୟନୂ᳚କ୍ତା ॥ 96 ॥
ଆପୋ॑ ହ॒ ୟ-ଦ୍ବୃ॑ହ॒ତୀ-ର୍ଗର୍ଭ॒ମାୟନ୍ନ୍॑ । ଦକ୍ଷ॒-ନ୍ଦଧା॑ନା ଜ॒ନୟ॑ନ୍ତୀ-ସ୍ସ୍ଵୟ॒ମ୍ଭୁମ୍ । ତତ॑ ଇ॒ମେ-ଽଦ୍ଧ୍ୟ-ସୃ॑ଜ୍ୟନ୍ତ॒ ସର୍ଗାଃ᳚ । ଅଦ୍ଭ୍ୟୋ॒ ଵା ଇ॒ଦଗ୍ମ୍ ସମ॑ଭୂତ୍ ।
ତସ୍ମା॑ଦି॒ଦଗ୍ମ୍ ସର୍ଵ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ୍ଵୟ॒ଭ୍ଵିନ୍ତି॑ ॥
ତସ୍ମା॑ଦି॒ଦଗ୍ମ୍ ସର୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶିଥି॑ଲ-ମି॒ଵା ଧ୍ରୁଵ॑-ମିଵାଭଵତ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଵାଵ ତତ୍ । ଆ॒ତ୍ମନା॒-ଽଽତ୍ମାନଂ॑-ଵିଁ॒ଧାୟ॑ ।
ତଦେ॒ଵାନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ॥ ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ୟନୂ᳚କ୍ତା ॥ 97 ॥
ଵି॒ଧାୟ॑ ଲୋ॒କାନ୍. ଵି॒ଧାୟ॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ଵି॒ଧାୟ॒ ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ଆ॒ତ୍ମନା॒-ଽଽତ୍ମା-ନ॑ମ॒ଭି-ସଂଵିଁ॑ଵେ॒ଶେତି॑ ॥
ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵେଦମା॒ପ୍ତ୍ଵା । ସର୍ଵ॑-ମଵ॒ରୁଦ୍ଧ୍ୟ॑ । ତଦେ॒ଵାନୁ॒ ପ୍ରଵି॑ଶତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 98 ॥
(ଆସୀ॑ – ଦତିଷ୍ଠନ୍ – ନଭୂ॒ – ଦପୋ॒ – ଵାୟୋ॒ ଇତି – ସେୟ-ନ୍ଦିଗ॒ – ଭ୍ୟନୂ᳚କ୍ତା॒ – ଽଭ୍ୟନୂ᳚କ୍ତା॒ -+-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 23)
ଅନୁଵାକଂ 24
ଚତୁ॑ଷ୍ଟୟ୍ୟ॒ ଆପୋ॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵା ଅ॒ପାଗ୍ମ୍ ରୂ॒ପାଣି॑ । ମେଘୋ॑ ଵି॒ଦ୍ୟୁତ୍ । ସ୍ତ॒ନ॒ୟି॒ତ୍ନୁ-ର୍ଵୃ॒ଷ୍ଟିଃ । ତାନ୍ୟେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଆ॒ତପ॑ତି॒ ଵର୍ଷ୍ୟା॑ ଗୃହ୍ଣାତି ।
ତାଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦୁପ॑ଦଧାତି । ଏ॒ତା ଵୈ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ୍ୟା ଆପଃ॑ । ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ-ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମୁଖ॒ତୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସିତ॑ରଃ ॥ 99 ॥
କୂପ୍ୟା॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ତା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପ॑ଦଧାତି । ଏ॒ତା ଵୈ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵିନୀ॒ରାପଃ॑ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋର୍ଧ॑ ଽସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵିତ॑ରଃ ॥
ସ୍ଥା॒ଵ॒ରା ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ତାଃ ପ॒ଶ୍ଚାଦୁପ॑ଦଧାତି । ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତା॒ ଵୈ ସ୍ଥା॑ଵ॒ରାଃ ।
ପ॒ଶ୍ଚାଦେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ଵହ॑ନ୍ତୀ-ର୍ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 100 ॥
ତା ଉ॑ତ୍ତର॒ତ ଉପ॑ଦଧାତି । ଓଜ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ତା ଵହ॑ନ୍ତୀରି॒ଵୋ-ଦ୍ଗ॑ତୀରି॒ଵ ଆକୂଜ॑ତୀରି॒ଵ ଧାଵ॑ନ୍ତୀଃ । ଓଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟୋ᳚ତ୍ତର॒ତୋ ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦୁତ୍ତ॒ରୋ-ଽଦ୍ଧ॑ ଓଜ॒ସ୍ଵିତ॑ରଃ ॥ ସ॒ଭାଂ॒ର୍ୟା ଗୃ॑ହ୍ଣାତି ।
