ଶ୍ରୀ ରାମ ଚରିତ ମାନସ – ଅରଣ୍ୟକାଂଡ

This Bhakti Granth document is in Odia script commonly used for ଓଡ଼ିଆ (Odia) language, with appropriate anusvaras marked.

ଶ୍ରୀ ଗଣେଶାୟ ନମଃ
ଶ୍ରୀ ଜାନକୀଵଲ୍ଲଭୋ ଵିଜୟତେ
ଶ୍ରୀ ରାମଚରିତମାନସ
ତୃତୀୟ ସୋପାନ (ଅରଣ୍ୟକାଂଡ)

ମୂଲଂ ଧର୍ମତରୋର୍ଵିଵେକଜଲଧେଃ ପୂର୍ଣେଂଦୁମାନଂଦଦଂ
ଵୈରାଗ୍ୟାଂବୁଜଭାସ୍କରଂ ହ୍ୟଘଘନଧ୍ଵାଂତାପହଂ ତାପହମ୍।
ମୋହାଂଭୋଧରପୂଗପାଟନଵିଧୌ ସ୍ଵଃସଂଭଵଂ ଶଂକରଂ
ଵଂଦେ ବ୍ରହ୍ମକୁଲଂ କଲଂକଶମନଂ ଶ୍ରୀରାମଭୂପପ୍ରିୟମ୍ ॥ 1 ॥

ସାଂଦ୍ରାନଂଦପୟୋଦସୌଭଗତନୁଂ ପୀତାଂବରଂ ସୁଂଦରଂ
ପାଣୌ ବାଣଶରାସନଂ କଟିଲସତ୍ତୂଣୀରଭାରଂ ଵରମ୍
ରାଜୀଵାୟତଲୋଚନଂ ଧୃତଜଟାଜୂଟେନ ସଂଶୋଭିତଂ
ସୀତାଲକ୍ଷ୍ମଣସଂୟୁତଂ ପଥିଗତଂ ରାମାଭିରାମଂ ଭଜେ ॥ 2 ॥

ସୋ. ଉମା ରାମ ଗୁନ ଗୂଢ଼ ପଂଡିତ ମୁନି ପାଵହିଂ ବିରତି।
ପାଵହିଂ ମୋହ ବିମୂଢ଼ ଜେ ହରି ବିମୁଖ ନ ଧର୍ମ ରତି ॥
ପୁର ନର ଭରତ ପ୍ରୀତି ମୈଂ ଗାଈ। ମତି ଅନୁରୂପ ଅନୂପ ସୁହାଈ ॥
ଅବ ପ୍ରଭୁ ଚରିତ ସୁନହୁ ଅତି ପାଵନ। କରତ ଜେ ବନ ସୁର ନର ମୁନି ଭାଵନ ॥
ଏକ ବାର ଚୁନି କୁସୁମ ସୁହାଏ। ନିଜ କର ଭୂଷନ ରାମ ବନାଏ ॥
ସୀତହି ପହିରାଏ ପ୍ରଭୁ ସାଦର। ବୈଠେ ଫଟିକ ସିଲା ପର ସୁଂଦର ॥
ସୁରପତି ସୁତ ଧରି ବାୟସ ବେଷା। ସଠ ଚାହତ ରଘୁପତି ବଲ ଦେଖା ॥
ଜିମି ପିପୀଲିକା ସାଗର ଥାହା। ମହା ମଂଦମତି ପାଵନ ଚାହା ॥
ସୀତା ଚରନ ଚୌଂଚ ହତି ଭାଗା। ମୂଢ଼ ମଂଦମତି କାରନ କାଗା ॥
ଚଲା ରୁଧିର ରଘୁନାୟକ ଜାନା। ସୀଂକ ଧନୁଷ ସାୟକ ସଂଧାନା ॥

ଦୋ. ଅତି କୃପାଲ ରଘୁନାୟକ ସଦା ଦୀନ ପର ନେହ।
ତା ସନ ଆଇ କୀନ୍ହ ଛଲୁ ମୂରଖ ଅଵଗୁନ ଗେହ ॥ 1 ॥

ପ୍ରେରିତ ମଂତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସର ଧାଵା। ଚଲା ଭାଜି ବାୟସ ଭୟ ପାଵା ॥
ଧରି ନିଜ ରୁପ ଗୟୁ ପିତୁ ପାହୀଂ। ରାମ ବିମୁଖ ରାଖା ତେହି ନାହୀମ୍ ॥
ଭା ନିରାସ ଉପଜୀ ମନ ତ୍ରାସା। ଜଥା ଚକ୍ର ଭୟ ରିଷି ଦୁର୍ବାସା ॥
ବ୍ରହ୍ମଧାମ ସିଵପୁର ସବ ଲୋକା। ଫିରା ଶ୍ରମିତ ବ୍ୟାକୁଲ ଭୟ ସୋକା ॥
କାହୂଁ ବୈଠନ କହା ନ ଓହୀ। ରାଖି କୋ ସକି ରାମ କର ଦ୍ରୋହୀ ॥
ମାତୁ ମୃତ୍ୟୁ ପିତୁ ସମନ ସମାନା। ସୁଧା ହୋଇ ବିଷ ସୁନୁ ହରିଜାନା ॥
ମିତ୍ର କରି ସତ ରିପୁ କୈ କରନୀ। ତା କହଁ ବିବୁଧନଦୀ ବୈତରନୀ ॥
ସବ ଜଗୁ ତାହି ଅନଲହୁ ତେ ତାତା। ଜୋ ରଘୁବୀର ବିମୁଖ ସୁନୁ ଭ୍ରାତା ॥
ନାରଦ ଦେଖା ବିକଲ ଜୟଂତା। ଲାଗି ଦୟା କୋମଲ ଚିତ ସଂତା ॥
ପଠଵା ତୁରତ ରାମ ପହିଂ ତାହୀ। କହେସି ପୁକାରି ପ୍ରନତ ହିତ ପାହୀ ॥
ଆତୁର ସଭୟ ଗହେସି ପଦ ଜାଈ। ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି ଦୟାଲ ରଘୁରାଈ ॥
ଅତୁଲିତ ବଲ ଅତୁଲିତ ପ୍ରଭୁତାଈ। ମୈଂ ମତିମଂଦ ଜାନି ନହିଂ ପାଈ ॥
ନିଜ କୃତ କର୍ମ ଜନିତ ଫଲ ପାୟୁଁ। ଅବ ପ୍ରଭୁ ପାହି ସରନ ତକି ଆୟୁଁ ॥
ସୁନି କୃପାଲ ଅତି ଆରତ ବାନୀ। ଏକନୟନ କରି ତଜା ଭଵାନୀ ॥

ସୋ. କୀନ୍ହ ମୋହ ବସ ଦ୍ରୋହ ଜଦ୍ୟପି ତେହି କର ବଧ ଉଚିତ।
ପ୍ରଭୁ ଛାଡ଼ଏଉ କରି ଛୋହ କୋ କୃପାଲ ରଘୁବୀର ସମ ॥ 2 ॥

ରଘୁପତି ଚିତ୍ରକୂଟ ବସି ନାନା। ଚରିତ କିଏ ଶ୍ରୁତି ସୁଧା ସମାନା ॥
ବହୁରି ରାମ ଅସ ମନ ଅନୁମାନା। ହୋଇହି ଭୀର ସବହିଂ ମୋହି ଜାନା ॥
ସକଲ ମୁନିନ୍ହ ସନ ବିଦା କରାଈ। ସୀତା ସହିତ ଚଲେ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ ॥
ଅତ୍ରି କେ ଆଶ୍ରମ ଜବ ପ୍ରଭୁ ଗୟୂ। ସୁନତ ମହାମୁନି ହରଷିତ ଭୟୂ ॥
ପୁଲକିତ ଗାତ ଅତ୍ରି ଉଠି ଧାଏ। ଦେଖି ରାମୁ ଆତୁର ଚଲି ଆଏ ॥
କରତ ଦଂଡଵତ ମୁନି ଉର ଲାଏ। ପ୍ରେମ ବାରି ଦ୍ଵୌ ଜନ ଅନ୍ହଵାଏ ॥
ଦେଖି ରାମ ଛବି ନୟନ ଜୁଡ଼ଆନେ। ସାଦର ନିଜ ଆଶ୍ରମ ତବ ଆନେ ॥
କରି ପୂଜା କହି ବଚନ ସୁହାଏ। ଦିଏ ମୂଲ ଫଲ ପ୍ରଭୁ ମନ ଭାଏ ॥

ସୋ. ପ୍ରଭୁ ଆସନ ଆସୀନ ଭରି ଲୋଚନ ସୋଭା ନିରଖି।
ମୁନିବର ପରମ ପ୍ରବୀନ ଜୋରି ପାନି ଅସ୍ତୁତି କରତ ॥ 3 ॥

ଛଂ. ନମାମି ଭକ୍ତ ଵତ୍ସଲଂ। କୃପାଲୁ ଶୀଲ କୋମଲମ୍ ॥
ଭଜାମି ତେ ପଦାଂବୁଜଂ। ଅକାମିନାଂ ସ୍ଵଧାମଦମ୍ ॥
ନିକାମ ଶ୍ୟାମ ସୁଂଦରଂ। ଭଵାଂବୁନାଥ ମଂଦରମ୍ ॥
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କଂଜ ଲୋଚନଂ। ମଦାଦି ଦୋଷ ମୋଚନମ୍ ॥
ପ୍ରଲଂବ ବାହୁ ଵିକ୍ରମଂ। ପ୍ରଭୋଽପ୍ରମେୟ ଵୈଭଵମ୍ ॥
ନିଷଂଗ ଚାପ ସାୟକଂ। ଧରଂ ତ୍ରିଲୋକ ନାୟକମ୍ ॥
ଦିନେଶ ଵଂଶ ମଂଡନଂ। ମହେଶ ଚାପ ଖଂଡନମ୍ ॥
ମୁନୀଂଦ୍ର ସଂତ ରଂଜନଂ। ସୁରାରି ଵୃଂଦ ଭଂଜନମ୍ ॥
ମନୋଜ ଵୈରି ଵଂଦିତଂ। ଅଜାଦି ଦେଵ ସେଵିତମ୍ ॥
ଵିଶୁଦ୍ଧ ବୋଧ ଵିଗ୍ରହଂ। ସମସ୍ତ ଦୂଷଣାପହମ୍ ॥
ନମାମି ଇଂଦିରା ପତିଂ। ସୁଖାକରଂ ସତାଂ ଗତିମ୍ ॥
ଭଜେ ସଶକ୍ତି ସାନୁଜଂ। ଶଚୀ ପତିଂ ପ୍ରିୟାନୁଜମ୍ ॥
ତ୍ଵଦଂଘ୍ରି ମୂଲ ୟେ ନରାଃ। ଭଜଂତି ହୀନ ମତ୍ସରା ॥
ପତଂତି ନୋ ଭଵାର୍ଣଵେ। ଵିତର୍କ ଵୀଚି ସଂକୁଲେ ॥
ଵିଵିକ୍ତ ଵାସିନଃ ସଦା। ଭଜଂତି ମୁକ୍ତୟେ ମୁଦା ॥
ନିରସ୍ୟ ଇଂଦ୍ରିୟାଦିକଂ। ପ୍ରୟାଂତି ତେ ଗତିଂ ସ୍ଵକମ୍ ॥
ତମେକମଭ୍ଦୁତଂ ପ୍ରଭୁଂ। ନିରୀହମୀଶ୍ଵରଂ ଵିଭୁମ୍ ॥
ଜଗଦ୍ଗୁରୁଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତଂ। ତୁରୀୟମେଵ କେଵଲମ୍ ॥
ଭଜାମି ଭାଵ ଵଲ୍ଲଭଂ। କୁୟୋଗିନାଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥
ସ୍ଵଭକ୍ତ କଲ୍ପ ପାଦପଂ। ସମଂ ସୁସେଵ୍ୟମନ୍ଵହମ୍ ॥
ଅନୂପ ରୂପ ଭୂପତିଂ। ନତୋଽହମୁର୍ଵିଜା ପତିମ୍ ॥
ପ୍ରସୀଦ ମେ ନମାମି ତେ। ପଦାବ୍ଜ ଭକ୍ତି ଦେହି ମେ ॥
ପଠଂତି ୟେ ସ୍ତଵଂ ଇଦଂ। ନରାଦରେଣ ତେ ପଦମ୍ ॥
ଵ୍ରଜଂତି ନାତ୍ର ସଂଶୟଂ। ତ୍ଵଦୀୟ ଭକ୍ତି ସଂୟୁତା ॥

ଦୋ. ବିନତୀ କରି ମୁନି ନାଇ ସିରୁ କହ କର ଜୋରି ବହୋରି।
ଚରନ ସରୋରୁହ ନାଥ ଜନି କବହୁଁ ତଜୈ ମତି ମୋରି ॥ 4 ॥

ଶ୍ରୀ ଗଣେଶାୟ ନମଃ
ଶ୍ରୀ ଜାନକୀଵଲ୍ଲଭୋ ଵିଜୟତେ
ଶ୍ରୀ ରାମଚରିତମାନସ
———-
ତୃତୀୟ ସୋପାନ
(ଅରଣ୍ୟକାଂଡ)
ଶ୍ଲୋକ
ମୂଲଂ ଧର୍ମତରୋର୍ଵିଵେକଜଲଧେଃ ପୂର୍ଣେଂଦୁମାନଂଦଦଂ
ଵୈରାଗ୍ୟାଂବୁଜଭାସ୍କରଂ ହ୍ୟଘଘନଧ୍ଵାଂତାପହଂ ତାପହମ୍।
ମୋହାଂଭୋଧରପୂଗପାଟନଵିଧୌ ସ୍ଵଃସଂଭଵଂ ଶଂକରଂ
ଵଂଦେ ବ୍ରହ୍ମକୁଲଂ କଲଂକଶମନଂ ଶ୍ରୀରାମଭୂପପ୍ରିୟମ୍ ॥ 1 ॥

ଦୋ. ଅତି କୃପାଲ ରଘୁନାୟକ ସଦା ଦୀନ ପର ନେହ।
ତା ସନ ଆଇ କୀନ୍ହ ଛଲୁ ମୂରଖ ଅଵଗୁନ ଗେହ ॥ 1 ॥

ଅନୁସୁଇୟା କେ ପଦ ଗହି ସୀତା। ମିଲୀ ବହୋରି ସୁସୀଲ ବିନୀତା ॥
ରିଷିପତିନୀ ମନ ସୁଖ ଅଧିକାଈ। ଆସିଷ ଦେଇ ନିକଟ ବୈଠାଈ ॥
ଦିବ୍ୟ ବସନ ଭୂଷନ ପହିରାଏ। ଜେ ନିତ ନୂତନ ଅମଲ ସୁହାଏ ॥
କହ ରିଷିବଧୂ ସରସ ମୃଦୁ ବାନୀ। ନାରିଧର୍ମ କଛୁ ବ୍ୟାଜ ବଖାନୀ ॥
ମାତୁ ପିତା ଭ୍ରାତା ହିତକାରୀ। ମିତପ୍ରଦ ସବ ସୁନୁ ରାଜକୁମାରୀ ॥
ଅମିତ ଦାନି ଭର୍ତା ବୟଦେହୀ। ଅଧମ ସୋ ନାରି ଜୋ ସେଵ ନ ତେହୀ ॥
ଧୀରଜ ଧର୍ମ ମିତ୍ର ଅରୁ ନାରୀ। ଆପଦ କାଲ ପରିଖିଅହିଂ ଚାରୀ ॥
ବୃଦ୍ଧ ରୋଗବସ ଜଡ଼ ଧନହୀନା। ଅଧଂ ବଧିର କ୍ରୋଧୀ ଅତି ଦୀନା ॥
ଐସେହୁ ପତି କର କିଏଁ ଅପମାନା। ନାରି ପାଵ ଜମପୁର ଦୁଖ ନାନା ॥
ଏକି ଧର୍ମ ଏକ ବ୍ରତ ନେମା। କାୟଁ ବଚନ ମନ ପତି ପଦ ପ୍ରେମା ॥
ଜଗ ପତି ବ୍ରତା ଚାରି ବିଧି ଅହହିଂ। ବେଦ ପୁରାନ ସଂତ ସବ କହହିମ୍ ॥
ଉତ୍ତମ କେ ଅସ ବସ ମନ ମାହୀଂ। ସପନେହୁଁ ଆନ ପୁରୁଷ ଜଗ ନାହୀମ୍ ॥
ମଧ୍ୟମ ପରପତି ଦେଖି କୈସେଂ। ଭ୍ରାତା ପିତା ପୁତ୍ର ନିଜ ଜୈଂସେମ୍ ॥
ଧର୍ମ ବିଚାରି ସମୁଝି କୁଲ ରହୀ। ସୋ ନିକିଷ୍ଟ ତ୍ରିୟ ଶ୍ରୁତି ଅସ କହୀ ॥
ବିନୁ ଅଵସର ଭୟ ତେଂ ରହ ଜୋଈ। ଜାନେହୁ ଅଧମ ନାରି ଜଗ ସୋଈ ॥
ପତି ବଂଚକ ପରପତି ରତି କରୀ। ରୌରଵ ନରକ କଲ୍ପ ସତ ପରୀ ॥
ଛନ ସୁଖ ଲାଗି ଜନମ ସତ କୋଟି। ଦୁଖ ନ ସମୁଝ ତେହି ସମ କୋ ଖୋଟୀ ॥
ବିନୁ ଶ୍ରମ ନାରି ପରମ ଗତି ଲହୀ। ପତିବ୍ରତ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ଇ ଛଲ ଗହୀ ॥
ପତି ପ୍ରତିକୁଲ ଜନମ ଜହଁ ଜାଈ। ବିଧଵା ହୋଈ ପାଈ ତରୁନାଈ ॥

