3.9 – ଅଷ୍ଟାଦଶିନାଂ ପଶୂନାଂ ପ୍ରୟୋଗଃ – କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ – ପ୍ରଜାପତିଃ ଅଶ୍ଵମେଧମ୍
କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ନଵମଃ ପ୍ରପାଠକଃ – ଅଷ୍ଟାଦଶିନା-ମ୍ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରୟୋଗଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
(ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ୟ ଦ୍ଵିତୀୟ-ତୃତୀୟା ହର୍ଵିଧାନମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 1 – ଅଷ୍ଟାଦଶିନା-ଙ୍ଗ୍ରାଭ୍ୟାଣାଂ ଆରଣ୍ୟାନା-ଞ୍ଚ ପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶ୍ଵମେ॒ଧମ॑ସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽସ୍ମାଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ ।
ତମ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିଭି॒ରନୁ॒ ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତମା᳚ପ୍ନୋତ୍ । ତମା॒ପ୍ତ୍ଵା ଽଷ୍ଟା॑ଦ॒ଶିଭି॒ରଵା॑ରୁନ୍ଧ ।
ୟଦ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତୈରା॒ପ୍ତ୍ଵା ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରସ୍ୟ॒ ଵା ଏ॒ଷା ପ୍ର॑ତି॒ମା । ୟଦ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିନଃ॑ ।
ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ ॥ 1 ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ᳚-ଽଷ୍ଟାଦ॒ଶଃ । ୟଦ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ॑ ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵ ତୈରା॒ପ୍ତ୍ଵା
ୟଜମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଠେ᳚ ଽନ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନୁ॑ପା-କ॒ରୋତି॑ ।
ଇତ॑ରେଷୁ॒ ୟୂପେ᳚ଷ୍ଵଷ୍ଟାଦ॒ଶିନୋ-ଽଜା॑ମିତ୍ଵାୟ ॥
ନଵ॑ ନ॒ଵାଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ ସଵୀର୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟୈ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଥା॒ପୟେ᳚ତ୍ । ଵ୍ୟଵ॑ସ୍ୟେତା-ମ୍ପିତା ପୁ॒ତ୍ରୌ । ଵ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵା॑ନଃ କ୍ରାମେୟୁଃ ।
ଵିଦୂ॑ର॒-ଙ୍ଗ୍ରାମ॑ୟୋ ର୍ଗ୍ରାମା॒ନ୍ତୌ ସ୍ୟା॑ତାମ୍ ॥ 2 ॥
ଋ॒କ୍ଷୀକାଃ᳚ ପୁରୁଷଵ୍ୟା॒ଘ୍ରାଃ ପ॑ରିମୋ॒ଷିଣ॑ ଆଵ୍ୟା॒ଧିନୀ॒-ସ୍ତସ୍କ॑ରା॒ ଅର॑ଣ୍ୟେ॒ଷ୍ଵା-ଜା॑ୟେରନ୍ନ୍ ॥
ତଦା॑ହୁଃ । ଅପ॑ଶଵୋ॒ ଵା ଏ॒ତେ । ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟାଃ ।
ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟୈ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍॑ସ୍ଥା॒ପୟେ᳚ତ । କ୍ଷି॒ପ୍ରେ ୟଜ॑ମାନ॒-ମର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ମୃ॒ତଗ୍ମ୍ ହ॑ରେୟୁଃ ।
ଅର॑ଣ୍ୟାୟତନା॒ ହ୍ୟା॑ର॒ଣ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵ॒ ଇତି॑ । ୟତ୍ପ॒ଶୂନ୍ନାଲଭେ॑ତ । ଅନ॑ଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ୟ ପ॒ଶଵ॑-ସ୍ସ୍ୟୁଃ । ୟତ୍ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି-କୃତାନୁଥ୍ସୃ॒ଜେତ୍ ॥ 3 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞ॒ଵେ॒ଶ॒ସ-ଙ୍କୁ॑ର୍ୟାତ୍ ॥ ୟତ୍ପ॒ଶୂନା॒ଲଭ॑ତେ । ତେନୈ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ୟତ୍ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି-କୃତାନୁଥ୍ସୃ॒ଜତ୍ୟ-ୟ॑ଜ୍ଞଵେଶସାୟ ।
ଅଵ॑ରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ୟ ପ॒ଶଵୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ନ ୟ॑ଜ୍ଞଵେଶ॒ ସମ୍ଭ॑ଵତି ।
ନ ୟଜ॑ମାନ॒-ମର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ମୃ॒ତଗ୍ମ୍ ହ॑ରନ୍ତି ॥
ଗ୍ରା॒ମ୍ୟୈ-ସ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥା॑ପୟତି । ଏ॒ତେ ଵୈ ପ॒ଶଵଃ॒, କ୍ଷେମୋ॒ ନାମ॑ । ସ-ମ୍ପି॑ତା ପୁ॒ତ୍ରାଵ ଵ॑ସ୍ୟତଃ । ସମଦ୍ଧ୍ଵା॑ନଃ କ୍ରାମନ୍ତି ।
ସ॒ମ॒ନ୍ତି॒କ-ଙ୍ଗ୍ରାମ॑ୟୋ-ର୍ଗ୍ରାମା॒ନ୍ତୌ ଭ॑ଵତଃ ।
ନର୍କ୍ଷୀକାଃ᳚ ପୁରୁଷଵ୍ୟା॒ଘ୍ରାଃ ପ॑ରିମୋ॒ଷିଣ॑ ଆଵ୍ୟା॒ଧିନୀ॒-ସ୍ତସ୍କ॑ରା॒ ଅର॑ଣ୍ୟେ॒ଷ୍ଵା ଜା॑ୟନ୍ତେ ॥ 4 ॥
(ଋ॒ତଵଃ॑ – ସ୍ୟାତା – ମୁଥ୍ସୃ॒ଜେଥ୍ – ସ୍ୟ॑ତ॒ସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ)(ଆ1)
ଅନୁଵାକଂ 2 – ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟପଶୂନା-ମ୍ପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର-କାମୟତୋ॒ଭୌ ଲୋ॒କାଵ-ଵ॑ରୁନ୍ଧୀ॒ୟେତି॑ ।
ସ ଏ॒ତାନୁ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନ॑ ପଶ୍ୟତ୍ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑-ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ । ତାନାଲ॑ଭତ ।
ତୈର୍ଵୈ ସ ଉ॒ଭୌ ଲୋ॒କାଵ ଵା॑ରୁନ୍ଧ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟୈରେ॒ଵ ପ॒ଶୁଭି॑ରି॒ମଂ-ଲୋଁ॒କମ ଵା॑ରୁନ୍ଧ ।