ତା ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ ଉପ॑ଦଧାତି । ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ସ॑ଭାଂ॒ର୍ୟାଃ । ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ପ॒ଲ୍ଵ॒ଲ୍ୟା ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ତା ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦୁ॒ପାଦ॑ଧାତି ॥ 101 ॥
ଅ॒ସୌ ଵୈ ପ॑ଲ୍ଵ॒ଲ୍ୟାଃ । ଅ॒ମୁଷ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ ଦି॒କ୍ଷୂପ॑ଦଧାତି । ଦି॒କ୍ଷୁ ଵା ଆପଃ॑ । ଅନ୍ନଂ॒-ଵାଁ ଆପଃ॑ । ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟୋ ଵା ଅନ୍ନ॑ଞ୍ଜାୟତେ । ୟଦେ॒ଵାଦ୍ଭ୍ୟୋ-ଽନ୍ନ॒-ଞ୍ଜାୟ॑ତେ । ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତମ॑ରୁ॒ଣାଃ କେ॒ତଵୋ॒ ଵାତ॑ରଶ॒ନା ଋଷ॑ୟୋ-ଽଚିନ୍ଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑-ଦାରୁଣ କେ॒ତୁକଃ॑ ॥ ତଦେ॒ଷା-ଽଭ୍ୟନୂ᳚କ୍ତା ॥ କେ॒ତଵୋ॒ ଅରୁ॑ଣାସଶ୍ଚ । ଋ॒ଷ॒ୟୋ ଵାତ॑ରଶ॒ନାଃ ।
ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାଗ୍ମ୍ ଶ॒ତଧା॑ ହି । ସ॒ମାହି॑ତାସୋ ସହସ୍ର॒ଧାୟ॑ସ॒ମିତି॑ ॥ ଶ॒ତଶ॑ଶ୍ଚୈ॒ଵ ଽସ॒ହସ୍ର॑ଶଶ୍ଚ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି । ୟ ଏ॒ତମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ ।
ୟ ଉ॑ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 102 ॥
(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସିତ॑ରୋ॒ – ଵହ॑ନ୍ତୀ-ର୍ଗୃହ୍ଣାତି॒ – ତା ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଦୁ॒ପାଦ॑ଧା – ତ୍ୟାରୁଣକେ॒ତୁକୋ॒-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 24)
ଅନୁଵାକଂ 25
ଜା॒ନୁ॒ଦ॒ଘ୍ନୀ-ମୁ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦୀଙ୍ଖା॒ତ୍ଵା । ଅ॒ପା-ମ୍ପୂ॑ରୟତି । ଅ॒ପାଗ୍ମ୍ ସ॑ର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ପୁ॒ଷ୍କ॒ର॒ପ॒ର୍ଣଗ୍ମ୍ ରୁ॒କ୍ମ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ॒-ମିତ୍ୟୁପ॑ଦଧାତି । ତପୋ॒ ଵୈ ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣମ୍ ।
ସ॒ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ରୁ॒କ୍ମଃ । ଅ॒ମୃତ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷଃ । ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵା ଵା᳚ସ୍ତି । ୟାଵ॑ଦେ॒ତତ୍ । ୟାଵ॑ଦେ॒ଵାସ୍ତି॑ ॥ 103 ॥
ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କୂ॒ର୍ମମୁପ॑ଦଧାତି । ଅ॒ପାମେ॒ଵ ମେଧ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ᳚ ସ୍ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥ ଆପ॑ମାପାମ॒ପ-ସ୍ସର୍ଵାଃ᳚ ।
ଅ॒ସ୍ମାଦ॒ସ୍ମା ଦି॒ତୋ-ଽମୁତଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା॒ୟୁଶ୍ଚ॒ ସୂର୍ୟ॑ଶ୍ଚ ।
ସ॒ହ ସ॑ଞ୍ଚସ୍କ॒ରର୍ଧି॑ୟା॒ ଇତି॑ । ଵା॒ୟ୍ଵଶ୍ଵା॑ ରଶ୍ମି॒ପତ॑ୟଃ । ମରୀ᳚ଚ୍ୟାତ୍ମାନୋ॒ ଅଦ୍ରୁ॑ହଃ । ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଭୁ॑ଵନ॒ ସୂଵ॑ରୀଃ । ପୁ॒ତ୍ର॒ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ ମେ ସୁତ ॥ ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣଚ୍ଛି॒ଦ୍ର-ମ୍ପୃ॑ଣ ॥ 104 ॥