ସୋ. ସହଜ ଅପାଵନି ନାରି ପତି ସେଵତ ସୁଭ ଗତି ଲହି।
ଜସୁ ଗାଵତ ଶ୍ରୁତି ଚାରି ଅଜହୁ ତୁଲସିକା ହରିହି ପ୍ରିୟ ॥ 5କ ॥

ସନୁ ସୀତା ତଵ ନାମ ସୁମିର ନାରି ପତିବ୍ରତ କରହି।
ତୋହି ପ୍ରାନପ୍ରିୟ ରାମ କହିଉଁ କଥା ସଂସାର ହିତ ॥ 5ଖ ॥

ସୁନି ଜାନକୀଂ ପରମ ସୁଖୁ ପାଵା। ସାଦର ତାସୁ ଚରନ ସିରୁ ନାଵା ॥
ତବ ମୁନି ସନ କହ କୃପାନିଧାନା। ଆୟସୁ ହୋଇ ଜାଉଁ ବନ ଆନା ॥
ସଂତତ ମୋ ପର କୃପା କରେହୂ। ସେଵକ ଜାନି ତଜେହୁ ଜନି ନେହୂ ॥
ଧର୍ମ ଧୁରଂଧର ପ୍ରଭୁ କୈ ବାନୀ। ସୁନି ସପ୍ରେମ ବୋଲେ ମୁନି ଗ୍ୟାନୀ ॥
ଜାସୁ କୃପା ଅଜ ସିଵ ସନକାଦୀ। ଚହତ ସକଲ ପରମାରଥ ବାଦୀ ॥
ତେ ତୁମ୍ହ ରାମ ଅକାମ ପିଆରେ। ଦୀନ ବଂଧୁ ମୃଦୁ ବଚନ ଉଚାରେ ॥
ଅବ ଜାନୀ ମୈଂ ଶ୍ରୀ ଚତୁରାଈ। ଭଜୀ ତୁମ୍ହହି ସବ ଦେଵ ବିହାଈ ॥
ଜେହି ସମାନ ଅତିସୟ ନହିଂ କୋଈ। ତା କର ସୀଲ କସ ନ ଅସ ହୋଈ ॥
କେହି ବିଧି କହୌଂ ଜାହୁ ଅବ ସ୍ଵାମୀ। କହହୁ ନାଥ ତୁମ୍ହ ଅଂତରଜାମୀ ॥
ଅସ କହି ପ୍ରଭୁ ବିଲୋକି ମୁନି ଧୀରା। ଲୋଚନ ଜଲ ବହ ପୁଲକ ସରୀରା ॥

ଛଂ. ତନ ପୁଲକ ନିର୍ଭର ପ୍ରେମ ପୁରନ ନୟନ ମୁଖ ପଂକଜ ଦିଏ।
ମନ ଗ୍ୟାନ ଗୁନ ଗୋତୀତ ପ୍ରଭୁ ମୈଂ ଦୀଖ ଜପ ତପ କା କିଏ ॥
ଜପ ଜୋଗ ଧର୍ମ ସମୂହ ତେଂ ନର ଭଗତି ଅନୁପମ ପାଵୀ।
ରଧୁବୀର ଚରିତ ପୁନୀତ ନିସି ଦିନ ଦାସ ତୁଲସୀ ଗାଵୀ ॥

ଦୋ. କଲିମଲ ସମନ ଦମନ ମନ ରାମ ସୁଜସ ସୁଖମୂଲ।
ସାଦର ସୁନହି ଜେ ତିନ୍ହ ପର ରାମ ରହହିଂ ଅନୁକୂଲ ॥ 6(କ) ॥

ସୋ. କଠିନ କାଲ ମଲ କୋସ ଧର୍ମ ନ ଗ୍ୟାନ ନ ଜୋଗ ଜପ।
ପରିହରି ସକଲ ଭରୋସ ରାମହି ଭଜହିଂ ତେ ଚତୁର ନର ॥ 6(ଖ) ॥

ମୁନି ପଦ କମଲ ନାଇ କରି ସୀସା। ଚଲେ ବନହି ସୁର ନର ମୁନି ଈସା ॥
ଆଗେ ରାମ ଅନୁଜ ପୁନି ପାଛେଂ। ମୁନି ବର ବେଷ ବନେ ଅତି କାଛେମ୍ ॥
ଉମୟ ବୀଚ ଶ୍ରୀ ସୋହି କୈସୀ। ବ୍ରହ୍ମ ଜୀଵ ବିଚ ମାୟା ଜୈସୀ ॥
ସରିତା ବନ ଗିରି ଅଵଘଟ ଘାଟା। ପତି ପହିଚାନୀ ଦେହିଂ ବର ବାଟା ॥
ଜହଁ ଜହଁ ଜାହି ଦେଵ ରଘୁରାୟା। କରହିଂ ମେଧ ତହଁ ତହଁ ନଭ ଛାୟା ॥
ମିଲା ଅସୁର ବିରାଧ ମଗ ଜାତା। ଆଵତହୀଂ ରଘୁଵୀର ନିପାତା ॥
ତୁରତହିଂ ରୁଚିର ରୂପ ତେହିଂ ପାଵା। ଦେଖି ଦୁଖୀ ନିଜ ଧାମ ପଠାଵା ॥
ପୁନି ଆଏ ଜହଁ ମୁନି ସରଭଂଗା। ସୁଂଦର ଅନୁଜ ଜାନକୀ ସଂଗା ॥

ଦୋ. ଦେଖୀ ରାମ ମୁଖ ପଂକଜ ମୁନିବର ଲୋଚନ ଭୃଂଗ।
ସାଦର ପାନ କରତ ଅତି ଧନ୍ୟ ଜନ୍ମ ସରଭଂଗ ॥ 7 ॥

କହ ମୁନି ସୁନୁ ରଘୁବୀର କୃପାଲା। ସଂକର ମାନସ ରାଜମରାଲା ॥
ଜାତ ରହେଉଁ ବିରଂଚି କେ ଧାମା। ସୁନେଉଁ ଶ୍ରଵନ ବନ ଐହହିଂ ରାମା ॥
ଚିତଵତ ପଂଥ ରହେଉଁ ଦିନ ରାତୀ। ଅବ ପ୍ରଭୁ ଦେଖି ଜୁଡ଼ଆନୀ ଛାତୀ ॥
ନାଥ ସକଲ ସାଧନ ମୈଂ ହୀନା। କୀନ୍ହୀ କୃପା ଜାନି ଜନ ଦୀନା ॥
ସୋ କଛୁ ଦେଵ ନ ମୋହି ନିହୋରା। ନିଜ ପନ ରାଖେଉ ଜନ ମନ ଚୋରା ॥
ତବ ଲଗି ରହହୁ ଦୀନ ହିତ ଲାଗୀ। ଜବ ଲଗି ମିଲୌଂ ତୁମ୍ହହି ତନୁ ତ୍ୟାଗୀ ॥
ଜୋଗ ଜଗ୍ୟ ଜପ ତପ ବ୍ରତ କୀନ୍ହା। ପ୍ରଭୁ କହଁ ଦେଇ ଭଗତି ବର ଲୀନ୍ହା ॥
ଏହି ବିଧି ସର ରଚି ମୁନି ସରଭଂଗା। ବୈଠେ ହୃଦୟଁ ଛାଡ଼ଇ ସବ ସଂଗା ॥

ଦୋ. ସୀତା ଅନୁଜ ସମେତ ପ୍ରଭୁ ନୀଲ ଜଲଦ ତନୁ ସ୍ୟାମ।
ମମ ହିୟଁ ବସହୁ ନିରଂତର ସଗୁନରୁପ ଶ୍ରୀରାମ ॥ 8 ॥

ଅସ କହି ଜୋଗ ଅଗିନି ତନୁ ଜାରା। ରାମ କୃପାଁ ବୈକୁଂଠ ସିଧାରା ॥
ତାତେ ମୁନି ହରି ଲୀନ ନ ଭୟୂ। ପ୍ରଥମହିଂ ଭେଦ ଭଗତି ବର ଲୟୂ ॥
ରିଷି ନିକାୟ ମୁନିବର ଗତି ଦେଖି। ସୁଖୀ ଭେ ନିଜ ହୃଦୟଁ ବିସେଷୀ ॥
ଅସ୍ତୁତି କରହିଂ ସକଲ ମୁନି ବୃଂଦା। ଜୟତି ପ୍ରନତ ହିତ କରୁନା କଂଦା ॥
ପୁନି ରଘୁନାଥ ଚଲେ ବନ ଆଗେ। ମୁନିବର ବୃଂଦ ବିପୁଲ ସଁଗ ଲାଗେ ॥
ଅସ୍ଥି ସମୂହ ଦେଖି ରଘୁରାୟା। ପୂଛୀ ମୁନିନ୍ହ ଲାଗି ଅତି ଦାୟା ॥
ଜାନତହୁଁ ପୂଛିଅ କସ ସ୍ଵାମୀ। ସବଦରସୀ ତୁମ୍ହ ଅଂତରଜାମୀ ॥
ନିସିଚର ନିକର ସକଲ ମୁନି ଖାଏ। ସୁନି ରଘୁବୀର ନୟନ ଜଲ ଛାଏ ॥

ଦୋ. ନିସିଚର ହୀନ କରୁଁ ମହି ଭୁଜ ଉଠାଇ ପନ କୀନ୍ହ।
ସକଲ ମୁନିନ୍ହ କେ ଆଶ୍ରମନ୍ହି ଜାଇ ଜାଇ ସୁଖ ଦୀନ୍ହ ॥ 9 ॥

ମୁନି ଅଗସ୍ତି କର ସିଷ୍ୟ ସୁଜାନା। ନାମ ସୁତୀଛନ ରତି ଭଗଵାନା ॥
ମନ କ୍ରମ ବଚନ ରାମ ପଦ ସେଵକ। ସପନେହୁଁ ଆନ ଭରୋସ ନ ଦେଵକ ॥
ପ୍ରଭୁ ଆଗଵନୁ ଶ୍ରଵନ ସୁନି ପାଵା। କରତ ମନୋରଥ ଆତୁର ଧାଵା ॥
ହେ ବିଧି ଦୀନବଂଧୁ ରଘୁରାୟା। ମୋ ସେ ସଠ ପର କରିହହିଂ ଦାୟା ॥
ସହିତ ଅନୁଜ ମୋହି ରାମ ଗୋସାଈ। ମିଲିହହିଂ ନିଜ ସେଵକ କୀ ନାଈ ॥
ମୋରେ ଜିୟଁ ଭରୋସ ଦୃଢ଼ ନାହୀଂ। ଭଗତି ବିରତି ନ ଗ୍ୟାନ ମନ ମାହୀମ୍ ॥
ନହିଂ ସତସଂଗ ଜୋଗ ଜପ ଜାଗା। ନହିଂ ଦୃଢ଼ ଚରନ କମଲ ଅନୁରାଗା ॥
ଏକ ବାନି କରୁନାନିଧାନ କୀ। ସୋ ପ୍ରିୟ ଜାକେଂ ଗତି ନ ଆନ କୀ ॥
ହୋଇହୈଂ ସୁଫଲ ଆଜୁ ମମ ଲୋଚନ। ଦେଖି ବଦନ ପଂକଜ ଭଵ ମୋଚନ ॥
ନିର୍ଭର ପ୍ରେମ ମଗନ ମୁନି ଗ୍ୟାନୀ। କହି ନ ଜାଇ ସୋ ଦସା ଭଵାନୀ ॥
ଦିସି ଅରୁ ବିଦିସି ପଂଥ ନହିଂ ସୂଝା। କୋ ମୈଂ ଚଲେଉଁ କହାଁ ନହିଂ ବୂଝା ॥
କବହୁଁକ ଫିରି ପାଛେଂ ପୁନି ଜାଈ। କବହୁଁକ ନୃତ୍ୟ କରି ଗୁନ ଗାଈ ॥
ଅବିରଲ ପ୍ରେମ ଭଗତି ମୁନି ପାଈ। ପ୍ରଭୁ ଦେଖୈଂ ତରୁ ଓଟ ଲୁକାଈ ॥
ଅତିସୟ ପ୍ରୀତି ଦେଖି ରଘୁବୀରା। ପ୍ରଗଟେ ହୃଦୟଁ ହରନ ଭଵ ଭୀରା ॥
ମୁନି ମଗ ମାଝ ଅଚଲ ହୋଇ ବୈସା। ପୁଲକ ସରୀର ପନସ ଫଲ ଜୈସା ॥
ତବ ରଘୁନାଥ ନିକଟ ଚଲି ଆଏ। ଦେଖି ଦସା ନିଜ ଜନ ମନ ଭାଏ ॥
ମୁନିହି ରାମ ବହୁ ଭାଁତି ଜଗାଵା। ଜାଗ ନ ଧ୍ୟାନଜନିତ ସୁଖ ପାଵା ॥
ଭୂପ ରୂପ ତବ ରାମ ଦୁରାଵା। ହୃଦୟଁ ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପ ଦେଖାଵା ॥
ମୁନି ଅକୁଲାଇ ଉଠା ତବ କୈସେଂ। ବିକଲ ହୀନ ମନି ଫନି ବର ଜୈସେମ୍ ॥
ଆଗେଂ ଦେଖି ରାମ ତନ ସ୍ୟାମା। ସୀତା ଅନୁଜ ସହିତ ସୁଖ ଧାମା ॥
ପରେଉ ଲକୁଟ ଇଵ ଚରନନ୍ହି ଲାଗୀ। ପ୍ରେମ ମଗନ ମୁନିବର ବଡ଼ଭାଗୀ ॥
ଭୁଜ ବିସାଲ ଗହି ଲିଏ ଉଠାଈ। ପରମ ପ୍ରୀତି ରାଖେ ଉର ଲାଈ ॥
ମୁନିହି ମିଲତ ଅସ ସୋହ କୃପାଲା। କନକ ତରୁହି ଜନୁ ଭେଂଟ ତମାଲା ॥
ରାମ ବଦନୁ ବିଲୋକ ମୁନି ଠାଢ଼ଆ। ମାନହୁଁ ଚିତ୍ର ମାଝ ଲିଖି କାଢ଼ଆ ॥

ଦୋ. ତବ ମୁନି ହୃଦୟଁ ଧୀର ଧୀର ଗହି ପଦ ବାରହିଂ ବାର।
ନିଜ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରଭୁ ଆନି କରି ପୂଜା ବିବିଧ ପ୍ରକାର ॥ 10 ॥