ଆ॒ର॒ଣ୍ୟୈର॒ମୁମ୍ । ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନା॒ଲଭ॑ତେ ।
ଇ॒ମମେ॒ଵ ତୈର୍ଲୋ॒କମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟାନ୍ ॥ 5 ॥
ଅ॒ମୁ-ନ୍ତୈଃ ॥ ଅନ॑ଵରୁଦ୍ଧୋ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟ ଇ॒ତ ଇ॒ତଶ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॑ ସଂ॒ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମ୍ପ୍ର॑ୟୁ॒ଙ୍କ୍ତ ଇତି॑ ।
ଏ॒ତାଵା॒ନ୍॒. ଵୈ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ୟଚ୍ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॑ । ୟଦେ॒ତେ ଚାତୁ॑ର୍ମା॒ସ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ । ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ଷ॑ମେ॒ଵ ତୈ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଂ-ୟଁଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ॥
ଵି ଵା ଏ॒ଷ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॑ର୍-ଋଦ୍ଧ୍ୟତେ ।
ୟ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମ୍ପ୍ର॑ୟୁ॒ଙ୍କ୍ତେ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ॥ 6 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗ-ନ୍ତୁ ଲୋ॒କ-ନ୍ନାପ॑ରାଦ୍ଧ୍ନୋତି ।
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵ॑ ଏକାଦ॒ଶିନୀ᳚ ।
ୟଦେ॒ତ ଐ॑କାଦଶି॒ନାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ ।
ସା॒କ୍ଷାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍. ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଵି॒ରାଜ॑ମସୃଜତ ।
ସା ସୃ॒ଷ୍ଟା-ଽଶ୍ଵ॑ମେ॒ଧ-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ।
ତା-ନ୍ଦ॒ଶିଭି॒ରନୁ॒ ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତାମା᳚ପ୍ନୋତ୍ ।
ତାମା॒ପ୍ତ୍ଵା ଦ॒ଶିଭି॒ରଵା॑ରୁନ୍ଧ । ୟଦ୍ଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ ॥ 7 ॥
ଵି॒ରାଜ॑ମେ॒ଵ ତୈରା॒ପ୍ତ୍ଵା ୟଜ॑ମା॒ନୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଏକା॑ଦଶ ଦ॒ଶତ॒ ଆଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ । ଏକା॑ଦଶାକ୍ଷରା ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ । ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑। ନା॒ନା॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟାଃ᳚ ପ॒ଶଵୋ॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ନାନା॑ରୂପା ଭଵନ୍ତି । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନା॑ରୂପାଃ ପ॒ଶଵଃ॑( ) ।
ବ॒ହୁ॒ରୂ॒ପା ଭ॑ଵନ୍ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ବହୁରୂ॒ପାଃ ପ॒ଶଵ॒-ସ୍ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ 8 ॥
(ଆ॒ର॒ଣ୍ୟାନ୍-ଁଲୋ॒କୋ-ଦ॒ଶିନ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ॒-ନାନା॑ରୂପାଃ ପ॒ଶଵୋ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 – ରୋହିତାଦୀନା-ମ୍ପଶୂନାଂ-ଵଁପାହୋମସାହିତ୍ୟମ୍
ଅ॒ସ୍ମୈ ଵୈ ଲୋ॒କାୟ॑ ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵ॒ ଆଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ । ଅ॒ମୁଷ୍ମା॑ ଆର॒ଣ୍ୟାଃ । ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନା॒ଲଭ॑ତେ । ଇ॒ମମେ॒ଵ ତୈର୍ଲୋ॒କମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ୟଦା॑ର॒ଣ୍ୟାନ୍ । ଅ॒ମୁ-ନ୍ତୈଃ । ଉ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑-ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ ।
ଉ॒ଭୟୋ᳚-ର୍ଲୋ॒କୟୋ॒ର ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଉ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ ॥ 9 ॥
ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑-ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ । ଉ॒ଭୟ॑ସ୍ୟା॒-ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ସ୍ୟା-ଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଉଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲଭତେ । ଗ୍ରାମ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚା॑ର॒ଣ୍ୟାଗ୍ଶ୍ଚ॑ ।
ଉ॒ଭୟେ॑ଷା-ମ୍ପଶୂ॒ନାମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ତ୍ରୟ॑ସ୍ତ୍ରୟୋ ଭଵନ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କସ୍ମା᳚ଥ୍ସ॒ତ୍ୟାତ୍ ॥ 10 ॥
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ ବ॒ହଵଃ॒ କାମା॒ ଇତି॑ ।
ୟଥ୍ସ॑ମା॒ନୀଭ୍ୟୋ॑ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟୋ॒-ଽନ୍ୟେ᳚-ଽନ୍ୟେ ପ॒ଶଵ॑ ଆଲ॒ଭ୍ୟନ୍ତେ᳚ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ତଲ୍ଲୋ॒କେ କାମା᳚ନ୍ଦଧାତି । ତସ୍ମା॑ଦ॒ସ୍ମିନ୍-ଁଲୋ॒କେ ବ॒ହଵଃ॒ କାମାଃ᳚ ॥ ତ୍ର॒ୟା॒ଣା-ନ୍ତ୍ର॑ୟାଣାଗ୍ମ୍ ସ॒ହ ଵ॒ପା ଜୁ॑ହୋତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାଃ ।
ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃତ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ପର୍ୟ॑ଗ୍ନି-କୃତା-ନାର॒ଣ୍ୟା-ନୁଥ୍ସୃ॑ଜ॒ନ୍ତ୍ୟହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ 11 ॥
(ଅଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟା ଉ॒ଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ – ସ॒ତ୍ୟା – ଦହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ)(ଆ3)
ଅନୁଵାକଂ 4 – ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ରଥୟୋଜନାଲଙ୍କାରାଦୟଃ
ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॑ ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ବ୍ର॒ଦ୍ଧ୍ନଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟ-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି । ଅ॒ରୁ॒ଷମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॑ରୁ॒ଷଃ ।
ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି । ଚର॑ନ୍ତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ୟୁର୍ଵୈ ଚରନ୍ନ୍॑ । ଵା॒ୟୁମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି । ପରି॑ତ॒ସ୍ଥୁଷ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 12 ॥
ଇ॒ମେ ଵୈ ଲୋ॒କାଃ ପରି॑ତ॒ସ୍ଥୁଷଃ॑ । ଇ॒ମନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କାନ୍. ୟୁ॑ନକ୍ତି ॥ ରୋଚ॑ନ୍ତେ ରୋଚ॒ନା ଦି॒ଵୀତ୍ୟା॑ହ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି॒ ଵୈ ରୋ॑ଚ॒ନା ଦି॒ଵି ।
ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରୋଚୟତି ॥ ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ କାମ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ । କାମା॑ନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି ॥ ହରୀ॒ ଵିପ॑କ୍ଷ॒ସେତ୍ୟା॑ହ ।
ଇ॒ମେ ଵୈ ହରୀ॒ ଵିପ॑କ୍ଷସା । ଇ॒ମେ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି ॥ 13 ॥
ଶୋଣା॑ ଧୃ॒ଷ୍ଣୂ ନୃ॒ଵାହ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ଵୈ ନୃ॒ଵାହ॑ସା । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତି ॥ ଏ॒ତା ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଦେ॒ଵତା॑ ୟୁନକ୍ତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ ॥
କେ॒ତୁ-ଙ୍କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ନ॑-କେ॒ତଵ॒ ଇତି॑ ଦ୍ଧ୍ଵ॒ଜ-ମ୍ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚତି । ୟଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜ୍ଞା᳚-ଙ୍ଗମୟତି ॥ ଜୀ॒ମୂତ॑ସ୍ୟେଵ ଭଵତି॒ ପ୍ରତୀ॑କ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ ୟେ ତେ॒ ପନ୍ଥା॑ନ-ସ୍ସଵିତଃ ପୂ॒ର୍ଵ୍ୟାସ॒ ଇତ୍ୟ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ର୍ୟଜ॑ମାନଂ
ଁଵାଚୟତ୍ୟ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ 14 ॥
ପରା॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ୟ॒ଜ୍ଞ ଏ॑ତି । ୟସ୍ୟ॑ ପ॒ଶୁରୁ॒ପା-କୃ॑ତୋ॒-ଽନ୍ୟତ୍ର॒ ଵେଦ୍ୟା॒ ଏତି॑ । ଏତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୋ॑ତରେ॒ତେନ॑ ପ॒ଥା ପୁନ॒ରଶ୍ଵ॒-ମାଵ॑ର୍ତୟାସି ନ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଵା॒ୟୁର୍ଵୈ ସ୍ତୋତା᳚ । ଵା॒ୟୁମେ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଦଧା॒ତ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ ॥ ୟଥା॒ ଵୈ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଗୃହୀ॒ତସ୍ୟ॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି । ଏ॒ଵଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଦଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ସ୍କନ୍ଦତି । ୟଦ॑ସ୍ୟୋ॒ପାକୃ॑ତସ୍ୟ॒ ଲୋମା॑ନି॒ ଶୀୟ॑ନ୍ତେ । ୟଦ୍ଵାଲେ॑ଷୁ କା॒ଚାନା॒ଵୟ॑ନ୍ତି ।
ଲୋମା᳚ନ୍ୟେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ତଥ୍ସମ୍ଭ॑ରନ୍ତି ॥ 15 ॥
ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵ॒ରିତି॑ ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟା-ଭି॒ରାଵ॑ୟନ୍ତି । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ।
ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟନ୍ତି ॥ ଭୂରିତି॒ ମହି॑ଷୀ । ଭୁଵ॒ ଇତି॑ ଵା॒ଵାତା᳚ ।
ସୁଵ॒ରିତି॑ ପରିଵୃ॒କ୍ତୀ । ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟାଃ᳚ କା॒ଚା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଜ୍ୟୋତି॒ର୍ଵୈ ହିର॑ଣ୍ୟମ୍ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ ॥ 16 ॥