ୟାସ୍ତି॒ସ୍ରଃ ପ॑ରମ॒ଜାଃ ॥ ) (ଶୋର୍ତ୍ ଅନ୍-ଦ୍ଲୋନ୍ଗ୍fଓରଂ ଅରେ ଥେ ସମେ ଇ-ନ୍ତି॑ ॥ ପଞ୍ଚ॒ ଚିତ॑ୟ॒ ଉପ॑ଦଧାତି । ପାଙ୍କ୍ତ॒-ଽଗ୍ନିଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵାଗ୍ନିଃ । ତଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥
ଲୋ॒କ-ମ୍ପୃ॑ଣୟା ଦ୍ଵି॒ତୀୟା॒-ମୁପ॑ଦଧାତି ।
ପଞ୍ଚ॑ପଦା॒ ଵୈ ଵି॒ରାଟ୍ । ତସ୍ୟା॒ ଵା ଇ॒ୟ-ମ୍ପାଦଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମ୍ପାଦଃ॑ । ଦ୍ୟୌଃ ପାଦଃ॑ । ଦିଶଃ॒ ପାଦଃ॑ । ପ॒ରୋର॑ଜାଃ॒ ପାଦଃ॑ ॥ ଵି॒ରାଜ୍ୟେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ।
ୟ ଏ॒ତମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ । ୟ ଉ॑ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 105 ॥
(ଅସ୍ତି॑ – ପୃଣା॒ – ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମ୍ପାଦ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 25)
ଅନୁଵାକଂ 26
ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଣୀୟୋ॑ପ-ସମା॒ଧାୟ॑ । ତମ॒ଭିତ॑ ଏ॒ତା ଅ॒ବୀଷ୍ଟ॑କା॒ ଉପ॑ଦଧାତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣ-ମା॒ସୟୋଃ᳚ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟେଷୁ॑ ।
ଅଥୋ॑ ଆହୁଃ । ସର୍ଵେ॑ଷୁ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଷ୍ଵିତି॑ ॥
ଅଥ॑ ହସ୍ମା ହାରୁ॒ଣ-ସ୍ସ୍ଵା॑ୟ॒ମ୍ଭୁଵଃ॑ ।
ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ସ୍ସର୍ଵୋ॒-ଽଗ୍ନି-ରିତ୍ୟନ॑ନୁଷଙ୍ଗ-ମ୍ମନ୍ୟାମହେ ।
ନାନା॒ ଵା ଏ॒ତେଷାଂ᳚-ଵୀଁ॒ର୍ୟା॑ଣି ॥ କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥ 106 ॥
ସ॒ତ୍ରି॒ୟ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ।
ସା॒ଵି॒ତ୍ର ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ନା॒ଚି॒କେ॒ତ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ।
ଚା॒ତୁ॒ର୍॒ ହୋ॒ତ୍ରି॒ୟ-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ।
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ସୃ॒ଜ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ ॥ 107 ॥
ଉ॒ପା॒ନୁ॒ଵା॒କ୍ୟ॑-ମା॒ଶୁ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନଃ । କମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ଇ॒ମମା॑ରୁଣ-କେତୁକ ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନ୍ଵା॒ନ ଇତି॑ ॥ ଵୃଷା॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ଵୃଷା॑ଣୌ॒ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଫା॑ଲୟେତ୍ । ହ॒ନ୍ୟେତା᳚ସ୍ୟ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନୁ॒ଷଜ୍ୟଃ॑ ॥
ସୋତ୍ତ॑ରଵେ॒ଦିଷୁ॑ କ୍ର॒ତୁଷୁ॑ ଚିନ୍ଵୀତ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ଵେ॒ଦ୍ୟାଗ୍ ହ୍ୟ॑ଗ୍ନିଶ୍ଚୀ॒ୟତେ᳚ ॥ ପ୍ର॒ଜାକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ ॥ 108 ॥
ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟାଃ ପ୍ର॒ଜାଃ । ପ୍ର॒ଜାଵା᳚-ନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ପ॒ଶୁକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ସ॒ଞ୍ଜ୍ଞାନଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପ॑ଶୂ॒ନାମ୍ । ୟଦାପଃ॑ ।