କହ ମୁନି ପ୍ରଭୁ ସୁନୁ ବିନତୀ ମୋରୀ। ଅସ୍ତୁତି କରୌଂ କଵନ ବିଧି ତୋରୀ ॥
ମହିମା ଅମିତ ମୋରି ମତି ଥୋରୀ। ରବି ସନ୍ମୁଖ ଖଦ୍ୟୋତ ଅଁଜୋରୀ ॥
ଶ୍ୟାମ ତାମରସ ଦାମ ଶରୀରଂ। ଜଟା ମୁକୁଟ ପରିଧନ ମୁନିଚୀରମ୍ ॥
ପାଣି ଚାପ ଶର କଟି ତୂଣୀରଂ। ନୌମି ନିରଂତର ଶ୍ରୀରଘୁଵୀରମ୍ ॥
ମୋହ ଵିପିନ ଘନ ଦହନ କୃଶାନୁଃ। ସଂତ ସରୋରୁହ କାନନ ଭାନୁଃ ॥
ନିଶିଚର କରି ଵରୂଥ ମୃଗରାଜଃ। ତ୍ରାତୁ ସଦା ନୋ ଭଵ ଖଗ ବାଜଃ ॥
ଅରୁଣ ନୟନ ରାଜୀଵ ସୁଵେଶଂ। ସୀତା ନୟନ ଚକୋର ନିଶେଶମ୍ ॥
ହର ହ୍ରଦି ମାନସ ବାଲ ମରାଲଂ। ନୌମି ରାମ ଉର ବାହୁ ଵିଶାଲମ୍ ॥
ସଂଶୟ ସର୍ପ ଗ୍ରସନ ଉରଗାଦଃ। ଶମନ ସୁକର୍କଶ ତର୍କ ଵିଷାଦଃ ॥
ଭଵ ଭଂଜନ ରଂଜନ ସୁର ୟୂଥଃ। ତ୍ରାତୁ ସଦା ନୋ କୃପା ଵରୂଥଃ ॥
ନିର୍ଗୁଣ ସଗୁଣ ଵିଷମ ସମ ରୂପଂ। ଜ୍ଞାନ ଗିରା ଗୋତୀତମନୂପମ୍ ॥
ଅମଲମଖିଲମନଵଦ୍ୟମପାରଂ। ନୌମି ରାମ ଭଂଜନ ମହି ଭାରମ୍ ॥
ଭକ୍ତ କଲ୍ପପାଦପ ଆରାମଃ। ତର୍ଜନ କ୍ରୋଧ ଲୋଭ ମଦ କାମଃ ॥
ଅତି ନାଗର ଭଵ ସାଗର ସେତୁଃ। ତ୍ରାତୁ ସଦା ଦିନକର କୁଲ କେତୁଃ ॥
ଅତୁଲିତ ଭୁଜ ପ୍ରତାପ ବଲ ଧାମଃ। କଲି ମଲ ଵିପୁଲ ଵିଭଂଜନ ନାମଃ ॥
ଧର୍ମ ଵର୍ମ ନର୍ମଦ ଗୁଣ ଗ୍ରାମଃ। ସଂତତ ଶଂ ତନୋତୁ ମମ ରାମଃ ॥
ଜଦପି ବିରଜ ବ୍ୟାପକ ଅବିନାସୀ। ସବ କେ ହୃଦୟଁ ନିରଂତର ବାସୀ ॥
ତଦପି ଅନୁଜ ଶ୍ରୀ ସହିତ ଖରାରୀ। ବସତୁ ମନସି ମମ କାନନଚାରୀ ॥
ଜେ ଜାନହିଂ ତେ ଜାନହୁଁ ସ୍ଵାମୀ। ସଗୁନ ଅଗୁନ ଉର ଅଂତରଜାମୀ ॥
ଜୋ କୋସଲ ପତି ରାଜିଵ ନୟନା। କରୁ ସୋ ରାମ ହୃଦୟ ମମ ଅୟନା।
ଅସ ଅଭିମାନ ଜାଇ ଜନି ଭୋରେ। ମୈଂ ସେଵକ ରଘୁପତି ପତି ମୋରେ ॥
ସୁନି ମୁନି ବଚନ ରାମ ମନ ଭାଏ। ବହୁରି ହରଷି ମୁନିବର ଉର ଲାଏ ॥
ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ଜାନୁ ମୁନି ମୋହୀ। ଜୋ ବର ମାଗହୁ ଦେଉ ସୋ ତୋହୀ ॥
ମୁନି କହ ମୈ ବର କବହୁଁ ନ ଜାଚା। ସମୁଝି ନ ପରି ଝୂଠ କା ସାଚା ॥
ତୁମ୍ହହି ନୀକ ଲାଗୈ ରଘୁରାଈ। ସୋ ମୋହି ଦେହୁ ଦାସ ସୁଖଦାଈ ॥
ଅବିରଲ ଭଗତି ବିରତି ବିଗ୍ୟାନା। ହୋହୁ ସକଲ ଗୁନ ଗ୍ୟାନ ନିଧାନା ॥
ପ୍ରଭୁ ଜୋ ଦୀନ୍ହ ସୋ ବରୁ ମୈଂ ପାଵା। ଅବ ସୋ ଦେହୁ ମୋହି ଜୋ ଭାଵା ॥

ଦୋ. ଅନୁଜ ଜାନକୀ ସହିତ ପ୍ରଭୁ ଚାପ ବାନ ଧର ରାମ।
ମମ ହିୟ ଗଗନ ଇଂଦୁ ଇଵ ବସହୁ ସଦା ନିହକାମ ॥ 11 ॥

ଏଵମସ୍ତୁ କରି ରମାନିଵାସା। ହରଷି ଚଲେ କୁଭଂଜ ରିଷି ପାସା ॥
ବହୁତ ଦିଵସ ଗୁର ଦରସନ ପାଏଁ। ଭେ ମୋହି ଏହିଂ ଆଶ୍ରମ ଆଏଁ ॥
ଅବ ପ୍ରଭୁ ସଂଗ ଜାଉଁ ଗୁର ପାହୀଂ। ତୁମ୍ହ କହଁ ନାଥ ନିହୋରା ନାହୀମ୍ ॥
ଦେଖି କୃପାନିଧି ମୁନି ଚତୁରାଈ। ଲିଏ ସଂଗ ବିହସୈ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ ॥
ପଂଥ କହତ ନିଜ ଭଗତି ଅନୂପା। ମୁନି ଆଶ୍ରମ ପହୁଁଚେ ସୁରଭୂପା ॥
ତୁରତ ସୁତୀଛନ ଗୁର ପହିଂ ଗୟୂ। କରି ଦଂଡଵତ କହତ ଅସ ଭୟୂ ॥
ନାଥ କୌସଲାଧୀସ କୁମାରା। ଆଏ ମିଲନ ଜଗତ ଆଧାରା ॥
ରାମ ଅନୁଜ ସମେତ ବୈଦେହୀ। ନିସି ଦିନୁ ଦେଵ ଜପତ ହହୁ ଜେହୀ ॥
ସୁନତ ଅଗସ୍ତି ତୁରତ ଉଠି ଧାଏ। ହରି ବିଲୋକି ଲୋଚନ ଜଲ ଛାଏ ॥
ମୁନି ପଦ କମଲ ପରେ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ। ରିଷି ଅତି ପ୍ରୀତି ଲିଏ ଉର ଲାଈ ॥
ସାଦର କୁସଲ ପୂଛି ମୁନି ଗ୍ୟାନୀ। ଆସନ ବର ବୈଠାରେ ଆନୀ ॥
ପୁନି କରି ବହୁ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭୁ ପୂଜା। ମୋହି ସମ ଭାଗ୍ୟଵଂତ ନହିଂ ଦୂଜା ॥
ଜହଁ ଲଗି ରହେ ଅପର ମୁନି ବୃଂଦା। ହରଷେ ସବ ବିଲୋକି ସୁଖକଂଦା ॥

ଦୋ. ମୁନି ସମୂହ ମହଁ ବୈଠେ ସନ୍ମୁଖ ସବ କୀ ଓର।
ସରଦ ଇଂଦୁ ତନ ଚିତଵତ ମାନହୁଁ ନିକର ଚକୋର ॥ 12 ॥

ତବ ରଘୁବୀର କହା ମୁନି ପାହୀଂ। ତୁମ୍ହ ସନ ପ୍ରଭୁ ଦୁରାଵ କଛୁ ନାହୀ ॥
ତୁମ୍ହ ଜାନହୁ ଜେହି କାରନ ଆୟୁଁ। ତାତେ ତାତ ନ କହି ସମୁଝାୟୁଁ ॥
ଅବ ସୋ ମଂତ୍ର ଦେହୁ ପ୍ରଭୁ ମୋହୀ। ଜେହି ପ୍ରକାର ମାରୌଂ ମୁନିଦ୍ରୋହୀ ॥
ମୁନି ମୁସକାନେ ସୁନି ପ୍ରଭୁ ବାନୀ। ପୂଛେହୁ ନାଥ ମୋହି କା ଜାନୀ ॥
ତୁମ୍ହରେଇଁ ଭଜନ ପ୍ରଭାଵ ଅଘାରୀ। ଜାନୁଁ ମହିମା କଛୁକ ତୁମ୍ହାରୀ ॥
ଊମରି ତରୁ ବିସାଲ ତଵ ମାୟା। ଫଲ ବ୍ରହ୍ମାଂଡ ଅନେକ ନିକାୟା ॥
ଜୀଵ ଚରାଚର ଜଂତୁ ସମାନା। ଭୀତର ବସହି ନ ଜାନହିଂ ଆନା ॥
ତେ ଫଲ ଭଚ୍ଛକ କଠିନ କରାଲା। ତଵ ଭୟଁ ଡରତ ସଦା ସୌ କାଲା ॥
ତେ ତୁମ୍ହ ସକଲ ଲୋକପତି ସାଈଂ। ପୂଁଛେହୁ ମୋହି ମନୁଜ କୀ ନାଈମ୍ ॥
ୟହ ବର ମାଗୁଁ କୃପାନିକେତା। ବସହୁ ହୃଦୟଁ ଶ୍ରୀ ଅନୁଜ ସମେତା ॥
ଅବିରଲ ଭଗତି ବିରତି ସତସଂଗା। ଚରନ ସରୋରୁହ ପ୍ରୀତି ଅଭଂଗା ॥
ଜଦ୍ୟପି ବ୍ରହ୍ମ ଅଖଂଡ ଅନଂତା। ଅନୁଭଵ ଗମ୍ୟ ଭଜହିଂ ଜେହି ସଂତା ॥
ଅସ ତଵ ରୂପ ବଖାନୁଁ ଜାନୁଁ। ଫିରି ଫିରି ସଗୁନ ବ୍ରହ୍ମ ରତି ମାନୁଁ ॥
ସଂତତ ଦାସନ୍ହ ଦେହୁ ବଡ଼ଆଈ। ତାତେଂ ମୋହି ପୂଁଛେହୁ ରଘୁରାଈ ॥
ହୈ ପ୍ରଭୁ ପରମ ମନୋହର ଠ୍AUଁ। ପାଵନ ପଂଚବଟୀ ତେହି ନ୍AUଁ ॥
ଦଂଡକ ବନ ପୁନୀତ ପ୍ରଭୁ କରହୂ। ଉଗ୍ର ସାପ ମୁନିବର କର ହରହୂ ॥
ବାସ କରହୁ ତହଁ ରଘୁକୁଲ ରାୟା। କୀଜେ ସକଲ ମୁନିନ୍ହ ପର ଦାୟା ॥
ଚଲେ ରାମ ମୁନି ଆୟସୁ ପାଈ। ତୁରତହିଂ ପଂଚବଟୀ ନିଅରାଈ ॥

ଦୋ. ଗୀଧରାଜ ସୈଂ ଭୈଂଟ ଭି ବହୁ ବିଧି ପ୍ରୀତି ବଢ଼ଆଇ ॥
ଗୋଦାଵରୀ ନିକଟ ପ୍ରଭୁ ରହେ ପରନ ଗୃହ ଛାଇ ॥ 13 ॥

ଜବ ତେ ରାମ କୀନ୍ହ ତହଁ ବାସା। ସୁଖୀ ଭେ ମୁନି ବୀତୀ ତ୍ରାସା ॥
ଗିରି ବନ ନଦୀଂ ତାଲ ଛବି ଛାଏ। ଦିନ ଦିନ ପ୍ରତି ଅତି ହୌହିଂ ସୁହାଏ ॥
ଖଗ ମୃଗ ବୃଂଦ ଅନଂଦିତ ରହହୀଂ। ମଧୁପ ମଧୁର ଗଂଜତ ଛବି ଲହହୀମ୍ ॥
ସୋ ବନ ବରନି ନ ସକ ଅହିରାଜା। ଜହାଁ ପ୍ରଗଟ ରଘୁବୀର ବିରାଜା ॥
ଏକ ବାର ପ୍ରଭୁ ସୁଖ ଆସୀନା। ଲଛିମନ ବଚନ କହେ ଛଲହୀନା ॥
ସୁର ନର ମୁନି ସଚରାଚର ସାଈଂ। ମୈଂ ପୂଛୁଁ ନିଜ ପ୍ରଭୁ କୀ ନାଈ ॥
ମୋହି ସମୁଝାଇ କହହୁ ସୋଇ ଦେଵା। ସବ ତଜି କରୌଂ ଚରନ ରଜ ସେଵା ॥
କହହୁ ଗ୍ୟାନ ବିରାଗ ଅରୁ ମାୟା। କହହୁ ସୋ ଭଗତି କରହୁ ଜେହିଂ ଦାୟା ॥

ଦୋ. ଈସ୍ଵର ଜୀଵ ଭେଦ ପ୍ରଭୁ ସକଲ କହୌ ସମୁଝାଇ ॥
ଜାତେଂ ହୋଇ ଚରନ ରତି ସୋକ ମୋହ ଭ୍ରମ ଜାଇ ॥ 14 ॥

ଥୋରେହି ମହଁ ସବ କହୁଁ ବୁଝାଈ। ସୁନହୁ ତାତ ମତି ମନ ଚିତ ଲାଈ ॥
ମୈଂ ଅରୁ ମୋର ତୋର ତୈଂ ମାୟା। ଜେହିଂ ବସ କୀନ୍ହେ ଜୀଵ ନିକାୟା ॥
ଗୋ ଗୋଚର ଜହଁ ଲଗି ମନ ଜାଈ। ସୋ ସବ ମାୟା ଜାନେହୁ ଭାଈ ॥
ତେହି କର ଭେଦ ସୁନହୁ ତୁମ୍ହ ସୋଊ। ବିଦ୍ୟା ଅପର ଅବିଦ୍ୟା ଦୋଊ ॥
ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଅତିସୟ ଦୁଖରୂପା। ଜା ବସ ଜୀଵ ପରା ଭଵକୂପା ॥
ଏକ ରଚି ଜଗ ଗୁନ ବସ ଜାକେଂ। ପ୍ରଭୁ ପ୍ରେରିତ ନହିଂ ନିଜ ବଲ ତାକେମ୍ ॥
ଗ୍ୟାନ ମାନ ଜହଁ ଏକୁ ନାହୀଂ। ଦେଖ ବ୍ରହ୍ମ ସମାନ ସବ ମାହୀ ॥
କହିଅ ତାତ ସୋ ପରମ ବିରାଗୀ। ତୃନ ସମ ସିଦ୍ଧି ତୀନି ଗୁନ ତ୍ୟାଗୀ ॥

ଦୋ. ମାୟା ଈସ ନ ଆପୁ କହୁଁ ଜାନ କହିଅ ସୋ ଜୀଵ।
ବଂଧ ମୋଚ୍ଛ ପ୍ରଦ ସର୍ବପର ମାୟା ପ୍ରେରକ ସୀଵ ॥ 15 ॥

ଧର୍ମ ତେଂ ବିରତି ଜୋଗ ତେଂ ଗ୍ୟାନା। ଗ୍ୟାନ ମୋଚ୍ଛପ୍ରଦ ବେଦ ବଖାନା ॥
ଜାତେଂ ବେଗି ଦ୍ରଵୁଁ ମୈଂ ଭାଈ। ସୋ ମମ ଭଗତି ଭଗତ ସୁଖଦାଈ ॥
ସୋ ସୁତଂତ୍ର ଅଵଲଂବ ନ ଆନା। ତେହି ଆଧୀନ ଗ୍ୟାନ ବିଗ୍ୟାନା ॥
ଭଗତି ତାତ ଅନୁପମ ସୁଖମୂଲା। ମିଲି ଜୋ ସଂତ ହୋଇଁ ଅନୁକୂଲା ॥
ଭଗତି କି ସାଧନ କହୁଁ ବଖାନୀ। ସୁଗମ ପଂଥ ମୋହି ପାଵହିଂ ପ୍ରାନୀ ॥
ପ୍ରଥମହିଂ ବିପ୍ର ଚରନ ଅତି ପ୍ରୀତୀ। ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ନିରତ ଶ୍ରୁତି ରୀତୀ ॥
ଏହି କର ଫଲ ପୁନି ବିଷୟ ବିରାଗା। ତବ ମମ ଧର୍ମ ଉପଜ ଅନୁରାଗା ॥
ଶ୍ରଵନାଦିକ ନଵ ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ଆହୀଂ। ମମ ଲୀଲା ରତି ଅତି ମନ ମାହୀମ୍ ॥
ସଂତ ଚରନ ପଂକଜ ଅତି ପ୍ରେମା। ମନ କ୍ରମ ବଚନ ଭଜନ ଦୃଢ଼ ନେମା ॥
ଗୁରୁ ପିତୁ ମାତୁ ବଂଧୁ ପତି ଦେଵା। ସବ ମୋହି କହଁ ଜାନେ ଦୃଢ଼ ସେଵା ॥
ମମ ଗୁନ ଗାଵତ ପୁଲକ ସରୀରା। ଗଦଗଦ ଗିରା ନୟନ ବହ ନୀରା ॥
କାମ ଆଦି ମଦ ଦଂଭ ନ ଜାକେଂ। ତାତ ନିରଂତର ବସ ମୈଂ ତାକେମ୍ ॥

ଦୋ. ବଚନ କର୍ମ ମନ ମୋରି ଗତି ଭଜନୁ କରହିଂ ନିଃକାମ ॥
ତିନ୍ହ କେ ହୃଦୟ କମଲ ମହୁଁ କରୁଁ ସଦା ବିଶ୍ରାମ ॥ 16 ॥