ଜ୍ୟୋତି॑ଶ୍ଚୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦଧାତି ॥ ସ॒ହସ୍ର॑-ମ୍ଭଵନ୍ତି । ସ॒ହସ୍ର॑ ସମ୍ମିତ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା॒-ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା॒ତ୍ତେଜ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ମ୍ପ॒ଶଵ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଵସ॑ଵସ୍ତ୍ଵା-ଽଞ୍ଜନ୍ତୁ ଗାୟ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତି॒ ମହି॑ଷ୍ୟ॒ଭ୍ୟ॑ନକ୍ତି । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ତେଜୋ॑ ଗାୟ॒ତ୍ରୀ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ତେଜୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 17 ॥
ରୁ॒ଦ୍ରାସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଞ୍ଜନ୍ତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତି॑ ଵା॒ଵାତା᳚ । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵାସ୍ମା॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟା-ସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଞ୍ଜନ୍ତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତି॑ ପରିଵୃ॒କ୍ତୀ । ତେଜୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଜଗ॑ତୀ ।
ତେଜ॑ସୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପତ୍ନ॑ୟୋ॒-ଽଭ୍ୟ॑ଞ୍ଜନ୍ତି । ଶ୍ରି॒ୟା ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ ॥ 18 ॥
ୟତ୍ପତ୍ନ॑ୟଃ । ଶ୍ରିୟ॑-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ତଦ୍ଦ॑ଧତି ।
ନାସ୍ମା॒ତ୍ତେଜ॑ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ମ୍ପ॒ଶଵ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀରପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥
ଲାଜୀ(3)ଞ୍ଛାଚୀ(3)ନ୍. ୟଶୋ॑ ମ॒ମାଁ(4) ଇତ୍ୟତି॑ରିକ୍ତ॒-ମନ୍ନ॒ମଶ୍ଵା॑ୟୋ॒ ପାହ॑ରନ୍ତି ।
ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵାନ୍ନା॒ଦୀ-ଙ୍କୁ॑ର୍ଵତେ ॥
ଏ॒ତଦ୍ଦେ॑ଵା॒ ଅନ୍ନ॑ମତ୍ତୈ॒ତ-ଦନ୍ନ॑ମଦ୍ଧି ପ୍ରଜାପତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାୟା॑ମେ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॑-ନ୍ଦଧତେ ॥
ୟଦି॒ ନାଵ॒ଜିଘ୍ର᳚ତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପ॒ଶୁରା॑ସୀ॒ଦିତ୍ୟଵ॑-ଘ୍ରାପୟେତ୍ । ଅଵ॑ ହୈ॒ଵ ଜି॑ଘ୍ରତି ॥
ଆକ୍ରାନ॑. ଵା॒ଜୀ କ୍ରମୈ॒ରତ୍ୟ॑-କ୍ରମୀଦ୍ଵା॒ଜୀ ଦ୍ୟୌସ୍ତେ॑ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀ
ସ॒ଧସ୍ଥ॒ମିତ୍ୟଶ୍ଵ॒-ମନୁ॑ମନ୍ତ୍ରୟତେ ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥
ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଅ॒ଞ୍ଜନ୍କୃଦ॑ର-ମ୍ମତୀ॒ନା-ମିତ୍ୟଶ୍ଵ॑ସ୍ୟା॒ ପ୍ରିୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି ସରୂପ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 19 ॥
(ପରି॑ତ॒ସ୍ଥୁଷ॒ ଇତ୍ୟା॑ହେ॒ – ମେ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୁନକ୍ତ୍ୟ॒ – ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ-ଭର-ନ୍ତ୍ୟଶ୍ଵମେ॒ଧୋ – ରୁ॑ନ୍ଧେ – ରୂ॒ପମ୍ – ଜି॑ଘ୍ରତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 – ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ୟନାମକଃ ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣୋସ୍ସଂଵାଁଦଃ
ତେଜ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ଷ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॒ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ହୋତା॑ ଚ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଚ॑ ବ୍ର॒ହ୍ମୋଦ୍ୟଂ॑-ଵଁଦତଃ ।
ତେଜ॑ସା ଚୈ॒ଵୈନ॑-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ଚ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତଃ ॥ ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତୋ ବ୍ର॒ହ୍ମା ଭ॑ଵତି ।
ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତ ଆ॑ୟତନୋ॒ ଵୈ ବ୍ର॒ହ୍ମା । ବା॒ର୍॒ହ॒ସ୍ପ॒ତ୍ୟୋ ଵୈ ବ୍ର॒ହ୍ମା ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସମେ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ (ଦକ୍ଷି॒ଣତୋ) ଦ॑ଧାତି ।
ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦକ୍ଷି॒ଣୋ-ଽଦ୍ର୍ଧୋ᳚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସିତ॑ରଃ ॥
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତୋ ହୋତା॑ ଭଵତି ॥ 20 ॥
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଆ॑ୟତନୋ॒ ଵୈ ହୋତା᳚ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟୋ ଵୈ ହୋତା᳚ । ତେଜୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ୟୋ᳚ତ୍ତର॒ତୋ ଦ॑ଧାତି । ତସ୍ମା॒ଦୁତ୍ତ॒ରୋ-ଽଦ୍ର୍ଧ॑-ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵିତ॑ରଃ ॥