ପ॒ଶୂ॒ନାମେ॒ଵ ସ॒ଜ୍ଞାନ୍ନେ॒ ଽଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁତେ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 109 ॥
ଵୃଷ୍ଟି॑କାମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଆପୋ॒ ଵୈ ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ । ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॒ ଵର୍ଷୁ॑କୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଆ॒ମ॒ୟା॒ଵୀ ଚି॑ନ୍ଵୀତ । ଆପୋ॒ ଵୈ ଭେ॑ଷ॒ଜମ୍ । ଭେ॒ଷ॒ଜ-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କରୋତି । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରେତି ॥ ଅ॒ଭି॒ଚରଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଵଜ୍ରୋ॒ ଵା ଆପଃ॑ ॥ 110 ॥
ଵଜ୍ର॑ମେ॒ଵ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟେଭ୍ୟଃ॒ ପ୍ରହ॑ରତି । ସ୍ତୃ॒ଣୁ॒ତ ଏ॑ନମ୍ ॥ ତେଜ॑ସ୍କାମୋ॒ ୟଶ॑ସ୍କାମଃ ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସକା॑ମ-ସ୍ସ୍ଵ॒ର୍ଗକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ । ଏ॒ତା ଵ॒ଦ୍ଵା ଵା᳚ସ୍ତି । ୟାଵ॑ଦେ॒ତତ୍ । ୟାଵ॑ଦେ॒ଵାସ୍ତି॑ । ତଦଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ତସ୍ୟୈ॒ ତଦ୍ଵ୍ର॒ତମ୍ । ଵର୍ଷ॑ତି॒ ନ ଧା॑ଵେତ୍ ॥ 111 ॥
ଅ॒ମୃତଂ॒-ଵାଁ ଆପଃ॑ । ଅ॒ମୃତ॒ସ୍ୟା-ନ॑ନ୍ତରିତ୍ୟୈ ॥
ନାଫ୍ସୁ-ମୂତ୍ର॑ପୁରୀ॒ଷଙ୍କୁ॑ର୍ୟାତ୍ । ନ ନିଷ୍ଠୀ॑ଵେତ୍ । ନ ଵି॒ଵସ॑ନ-ସ୍ସ୍ନାୟାତ୍ । ଗୁହ୍ୟୋ॒ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିଃ ।
ଏ॒ତସ୍ୟା॒ଗ୍ନେ ରନ॑ତି ଦାହାୟ ॥ ନ ପୁ॑ଷ୍କରପ॒ର୍ଣାନି॒ ହିର॑ଣ୍ୟଂ॒-ଵାଁ-ଽଧି॒ତିଷ୍ଠେ᳚ତ୍ । ଏ॒ତସ୍ୟା॒ଗ୍ନେ-ରନ॑ଭ୍ୟାରୋହାୟ ॥ ନ କୂର୍ମ॒ସ୍ୟାଶ୍ଞୀ॑ୟାତ୍ ।
ନୋଦ॒କସ୍ୟା॒-ଘାତୁ॑କା॒ନ୍ୟେନ॑-ମୋଦ॒କାନି॑ ଭଵନ୍ତି । ଅ॒ଘାତୁ॑କା॒ ଆପଃ॑ । ୟ ଏ॒ତମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚି॑ନୁ॒ତେ । ୟ ଉ॑ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 112 ॥
(ଚି॒ନୁ॒ତେ॒ – ଚି॒ନୁ॒ତେ॒ – ପ୍ର॒ଜାକା॑ମଶ୍ଚିନ୍ଵୀତ॒ – ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦା – ପୋ॑ – ଧାଵେ॒ – ଦଶ୍ଞୀ॑ୟାଚ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 26)
ଅନୁଵାକଂ 27
ଇ॒ମା ନୁ॑କ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନା ସୀଷଧେମ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ଚ ଦେ॒ଵାଃ ॥ ୟ॒ଜ୍ଞଞ୍ଚ॑ ନସ୍ତ॒ନ୍ଵଞ୍ଚ॑ ପ୍ର॒ଜାଞ୍ଚ॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟୈରିନ୍ଦ॑-ସ୍ସ॒ହ ସୀ॑ଷଧାତୁ ॥
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟୈରିନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ସଗ॑ଣୋ-ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମ୍ଭୂତ୍ଵଵି॒ତା ତ॒ନୂନା᳚ମ୍ ॥ ଆପ୍ଲ॑ଵସ୍ଵ॒ ପ୍ରପ୍ଲ॑ଵସ୍ଵ । ଆ॒ଣ୍ଡୀ ଭ॑ଵ ଜ॒ ମା ମୁ॒ହୁଃ । ସୁଖାଦୀନ୍ଦୁଃ॑ ଖନି॒ଧନାମ୍ । ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚସ୍ଵ॒ ସ୍ଵା-ମ୍ପୁ॒ରମ୍ ॥ 113 ॥
ମରୀ॑ଚୟ-ସ୍ସ୍ଵାୟମ୍ଭୁ॒ଵାଃ । ୟେ ଶ॑ରୀ॒ରାଣ୍ୟ॑ କଲ୍ପୟନ୍ନ୍ ।