ଭଗତି ଜୋଗ ସୁନି ଅତି ସୁଖ ପାଵା। ଲଛିମନ ପ୍ରଭୁ ଚରନନ୍ହି ସିରୁ ନାଵା ॥
ଏହି ବିଧି ଗେ କଛୁକ ଦିନ ବୀତୀ। କହତ ବିରାଗ ଗ୍ୟାନ ଗୁନ ନୀତୀ ॥
ସୂପନଖା ରାଵନ କୈ ବହିନୀ। ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଦାରୁନ ଜସ ଅହିନୀ ॥
ପଂଚବଟୀ ସୋ ଗି ଏକ ବାରା। ଦେଖି ବିକଲ ଭି ଜୁଗଲ କୁମାରା ॥
ଭ୍ରାତା ପିତା ପୁତ୍ର ଉରଗାରୀ। ପୁରୁଷ ମନୋହର ନିରଖତ ନାରୀ ॥
ହୋଇ ବିକଲ ସକ ମନହି ନ ରୋକୀ। ଜିମି ରବିମନି ଦ୍ରଵ ରବିହି ବିଲୋକୀ ॥
ରୁଚିର ରୁପ ଧରି ପ୍ରଭୁ ପହିଂ ଜାଈ। ବୋଲୀ ବଚନ ବହୁତ ମୁସୁକାଈ ॥
ତୁମ୍ହ ସମ ପୁରୁଷ ନ ମୋ ସମ ନାରୀ। ୟହ ସଁଜୋଗ ବିଧି ରଚା ବିଚାରୀ ॥
ମମ ଅନୁରୂପ ପୁରୁଷ ଜଗ ମାହୀଂ। ଦେଖେଉଁ ଖୋଜି ଲୋକ ତିହୁ ନାହୀମ୍ ॥
ତାତେ ଅବ ଲଗି ରହିଉଁ କୁମାରୀ। ମନୁ ମାନା କଛୁ ତୁମ୍ହହି ନିହାରୀ ॥
ସୀତହି ଚିତି କହୀ ପ୍ରଭୁ ବାତା। ଅହି କୁଆର ମୋର ଲଘୁ ଭ୍ରାତା ॥
ଗି ଲଛିମନ ରିପୁ ଭଗିନୀ ଜାନୀ। ପ୍ରଭୁ ବିଲୋକି ବୋଲେ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ସୁଂଦରି ସୁନୁ ମୈଂ ଉନ୍ହ କର ଦାସା। ପରାଧୀନ ନହିଂ ତୋର ସୁପାସା ॥
ପ୍ରଭୁ ସମର୍ଥ କୋସଲପୁର ରାଜା। ଜୋ କଛୁ କରହିଂ ଉନହି ସବ ଛାଜା ॥
ସେଵକ ସୁଖ ଚହ ମାନ ଭିଖାରୀ। ବ୍ୟସନୀ ଧନ ସୁଭ ଗତି ବିଭିଚାରୀ ॥
ଲୋଭୀ ଜସୁ ଚହ ଚାର ଗୁମାନୀ। ନଭ ଦୁହି ଦୂଧ ଚହତ ଏ ପ୍ରାନୀ ॥
ପୁନି ଫିରି ରାମ ନିକଟ ସୋ ଆଈ। ପ୍ରଭୁ ଲଛିମନ ପହିଂ ବହୁରି ପଠାଈ ॥
ଲଛିମନ କହା ତୋହି ସୋ ବରୀ। ଜୋ ତୃନ ତୋରି ଲାଜ ପରିହରୀ ॥
ତବ ଖିସିଆନି ରାମ ପହିଂ ଗୀ। ରୂପ ଭୟଂକର ପ୍ରଗଟତ ଭୀ ॥
ସୀତହି ସଭୟ ଦେଖି ରଘୁରାଈ। କହା ଅନୁଜ ସନ ସୟନ ବୁଝାଈ ॥

ଦୋ. ଲଛିମନ ଅତି ଲାଘଵଁ ସୋ ନାକ କାନ ବିନୁ କୀନ୍ହି।
ତାକେ କର ରାଵନ କହଁ ମନୌ ଚୁନୌତୀ ଦୀନ୍ହି ॥ 17 ॥

ନାକ କାନ ବିନୁ ଭି ବିକରାରା। ଜନୁ ସ୍ତ୍ରଵ ସୈଲ ଗୈରୁ କୈ ଧାରା ॥
ଖର ଦୂଷନ ପହିଂ ଗି ବିଲପାତା। ଧିଗ ଧିଗ ତଵ ପୌରୁଷ ବଲ ଭ୍ରାତା ॥
ତେହି ପୂଛା ସବ କହେସି ବୁଝାଈ। ଜାତୁଧାନ ସୁନି ସେନ ବନାଈ ॥
ଧାଏ ନିସିଚର ନିକର ବରୂଥା। ଜନୁ ସପଚ୍ଛ କଜ୍ଜଲ ଗିରି ଜୂଥା ॥
ନାନା ବାହନ ନାନାକାରା। ନାନାୟୁଧ ଧର ଘୋର ଅପାରା ॥
ସୁପନଖା ଆଗେଂ କରି ଲୀନୀ। ଅସୁଭ ରୂପ ଶ୍ରୁତି ନାସା ହୀନୀ ॥
ଅସଗୁନ ଅମିତ ହୋହିଂ ଭୟକାରୀ। ଗନହିଂ ନ ମୃତ୍ୟୁ ବିବସ ସବ ଝାରୀ ॥
ଗର୍ଜହି ତର୍ଜହିଂ ଗଗନ ଉଡ଼ଆହୀଂ। ଦେଖି କଟକୁ ଭଟ ଅତି ହରଷାହୀମ୍ ॥
କୌ କହ ଜିଅତ ଧରହୁ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ। ଧରି ମାରହୁ ତିୟ ଲେହୁ ଛଡ଼ଆଈ ॥
ଧୂରି ପୂରି ନଭ ମଂଡଲ ରହା। ରାମ ବୋଲାଇ ଅନୁଜ ସନ କହା ॥
ଲୈ ଜାନକିହି ଜାହୁ ଗିରି କଂଦର। ଆଵା ନିସିଚର କଟକୁ ଭୟଂକର ॥
ରହେହୁ ସଜଗ ସୁନି ପ୍ରଭୁ କୈ ବାନୀ। ଚଲେ ସହିତ ଶ୍ରୀ ସର ଧନୁ ପାନୀ ॥
ଦେଖି ରାମ ରିପୁଦଲ ଚଲି ଆଵା। ବିହସି କଠିନ କୋଦଂଡ ଚଢ଼ଆଵା ॥

ଛଂ. କୋଦଂଡ କଠିନ ଚଢ଼ଆଇ ସିର ଜଟ ଜୂଟ ବାଁଧତ ସୋହ କ୍ୟୋଂ।
ମରକତ ସୟଲ ପର ଲରତ ଦାମିନି କୋଟି ସୋଂ ଜୁଗ ଭୁଜଗ ଜ୍ୟୋମ୍ ॥
କଟି କସି ନିଷଂଗ ବିସାଲ ଭୁଜ ଗହି ଚାପ ବିସିଖ ସୁଧାରି କୈ ॥
ଚିତଵତ ମନହୁଁ ମୃଗରାଜ ପ୍ରଭୁ ଗଜରାଜ ଘଟା ନିହାରି କୈ ॥

ସୋ. ଆଇ ଗେ ବଗମେଲ ଧରହୁ ଧରହୁ ଧାଵତ ସୁଭଟ।
ଜଥା ବିଲୋକି ଅକେଲ ବାଲ ରବିହି ଘେରତ ଦନୁଜ ॥ 18 ॥

ପ୍ରଭୁ ବିଲୋକି ସର ସକହିଂ ନ ଡାରୀ। ଥକିତ ଭୀ ରଜନୀଚର ଧାରୀ ॥
ସଚିଵ ବୋଲି ବୋଲେ ଖର ଦୂଷନ। ୟହ କୌ ନୃପବାଲକ ନର ଭୂଷନ ॥
ନାଗ ଅସୁର ସୁର ନର ମୁନି ଜେତେ। ଦେଖେ ଜିତେ ହତେ ହମ କେତେ ॥
ହମ ଭରି ଜନ୍ମ ସୁନହୁ ସବ ଭାଈ। ଦେଖୀ ନହିଂ ଅସି ସୁଂଦରତାଈ ॥
ଜଦ୍ୟପି ଭଗିନୀ କୀନ୍ହ କୁରୂପା। ବଧ ଲାୟକ ନହିଂ ପୁରୁଷ ଅନୂପା ॥
ଦେହୁ ତୁରତ ନିଜ ନାରି ଦୁରାଈ। ଜୀଅତ ଭଵନ ଜାହୁ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ ॥
ମୋର କହା ତୁମ୍ହ ତାହି ସୁନାଵହୁ। ତାସୁ ବଚନ ସୁନି ଆତୁର ଆଵହୁ ॥
ଦୂତନ୍ହ କହା ରାମ ସନ ଜାଈ। ସୁନତ ରାମ ବୋଲେ ମୁସକାଈ ॥
ହମ ଛତ୍ରୀ ମୃଗୟା ବନ କରହୀଂ। ତୁମ୍ହ ସେ ଖଲ ମୃଗ ଖୌଜତ ଫିରହୀମ୍ ॥
ରିପୁ ବଲଵଂତ ଦେଖି ନହିଂ ଡରହୀଂ। ଏକ ବାର କାଲହୁ ସନ ଲରହୀମ୍ ॥
ଜଦ୍ୟପି ମନୁଜ ଦନୁଜ କୁଲ ଘାଲକ। ମୁନି ପାଲକ ଖଲ ସାଲକ ବାଲକ ॥
ଜୌଂ ନ ହୋଇ ବଲ ଘର ଫିରି ଜାହୂ। ସମର ବିମୁଖ ମୈଂ ହତୁଁ ନ କାହୂ ॥
ରନ ଚଢ଼ଇ କରିଅ କପଟ ଚତୁରାଈ। ରିପୁ ପର କୃପା ପରମ କଦରାଈ ॥
ଦୂତନ୍ହ ଜାଇ ତୁରତ ସବ କହେଊ। ସୁନି ଖର ଦୂଷନ ଉର ଅତି ଦହେଊ ॥
ଛଂ. ଉର ଦହେଉ କହେଉ କି ଧରହୁ ଧାଏ ବିକଟ ଭଟ ରଜନୀଚରା।
ସର ଚାପ ତୋମର ସକ୍ତି ସୂଲ କୃପାନ ପରିଘ ପରସୁ ଧରା ॥
ପ୍ରଭୁ କୀନ୍ହ ଧନୁଷ ଟକୋର ପ୍ରଥମ କଠୋର ଘୋର ଭୟାଵହା।
ଭେ ବଧିର ବ୍ୟାକୁଲ ଜାତୁଧାନ ନ ଗ୍ୟାନ ତେହି ଅଵସର ରହା ॥

ଦୋ. ସାଵଧାନ ହୋଇ ଧାଏ ଜାନି ସବଲ ଆରାତି।
ଲାଗେ ବରଷନ ରାମ ପର ଅସ୍ତ୍ର ସସ୍ତ୍ର ବହୁ ଭାଁତି ॥ 19(କ) ॥

ତିନ୍ହ କେ ଆୟୁଧ ତିଲ ସମ କରି କାଟେ ରଘୁବୀର।
ତାନି ସରାସନ ଶ୍ରଵନ ଲଗି ପୁନି ଛାଁଡ଼ଏ ନିଜ ତୀର ॥ 19(ଖ) ॥

ଛଂ. ତବ ଚଲେ ଜାନ ବବାନ କରାଲ। ଫୁଂକରତ ଜନୁ ବହୁ ବ୍ୟାଲ ॥
କୋପେଉ ସମର ଶ୍ରୀରାମ। ଚଲେ ବିସିଖ ନିସିତ ନିକାମ ॥
ଅଵଲୋକି ଖରତର ତୀର। ମୁରି ଚଲେ ନିସିଚର ବୀର ॥
ଭେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ତୀନିଉ ଭାଇ। ଜୋ ଭାଗି ରନ ତେ ଜାଇ ॥
ତେହି ବଧବ ହମ ନିଜ ପାନି। ଫିରେ ମରନ ମନ ମହୁଁ ଠାନି ॥
ଆୟୁଧ ଅନେକ ପ୍ରକାର। ସନମୁଖ ତେ କରହିଂ ପ୍ରହାର ॥
ରିପୁ ପରମ କୋପେ ଜାନି। ପ୍ରଭୁ ଧନୁଷ ସର ସଂଧାନି ॥
ଛାଁଡ଼ଏ ବିପୁଲ ନାରାଚ। ଲଗେ କଟନ ବିକଟ ପିସାଚ ॥
ଉର ସୀସ ଭୁଜ କର ଚରନ। ଜହଁ ତହଁ ଲଗେ ମହି ପରନ ॥
ଚିକ୍କରତ ଲାଗତ ବାନ। ଧର ପରତ କୁଧର ସମାନ ॥
ଭଟ କଟତ ତନ ସତ ଖଂଡ। ପୁନି ଉଠତ କରି ପାଷଂଡ ॥
ନଭ ଉଡ଼ତ ବହୁ ଭୁଜ ମୁଂଡ। ବିନୁ ମୌଲି ଧାଵତ ରୁଂଡ ॥
ଖଗ କଂକ କାକ ସୃଗାଲ। କଟକଟହିଂ କଠିନ କରାଲ ॥

ଛଂ. କଟକଟହିଂ ଜ଼ଂବୁକ ଭୂତ ପ୍ରେତ ପିସାଚ ଖର୍ପର ସଂଚହୀଂ।
ବେତାଲ ବୀର କପାଲ ତାଲ ବଜାଇ ଜୋଗିନି ନଂଚହୀମ୍ ॥
ରଘୁବୀର ବାନ ପ୍ରଚଂଡ ଖଂଡହିଂ ଭଟନ୍ହ କେ ଉର ଭୁଜ ସିରା।
ଜହଁ ତହଁ ପରହିଂ ଉଠି ଲରହିଂ ଧର ଧରୁ ଧରୁ କରହିଂ ଭୟକର ଗିରା ॥
ଅଂତାଵରୀଂ ଗହି ଉଡ଼ତ ଗୀଧ ପିସାଚ କର ଗହି ଧାଵହୀମ୍ ॥
ସଂଗ୍ରାମ ପୁର ବାସୀ ମନହୁଁ ବହୁ ବାଲ ଗୁଡ଼ଈ ଉଡ଼ଆଵହୀମ୍ ॥
ମାରେ ପଛାରେ ଉର ବିଦାରେ ବିପୁଲ ଭଟ କହଁରତ ପରେ।
ଅଵଲୋକି ନିଜ ଦଲ ବିକଲ ଭଟ ତିସିରାଦି ଖର ଦୂଷନ ଫିରେ ॥
ସର ସକ୍ତି ତୋମର ପରସୁ ସୂଲ କୃପାନ ଏକହି ବାରହୀଂ।
କରି କୋପ ଶ୍ରୀରଘୁବୀର ପର ଅଗନିତ ନିସାଚର ଡାରହୀମ୍ ॥
ପ୍ରଭୁ ନିମିଷ ମହୁଁ ରିପୁ ସର ନିଵାରି ପଚାରି ଡାରେ ସାୟକା।
ଦସ ଦସ ବିସିଖ ଉର ମାଝ ମାରେ ସକଲ ନିସିଚର ନାୟକା ॥
ମହି ପରତ ଉଠି ଭଟ ଭିରତ ମରତ ନ କରତ ମାୟା ଅତି ଘନୀ।
ସୁର ଡରତ ଚୌଦହ ସହସ ପ୍ରେତ ବିଲୋକି ଏକ ଅଵଧ ଧନୀ ॥
ସୁର ମୁନି ସଭୟ ପ୍ରଭୁ ଦେଖି ମାୟାନାଥ ଅତି କୌତୁକ କର୍ ୟୋ।
ଦେଖହି ପରସପର ରାମ କରି ସଂଗ୍ରାମ ରିପୁଦଲ ଲରି ମର୍ ୟୋ ॥

ଦୋ. ରାମ ରାମ କହି ତନୁ ତଜହିଂ ପାଵହିଂ ପଦ ନିର୍ବାନ।
କରି ଉପାୟ ରିପୁ ମାରେ ଛନ ମହୁଁ କୃପାନିଧାନ ॥ 20(କ) ॥

ହରଷିତ ବରଷହିଂ ସୁମନ ସୁର ବାଜହିଂ ଗଗନ ନିସାନ।
ଅସ୍ତୁତି କରି କରି ସବ ଚଲେ ସୋଭିତ ବିବିଧ ବିମାନ ॥ 20(ଖ) ॥