ୟୂପ॑ମ॒ଭିତୋ॑ ଵଦତଃ । ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ ଵୈ ୟୂପଃ॑ । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ତେଜ॑ସା ଚ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॑ ଚ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତଃ ॥
କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀତ୍-ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତି॒-ରିତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟୌର୍ଵୈ ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତିଃ ॥ 21 ॥
ଦିଵ॑ମେ॒ଵ ଵୃଷ୍ଟି॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀ-ଦ୍ବୃ॒ହଦ୍ଵୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅଶ୍ଵୋ॒ ଵୈ ବୃ॒ହଦ୍ଵୟଃ॑ । ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀତ୍-ପିଶଙ୍ଗି॒ଲେତ୍ୟା॑ହ । ରାତ୍ରି॒ର୍ଵୈ ପି॑ଶଙ୍ଗି॒ଲା ।
ରାତ୍ରି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦାସୀତ୍-ପିଲିପ୍ପି॒ଲେତ୍ୟା॑ହ । ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ପି॑ଲିପ୍ପି॒ଲା । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 22 ॥
କ-ସ୍ସ୍ଵି॑ଦେକା॒କୀ ଚ॑ର॒ତୀତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟ ଏ॑କା॒କୀ ଚ॑ରତି । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
କ ଉ॑ ସ୍ଵିଜ୍ଜାୟତେ॒ ପୁନ॒ରିତ୍ୟା॑ହ ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵୈ ଜା॑ୟତେ॒ ପୁନଃ॑ ।
ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦ୍ଧି॒ମସ୍ୟ॑ ଭେଷ॒ଜମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ ହି॒ମସ୍ୟ॑ ଭେଷ॒ଜମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
କିଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵି॑ଦା॒-ଵପ॑ନ-ମ୍ମ॒ହଦିତ୍ୟା॑ହ ॥ 23 ॥
ଅ॒ୟଂ-ଵୈଁ ଲୋ॒କ ଆ॒ଵପ॑ନ-ମ୍ମ॒ହତ୍ ।
ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ତ୍ଵା॒ ପର॒ମନ୍ତ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵେଦି॒ର୍ଵୈ ପରୋ-ଽନ୍ତଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟାଃ ।
ଵେଦି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ତ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ॒ ନାଭି॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ତ୍ଵା॒ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ରେତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ସୋମୋ॒ ଵୈ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ରେତଃ॑ । ସୋ॒ମ॒ପୀ॒ଥ-ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପୃ॒ଚ୍ଛାମି॑ ଵା॒ଚଃ ପ॑ର॒ମଂ-ଵ୍ୟୋଁ॑ମେତ୍ୟା॑ହ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଵା॒ଚଃ ପ॑ର॒ମଂ-ଵ୍ୟୋଁ॑ମ ।
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସ-ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 24 ॥
(ହୋତା॑ ଭଵତି॒ – ଵୈ ଵୃଷ୍ଟିଃ॑ ପୂ॒ର୍ଵଚି॑ତ୍ତି – ର॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ – ମ॒ହଦିତ୍ୟା॑ହ॒ – ସୋମୋ॒ ଵୈ ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ରେତ॑ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 – ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ମୃତୋପଚାର-ସ୍ସଞ୍ଜ୍ଞପନପ୍ରକାରଃ
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ପ୍ରା॒ଣାୟ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ଵ୍ୟା॒ନାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ସଞ୍ଜ୍ଞ॒ପ୍ୟମା॑ନ॒ ଆହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମି॑ନ୍ଦଧାତି । ନାସ୍ମା᳚ତ୍ପ୍ରା॒ଣା ଅପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥ ଅଵ॑ନ୍ତୀଃ॒-ସ୍ଥାଵ॑ନ୍ତୀ-ସ୍ତ୍ଵା-ଽଵନ୍ତୁ । ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ତ୍ଵା᳚ ପ୍ରି॒ୟାଣା᳚ମ୍ । ଵର୍ଷି॑ଷ୍ଠ॒ମାପ୍ୟାନାମ୍ । ନି॒ଧୀ॒ନା-ନ୍ତ୍ଵା॑ ନିଧି॒ପତିଗ୍ମ୍॑ ହଵାମହେ
ଵସୋମ॒-ମେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅପୈ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ତଦ୍ଧ୍ନୁ॑ଵତେ ॥ 25 ॥
ଅଥୋ॑ ଧୁ॒ଵନ୍ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ଅଥୋ॒ ନ୍ୟେ॑ଵାସ୍ମୈ᳚ ହ୍ନୁଵତେ ॥ ତ୍ରିଃ ପରି॑ୟନ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଭ୍ୟୋ॑ ଧୁଵତେ ॥ ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପରି॑ୟନ୍ତି । ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ।
ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଧୁଵତେ ॥ ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣାଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି ॥ 26 ॥
ୟେ ୟ॒ଜ୍ଞେ ଧୁଵ॑ନ-ନ୍ତ॒ନ୍ଵତେ᳚ । ନ॒ଵ॒କୃତ୍ଵଃ॒ ପରି॑ୟନ୍ତି । ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣାଃ ।