ତେ ତେ॑ ଦେ॒ହଙ୍କ॑ଲ୍ପୟନ୍ତୁ । ମା ଚ॑ ତେ॒ ଖ୍ୟା ସ୍ମ॑ ତୀରିଷତ୍ ॥ ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠତ॒ ମା ସ୍ଵ॑ପ୍ତ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମି॑ଚ୍ଛଦ୍ଧ୍ଵ॒-ମ୍ଭାର॑ତାଃ । ରାଜ୍ଞ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ୟ ତୃ॒ପ୍ତାସଃ॑ । ସୂର୍ୟେ॑ଣ ସ॒ୟୁଜୋ॑ଷସଃ ॥ ୟୁଵା॑ ସୁ॒ଵାସାଃ॒ ପରି॑ଵୀତ॒ ଆଗା᳚ତ୍ । ସ ଉ॒ ଶ୍ରେୟା᳚-ନ୍ଭଵତି॒ ଜାୟ॑ମାନଃ । ତ-ନ୍ଧୀରା॑ସଃ କ॒ଵୟ॒ ଉନ୍ନ॑ୟନ୍ତି । ସ୍ଵା॒ଧିୟୋ॒ ମନ॑ସା ଦେଵ॒ୟନ୍ତଃ॑ ॥
ଅ॒ଷ୍ଟାଚ॑କ୍ରା॒ ନଵ॑ଦ୍ଵାରା ॥ 114 ॥
ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପୂର॑ୟୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟା । ତସ୍ୟାଗ୍ମ୍॑ ହିରଣ୍ମ॑ୟଃ କୋ॒ଶଃ । ସ୍ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କୋ ଜ୍ୟୋତି॒ଷା ଽଽଵୃ॑ତଃ ॥ ୟୋ ଵୈ ତା᳚-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଵେ॒ଦ । ଅ॒ମୃତେ॑ନାଵୃ॒ତା-ମ୍ପୁ॑ରୀମ୍ । ତସ୍ମୈ᳚ ବ୍ରହ୍ମ ଚ॑ ବ୍ରହ୍ମା॒ ଚ । ଆ॒ୟୁଃ କୀର୍ତି॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନ୍ଦ॑ଦୁଃ ॥ ଵି॒ଭ୍ରାଜ॑ମାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ହରି॑ଣୀମ୍ । ୟ॒ଶସା॑ ସମ୍ପ॒ରୀଵୃ॑ତାମ୍ । ପୁରଗ୍ମ୍॑ ହିରଣ୍ମ॑ୟୀ-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା ॥ 115 ॥
ଵି॒ଵେଶା॑ପ॒ରାଜି॑ତା ॥ ପରାଙ୍ଗେତ୍ୟ॑ (ପରାଂଅତ୍ୟ॑) ଜ୍ୟାମ॒ୟୀ ।
ପରାଙ୍ଗେତ୍ୟ॑ (ପରାଂଅତ୍ୟ॑) ନାଶ॒କୀ । ଇ॒ହ ଚା॑ମୁତ୍ର॑ ଚାନ୍ଵେ॒ତି । ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ଦେ॑ଵାସୁ॒ରାନୁ॑ଭ॒ୟାନ୍ ॥
ୟତ୍କୁ॑ମା॒ରୀ ମ॒ନ୍ଦ୍ରୟ॑ତେ । ୟ॒ଦ୍ୟୋ॒ଷିଦ୍ୟ-ତ୍ପ॑ତି॒ଵ୍ରତା᳚ । ଅରି॑ଷ୍ଟଂ॒-ୟଁତ୍କିଞ୍ଚ॑ କ୍ରି॒ୟତେ᳚ ।
ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ତଦନୁ॑ ଵେଧତି ॥ ଅ॒ଶୃତା॑ସ-ଶ୍ଶୃ॑ତାସ॒ଶ୍ଚ ॥ 116 ॥
ୟ॒ଜ୍ଵାନୋ॒ ୟେ-ଽପ୍ୟ॑ୟ॒ଜ୍ଵନଃ॑ । ସ୍ଵ॑ର୍ୟନ୍ତୋ॒ ନାପେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑-ମ॒ଗ୍ନିଞ୍ଚ॑ ୟେ ଵି॒ଦୁଃ ॥ ସିକ॑ତା ଇଵ ସଂ॒ୟଁନ୍ତି॑ ।
ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॑-ସମୁ॒ଦୀରି॑ତାଃ । ଅ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॑-ମୁଷ୍ମା॒ଚ୍ଚ । ଋ॒ଷିଭି॑-ରଦାତ୍-ପୃ॒ଶ୍ନିଭିଃ॑ ॥ ଅପେ॑ତ॒ ଵୀତ॒ ଵି ଚ॑ ସର୍ପ॒ତାତଃ॑ । ୟେ-ଽତ୍ର॒ ସ୍ଥ ପୁ॑ରା॒ଣା ୟେ ଚ॒ ନୂତ॑ନାଃ ।
ଅହୋ॑ଭି-ର॒ଦ୍ଭି-ର॒କ୍ତୁଭି॒-ର୍ଵ୍ୟ॑କ୍ତମ୍ ॥ 117 ॥
ୟ॒ମୋ ଦ॑ଦାତ୍ଵ-ଵ॒ସାନ॑ମସ୍ମୈ ॥ ନୃ ମୁ॑ଣନ୍ତୁ ନୃ ପା॒ତ୍ଵର୍ୟଃ॑ । ଅ॒କୃ॒ଷ୍ଟା ୟେ ଚ॒ କୃଷ୍ଟ॑ଜାଃ । କୁ॒ମାରୀ॑ଷୁ କ॒ନୀନୀ॑ଷୁ । ଜା॒ରିଣୀ॑ଷୁ ଚ॒ ୟେ ହି॒ତାଃ ॥ ରେତଃ॑ ପୀତା॒ ଆଣ୍ଡ॑ପୀତାଃ । ଅଙ୍ଗା॑ରେଷୁ ଚ॒ ୟେ ହୁ॒ତାଃ । ଉ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପୁତ୍ର॑ ପୌତ୍ର॒କାନ୍ । ୟୁ॒ଵେ॒-ଽହଂ-ୟଁ॒ମରାଜ॑ଗାନ୍ ॥ ଶ॒ତମିନ୍ନୁ ଶ॒ରଦୋ॒ ଅନ୍ତି॑ ଦେଵା॒ ୟତ୍ରା॑ ନଶ୍ଚ॒କ୍ରା ଜ॒ରସ॑-ନ୍ତ॒ନୂନା᳚ମ୍ । ପୁ॒ତ୍ରାସୋ॒ ୟତ୍ର॑ ପି॒ତରୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି॒ ମା ନୋ॑ ମ॒ଧ୍ୟା ରୀ॑ରିଷ॒ତାୟୁ॒ର୍ଗନ୍ତୋଃ᳚ ॥
ଅଦୋ॒ ୟଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ଵିଲ॒ବମ୍ । ପି॒ତୃ॒ଣାଞ୍ଚ॑ ୟ॒ମସ୍ୟ॑ ଚ ।
ଵରୁ॑ଣ॒-ସ୍ୟାଶ୍ଵି॑ନୋ-ର॒ଗ୍ନେଃ । ମ॒ରୁତା᳚ଞ୍ଚ ଵି॒ହାୟ॑ସାମ୍ ॥
କା॒ମ॒ପ୍ର॒ୟଵ॑ଣ-ମ୍ମେ ଅସ୍ତୁ । ସ ହ୍ୟେ॑ଵାସ୍ମି॑ ସ॒ନାତ॑ନଃ । ଇତି ନାକୋ ବ୍ରହ୍ମିଶ୍ରଵୋ॑ ରାୟୋ॒ ଧନମ୍ । ପୁ॒ତ୍ରାନାପୋ॑ ଦେ॒ଵୀରି॒ହାହି॑ତା ॥ 118 ॥