ଜବ ରଘୁନାଥ ସମର ରିପୁ ଜୀତେ। ସୁର ନର ମୁନି ସବ କେ ଭୟ ବୀତେ ॥
ତବ ଲଛିମନ ସୀତହି ଲୈ ଆଏ। ପ୍ରଭୁ ପଦ ପରତ ହରଷି ଉର ଲାଏ।
ସୀତା ଚିତଵ ସ୍ୟାମ ମୃଦୁ ଗାତା। ପରମ ପ୍ରେମ ଲୋଚନ ନ ଅଘାତା ॥
ପଂଚଵଟୀଂ ବସି ଶ୍ରୀରଘୁନାୟକ। କରତ ଚରିତ ସୁର ମୁନି ସୁଖଦାୟକ ॥
ଧୁଆଁ ଦେଖି ଖରଦୂଷନ କେରା। ଜାଇ ସୁପନଖାଁ ରାଵନ ପ୍ରେରା ॥
ବୋଲି ବଚନ କ୍ରୋଧ କରି ଭାରୀ। ଦେସ କୋସ କୈ ସୁରତି ବିସାରୀ ॥
କରସି ପାନ ସୋଵସି ଦିନୁ ରାତୀ। ସୁଧି ନହିଂ ତଵ ସିର ପର ଆରାତୀ ॥
ରାଜ ନୀତି ବିନୁ ଧନ ବିନୁ ଧର୍ମା। ହରିହି ସମର୍ପେ ବିନୁ ସତକର୍ମା ॥
ବିଦ୍ୟା ବିନୁ ବିବେକ ଉପଜାଏଁ। ଶ୍ରମ ଫଲ ପଢ଼ଏ କିଏଁ ଅରୁ ପାଏଁ ॥
ସଂଗ ତେ ଜତୀ କୁମଂତ୍ର ତେ ରାଜା। ମାନ ତେ ଗ୍ୟାନ ପାନ ତେଂ ଲାଜା ॥
ପ୍ରୀତି ପ୍ରନୟ ବିନୁ ମଦ ତେ ଗୁନୀ। ନାସହି ବେଗି ନୀତି ଅସ ସୁନୀ ॥

ସୋ. ରିପୁ ରୁଜ ପାଵକ ପାପ ପ୍ରଭୁ ଅହି ଗନିଅ ନ ଛୋଟ କରି।
ଅସ କହି ବିବିଧ ବିଲାପ କରି ଲାଗୀ ରୋଦନ କରନ ॥ 21(କ) ॥

ଦୋ. ସଭା ମାଝ ପରି ବ୍ୟାକୁଲ ବହୁ ପ୍ରକାର କହ ରୋଇ।
ତୋହି ଜିଅତ ଦସକଂଧର ମୋରି କି ଅସି ଗତି ହୋଇ ॥ 21(ଖ) ॥

ସୁନତ ସଭାସଦ ଉଠେ ଅକୁଲାଈ। ସମୁଝାଈ ଗହି ବାହଁ ଉଠାଈ ॥
କହ ଲଂକେସ କହସି ନିଜ ବାତା। କେଁଇଁ ତଵ ନାସା କାନ ନିପାତା ॥
ଅଵଧ ନୃପତି ଦସରଥ କେ ଜାଏ। ପୁରୁଷ ସିଂଘ ବନ ଖେଲନ ଆଏ ॥
ସମୁଝି ପରୀ ମୋହି ଉନ୍ହ କୈ କରନୀ। ରହିତ ନିସାଚର କରିହହିଂ ଧରନୀ ॥
ଜିନ୍ହ କର ଭୁଜବଲ ପାଇ ଦସାନନ। ଅଭୟ ଭେ ବିଚରତ ମୁନି କାନନ ॥
ଦେଖତ ବାଲକ କାଲ ସମାନା। ପରମ ଧୀର ଧନ୍ଵୀ ଗୁନ ନାନା ॥
ଅତୁଲିତ ବଲ ପ୍ରତାପ ଦ୍ଵୌ ଭ୍ରାତା। ଖଲ ବଧ ରତ ସୁର ମୁନି ସୁଖଦାତା ॥
ସୋଭାଧାମ ରାମ ଅସ ନାମା। ତିନ୍ହ କେ ସଂଗ ନାରି ଏକ ସ୍ୟାମା ॥
ରୁପ ରାସି ବିଧି ନାରି ସଁଵାରୀ। ରତି ସତ କୋଟି ତାସୁ ବଲିହାରୀ ॥
ତାସୁ ଅନୁଜ କାଟେ ଶ୍ରୁତି ନାସା। ସୁନି ତଵ ଭଗିନି କରହିଂ ପରିହାସା ॥
ଖର ଦୂଷନ ସୁନି ଲଗେ ପୁକାରା। ଛନ ମହୁଁ ସକଲ କଟକ ଉନ୍ହ ମାରା ॥
ଖର ଦୂଷନ ତିସିରା କର ଘାତା। ସୁନି ଦସସୀସ ଜରେ ସବ ଗାତା ॥

ଦୋ. ସୁପନଖହି ସମୁଝାଇ କରି ବଲ ବୋଲେସି ବହୁ ଭାଁତି।
ଗୟୁ ଭଵନ ଅତି ସୋଚବସ ନୀଦ ପରି ନହିଂ ରାତି ॥ 22 ॥

ସୁର ନର ଅସୁର ନାଗ ଖଗ ମାହୀଂ। ମୋରେ ଅନୁଚର କହଁ କୌ ନାହୀମ୍ ॥
ଖର ଦୂଷନ ମୋହି ସମ ବଲଵଂତା। ତିନ୍ହହି କୋ ମାରି ବିନୁ ଭଗଵଂତା ॥
ସୁର ରଂଜନ ଭଂଜନ ମହି ଭାରା। ଜୌଂ ଭଗଵଂତ ଲୀନ୍ହ ଅଵତାରା ॥
ତୌ ମୈ ଜାଇ ବୈରୁ ହଠି କରୂଁ। ପ୍ରଭୁ ସର ପ୍ରାନ ତଜେଂ ଭଵ ତରୂଁ ॥
ହୋଇହି ଭଜନୁ ନ ତାମସ ଦେହା। ମନ କ୍ରମ ବଚନ ମଂତ୍ର ଦୃଢ଼ ଏହା ॥
ଜୌଂ ନରରୁପ ଭୂପସୁତ କୋଊ। ହରିହୁଁ ନାରି ଜୀତି ରନ ଦୋଊ ॥
ଚଲା ଅକେଲ ଜାନ ଚଢି ତହଵାଁ। ବସ ମାରୀଚ ସିଂଧୁ ତଟ ଜହଵାଁ ॥
ଇହାଁ ରାମ ଜସି ଜୁଗୁତି ବନାଈ। ସୁନହୁ ଉମା ସୋ କଥା ସୁହାଈ ॥

ଦୋ. ଲଛିମନ ଗେ ବନହିଂ ଜବ ଲେନ ମୂଲ ଫଲ କଂଦ।
ଜନକସୁତା ସନ ବୋଲେ ବିହସି କୃପା ସୁଖ ବୃଂଦ ॥ 23 ॥

ସୁନହୁ ପ୍ରିୟା ବ୍ରତ ରୁଚିର ସୁସୀଲା। ମୈଂ କଛୁ କରବି ଲଲିତ ନରଲୀଲା ॥
ତୁମ୍ହ ପାଵକ ମହୁଁ କରହୁ ନିଵାସା। ଜୌ ଲଗି କରୌଂ ନିସାଚର ନାସା ॥
ଜବହିଂ ରାମ ସବ କହା ବଖାନୀ। ପ୍ରଭୁ ପଦ ଧରି ହିୟଁ ଅନଲ ସମାନୀ ॥
ନିଜ ପ୍ରତିବିଂବ ରାଖି ତହଁ ସୀତା। ତୈସି ସୀଲ ରୁପ ସୁବିନୀତା ॥
ଲଛିମନହୂଁ ୟହ ମରମୁ ନ ଜାନା। ଜୋ କଛୁ ଚରିତ ରଚା ଭଗଵାନା ॥
ଦସମୁଖ ଗୟୁ ଜହାଁ ମାରୀଚା। ନାଇ ମାଥ ସ୍ଵାରଥ ରତ ନୀଚା ॥
ନଵନି ନୀଚ କୈ ଅତି ଦୁଖଦାଈ। ଜିମି ଅଂକୁସ ଧନୁ ଉରଗ ବିଲାଈ ॥
ଭୟଦାୟକ ଖଲ କୈ ପ୍ରିୟ ବାନୀ। ଜିମି ଅକାଲ କେ କୁସୁମ ଭଵାନୀ ॥

ଦୋ. କରି ପୂଜା ମାରୀଚ ତବ ସାଦର ପୂଛୀ ବାତ।
କଵନ ହେତୁ ମନ ବ୍ୟଗ୍ର ଅତି ଅକସର ଆୟହୁ ତାତ ॥ 24 ॥

ଦସମୁଖ ସକଲ କଥା ତେହି ଆଗେଂ। କହୀ ସହିତ ଅଭିମାନ ଅଭାଗେମ୍ ॥
ହୋହୁ କପଟ ମୃଗ ତୁମ୍ହ ଛଲକାରୀ। ଜେହି ବିଧି ହରି ଆନୌ ନୃପନାରୀ ॥
ତେହିଂ ପୁନି କହା ସୁନହୁ ଦସସୀସା। ତେ ନରରୁପ ଚରାଚର ଈସା ॥
ତାସୋଂ ତାତ ବୟରୁ ନହିଂ କୀଜେ। ମାରେଂ ମରିଅ ଜିଆଏଁ ଜୀଜୈ ॥
ମୁନି ମଖ ରାଖନ ଗୟୁ କୁମାରା। ବିନୁ ଫର ସର ରଘୁପତି ମୋହି ମାରା ॥
ସତ ଜୋଜନ ଆୟୁଁ ଛନ ମାହୀଂ। ତିନ୍ହ ସନ ବୟରୁ କିଏଁ ଭଲ ନାହୀମ୍ ॥
ଭି ମମ କୀଟ ଭୃଂଗ କୀ ନାଈ। ଜହଁ ତହଁ ମୈଂ ଦେଖୁଁ ଦୌ ଭାଈ ॥
ଜୌଂ ନର ତାତ ତଦପି ଅତି ସୂରା। ତିନ୍ହହି ବିରୋଧି ନ ଆଇହି ପୂରା ॥

ଦୋ. ଜେହିଂ ତାଡ଼କା ସୁବାହୁ ହତି ଖଂଡେଉ ହର କୋଦଂଡ ॥
ଖର ଦୂଷନ ତିସିରା ବଧେଉ ମନୁଜ କି ଅସ ବରିବଂଡ ॥ 25 ॥

ଜାହୁ ଭଵନ କୁଲ କୁସଲ ବିଚାରୀ। ସୁନତ ଜରା ଦୀନ୍ହିସି ବହୁ ଗାରୀ ॥
ଗୁରୁ ଜିମି ମୂଢ଼ କରସି ମମ ବୋଧା। କହୁ ଜଗ ମୋହି ସମାନ କୋ ଜୋଧା ॥
ତବ ମାରୀଚ ହୃଦୟଁ ଅନୁମାନା। ନଵହି ବିରୋଧେଂ ନହିଂ କଲ୍ୟାନା ॥
ସସ୍ତ୍ରୀ ମର୍ମୀ ପ୍ରଭୁ ସଠ ଧନୀ। ବୈଦ ବଂଦି କବି ଭାନସ ଗୁନୀ ॥
ଉଭୟ ଭାଁତି ଦେଖା ନିଜ ମରନା। ତବ ତାକିସି ରଘୁନାୟକ ସରନା ॥
ଉତରୁ ଦେତ ମୋହି ବଧବ ଅଭାଗେଂ। କସ ନ ମରୌଂ ରଘୁପତି ସର ଲାଗେମ୍ ॥
ଅସ ଜିୟଁ ଜାନି ଦସାନନ ସଂଗା। ଚଲା ରାମ ପଦ ପ୍ରେମ ଅଭଂଗା ॥
ମନ ଅତି ହରଷ ଜନାଵ ନ ତେହୀ। ଆଜୁ ଦେଖିହୁଁ ପରମ ସନେହୀ ॥

ଛଂ. ନିଜ ପରମ ପ୍ରୀତମ ଦେଖି ଲୋଚନ ସୁଫଲ କରି ସୁଖ ପାଇହୌଂ।
ଶ୍ରୀ ସହିତ ଅନୁଜ ସମେତ କୃପାନିକେତ ପଦ ମନ ଲାଇହୌମ୍ ॥
ନିର୍ବାନ ଦାୟକ କ୍ରୋଧ ଜା କର ଭଗତି ଅବସହି ବସକରୀ।
ନିଜ ପାନି ସର ସଂଧାନି ସୋ ମୋହି ବଧିହି ସୁଖସାଗର ହରୀ ॥

ଦୋ. ମମ ପାଛେଂ ଧର ଧାଵତ ଧରେଂ ସରାସନ ବାନ।
ଫିରି ଫିରି ପ୍ରଭୁହି ବିଲୋକିହୁଁ ଧନ୍ୟ ନ ମୋ ସମ ଆନ ॥ 26 ॥

ତେହି ବନ ନିକଟ ଦସାନନ ଗୟୂ। ତବ ମାରୀଚ କପଟମୃଗ ଭୟୂ ॥
ଅତି ବିଚିତ୍ର କଛୁ ବରନି ନ ଜାଈ। କନକ ଦେହ ମନି ରଚିତ ବନାଈ ॥
ସୀତା ପରମ ରୁଚିର ମୃଗ ଦେଖା। ଅଂଗ ଅଂଗ ସୁମନୋହର ବେଷା ॥
ସୁନହୁ ଦେଵ ରଘୁବୀର କୃପାଲା। ଏହି ମୃଗ କର ଅତି ସୁଂଦର ଛାଲା ॥
ସତ୍ୟସଂଧ ପ୍ରଭୁ ବଧି କରି ଏହୀ। ଆନହୁ ଚର୍ମ କହତି ବୈଦେହୀ ॥
ତବ ରଘୁପତି ଜାନତ ସବ କାରନ। ଉଠେ ହରଷି ସୁର କାଜୁ ସଁଵାରନ ॥
ମୃଗ ବିଲୋକି କଟି ପରିକର ବାଁଧା। କରତଲ ଚାପ ରୁଚିର ସର ସାଁଧା ॥
ପ୍ରଭୁ ଲଛିମନିହି କହା ସମୁଝାଈ। ଫିରତ ବିପିନ ନିସିଚର ବହୁ ଭାଈ ॥
ସୀତା କେରି କରେହୁ ରଖଵାରୀ। ବୁଧି ବିବେକ ବଲ ସମୟ ବିଚାରୀ ॥
ପ୍ରଭୁହି ବିଲୋକି ଚଲା ମୃଗ ଭାଜୀ। ଧାଏ ରାମୁ ସରାସନ ସାଜୀ ॥
ନିଗମ ନେତି ସିଵ ଧ୍ୟାନ ନ ପାଵା। ମାୟାମୃଗ ପାଛେଂ ସୋ ଧାଵା ॥
କବହୁଁ ନିକଟ ପୁନି ଦୂରି ପରାଈ। କବହୁଁକ ପ୍ରଗଟି କବହୁଁ ଛପାଈ ॥
ପ୍ରଗଟତ ଦୁରତ କରତ ଛଲ ଭୂରୀ। ଏହି ବିଧି ପ୍ରଭୁହି ଗୟୁ ଲୈ ଦୂରୀ ॥
ତବ ତକି ରାମ କଠିନ ସର ମାରା। ଧରନି ପରେଉ କରି ଘୋର ପୁକାରା ॥
ଲଛିମନ କର ପ୍ରଥମହିଂ ଲୈ ନାମା। ପାଛେଂ ସୁମିରେସି ମନ ମହୁଁ ରାମା ॥
ପ୍ରାନ ତଜତ ପ୍ରଗଟେସି ନିଜ ଦେହା। ସୁମିରେସି ରାମୁ ସମେତ ସନେହା ॥
ଅଂତର ପ୍ରେମ ତାସୁ ପହିଚାନା। ମୁନି ଦୁର୍ଲଭ ଗତି ଦୀନ୍ହି ସୁଜାନା ॥

ଦୋ. ବିପୁଲ ସୁମନ ସୁର ବରଷହିଂ ଗାଵହିଂ ପ୍ରଭୁ ଗୁନ ଗାଥ।
ନିଜ ପଦ ଦୀନ୍ହ ଅସୁର କହୁଁ ଦୀନବଂଧୁ ରଘୁନାଥ ॥ 27 ॥