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାତ୍ମନ୍ଦ॑ଧତେ । ନୈଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା ଅପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥ ଅମ୍ବେ॒ ଅମ୍ବା॒ଲ୍ୟମ୍ବି॑କ॒ ଇତି॒ ପତ୍ନୀ॑ମୁ॒ଦାନ॑ୟତି । ଅହ୍ଵ॑ତୈ॒ଵୈନା᳚ମ୍ ॥
ସୁଭ॑ଗେ॒ କାମ୍ପୀ॑ଲ-ଵାସି॒ନୀତ୍ୟା॑ହ । ତପ॑ ଏ॒ଵୈନା॒-ମୁପ॑ନୟତି ॥ ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ ସମ୍ପ୍ରୋର୍ଣ୍ଵା॑ଥା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 27 ॥
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵୈନାଂ᳚-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ॥
ଆ-ଽହମ॑ଜାନି ଗର୍ଭ॒ଧମା ତ୍ଵମ॑ଜାସି ଗର୍ଭ॒ଧମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵୋ॒ ଗର୍ଭଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନା॒ତ୍ମନ୍ଧ॑ତ୍ତେ ॥
ଦେ॒ଵା ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ପଵ॑ମାନେ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନ ପ୍ରାଜା॑ନନ୍ନ୍ । ତମଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରାଜା॑ନାତ୍ । ୟଥ୍ସୂ॒ଚୀଭି॑-ରସିପ॒ଥା-ନ୍କ॒ଲ୍ପୟ॑ନ୍ତି ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ପ୍ରଜ୍ଞା᳚ତ୍ୟୈ ॥ ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁବ୍ଜଗ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ ॥ 28 ॥
ୟ॒ଥା॒ ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ ତ୍ର॒ୟ୍ୟ-ସ୍ସୂ॒ଚ୍ୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଅ॒ୟ॒ସ୍ମୟ୍ୟୋ॑ ରଜ॒ତା ହରି॑ଣ୍ୟଃ । ଅ॒ସ୍ୟ ଵୈ ଲୋ॒କସ୍ୟ॑ ରୂ॒ପମ॑ୟ॒ସ୍ମୟ୍ୟଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟ ରଜ॒ତାଃ । ଦି॒ଵୋ ହରି॑ଣ୍ୟଃ । ଦିଶୋ॒ ଵା ଅ॑ୟ॒ସ୍ମୟ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ଵା॒ନ୍ତ॒ର॒ଦି॒ଶା ର॑ଜ॒ତାଃ । ଊ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵା ହରି॑ଣ୍ୟଃ ।
ଦିଶ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି ॥
କସ୍ତ୍ଵା᳚-ଛ୍ୟତି॒ କସ୍ତ୍ଵା॒ ଵିଶା॒ସ୍ତୀ-ତ୍ୟା॒ହା ହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ 29 ॥
(ହ୍ନୁ॒ଵ॒ତେ॒-କ୍ରା॒ମ॒-ନ୍ତ୍ୟୂ॒ର୍ଣ୍ଵା॒ଥା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒-ଜଗ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ-କଲ୍ପୟ॒ତ୍ୟେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 – ତତ୍ର ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରୀ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍କ୍ରା॑ମତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଊ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵାମେ॑ନା॒-ମୁଚ୍ଛ୍ର॑ୟତା॒-ଦିତ୍ୟା॑ହ ।
ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ ।
ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵାସ୍ମ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମୂ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵ-ମୁଚ୍ଛ୍ର॑ୟତି ॥ ଵେ॒ଣୁ॒ଭା॒ର-ଙ୍ଗି॒ରାଵି॒-ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵୈଁ ଭା॒ରଃ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ପର୍ୟୂ॑ହତି ॥ ଅଥା᳚ସ୍ୟା॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ॑ମେଧତା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ । ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ᳚ମ୍ ॥ 30 ॥
ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଶୀ॒ତେ ଵାତେ॑ ପୁ॒ନନ୍ନି॒-ଵେତ୍ୟା॑ହ । କ୍ଷେମୋ॒ ଵୈ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ॑ ଶୀ॒ତୋ ଵାତଃ॑ । କ୍ଷେମ॑ମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ୟଦ୍ଧ॑ରି॒ଣୀ ୟଵ॒ମତ୍ତୀତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ହ॑ରି॒ଣୀ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ୟଁଵଃ॑ । ଵିଶ॑-ଞ୍ଚୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦଧାତି ॥
ନ ପୁ॒ଷ୍ଟ-ମ୍ପ॒ଶୁ ମ॑ନ୍ୟତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ତସ୍ମା॒-ଦ୍ରାଜା॑ ପ॒ଶୂନ୍ନ ପୁଷ୍ୟ॑ତି ॥ 31 ॥
ଶୂ॒ଦ୍ରା ୟଦର୍ୟ॑ଜାରା॒ ନ ପୋଷା॑ୟ ଧନାୟ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ ।
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵୈଶୀପୁ॒ତ୍ର-ନ୍ନାଭିଷି॑ଞ୍ଚନ୍ତେ ॥ ଇ॒ୟଂ-ୟଁ॒କା ଶ॑କୁନ୍ତି॒କେତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ଶ॑କୁନ୍ତି॒କା । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧଃ । ଵିଶ॑-ଞ୍ଚୈ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଞ୍ଚ॑ ସ॒ମୀଚୀ॑ ଦଧାତି ॥