(ପୁ॒ରଂ – ନଵ॑ଦ୍ଵାରା – ବ୍ର॒ହ୍ମା – ଚ – ଵ୍ୟ॑କ୍ତଗ୍ମ୍ – ଶ॒ରଦୋ॒-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 27)
ଅନୁଵାକଂ 28
ଵିଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣୀ॒-ଙ୍ଗୃଦ୍ଧ୍ର॑-ଶୀର୍ଷ୍ଣୀଞ୍ଚ । ଅପେତୋ॑ ନିର୍-ଋ॒ତିଗ୍ମ୍ ହ॑ଥଃ । ପରିବାଧଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଵେ॑ତକୁ॒କ୍ଷମ୍ । ନି॒ଜଙ୍ଘଗ୍ମ୍॑ ଶବ॒ଲୋଦ॑ରମ୍ ॥ ସ॒ ତାନ୍. ଵା॒ଚ୍ୟାୟ॑ୟା ସ॒ହ । ଅଗ୍ନେ॒ ନାଶ॑ୟ ସ॒ନ୍ଦୃଶଃ॑ । ଈ॒ର୍ଷ୍ୟା॒ସୂ॒ୟେ ବୁ॑ଭୁ॒କ୍ଷାମ୍ । ମ॒ନ୍ୟୁ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ୟା-ଞ୍ଚ॑ ଦୀଧିରେ । ରଥେ॑ନ କିଗ୍ମ୍ଶୁ॒କାଵ॑ତା । ଅଗ୍ନେ॒ ନାଶ॑ୟ ସ॒ନ୍ଦୃଶଃ॑ ॥ 119 ॥
(ଵିଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣୀ॒-ନ୍ଦଶ॑) (ଅ. 28)
ଅନୁଵାକଂ 29
ପ॒ର୍ଜନ୍ୟା॑ୟ॒ ପ୍ରଗା॑ୟତ । ଦି॒ଵସ୍ପୁ॒ତ୍ରାୟ॑ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ସ ନୋ॑ ୟ॒ଵସ॑ମିଚ୍ଛତୁ ॥ ଇ॒ଦଂ-ଵଁଚଃ॑ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟା॑ୟ ସ୍ଵ॒ରାଜେ᳚ । ହୃ॒ଦୋ ଅ॒ସ୍ତ୍ଵନ୍ତ॑ର॒ନ୍ତ-ଦ୍ୟୁ॑ୟୋତ ।
ମ॒ୟୋ॒ଭୂର୍ଵାତୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵକୃ॑ଷ୍ଟୟ-ସ୍ସନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ । ସୁ॒ପି॒ପ୍ପ॒ଲା ଓଷ॑ଧୀ-ର୍ଦେ॒ଵଗୋ॑ପାଃ ॥
ୟୋ ଗର୍ଭ॒-ମୋଷ॑ଧୀନାମ୍ । ଗଵା᳚ଙ୍କୃ॒ଣୋତ୍ୟର୍ଵ॑ତାମ୍ । ପ॒ର୍ଜନ୍ୟଃ॑ ପୁରୁ॒ଷୀଣା᳚ମ୍ ॥ 120 ॥
(ପ॒ର୍ଜନ୍ୟା॑ୟ॒ ଦଶ॑) (ଅ. 29)
ଅନୁଵାକଂ 30
ପୁନ॑ର୍ମାମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରି॒ୟମ୍ । ପୁନ॒ରାୟୁଃ॒ ପୁନ॒ର୍ଭଗଃ॑ । ପୁନ॒-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣ-ମୈତୁ ମା । ପୁନ॒-ର୍ଦ୍ରଵି॑ଣ ମୈତୁ ମା ॥ ୟନ୍ମେ॒-ଽଦ୍ୟ ରେତଃ॑ ପୃଥି॒ଵୀମସ୍କାନ୍॑ ।
ୟଦୋଷ॑ଧୀର॒ପ୍ୟସ॑ର॒-ଦ୍ୟଦାପଃ॑ । ଇ॒ଦନ୍ତ-ତ୍ପୁନ॒ରାଦ॑ଦେ । ଦୀ॒ର୍ଘା॒ୟୁ॒ତ୍ଵାୟ॒ ଵର୍ଚ॑ସେ ॥ ୟନ୍ମେ॒ ରେତଃ॒ ପ୍ରସି॑ଚ୍ୟତେ । ୟନ୍ମ॒ ଆଜା॑ୟତେ॒ ପୁନଃ॑( ) । ତେନ॑ ମାମ॒ମୃତ॑-ଙ୍କୁରୁ । ତେନ॑ ସୁପ୍ର॒ଜସ॑ଙ୍କୁରୁ ॥ 121 ॥
(ପୁନ॒ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 30)
ଅନୁଵାକଂ 31
ଅ॒ଦ୍ଭୟ-ସ୍ତିରୋ॒ଧା ଜା॑ୟତ । ତଵ॑ ଵୈଶ୍ରଵ॒ଣ-ସ୍ସ॑ଦା । ତିରୋ॑ ଧେହି ସପ॒ତ୍ନାନ୍ନଃ॑ । ୟେ ଅପୋ॒-ଽଶ୍ନନ୍ତି॑ କେଚ॒ନ ॥ ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ରୀ-ମ୍ମା॒ୟାଂ-ଵଁ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣଃ ।
ରଥଗ୍ମ୍॑ ସହସ୍ର॒ ଵନ୍ଧୁ॑ରମ୍ । ପୁ॒ରୁ॒ଶ୍ଚ॒କ୍ରଗ୍ମ୍ ସହ॑ସ୍ରାଶ୍ଵମ୍ । ଆସ୍ଥା॒ ୟାୟା॑ହି ନୋ ବ॒ଲିମ୍ ॥ ୟସ୍ମୈ॑ ଭୂ॒ତାନି॑ ବ॒ଲିମାଵ॑ହନ୍ତି । ଧନ॒ଙ୍ଗାଵୋ॒ ହସ୍ତି॒ ହିର॑ଣ୍ୟ॒ମଶ୍ଵାନ୍॑ ॥ 122 ॥
ଅସା॑ମ ସୁମ॒ତୌ ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ । ଶ୍ରିୟ॒-ମ୍ବିଭ୍ର॒ତୋ ଽନ୍ନ॑ମୁଖୀଂ-ଵିଁ॒ରାଜ᳚ମ୍ ॥ ସୁ॒ଦ॒ର୍॒ଶ॒ନେ ଚ॑ କ୍ରୌ॒ଞ୍ଚେ ଚ॑ । ମୈ॒ନା॒ଗେ ଚ॑ ମ॒ହାଗି॑ରୌ । ଶ॒ତଦ୍ଵା॒ଟ୍ଟର॑ଗମ॒ନ୍ତା (ସ॒ତଦ୍ଵା॒ଟ୍ଟର॑ଗମ॒ନ୍ତା) ।
ସ॒ଗ୍ମ୍॒ହାର୍ୟ॒-ନ୍ନଗ॑ର॒-ନ୍ତଵ॑ ॥
ଇତି ମନ୍ତ୍ରାଃ᳚ । କଲ୍ପୋ॑-ଽତ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵମ୍ ॥
ୟଦି॒ ବଲି॒ଗ୍ମ୍॒ ହରେ᳚ତ୍ । ହି॒ର॒ଣ୍ୟ॒ନା॒ଭୟେ॑ ଵିତୁ॒ଦୟେ॑ କୌବେ॒ରାୟା॒ୟ-ମ୍ବ॑ଲିଃ ॥ 123 ॥