ଖଲ ବଧି ତୁରତ ଫିରେ ରଘୁବୀରା। ସୋହ ଚାପ କର କଟି ତୂନୀରା ॥
ଆରତ ଗିରା ସୁନୀ ଜବ ସୀତା। କହ ଲଛିମନ ସନ ପରମ ସଭୀତା ॥
ଜାହୁ ବେଗି ସଂକଟ ଅତି ଭ୍ରାତା। ଲଛିମନ ବିହସି କହା ସୁନୁ ମାତା ॥
ଭୃକୁଟି ବିଲାସ ସୃଷ୍ଟି ଲୟ ହୋଈ। ସପନେହୁଁ ସଂକଟ ପରି କି ସୋଈ ॥
ମରମ ବଚନ ଜବ ସୀତା ବୋଲା। ହରି ପ୍ରେରିତ ଲଛିମନ ମନ ଡୋଲା ॥
ବନ ଦିସି ଦେଵ ସୌଂପି ସବ କାହୂ। ଚଲେ ଜହାଁ ରାଵନ ସସି ରାହୂ ॥
ସୂନ ବୀଚ ଦସକଂଧର ଦେଖା। ଆଵା ନିକଟ ଜତୀ କେଂ ବେଷା ॥
ଜାକେଂ ଡର ସୁର ଅସୁର ଡେରାହୀଂ। ନିସି ନ ନୀଦ ଦିନ ଅନ୍ନ ନ ଖାହୀମ୍ ॥
ସୋ ଦସସୀସ ସ୍ଵାନ କୀ ନାଈ। ଇତ ଉତ ଚିତି ଚଲା ଭଡ଼ଇହାଈ ॥
ଇମି କୁପଂଥ ପଗ ଦେତ ଖଗେସା। ରହ ନ ତେଜ ବୁଧି ବଲ ଲେସା ॥
ନାନା ବିଧି କରି କଥା ସୁହାଈ। ରାଜନୀତି ଭୟ ପ୍ରୀତି ଦେଖାଈ ॥
କହ ସୀତା ସୁନୁ ଜତୀ ଗୋସାଈଂ। ବୋଲେହୁ ବଚନ ଦୁଷ୍ଟ କୀ ନାଈମ୍ ॥
ତବ ରାଵନ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଵା। ଭୀ ସଭୟ ଜବ ନାମ ସୁନାଵା ॥
କହ ସୀତା ଧରି ଧୀରଜୁ ଗାଢ଼ଆ। ଆଇ ଗୟୁ ପ୍ରଭୁ ରହୁ ଖଲ ଠାଢ଼ଆ ॥
ଜିମି ହରିବଧୁହି ଛୁଦ୍ର ସସ ଚାହା। ଭେସି କାଲବସ ନିସିଚର ନାହା ॥
ସୁନତ ବଚନ ଦସସୀସ ରିସାନା। ମନ ମହୁଁ ଚରନ ବଂଦି ସୁଖ ମାନା ॥

ଦୋ. କ୍ରୋଧଵଂତ ତବ ରାଵନ ଲୀନ୍ହିସି ରଥ ବୈଠାଇ।
ଚଲା ଗଗନପଥ ଆତୁର ଭୟଁ ରଥ ହାଁକି ନ ଜାଇ ॥ 28 ॥

ହା ଜଗ ଏକ ବୀର ରଘୁରାୟା। କେହିଂ ଅପରାଧ ବିସାରେହୁ ଦାୟା ॥
ଆରତି ହରନ ସରନ ସୁଖଦାୟକ। ହା ରଘୁକୁଲ ସରୋଜ ଦିନନାୟକ ॥
ହା ଲଛିମନ ତୁମ୍ହାର ନହିଂ ଦୋସା। ସୋ ଫଲୁ ପାୟୁଁ କୀନ୍ହେଉଁ ରୋସା ॥
ବିବିଧ ବିଲାପ କରତି ବୈଦେହୀ। ଭୂରି କୃପା ପ୍ରଭୁ ଦୂରି ସନେହୀ ॥
ବିପତି ମୋରି କୋ ପ୍ରଭୁହି ସୁନାଵା। ପୁରୋଡାସ ଚହ ରାସଭ ଖାଵା ॥
ସୀତା କୈ ବିଲାପ ସୁନି ଭାରୀ। ଭେ ଚରାଚର ଜୀଵ ଦୁଖାରୀ ॥
ଗୀଧରାଜ ସୁନି ଆରତ ବାନୀ। ରଘୁକୁଲତିଲକ ନାରି ପହିଚାନୀ ॥
ଅଧମ ନିସାଚର ଲୀନ୍ହେ ଜାଈ। ଜିମି ମଲେଛ ବସ କପିଲା ଗାଈ ॥
ସୀତେ ପୁତ୍ରି କରସି ଜନି ତ୍ରାସା। କରିହୁଁ ଜାତୁଧାନ କର ନାସା ॥
ଧାଵା କ୍ରୋଧଵଂତ ଖଗ କୈସେଂ। ଛୂଟି ପବି ପରବତ କହୁଁ ଜୈସେ ॥
ରେ ରେ ଦୁଷ୍ଟ ଠାଢ଼ କିନ ହୋହୀ। ନିର୍ଭୟ ଚଲେସି ନ ଜାନେହି ମୋହୀ ॥
ଆଵତ ଦେଖି କୃତାଂତ ସମାନା। ଫିରି ଦସକଂଧର କର ଅନୁମାନା ॥
କୀ ମୈନାକ କି ଖଗପତି ହୋଈ। ମମ ବଲ ଜାନ ସହିତ ପତି ସୋଈ ॥
ଜାନା ଜରଠ ଜଟାୟୂ ଏହା। ମମ କର ତୀରଥ ଛାଁଡ଼ଇହି ଦେହା ॥
ସୁନତ ଗୀଧ କ୍ରୋଧାତୁର ଧାଵା। କହ ସୁନୁ ରାଵନ ମୋର ସିଖାଵା ॥
ତଜି ଜାନକିହି କୁସଲ ଗୃହ ଜାହୂ। ନାହିଂ ତ ଅସ ହୋଇହି ବହୁବାହୂ ॥
ରାମ ରୋଷ ପାଵକ ଅତି ଘୋରା। ହୋଇହି ସକଲ ସଲଭ କୁଲ ତୋରା ॥
ଉତରୁ ନ ଦେତ ଦସାନନ ଜୋଧା। ତବହିଂ ଗୀଧ ଧାଵା କରି କ୍ରୋଧା ॥
ଧରି କଚ ବିରଥ କୀନ୍ହ ମହି ଗିରା। ସୀତହି ରାଖି ଗୀଧ ପୁନି ଫିରା ॥
ଚୌଚନ୍ହ ମାରି ବିଦାରେସି ଦେହୀ। ଦଂଡ ଏକ ଭି ମୁରୁଛା ତେହୀ ॥
ତବ ସକ୍ରୋଧ ନିସିଚର ଖିସିଆନା। କାଢ଼ଏସି ପରମ କରାଲ କୃପାନା ॥
କାଟେସି ପଂଖ ପରା ଖଗ ଧରନୀ। ସୁମିରି ରାମ କରି ଅଦଭୁତ କରନୀ ॥
ସୀତହି ଜାନି ଚଢ଼ଆଇ ବହୋରୀ। ଚଲା ଉତାଇଲ ତ୍ରାସ ନ ଥୋରୀ ॥
କରତି ବିଲାପ ଜାତି ନଭ ସୀତା। ବ୍ୟାଧ ବିବସ ଜନୁ ମୃଗୀ ସଭୀତା ॥
ଗିରି ପର ବୈଠେ କପିନ୍ହ ନିହାରୀ। କହି ହରି ନାମ ଦୀନ୍ହ ପଟ ଡାରୀ ॥
ଏହି ବିଧି ସୀତହି ସୋ ଲୈ ଗୟୂ। ବନ ଅସୋକ ମହଁ ରାଖତ ଭୟୂ ॥

ଦୋ. ହାରି ପରା ଖଲ ବହୁ ବିଧି ଭୟ ଅରୁ ପ୍ରୀତି ଦେଖାଇ।
ତବ ଅସୋକ ପାଦପ ତର ରାଖିସି ଜତନ କରାଇ ॥ 29(କ) ॥

ନଵାନ୍ହପାରାୟଣ, ଛଠା ଵିଶ୍ରାମ
ଜେହି ବିଧି କପଟ କୁରଂଗ ସଁଗ ଧାଇ ଚଲେ ଶ୍ରୀରାମ।
ସୋ ଛବି ସୀତା ରାଖି ଉର ରଟତି ରହତି ହରିନାମ ॥ 29(ଖ) ॥

ରଘୁପତି ଅନୁଜହି ଆଵତ ଦେଖୀ। ବାହିଜ ଚିଂତା କୀନ୍ହି ବିସେଷୀ ॥
ଜନକସୁତା ପରିହରିହୁ ଅକେଲୀ। ଆୟହୁ ତାତ ବଚନ ମମ ପେଲୀ ॥
ନିସିଚର ନିକର ଫିରହିଂ ବନ ମାହୀଂ। ମମ ମନ ସୀତା ଆଶ୍ରମ ନାହୀମ୍ ॥
ଗହି ପଦ କମଲ ଅନୁଜ କର ଜୋରୀ। କହେଉ ନାଥ କଛୁ ମୋହି ନ ଖୋରୀ ॥
ଅନୁଜ ସମେତ ଗେ ପ୍ରଭୁ ତହଵାଁ। ଗୋଦାଵରି ତଟ ଆଶ୍ରମ ଜହଵାଁ ॥
ଆଶ୍ରମ ଦେଖି ଜାନକୀ ହୀନା। ଭେ ବିକଲ ଜସ ପ୍ରାକୃତ ଦୀନା ॥
ହା ଗୁନ ଖାନି ଜାନକୀ ସୀତା। ରୂପ ସୀଲ ବ୍ରତ ନେମ ପୁନୀତା ॥
ଲଛିମନ ସମୁଝାଏ ବହୁ ଭାଁତୀ। ପୂଛତ ଚଲେ ଲତା ତରୁ ପାଁତୀ ॥
ହେ ଖଗ ମୃଗ ହେ ମଧୁକର ଶ୍ରେନୀ। ତୁମ୍ହ ଦେଖୀ ସୀତା ମୃଗନୈନୀ ॥
ଖଂଜନ ସୁକ କପୋତ ମୃଗ ମୀନା। ମଧୁପ ନିକର କୋକିଲା ପ୍ରବୀନା ॥
କୁଂଦ କଲୀ ଦାଡ଼ଇମ ଦାମିନୀ। କମଲ ସରଦ ସସି ଅହିଭାମିନୀ ॥
ବରୁନ ପାସ ମନୋଜ ଧନୁ ହଂସା। ଗଜ କେହରି ନିଜ ସୁନତ ପ୍ରସଂସା ॥
ଶ୍ରୀଫଲ କନକ କଦଲି ହରଷାହୀଂ। ନେକୁ ନ ସଂକ ସକୁଚ ମନ ମାହୀମ୍ ॥
ସୁନୁ ଜାନକୀ ତୋହି ବିନୁ ଆଜୂ। ହରଷେ ସକଲ ପାଇ ଜନୁ ରାଜୂ ॥
କିମି ସହି ଜାତ ଅନଖ ତୋହି ପାହୀମ୍ । ପ୍ରିୟା ବେଗି ପ୍ରଗଟସି କସ ନାହୀମ୍ ॥
ଏହି ବିଧି ଖୌଜତ ବିଲପତ ସ୍ଵାମୀ। ମନହୁଁ ମହା ବିରହୀ ଅତି କାମୀ ॥
ପୂରନକାମ ରାମ ସୁଖ ରାସୀ। ମନୁଜ ଚରିତ କର ଅଜ ଅବିନାସୀ ॥
ଆଗେ ପରା ଗୀଧପତି ଦେଖା। ସୁମିରତ ରାମ ଚରନ ଜିନ୍ହ ରେଖା ॥

ଦୋ. କର ସରୋଜ ସିର ପରସେଉ କୃପାସିଂଧୁ ରଧୁବୀର ॥
ନିରଖି ରାମ ଛବି ଧାମ ମୁଖ ବିଗତ ଭୀ ସବ ପୀର ॥ 30 ॥

ତବ କହ ଗୀଧ ବଚନ ଧରି ଧୀରା । ସୁନହୁ ରାମ ଭଂଜନ ଭଵ ଭୀରା ॥
ନାଥ ଦସାନନ ୟହ ଗତି କୀନ୍ହୀ। ତେହି ଖଲ ଜନକସୁତା ହରି ଲୀନ୍ହୀ ॥
ଲୈ ଦଚ୍ଛିନ ଦିସି ଗୟୁ ଗୋସାଈ। ବିଲପତି ଅତି କୁରରୀ କୀ ନାଈ ॥
ଦରସ ଲାଗୀ ପ୍ରଭୁ ରାଖେଂଉଁ ପ୍ରାନା। ଚଲନ ଚହତ ଅବ କୃପାନିଧାନା ॥
ରାମ କହା ତନୁ ରାଖହୁ ତାତା। ମୁଖ ମୁସକାଇ କହୀ ତେହିଂ ବାତା ॥
ଜା କର ନାମ ମରତ ମୁଖ ଆଵା। ଅଧମୁ ମୁକୁତ ହୋଈ ଶ୍ରୁତି ଗାଵା ॥
ସୋ ମମ ଲୋଚନ ଗୋଚର ଆଗେଂ। ରାଖୌଂ ଦେହ ନାଥ କେହି ଖାଁଗେଁ ॥
ଜଲ ଭରି ନୟନ କହହିଁ ରଘୁରାଈ। ତାତ କର୍ମ ନିଜ ତେ ଗତିଂ ପାଈ ॥
ପରହିତ ବସ ଜିନ୍ହ କେ ମନ ମାହୀଁ। ତିନ୍ହ କହୁଁ ଜଗ ଦୁର୍ଲଭ କଛୁ ନାହୀଁ ॥
ତନୁ ତଜି ତାତ ଜାହୁ ମମ ଧାମା। ଦେଉଁ କାହ ତୁମ୍ହ ପୂରନକାମା ॥

ଦୋ. ସୀତା ହରନ ତାତ ଜନି କହହୁ ପିତା ସନ ଜାଇ ॥
ଜୌଁ ମୈଁ ରାମ ତ କୁଲ ସହିତ କହିହି ଦସାନନ ଆଇ ॥ 31 ॥

ଗୀଧ ଦେହ ତଜି ଧରି ହରି ରୁପା। ଭୂଷନ ବହୁ ପଟ ପୀତ ଅନୂପା ॥
ସ୍ୟାମ ଗାତ ବିସାଲ ଭୁଜ ଚାରୀ। ଅସ୍ତୁତି କରତ ନୟନ ଭରି ବାରୀ ॥

ଛଂ. ଜୟ ରାମ ରୂପ ଅନୂପ ନିର୍ଗୁନ ସଗୁନ ଗୁନ ପ୍ରେରକ ସହୀ।
ଦସସୀସ ବାହୁ ପ୍ରଚଂଡ ଖଂଡନ ଚଂଡ ସର ମଂଡନ ମହୀ ॥
ପାଥୋଦ ଗାତ ସରୋଜ ମୁଖ ରାଜୀଵ ଆୟତ ଲୋଚନଂ।
ନିତ ନୌମି ରାମୁ କୃପାଲ ବାହୁ ବିସାଲ ଭଵ ଭୟ ମୋଚନମ୍ ॥ 1 ॥

ବଲମପ୍ରମେୟମନାଦିମଜମବ୍ୟକ୍ତମେକମଗୋଚରଂ।
ଗୋବିଂଦ ଗୋପର ଦ୍ଵଂଦ୍ଵହର ବିଗ୍ୟାନଘନ ଧରନୀଧରମ୍ ॥
ଜେ ରାମ ମଂତ୍ର ଜପଂତ ସଂତ ଅନଂତ ଜନ ମନ ରଂଜନଂ।
ନିତ ନୌମି ରାମ ଅକାମ ପ୍ରିୟ କାମାଦି ଖଲ ଦଲ ଗଂଜନମ୍ ॥ 2।

ଜେହି ଶ୍ରୁତି ନିରଂଜନ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ୟାପକ ବିରଜ ଅଜ କହି ଗାଵହୀମ୍ ॥
କରି ଧ୍ୟାନ ଗ୍ୟାନ ବିରାଗ ଜୋଗ ଅନେକ ମୁନି ଜେହି ପାଵହୀମ୍ ॥
ସୋ ପ୍ରଗଟ କରୁନା କଂଦ ସୋଭା ବୃଂଦ ଅଗ ଜଗ ମୋହୀ।
ମମ ହୃଦୟ ପଂକଜ ଭୃଂଗ ଅଂଗ ଅନଂଗ ବହୁ ଛବି ସୋହୀ ॥ 3 ॥

ଜୋ ଅଗମ ସୁଗମ ସୁଭାଵ ନିର୍ମଲ ଅସମ ସମ ସୀତଲ ସଦା।
ପସ୍ୟଂତି ଜଂ ଜୋଗୀ ଜତନ କରି କରତ ମନ ଗୋ ବସ ସଦା ॥
ସୋ ରାମ ରମା ନିଵାସ ସଂତତ ଦାସ ବସ ତ୍ରିଭୁଵନ ଧନୀ।
ମମ ଉର ବସୁ ସୋ ସମନ ସଂସୃତି ଜାସୁ କୀରତି ପାଵନୀ ॥ 4 ॥