ଆ॒ହଲ॒ମିତି॒ ସର୍ପ॒ତୀତ୍ୟା॑ହ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରାୟ॒ ଵିଶ॑-ସ୍ସର୍ପନ୍ତି ॥ ଆହ॑ତ-ଙ୍ଗ॒ଭେ ପସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ଗଭଃ॑ ॥ 32 ॥
ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମ୍ପସଃ॑ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମ॒ଵ ଵି॒ଶ୍ୟାହ॑ନ୍ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵିଁଶ॒-ଙ୍ଘାତୁ॑କମ୍ ॥
ମା॒ତା ଚ॑ ତେ ପି॒ତା ଚ॑ ତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ମା॒ତା । ଅ॒ସୌ ପି॒ତା । ଆ॒ଭ୍ୟାମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଦଦାତି ॥
ଅଗ୍ରଂ॑-ଵୃଁ॒କ୍ଷସ୍ୟ॑ ରୋହତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଶ୍ରୀର୍ଵୈ ଵ॒କ୍ଷସ୍ୟାଗ୍ର᳚ମ୍ । ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 33 ॥
ପ୍ରସୁ॑ଲା॒ମୀତି॑ ତେ ପି॒ତା ଗ॒ଭେ ମୁ॒ଷ୍ଟିମ॑ତଗ୍ମ୍ସୟ॒-ଦିତ୍ୟା॑ହ । ଵିଡ୍ଵୈ ଗଭଃ॑ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମ୍ମୁ॒ଷ୍ଟିଃ । ରା॒ଷ୍ଟ୍ରମେ॒ଵ ଵି॒ଶ୍ୟାହ॑ନ୍ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଂ-ଵିଁଶ॒-ଙ୍ଘାତୁ॑କମ୍ ॥ ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତେଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣାଃ କ୍ରା॑ମନ୍ତି । ୟେ ୟ॒ଜ୍ଞେ-ଽପୂ॑ତଂ॒-ଵଁଦ॑ନ୍ତି ।
ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵ୍.ଣ୍ଣୋ॑ ଅକାରିଷ॒ମିତି॑ ସୁରଭି॒-ମତୀ॒ମୃଚଂ॑-ଵଁଦନ୍ତି ।
ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ସୁ॑ର॒ଭୟଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାତ୍ମନ୍ଦ॑ଧତେ । ନୈଭ୍ୟଃ॑ ପ୍ରା॒ଣା ଅପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥
ଆପୋ॒ ହିଷ୍ଠା ମ॑ୟୋ॒ଭୁଵ॒ ଇତ୍ୟ॒ଦ୍ଭିର୍ମା᳚ର୍ଜୟନ୍ତେ । ଆପୋ॒ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ।
ଦେ॒ଵତା॑ଭିରେ॒-ଵାତ୍ମାନ॑-ମ୍ପଵୟନ୍ତେ ॥ 34 ॥
(ରା॒ଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ମ୍ – ପୁଷ୍ୟ॑ତି॒ – ଗଭୋ॑ – ରୁନ୍ଧେ – ଦଧତେ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 – ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ୟ ତତ୍ପଶୂନା-ଞ୍ଚ ପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରେ॒ଣା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତାଭ୍ୟଃ॒ ପୁନ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ଵିତୁ॒-ନ୍ନାଶ॑କ୍ନୋତ୍ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଋ॒ଦ୍ଧ୍ନଵ॒ଦିଥ୍ସଃ । ୟୋ ମେ॒ତଃ ପୁନ॑-ସ୍ସ॒ଭଂର॒ଦିତି॑ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେନୈ॒ଵ ସମ॑ଭରନ୍ନ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତ ଆ᳚ଦ୍ର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ସମ୍ଭ॑ରତ୍ୟୃ॒ଦ୍ଧ୍ନୋତି॑ ॥ ପୁରୁ॑ଷ॒ମାଲ॑ଭତେ ॥ 35 ॥
ଵୈ॒ରା॒ଜୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ । ଵି॒ରାଜ॑-ମେ॒ଵାଲ॑ଭତେ । ଅଥୋ॒ ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଅଶ୍ଵ॒ମାଲ॑ଭତେ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମେ॒ଵାଲ॑ଭତେ । ଅଥୋ॒ ଶ୍ରୀର୍ଵା ଏକ॑ଶଫମ୍ ।
ଶ୍ରିୟ॑-ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଗାମାଲ॑ଭତେ ॥ 36 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଗୌଃ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାଲ॑ଭତେ ।
ଅଥୋ॒ ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ଗୌଃ । ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଜା॒ଵୀ ଆଲ॑ଭତେ ଭୂ॒ମ୍ନେ । ଅଥୋ॒ ପୁଷ୍ଟି॒ର୍ଵୈ ଭୂ॒ମା ।
ପୁଷ୍ଟି॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ପର୍ୟ॑ଗ୍ନିକୃତ॒-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ-ଞ୍ଚାର॒ଣ୍ୟାଗ୍-ଶ୍ଚୋ-ଥ୍ସୃ॑ଜ॒ନ୍ତ୍ୟହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ ଉ॒ଭୌ ଵା ଏ॒ତୌ ପ॒ଶୂ ଆଲ॑ଭ୍ୟେତେ । ୟଶ୍ଚା॑ଵ॒ମୋ ୟଶ୍ଚ॑ ପର॒ମଃ ।
ତେ᳚-ଽସ୍ୟୋ॒ଭୟେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେ ବ॒ଦ୍ଧାଃ । ଅ॒ଭୀଷ୍ଟା॑ ଅ॒ଭିପ୍ରୀ॑ତାଃ । ଅ॒ଭିଜି॑ତା ଅ॒ଭିହୁ॑ତା ଭଵନ୍ତି ॥ ନୈନ॑-ନ୍ଦ॒ଙ୍କ୍ଷ୍ଣଵଃ॑ ପ॒ଶଵୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେ ବ॒ଦ୍ଧାଃ ।
ଅ॒ଭୀଷ୍ଟା॑ ଅ॒ଭିପ୍ରୀ॑ତାଃ । ଅ॒ଭିଜି॑ତା ଅ॒ଭିହୁ॑ତା ହିଗ୍ମ୍ସନ୍ତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 37 ॥
(ଲ॒ଭ॒ତେ॒ – ଗାମାଲ॑ଭତେ – ପର॒ମୋ᳚-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 – ଉତ୍ତମେ-ଽହନି ପ୍ରଶଵଃ
ପ୍ର॒ଥ॒ମେନ॒ ଵା ଏ॒ଷ ସ୍ତୋମ॑ନ ରା॒ଦ୍ଧ୍ଵା ।
ଚ॒ତୁ॒ଷ୍ଟୋ॒ମେନ॑ କୃ॒ତେନାୟା॑ନା॒-ମୁତ୍ତ॒ରେ-ଽହନ୍ନ୍॑ ।