ସର୍ଵଭୂତାଧିପତୟେ ନ॑ମ ଇ॒ତି । ଅଥ ବଲିଗ୍ମ୍ ହୃତ୍ଵୋପ॑ତିଷ୍ଠେ॒ତ ॥ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ଙ୍କ୍ଷ॒ତ୍ରଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣା॑ ଵୟ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ମଃ ।
ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀଃ । ଅସ୍ମା-ତ୍ପ୍ରଵିଶ୍ୟାନ୍ନ॑ମଦ୍ଧୀ॒ତି ॥ ଅଥ ତମଗ୍ନି-ମା॑ଦଧୀ॒ତ । ୟସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ର॑ୟୁଞ୍ଜୀ॒ତ ॥
ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂଃ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୁଵଃ॑ ॥ 124 ॥
ତି॒ରୋଧା॒-ସ୍ସ୍ଵଃ॑ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵଃ॑ ।
ସର୍ଵେଷାଂ-ଲୋଁକାନା-ମାଧିପତ୍ୟେ॑ ସୀଦେ॒ତି ॥ ଅଥ ତମଗ୍ନି॑-ମିନ୍ଧୀ॒ତ । ୟସ୍ମିନ୍ନେ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ର॑ୟୁଞ୍ଜୀ॒ତ ॥ ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୁଵ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ତି॒ରୋଧା॒-ସ୍ସ୍ଵ॑-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ । ତି॒ରୋଧା॒ ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସ୍ଵ॑ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥
ୟସ୍ମିନ୍ନସ୍ୟ କାଲେ ସର୍ଵା ଆହୁତୀର୍-ହୁତା॑ ଭଵେ॒ୟୁଃ ॥ 125 ॥
ଅପି ବ୍ରାହ୍ମଣ॑ମୁଖୀ॒ନାଃ । ତସ୍ମିନ୍ନହ୍ନଃ କାଲେ ପ୍ର॑ୟୁଞ୍ଜୀ॒ତ ।
ପର॑-ସ୍ସୁ॒ପ୍ତଜ॑ନାଦ୍ଵେ॒ପି ॥ ମା ସ୍ମ ପ୍ରମାଦ୍ୟନ୍ତ॑ ମାଦ୍ଧ୍ୟା॒ପୟେତ୍ । ସର୍ଵାର୍ଥା᳚-ସ୍ସିଦ୍ଧ୍ୟ॒ନ୍ତେ । ୟ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ୟ-ନ୍ନିଦ॑ମଜା॒ନତାମ୍ ।
ସର୍ଵାର୍ଥା ନ॑ ସିଦ୍ଧ୍ୟ॒ନ୍ତେ ॥ ୟସ୍ତେ॑ ଵି॒ଘାତୁ॑କୋ ଭ୍ରା॒ତା ।
ମମାନ୍ତର୍-ହୃ॑ଦୟେ॒ ଶ୍ରିତଃ ॥ 126 ॥
ତସ୍ମା॑ ଇ॒ମମଗ୍ର॒ ପିଣ୍ଡ॑ଞ୍ଜୁହୋମି । ସ ମେ᳚-ଽର୍ଥା॒-ନ୍ମା ଵିଵ॑ଧୀତ୍ । ମୟି॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ ରା॒ଜା॒ଧି॒ରା॒ଜାୟ॑ ପ୍ରସହ୍ୟ ସା॒ହିନେ᳚ । ନମୋ॑ ଵ॒ୟଂ-ଵୈଁ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣାୟ॑ କୁର୍ମହେ ।
ସ ମେ॒ କାମା॒ନ୍ କାମ॒ କାମା॑ୟ॒ ମହ୍ୟ᳚ମ୍ । କା॒ମେ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵୈ᳚ଶ୍ରଵ॒ଣୋ ଦ॑ଦାତୁ । କୁ॒ବେ॒ରାୟ॑ ଵୈଶ୍ରଵ॒ଣାୟ॑ । ମ॒ହା॒ରା॒ଜାୟ॒ ନମଃ॑ । କେ॒ତଵୋ॒ ଅରୁ॑ଣାସଶ୍ଚ ।
ଋ॒ଷ॒ୟୋ ଵାତ॑ରଶ॒ନାଃ । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠାଗ୍ମ୍ ଶ॒ତଧା॑ ହି ।
ସ॒ମାହି॑ତାସୋ ସହସ୍ର॒ଧାୟ॑ସମ୍ । ଶି॒ଵା ନ॒-ଶ୍ଶନ୍ତ॑ମା ଭଵନ୍ତୁ । ଦି॒ଵ୍ୟା ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୟଃ । ସୁ॒ମୃ॒ଡୀ॒କା ସର॑ସ୍ଵତି । ମା ତେ॒ ଵ୍ୟୋ॑ମ ସ॒ନ୍ଦୃଶି॑ ॥ 127 ॥
(ଅଶ୍ଵା᳚ନ୍-ବଲି॒-ର୍ଭୁଵୋ॑ – ଭଵେ॒ୟୁଃ – ଶ୍ରିତ – ଶ୍ଚ॑ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 31)
ଅନୁଵାକଂ 32
ସଂଵଁଥ୍ସରମେତ॑-ଦ୍ଵ୍ରତ॒ଞ୍ଚରେତ୍ । ଦ୍ଵୌ॑ ଵା ମା॒ସୌ ॥ ନିୟମ-ସ୍ସ॑ମାସେ॒ନ ॥ ତସ୍ମି-ନ୍ନିୟମ॑ ଵିଶେ॒ଷାଃ । ତ୍ରିଷଵଣ-ମୁଦକୋ॑ପସ୍ପ॒ର୍॒ଶୀ । ଚତୁର୍ଥ କାଲପାନ॑ଭକ୍ତ॒-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ । ଅହରହର୍ଵା ଭୈକ୍ଷ॑ମଶ୍ନ॒ୟାତ୍ ।
ଔଦୁମ୍ବରୀଭି-ସ୍ସମିଦ୍ଭି-ରଗ୍ନି॑-ମ୍ପରି॒ଚରେତ୍ ।
ପୁନର୍ମା ମୈତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିୟ-ମିତ୍ୟେତେନା-ଽନୁ॑ଵାକେ॒ନ ।