ଦୋ. ଅବିରଲ ଭଗତି ମାଗି ବର ଗୀଧ ଗୟୁ ହରିଧାମ।
ତେହି କୀ କ୍ରିୟା ଜଥୋଚିତ ନିଜ କର କୀନ୍ହୀ ରାମ ॥ 32 ॥

କୋମଲ ଚିତ ଅତି ଦୀନଦୟାଲା। କାରନ ବିନୁ ରଘୁନାଥ କୃପାଲା ॥
ଗୀଧ ଅଧମ ଖଗ ଆମିଷ ଭୋଗୀ। ଗତି ଦୀନ୍ହି ଜୋ ଜାଚତ ଜୋଗୀ ॥
ସୁନହୁ ଉମା ତେ ଲୋଗ ଅଭାଗୀ। ହରି ତଜି ହୋହିଂ ବିଷୟ ଅନୁରାଗୀ ॥
ପୁନି ସୀତହି ଖୋଜତ ଦ୍ଵୌ ଭାଈ। ଚଲେ ବିଲୋକତ ବନ ବହୁତାଈ ॥
ସଂକୁଲ ଲତା ବିଟପ ଘନ କାନନ। ବହୁ ଖଗ ମୃଗ ତହଁ ଗଜ ପଂଚାନନ ॥
ଆଵତ ପଂଥ କବଂଧ ନିପାତା। ତେହିଂ ସବ କହୀ ସାପ କୈ ବାତା ॥
ଦୁରବାସା ମୋହି ଦୀନ୍ହୀ ସାପା। ପ୍ରଭୁ ପଦ ପେଖି ମିଟା ସୋ ପାପା ॥
ସୁନୁ ଗଂଧର୍ବ କହୁଁ ମୈ ତୋହୀ। ମୋହି ନ ସୋହାଇ ବ୍ରହ୍ମକୁଲ ଦ୍ରୋହୀ ॥

ଦୋ. ମନ କ୍ରମ ବଚନ କପଟ ତଜି ଜୋ କର ଭୂସୁର ସେଵ।
ମୋହି ସମେତ ବିରଂଚି ସିଵ ବସ ତାକେଂ ସବ ଦେଵ ॥ 33 ॥

ସାପତ ତାଡ଼ତ ପରୁଷ କହଂତା। ବିପ୍ର ପୂଜ୍ୟ ଅସ ଗାଵହିଂ ସଂତା ॥
ପୂଜିଅ ବିପ୍ର ସୀଲ ଗୁନ ହୀନା। ସୂଦ୍ର ନ ଗୁନ ଗନ ଗ୍ୟାନ ପ୍ରବୀନା ॥
କହି ନିଜ ଧର୍ମ ତାହି ସମୁଝାଵା। ନିଜ ପଦ ପ୍ରୀତି ଦେଖି ମନ ଭାଵା ॥
ରଘୁପତି ଚରନ କମଲ ସିରୁ ନାଈ। ଗୟୁ ଗଗନ ଆପନି ଗତି ପାଈ ॥
ତାହି ଦେଇ ଗତି ରାମ ଉଦାରା। ସବରୀ କେଂ ଆଶ୍ରମ ପଗୁ ଧାରା ॥
ସବରୀ ଦେଖି ରାମ ଗୃହଁ ଆଏ। ମୁନି କେ ବଚନ ସମୁଝି ଜିୟଁ ଭାଏ ॥
ସରସିଜ ଲୋଚନ ବାହୁ ବିସାଲା। ଜଟା ମୁକୁଟ ସିର ଉର ବନମାଲା ॥
ସ୍ୟାମ ଗୌର ସୁଂଦର ଦୌ ଭାଈ। ସବରୀ ପରୀ ଚରନ ଲପଟାଈ ॥
ପ୍ରେମ ମଗନ ମୁଖ ବଚନ ନ ଆଵା। ପୁନି ପୁନି ପଦ ସରୋଜ ସିର ନାଵା ॥
ସାଦର ଜଲ ଲୈ ଚରନ ପଖାରେ। ପୁନି ସୁଂଦର ଆସନ ବୈଠାରେ ॥

ଦୋ. କଂଦ ମୂଲ ଫଲ ସୁରସ ଅତି ଦିଏ ରାମ କହୁଁ ଆନି।
ପ୍ରେମ ସହିତ ପ୍ରଭୁ ଖାଏ ବାରଂବାର ବଖାନି ॥ 34 ॥

ପାନି ଜୋରି ଆଗେଂ ଭି ଠାଢ଼ଈ। ପ୍ରଭୁହି ବିଲୋକି ପ୍ରୀତି ଅତି ବାଢ଼ଈ ॥
କେହି ବିଧି ଅସ୍ତୁତି କରୌ ତୁମ୍ହାରୀ। ଅଧମ ଜାତି ମୈଂ ଜଡ଼ମତି ଭାରୀ ॥
ଅଧମ ତେ ଅଧମ ଅଧମ ଅତି ନାରୀ। ତିନ୍ହ ମହଁ ମୈଂ ମତିମଂଦ ଅଘାରୀ ॥
କହ ରଘୁପତି ସୁନୁ ଭାମିନି ବାତା। ମାନୁଁ ଏକ ଭଗତି କର ନାତା ॥
ଜାତି ପାଁତି କୁଲ ଧର୍ମ ବଡ଼ଆଈ। ଧନ ବଲ ପରିଜନ ଗୁନ ଚତୁରାଈ ॥
ଭଗତି ହୀନ ନର ସୋହି କୈସା। ବିନୁ ଜଲ ବାରିଦ ଦେଖିଅ ଜୈସା ॥
ନଵଧା ଭଗତି କହୁଁ ତୋହି ପାହୀଂ। ସାଵଧାନ ସୁନୁ ଧରୁ ମନ ମାହୀମ୍ ॥
ପ୍ରଥମ ଭଗତି ସଂତନ୍ହ କର ସଂଗା। ଦୂସରି ରତି ମମ କଥା ପ୍ରସଂଗା ॥

ଦୋ. ଗୁର ପଦ ପଂକଜ ସେଵା ତୀସରି ଭଗତି ଅମାନ।
ଚୌଥି ଭଗତି ମମ ଗୁନ ଗନ କରି କପଟ ତଜି ଗାନ ॥ 35 ॥

ମଂତ୍ର ଜାପ ମମ ଦୃଢ଼ ବିସ୍ଵାସା। ପଂଚମ ଭଜନ ସୋ ବେଦ ପ୍ରକାସା ॥
ଛଠ ଦମ ସୀଲ ବିରତି ବହୁ କରମା। ନିରତ ନିରଂତର ସଜ୍ଜନ ଧରମା ॥
ସାତଵଁ ସମ ମୋହି ମୟ ଜଗ ଦେଖା। ମୋତେଂ ସଂତ ଅଧିକ କରି ଲେଖା ॥
ଆଠଵଁ ଜଥାଲାଭ ସଂତୋଷା। ସପନେହୁଁ ନହିଂ ଦେଖି ପରଦୋଷା ॥
ନଵମ ସରଲ ସବ ସନ ଛଲହୀନା। ମମ ଭରୋସ ହିୟଁ ହରଷ ନ ଦୀନା ॥
ନଵ ମହୁଁ ଏକୁ ଜିନ୍ହ କେ ହୋଈ। ନାରି ପୁରୁଷ ସଚରାଚର କୋଈ ॥
ସୋଇ ଅତିସୟ ପ୍ରିୟ ଭାମିନି ମୋରେ। ସକଲ ପ୍ରକାର ଭଗତି ଦୃଢ଼ ତୋରେମ୍ ॥
ଜୋଗି ବୃଂଦ ଦୁରଲଭ ଗତି ଜୋଈ। ତୋ କହୁଁ ଆଜୁ ସୁଲଭ ଭି ସୋଈ ॥
ମମ ଦରସନ ଫଲ ପରମ ଅନୂପା। ଜୀଵ ପାଵ ନିଜ ସହଜ ସରୂପା ॥
ଜନକସୁତା କି ସୁଧି ଭାମିନୀ। ଜାନହି କହୁ କରିବରଗାମିନୀ ॥
ପଂପା ସରହି ଜାହୁ ରଘୁରାଈ। ତହଁ ହୋଇହି ସୁଗ୍ରୀଵ ମିତାଈ ॥
ସୋ ସବ କହିହି ଦେଵ ରଘୁବୀରା। ଜାନତହୂଁ ପୂଛହୁ ମତିଧୀରା ॥
ବାର ବାର ପ୍ରଭୁ ପଦ ସିରୁ ନାଈ। ପ୍ରେମ ସହିତ ସବ କଥା ସୁନାଈ ॥

ଛଂ. କହି କଥା ସକଲ ବିଲୋକି ହରି ମୁଖ ହୃଦୟଁ ପଦ ପଂକଜ ଧରେ।
ତଜି ଜୋଗ ପାଵକ ଦେହ ହରି ପଦ ଲୀନ ଭି ଜହଁ ନହିଂ ଫିରେ ॥
ନର ବିବିଧ କର୍ମ ଅଧର୍ମ ବହୁ ମତ ସୋକପ୍ରଦ ସବ ତ୍ୟାଗହୂ।
ବିସ୍ଵାସ କରି କହ ଦାସ ତୁଲସୀ ରାମ ପଦ ଅନୁରାଗହୂ ॥

ଦୋ. ଜାତି ହୀନ ଅଘ ଜନ୍ମ ମହି ମୁକ୍ତ କୀନ୍ହି ଅସି ନାରି।
ମହାମଂଦ ମନ ସୁଖ ଚହସି ଐସେ ପ୍ରଭୁହି ବିସାରି ॥ 36 ॥

ଚଲେ ରାମ ତ୍ୟାଗା ବନ ସୋଊ। ଅତୁଲିତ ବଲ ନର କେହରି ଦୋଊ ॥
ବିରହୀ ଇଵ ପ୍ରଭୁ କରତ ବିଷାଦା। କହତ କଥା ଅନେକ ସଂବାଦା ॥
ଲଛିମନ ଦେଖୁ ବିପିନ କି ସୋଭା। ଦେଖତ କେହି କର ମନ ନହିଂ ଛୋଭା ॥
ନାରି ସହିତ ସବ ଖଗ ମୃଗ ବୃଂଦା। ମାନହୁଁ ମୋରି କରତ ହହିଂ ନିଂଦା ॥
ହମହି ଦେଖି ମୃଗ ନିକର ପରାହୀଂ। ମୃଗୀଂ କହହିଂ ତୁମ୍ହ କହଁ ଭୟ ନାହୀମ୍ ॥
ତୁମ୍ହ ଆନଂଦ କରହୁ ମୃଗ ଜାଏ। କଂଚନ ମୃଗ ଖୋଜନ ଏ ଆଏ ॥
ସଂଗ ଲାଇ କରିନୀଂ କରି ଲେହୀଂ। ମାନହୁଁ ମୋହି ସିଖାଵନୁ ଦେହୀମ୍ ॥
ସାସ୍ତ୍ର ସୁଚିଂତିତ ପୁନି ପୁନି ଦେଖିଅ। ଭୂପ ସୁସେଵିତ ବସ ନହିଂ ଲେଖିଅ ॥
ରାଖିଅ ନାରି ଜଦପି ଉର ମାହୀଂ। ଜୁବତୀ ସାସ୍ତ୍ର ନୃପତି ବସ ନାହୀମ୍ ॥
ଦେଖହୁ ତାତ ବସଂତ ସୁହାଵା। ପ୍ରିୟା ହୀନ ମୋହି ଭୟ ଉପଜାଵା ॥

ଦୋ. ବିରହ ବିକଲ ବଲହୀନ ମୋହି ଜାନେସି ନିପଟ ଅକେଲ।
ସହିତ ବିପିନ ମଧୁକର ଖଗ ମଦନ କୀନ୍ହ ବଗମେଲ ॥ 37(କ) ॥

ଦେଖି ଗୟୁ ଭ୍ରାତା ସହିତ ତାସୁ ଦୂତ ସୁନି ବାତ।
ଡେରା କୀନ୍ହେଉ ମନହୁଁ ତବ କଟକୁ ହଟକି ମନଜାତ ॥ 37(ଖ) ॥

ବିଟପ ବିସାଲ ଲତା ଅରୁଝାନୀ। ବିବିଧ ବିତାନ ଦିଏ ଜନୁ ତାନୀ ॥
କଦଲି ତାଲ ବର ଧୁଜା ପତାକା। ଦୈଖି ନ ମୋହ ଧୀର ମନ ଜାକା ॥
ବିବିଧ ଭାଁତି ଫୂଲେ ତରୁ ନାନା। ଜନୁ ବାନୈତ ବନେ ବହୁ ବାନା ॥
କହୁଁ କହୁଁ ସୁଂଦର ବିଟପ ସୁହାଏ। ଜନୁ ଭଟ ବିଲଗ ବିଲଗ ହୋଇ ଛାଏ ॥
କୂଜତ ପିକ ମାନହୁଁ ଗଜ ମାତେ। ଢେକ ମହୋଖ ଊଁଟ ବିସରାତେ ॥
ମୋର ଚକୋର କୀର ବର ବାଜୀ। ପାରାଵତ ମରାଲ ସବ ତାଜୀ ॥
ତୀତିର ଲାଵକ ପଦଚର ଜୂଥା। ବରନି ନ ଜାଇ ମନୋଜ ବରୁଥା ॥
ରଥ ଗିରି ସିଲା ଦୁଂଦୁଭୀ ଝରନା। ଚାତକ ବଂଦୀ ଗୁନ ଗନ ବରନା ॥
ମଧୁକର ମୁଖର ଭେରି ସହନାଈ। ତ୍ରିବିଧ ବୟାରି ବସୀଠୀଂ ଆଈ ॥
ଚତୁରଂଗିନୀ ସେନ ସଁଗ ଲୀନ୍ହେଂ। ବିଚରତ ସବହି ଚୁନୌତୀ ଦୀନ୍ହେମ୍ ॥
ଲଛିମନ ଦେଖତ କାମ ଅନୀକା। ରହହିଂ ଧୀର ତିନ୍ହ କୈ ଜଗ ଲୀକା ॥
ଏହି କେଂ ଏକ ପରମ ବଲ ନାରୀ। ତେହି ତେଂ ଉବର ସୁଭଟ ସୋଇ ଭାରୀ ॥

ଦୋ. ତାତ ତୀନି ଅତି ପ୍ରବଲ ଖଲ କାମ କ୍ରୋଧ ଅରୁ ଲୋଭ।
ମୁନି ବିଗ୍ୟାନ ଧାମ ମନ କରହିଂ ନିମିଷ ମହୁଁ ଛୋଭ ॥ 38(କ) ॥

ଲୋଭ କେଂ ଇଚ୍ଛା ଦଂଭ ବଲ କାମ କେଂ କେଵଲ ନାରି।
କ୍ରୋଧ କେ ପରୁଷ ବଚନ ବଲ ମୁନିବର କହହିଂ ବିଚାରି ॥ 38(ଖ) ॥

ଗୁନାତୀତ ସଚରାଚର ସ୍ଵାମୀ। ରାମ ଉମା ସବ ଅଂତରଜାମୀ ॥
କାମିନ୍ହ କୈ ଦୀନତା ଦେଖାଈ। ଧୀରନ୍ହ କେଂ ମନ ବିରତି ଦୃଢ଼ଆଈ ॥
କ୍ରୋଧ ମନୋଜ ଲୋଭ ମଦ ମାୟା। ଛୂଟହିଂ ସକଲ ରାମ କୀଂ ଦାୟା ॥
ସୋ ନର ଇଂଦ୍ରଜାଲ ନହିଂ ଭୂଲା। ଜା ପର ହୋଇ ସୋ ନଟ ଅନୁକୂଲା ॥
ଉମା କହୁଁ ମୈଂ ଅନୁଭଵ ଅପନା। ସତ ହରି ଭଜନୁ ଜଗତ ସବ ସପନା ॥
ପୁନି ପ୍ରଭୁ ଗେ ସରୋବର ତୀରା। ପଂପା ନାମ ସୁଭଗ ଗଂଭୀରା ॥
ସଂତ ହୃଦୟ ଜସ ନିର୍ମଲ ବାରୀ। ବାଁଧେ ଘାଟ ମନୋହର ଚାରୀ ॥
ଜହଁ ତହଁ ପିଅହିଂ ବିବିଧ ମୃଗ ନୀରା। ଜନୁ ଉଦାର ଗୃହ ଜାଚକ ଭୀରା ॥

ଦୋ. ପୁରିନି ସବନ ଓଟ ଜଲ ବେଗି ନ ପାଇଅ ମର୍ମ।
ମାୟାଛନ୍ନ ନ ଦେଖିଐ ଜୈସେ ନିର୍ଗୁନ ବ୍ରହ୍ମ ॥ 39(କ) ॥

ସୁଖି ମୀନ ସବ ଏକରସ ଅତି ଅଗାଧ ଜଲ ମାହିଂ।
ଜଥା ଧର୍ମସୀଲନ୍ହ କେ ଦିନ ସୁଖ ସଂଜୁତ ଜାହିମ୍ ॥ 39(ଖ) ॥

ବିକସେ ସରସିଜ ନାନା ରଂଗା। ମଧୁର ମୁଖର ଗୁଂଜତ ବହୁ ଭୃଂଗା ॥
ବୋଲତ ଜଲକୁକ୍କୁଟ କଲହଂସା। ପ୍ରଭୁ ବିଲୋକି ଜନୁ କରତ ପ୍ରସଂସା ॥
ଚକ୍ରଵାକ ବକ ଖଗ ସମୁଦାଈ। ଦେଖତ ବନି ବରନି ନହିଂ ଜାଈ ॥
ସୁଂଦର ଖଗ ଗନ ଗିରା ସୁହାଈ। ଜାତ ପଥିକ ଜନୁ ଲେତ ବୋଲାଈ ॥
ତାଲ ସମୀପ ମୁନିନ୍ହ ଗୃହ ଛାଏ। ଚହୁ ଦିସି କାନନ ବିଟପ ସୁହାଏ ॥
ଚଂପକ ବକୁଲ କଦଂବ ତମାଲା। ପାଟଲ ପନସ ପରାସ ରସାଲା ॥
ନଵ ପଲ୍ଲଵ କୁସୁମିତ ତରୁ ନାନା। ଚଂଚରୀକ ପଟଲୀ କର ଗାନା ॥
ସୀତଲ ମଂଦ ସୁଗଂଧ ସୁଭ୍AU। ସଂତତ ବହି ମନୋହର ବ୍AU ॥
କୁହୂ କୁହୂ କୋକିଲ ଧୁନି କରହୀଂ। ସୁନି ରଵ ସରସ ଧ୍ୟାନ ମୁନି ଟରହୀମ୍ ॥

ଦୋ. ଫଲ ଭାରନ ନମି ବିଟପ ସବ ରହେ ଭୂମି ନିଅରାଇ।
ପର ଉପକାରୀ ପୁରୁଷ ଜିମି ନଵହିଂ ସୁସଂପତି ପାଇ ॥ 40 ॥

ଦେଖି ରାମ ଅତି ରୁଚିର ତଲାଵା। ମଜ୍ଜନୁ କୀନ୍ହ ପରମ ସୁଖ ପାଵା ॥
ଦେଖୀ ସୁଂଦର ତରୁବର ଛାୟା। ବୈଠେ ଅନୁଜ ସହିତ ରଘୁରାୟା ॥
ତହଁ ପୁନି ସକଲ ଦେଵ ମୁନି ଆଏ। ଅସ୍ତୁତି କରି ନିଜ ଧାମ ସିଧାଏ ॥
ବୈଠେ ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ କୃପାଲା। କହତ ଅନୁଜ ସନ କଥା ରସାଲା ॥
ବିରହଵଂତ ଭଗଵଂତହି ଦେଖୀ। ନାରଦ ମନ ଭା ସୋଚ ବିସେଷୀ ॥
ମୋର ସାପ କରି ଅଂଗୀକାରା। ସହତ ରାମ ନାନା ଦୁଖ ଭାରା ॥
ଐସେ ପ୍ରଭୁହି ବିଲୋକୁଁ ଜାଈ। ପୁନି ନ ବନିହି ଅସ ଅଵସରୁ ଆଈ ॥
ୟହ ବିଚାରି ନାରଦ କର ବୀନା। ଗେ ଜହାଁ ପ୍ରଭୁ ସୁଖ ଆସୀନା ॥
ଗାଵତ ରାମ ଚରିତ ମୃଦୁ ବାନୀ। ପ୍ରେମ ସହିତ ବହୁ ଭାଁତି ବଖାନୀ ॥
କରତ ଦଂଡଵତ ଲିଏ ଉଠାଈ। ରାଖେ ବହୁତ ବାର ଉର ଲାଈ ॥
ସ୍ଵାଗତ ପୂଁଛି ନିକଟ ବୈଠାରେ। ଲଛିମନ ସାଦର ଚରନ ପଖାରେ ॥

ଦୋ. ନାନା ବିଧି ବିନତୀ କରି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଜିୟଁ ଜାନି।
ନାରଦ ବୋଲେ ବଚନ ତବ ଜୋରି ସରୋରୁହ ପାନି ॥ 41 ॥

ସୁନହୁ ଉଦାର ସହଜ ରଘୁନାୟକ। ସୁଂଦର ଅଗମ ସୁଗମ ବର ଦାୟକ ॥
ଦେହୁ ଏକ ବର ମାଗୁଁ ସ୍ଵାମୀ। ଜଦ୍ୟପି ଜାନତ ଅଂତରଜାମୀ ॥
ଜାନହୁ ମୁନି ତୁମ୍ହ ମୋର ସୁଭ୍AU। ଜନ ସନ କବହୁଁ କି କରୁଁ ଦୁର୍AU ॥
କଵନ ବସ୍ତୁ ଅସି ପ୍ରିୟ ମୋହି ଲାଗୀ। ଜୋ ମୁନିବର ନ ସକହୁ ତୁମ୍ହ ମାଗୀ ॥
ଜନ କହୁଁ କଛୁ ଅଦେୟ ନହିଂ ମୋରେଂ। ଅସ ବିସ୍ଵାସ ତଜହୁ ଜନି ଭୋରେମ୍ ॥
ତବ ନାରଦ ବୋଲେ ହରଷାଈ । ଅସ ବର ମାଗୁଁ କରୁଁ ଢିଠାଈ ॥
ଜଦ୍ୟପି ପ୍ରଭୁ କେ ନାମ ଅନେକା। ଶ୍ରୁତି କହ ଅଧିକ ଏକ ତେଂ ଏକା ॥
ରାମ ସକଲ ନାମନ୍ହ ତେ ଅଧିକା। ହୌ ନାଥ ଅଘ ଖଗ ଗନ ବଧିକା ॥

ଦୋ. ରାକା ରଜନୀ ଭଗତି ତଵ ରାମ ନାମ ସୋଇ ସୋମ।
ଅପର ନାମ ଉଡଗନ ବିମଲ ବସୁହୁଁ ଭଗତ ଉର ବ୍ୟୋମ ॥ 42(କ) ॥

ଏଵମସ୍ତୁ ମୁନି ସନ କହେଉ କୃପାସିଂଧୁ ରଘୁନାଥ।
ତବ ନାରଦ ମନ ହରଷ ଅତି ପ୍ରଭୁ ପଦ ନାୟୁ ମାଥ ॥ 42(ଖ) ॥

ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ରଘୁନାଥହି ଜାନୀ। ପୁନି ନାରଦ ବୋଲେ ମୃଦୁ ବାନୀ ॥
ରାମ ଜବହିଂ ପ୍ରେରେଉ ନିଜ ମାୟା। ମୋହେହୁ ମୋହି ସୁନହୁ ରଘୁରାୟା ॥
ତବ ବିବାହ ମୈଂ ଚାହୁଁ କୀନ୍ହା। ପ୍ରଭୁ କେହି କାରନ କରୈ ନ ଦୀନ୍ହା ॥
ସୁନୁ ମୁନି ତୋହି କହୁଁ ସହରୋସା। ଭଜହିଂ ଜେ ମୋହି ତଜି ସକଲ ଭରୋସା ॥
କରୁଁ ସଦା ତିନ୍ହ କୈ ରଖଵାରୀ। ଜିମି ବାଲକ ରାଖି ମହତାରୀ ॥
ଗହ ସିସୁ ବଚ୍ଛ ଅନଲ ଅହି ଧାଈ। ତହଁ ରାଖି ଜନନୀ ଅରଗାଈ ॥
ପ୍ରୌଢ଼ ଭେଁ ତେହି ସୁତ ପର ମାତା। ପ୍ରୀତି କରି ନହିଂ ପାଛିଲି ବାତା ॥
ମୋରେ ପ୍ରୌଢ଼ ତନୟ ସମ ଗ୍ୟାନୀ। ବାଲକ ସୁତ ସମ ଦାସ ଅମାନୀ ॥
ଜନହି ମୋର ବଲ ନିଜ ବଲ ତାହୀ। ଦୁହୁ କହଁ କାମ କ୍ରୋଧ ରିପୁ ଆହୀ ॥
ୟହ ବିଚାରି ପଂଡିତ ମୋହି ଭଜହୀଂ। ପାଏହୁଁ ଗ୍ୟାନ ଭଗତି ନହିଂ ତଜହୀମ୍ ॥

ଦୋ. କାମ କ୍ରୋଧ ଲୋଭାଦି ମଦ ପ୍ରବଲ ମୋହ କୈ ଧାରି।
ତିନ୍ହ ମହଁ ଅତି ଦାରୁନ ଦୁଖଦ ମାୟାରୂପୀ ନାରି ॥ 43 ॥

ସୁନି ମୁନି କହ ପୁରାନ ଶ୍ରୁତି ସଂତା। ମୋହ ବିପିନ କହୁଁ ନାରି ବସଂତା ॥
ଜପ ତପ ନେମ ଜଲାଶ୍ରୟ ଝାରୀ। ହୋଇ ଗ୍ରୀଷମ ସୋଷି ସବ ନାରୀ ॥
କାମ କ୍ରୋଧ ମଦ ମତ୍ସର ଭେକା। ଇନ୍ହହି ହରଷପ୍ରଦ ବରଷା ଏକା ॥
ଦୁର୍ବାସନା କୁମୁଦ ସମୁଦାଈ। ତିନ୍ହ କହଁ ସରଦ ସଦା ସୁଖଦାଈ ॥
ଧର୍ମ ସକଲ ସରସୀରୁହ ବୃଂଦା। ହୋଇ ହିମ ତିନ୍ହହି ଦହି ସୁଖ ମଂଦା ॥
ପୁନି ମମତା ଜଵାସ ବହୁତାଈ। ପଲୁହି ନାରି ସିସିର ରିତୁ ପାଈ ॥
ପାପ ଉଲୂକ ନିକର ସୁଖକାରୀ। ନାରି ନିବିଡ଼ ରଜନୀ ଅଁଧିଆରୀ ॥
ବୁଧି ବଲ ସୀଲ ସତ୍ୟ ସବ ମୀନା। ବନସୀ ସମ ତ୍ରିୟ କହହିଂ ପ୍ରବୀନା ॥

ଦୋ. ଅଵଗୁନ ମୂଲ ସୂଲପ୍ରଦ ପ୍ରମଦା ସବ ଦୁଖ ଖାନି।
ତାତେ କୀନ୍ହ ନିଵାରନ ମୁନି ମୈଂ ୟହ ଜିୟଁ ଜାନି ॥ 44 ॥

ସୁନି ରଘୁପତି କେ ବଚନ ସୁହାଏ। ମୁନି ତନ ପୁଲକ ନୟନ ଭରି ଆଏ ॥
କହହୁ କଵନ ପ୍ରଭୁ କୈ ଅସି ରୀତୀ। ସେଵକ ପର ମମତା ଅରୁ ପ୍ରୀତୀ ॥
ଜେ ନ ଭଜହିଂ ଅସ ପ୍ରଭୁ ଭ୍ରମ ତ୍ୟାଗୀ। ଗ୍ୟାନ ରଂକ ନର ମଂଦ ଅଭାଗୀ ॥
ପୁନି ସାଦର ବୋଲେ ମୁନି ନାରଦ। ସୁନହୁ ରାମ ବିଗ୍ୟାନ ବିସାରଦ ॥
ସଂତନ୍ହ କେ ଲଚ୍ଛନ ରଘୁବୀରା। କହହୁ ନାଥ ଭଵ ଭଂଜନ ଭୀରା ॥
ସୁନୁ ମୁନି ସଂତନ୍ହ କେ ଗୁନ କହୂଁ। ଜିନ୍ହ ତେ ମୈଂ ଉନ୍ହ କେଂ ବସ ରହୂଁ ॥
ଷଟ ବିକାର ଜିତ ଅନଘ ଅକାମା। ଅଚଲ ଅକିଂଚନ ସୁଚି ସୁଖଧାମା ॥
ଅମିତବୋଧ ଅନୀହ ମିତଭୋଗୀ। ସତ୍ୟସାର କବି କୋବିଦ ଜୋଗୀ ॥
ସାଵଧାନ ମାନଦ ମଦହୀନା। ଧୀର ଧର୍ମ ଗତି ପରମ ପ୍ରବୀନା ॥

ଦୋ. ଗୁନାଗାର ସଂସାର ଦୁଖ ରହିତ ବିଗତ ସଂଦେହ ॥
ତଜି ମମ ଚରନ ସରୋଜ ପ୍ରିୟ ତିନ୍ହ କହୁଁ ଦେହ ନ ଗେହ ॥ 45 ॥

ନିଜ ଗୁନ ଶ୍ରଵନ ସୁନତ ସକୁଚାହୀଂ। ପର ଗୁନ ସୁନତ ଅଧିକ ହରଷାହୀମ୍ ॥
ସମ ସୀତଲ ନହିଂ ତ୍ୟାଗହିଂ ନୀତୀ। ସରଲ ସୁଭାଉ ସବହିଂ ସନ ପ୍ରୀତୀ ॥
ଜପ ତପ ବ୍ରତ ଦମ ସଂଜମ ନେମା। ଗୁରୁ ଗୋବିଂଦ ବିପ୍ର ପଦ ପ୍ରେମା ॥
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଛମା ମୟତ୍ରୀ ଦାୟା। ମୁଦିତା ମମ ପଦ ପ୍ରୀତି ଅମାୟା ॥
ବିରତି ବିବେକ ବିନୟ ବିଗ୍ୟାନା। ବୋଧ ଜଥାରଥ ବେଦ ପୁରାନା ॥
ଦଂଭ ମାନ ମଦ କରହିଂ ନ କ୍AU। ଭୂଲି ନ ଦେହିଂ କୁମାରଗ ପ୍AU ॥
ଗାଵହିଂ ସୁନହିଂ ସଦା ମମ ଲୀଲା। ହେତୁ ରହିତ ପରହିତ ରତ ସୀଲା ॥
ମୁନି ସୁନୁ ସାଧୁନ୍ହ କେ ଗୁନ ଜେତେ। କହି ନ ସକହିଂ ସାରଦ ଶ୍ରୁତି ତେତେ ॥

ଛଂ. କହି ସକ ନ ସାରଦ ସେଷ ନାରଦ ସୁନତ ପଦ ପଂକଜ ଗହେ।
ଅସ ଦୀନବଂଧୁ କୃପାଲ ଅପନେ ଭଗତ ଗୁନ ନିଜ ମୁଖ କହେ ॥
ସିରୁ ନାହ ବାରହିଂ ବାର ଚରନନ୍ହି ବ୍ରହ୍ମପୁର ନାରଦ ଗେ ॥
ତେ ଧନ୍ୟ ତୁଲସୀଦାସ ଆସ ବିହାଇ ଜେ ହରି ରଁଗ ରଁଏ ॥

ଦୋ. ରାଵନାରି ଜସୁ ପାଵନ ଗାଵହିଂ ସୁନହିଂ ଜେ ଲୋଗ।
ରାମ ଭଗତି ଦୃଢ଼ ପାଵହିଂ ବିନୁ ବିରାଗ ଜପ ଜୋଗ ॥ 46(କ) ॥

ଦୀପ ସିଖା ସମ ଜୁବତି ତନ ମନ ଜନି ହୋସି ପତଂଗ।
ଭଜହି ରାମ ତଜି କାମ ମଦ କରହି ସଦା ସତସଂଗ ॥ 46(ଖ) ॥

ମାସପାରାୟଣ, ବାଈସଵାଁ ଵିଶ୍ରାମ
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମଚରିତମାନସେ ସକଲକଲିକଲୁଷଵିଧ୍ଵଂସନେ
ତୃତୀୟଃ ସୋପାନଃ ସମାପ୍ତଃ।
(ଅରଣ୍ୟକାଂଡ ସମାପ୍ତ)

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

What is ଶ୍ରୀ ରାମ ଚରିତ ମାନସ - ଅରଣ୍ୟକାଂଡ?

ଶ୍ରୀ ରାମ ଚରିତ ମାନସ - ଅରଣ୍ୟକାଂଡ is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in Odia. Use the language selector to view another available edition.

Can I read ଶ୍ରୀ ରାମ ଚରିତ ମାନସ - ଅରଣ୍ୟକାଂଡ online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download ଶ୍ରୀ ରାମ ଚରିତ ମାନସ - ଅରଣ୍ୟକାଂଡ as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ଭକ୍ତି ଗ୍ରନ୍ଥ ଦେଖନ୍ତୁ