ଉଦ୍ଧୃତ ପରିପୂତାଭିରଦ୍ଭିଃ କାର୍ୟ॑-ଙ୍କୁର୍ଵୀ॒ତ ॥ 128 ॥
ଅ॑ସଞ୍ଚ॒ୟଵାନ୍ । ଅଗ୍ନୟେ ଵାୟଵେ॑ ସୂର୍ୟା॒ୟ । ବ୍ରହ୍ମଣେ ପ୍ର॑ଜାପ॒ତୟେ । ଚନ୍ଦ୍ରମସେ ନ॑କ୍ଷତ୍ରେ॒ଭ୍ୟଃ । ଋତୁଭ୍ୟ-ସ୍ସଂଵଁ॑ଥ୍ସରା॒ୟ । ଵରୁଣା-ୟାରୁଣାୟେତି ଵ୍ର॑ତହୋ॒ମାଃ । ପ୍ର॒ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଵ॑ଦାଦେ॒ଶଃ । ଅରୁଣାଃ କା᳚ଣ୍ଡ ଋ॒ଷୟଃ ॥ ଅରଣ୍ୟେ॑-ଽଧୀୟୀ॒ରନ୍ନ୍ । ଭଦ୍ରଙ୍କର୍ଣେଭିରିତି ଦ୍ଵେ॑ ଜପି॒ତ୍ଵା ॥ 129 ॥
ମହାନାମ୍ନୀଭି-ରୁଦକଗ୍ମ୍ ସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ପ॒ର୍ଶ୍ୟ । ତମାଚା᳚ର୍ୟୋ ଦ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ଶିଵାନ-ଶ୍ଶନ୍ତମେ-ତ୍ୟୋଷଧୀ॑ରାଲ॒ଭତେ । ସୁମୃଡୀକେ॑ତି ଭୂ॒ମିମ୍ । ଏଵମ॑ପଵ॒ର୍ଗେ ।
ଧେ॑ନୁ-ର୍ଦ॒କ୍ଷିଣା । କଗ୍ମ୍ ସଂଵାଁସ॑ଶ୍ଚ କ୍ଷୌ॒ମମ୍ । ଅନ୍ୟ॑ଦ୍ଵା ଶୁ॒କ୍ଲମ୍ । ୟ॑ଥା ଶ॒କ୍ତି ଵା । ଏଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ୟାୟ॑ ଧର୍ମେ॒ଣ । ଅରଣ୍ୟେ॑-ଽଧୀୟୀ॒ତ । ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ୟୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁ॑ଣ୍ୟୋ ଭ॒ଵତି ॥ 130 ॥
(କୁ॒ର୍ଵୀ॒ତ – ଜ॑ପି॒ତ୍ଵା – ସ୍ଵାଦ୍ଧ୍ୟାୟ॑ଧର୍ମେ॒ଣ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 32)
(ଭ॒ଦ୍ରଗ୍ଗ୍ – ସ୍ମୃତିଃ॑ – ସାକ॒ଜାନ୍ନା॒ – ମକ୍ଷ୍ୟ- ତି॑ତା॒ମ୍ରା – ଣ୍ୟ॑ତ୍ୟୁର୍ଧ୍ଵା॒କ୍ଷ – ଆରୋଗଃ – କ୍ଵେଦ – ମଗ୍ନିଶ୍ଚ – ସ॑ହସ୍ର॒ଵୃତ୍ – ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵନ୍ତ॒ -ଆତ॑ନୁଷ୍ଵା॒ -ଷ୍ଟୟୋ॑ନୀଂ॒ – ଁୟୋ-ଽସା॒ – ଵଥାଦିତ୍ୟ – ସ୍ୟାରୋଗ-ସ୍ୟାଥ ଵାୟୋ- ରଥାଗ୍ନେ॒–ର୍ ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ଵସ୍ୟା – ମି॑ନ୍ଦ୍ରଘୋ॒ଷା ଵ॒-ଆପ॑ମାପାଂ॒ୟୋଁ॑-ଽପା – ମାପୋ॒ ଵୈ – ଚତୁ॑ଷ୍ଟୟ୍ୟୋ – ଜାନୁଦ॒ଘ୍ନୀ – ମ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର॒ଣୀୟେ॒ – ମା ନୁ॑ କଂ॒ – ଁଵିଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣୀଂ – ପ॒ର୍ଜନ୍ୟା॑ୟ॒ – ପୁନ॑ – ର॒ଦ୍ଭ୍ୟଃ -ସଂଵଁଥ୍ସର-ନ୍ଦ୍ଵାତ୍ରିଗ୍ମ୍॑ଶତ୍)
(ଭ॒ଦ୍ରଂ – ଜ୍ୟୋ॒ତିଷା॒ – ତସ୍ମି-ନ୍ରାଜାନଂ – କ॒ଶ୍ୟପା᳚-ଥ୍ସହସ୍ର॒ଵୃଦି॑ୟଂ॒- ନପୁଗ୍ମ୍ସ॑କ – ମ॒ଷ୍ଟୟୋ॑ନୀ॒ – ମଵପତନ୍ତାନା – ମା॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି – ସ॒ତୋ ବନ୍ଧୁଂ॒ – ତା ଉ॑ତ୍ତର॒ତୋ – ଵଜ୍ର॑ମେ॒ଵ – ପୁନ॑ର୍ମାମୈତୁ
ତ୍ରି॒ଗ୍ମ୍॒ଶଦୁ॑ତ୍ତରଶ॒ତମ୍)
(ଭଦ୍ରଂ – ତପସ୍ଵୀ ପୁଣ୍ୟୋ ଭଵତି ତପସ୍ଵୀ ପୁ॑ଣ୍ୟୋ ଭ॒ଵତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
What is 1 - ଅରୁଣକେତୁକଚୟନଂ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଭଦ୍ରଂ କର୍ଣେଭିଃ?
1 - ଅରୁଣକେତୁକଚୟନଂ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଭଦ୍ରଂ କର୍ଣେଭିଃ is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Odia. Use the language selector to view another available edition.
Can I read 1 - ଅରୁଣକେତୁକଚୟନଂ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଭଦ୍ରଂ କର୍ଣେଭିଃ online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download 1 - ଅରୁଣକେତୁକଚୟନଂ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଭଦ୍ରଂ କର୍ଣେଭିଃ as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.