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶେ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶା-ତ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟା॑ ଋ॒ତୂନ॒ନ୍ଵାରୋ॑ହତି । ଋ॒ତଵୋ॒ ଵୈ ପୃ॒ଷ୍ଠାନି॑ । ଋ॒ତଵ॑-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ଋ॒ତୁଷ୍ଵେ॒ଵ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରେ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟ॑ । ଦେ॒ଵତା॑ ଅ॒ଭ୍ୟାରୋ॑ହତି । ଶକ୍ଵ॑ରୟଃ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ଭ॑ଵନ୍ତ୍ୟ॒-ନ୍ୟଦ॑ନ୍ୟ॒-ଚ୍ଛନ୍ଦଃ॑ । ଅ॒ନ୍ୟେ᳚-ଽନ୍ୟେ॒ ଵା ଏ॒ତେ ପ॒ଶଵ॒ ଆଲ॑ଭ୍ୟନ୍ତେ ॥ 38 ॥
ଉ॒ତେଵ॑ ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଃ । ଉ॒ତେଵା॑ର॒ଣ୍ୟାଃ । ଅହ॑ରେ॒ଵ ରୂ॒ପେଣ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି । ଅଥୋ॒ ଅହ୍ନ॑ ଏ॒ଵୈଷ ବ॒ଲିର୍ହ୍ରି॑ୟତେ ॥ ତଦା॑ହୁଃ । ଅପ॑ଶଵୋ॒ ଵା ଏ॒ତେ ।
ୟଦ॑ଜା॒-ଵୟ॑ଶ୍ଚାର॒ଣ୍ୟାଶ୍ଚ॑ । ଏ॒ତେ ଵୈ ସର୍ଵେ॑ ପ॒ଶଵଃ॑ । ୟଦ୍ଗ॒ଵ୍ୟା ଇତି॑ ।
ଗ॒ଵ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂନୁ॑ତ୍ତ॒ମେ-ଽହ॒ନ୍ନାଲ॑ଭତେ ॥ 39 ॥
ତେନୈ॒ଵୋଭୟା᳚-ନ୍ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟା ଭ॑ଵନ୍ତି । ଅନ॑ଭିଜିତସ୍ୟା॒-ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ସୌ॒ରୀର୍ନଵ॑ ଶ୍ଵେ॒ତାଵ॒ଶା ଅ॑ନୂବ॒ନ୍ଧ୍ୟା॑ ଭଵନ୍ତି ।
ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ବ॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ସୋମା॑ୟ ସ୍ଵ॒ରାଜ୍ଞେ॑-ଽନୋଵା॒ହା-ଵ॑ନ॒ଡ୍ଵାହା॒ଵିତି॑ ଦ୍ଵ॒ନ୍ଦ୍ଵିନଃ॑ ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ ।
ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଣା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ ପ॒ଶୁଭି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଛ॒ଗ॒ଲ-ଙ୍କ॒ଲ୍ମାଷ॑-ଙ୍କିକିଦୀ॒ଵିଂ-ଵିଁ॑ଦୀ॒ଗୟ॒ମିତି॑ ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ ।
ପ॒ଶୁଭି॑ରେ॒ଵାତ୍ମାନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଋ॒ତୁଭି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ପି॒ଶଙ୍ଗା॒-ସ୍ତ୍ରୟୋ॑ ଵାସ॒ନ୍ତା ଇତ୍ୟୃ॑ତୁ-ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ । ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒-ଵାତ୍ମାନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଆ ଵା ଏ॒ଷ ପ॒ଶୁଭ୍ୟୋ॑ ଵୃଶ୍ଚ୍ୟତେ ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ପର୍ୟ॑ଗ୍ନିକୃତା॒ ଉଥ୍ସୃ॑ଜ॒ନ୍ତ୍ୟନା᳚ଵ୍ରସ୍କାୟ ॥ 40 ॥
(ଲ॒ଭ୍ୟ॒ନ୍ତେ॒ – ଲ॒ଭ॒ତେ॒ – ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ରା-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ॒-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 – ମହିମାଭିଧାନୌ ପ୍ରହୌ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତ ମ॒ହାନ॑ନ୍ନା॒ଦ-ସ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ ।
ସ ଏ॒ତାଵ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ମ॑ହି॒ମାନା॑ଵପଶ୍ୟତ୍ । ତାଵ॑ଗୃହ୍ଣୀତ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ମ॒ହାନ॑ନ୍ନା॒ଦୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ମ॒ହାନ॑ନ୍ନା॒ଦ-ସ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ । ସ ଏ॒ତାଵ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ ମ॑ହି॒ମାନୌ॑ ଗୃହ୍ଣୀତ ।
ମ॒ହାନେ॒ଵାନ୍ନା॒ଦୋ ଭ॑ଵତି ॥ ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟା॑ ଵୈ ଵ॒ପା । ରାଜା॑ ମହି॒ମା ।
ୟଦ୍ଵ॒ପା-ମ୍ମ॑ହି॒ମ୍ନୋଭ॒ୟତଃ॑ ପରି॒ୟଜ॑ତି ।
ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ରା॒ଜ୍ୟେନୋ॑ଭ॒ୟତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ॥
ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସ୍ଵାହାକାରା॒ ଵା ଅ॒ନ୍ୟେ ଦେ॒ଵାଃ ।
ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଥ୍ସ୍ଵାହାକାରା ଅ॒ନ୍ୟେ । ତେ ଵା ଏ॒ତେ-ଽଶ୍ଵ॑ ଏ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ ଉ॒ଭୟେ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ ।
ୟଦ୍ଵ॒ପା-ମ୍ମ॑ହି॒ମ୍ନୋଭ॒ୟତଃ॑ ପରି॒ୟଜ॑ତି । ତାନେ॒ଵୋଭୟା᳚-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ 41 ॥
(ପ॒ରି॒ୟଜ॑ତି॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 – ଶରୀରହୋମା-ସ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟକୃଦାଦୟଶ୍ଚ
ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ତଂ-ୟଁତ୍ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ୟ-ଙ୍କୁ॒ର୍ୟାତ୍ । ୟା ଦେ॒ଵତା॒ ଅପି॑ଭାଗାଃ ।
ତା ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ଵ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟେତ୍ । ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ । ସ୍ତେ॒ଗାନ୍-ଦଗ୍ଗ୍ଷ୍ଟ୍ରା᳚ଭ୍ୟା-ମ୍ମ॒ଣ୍ଡୂକା॒-ଞ୍ଜମ୍ଭ୍ୟେ॑-ଭି॒ରିତି॑ ।
ଆଜ୍ୟ॑-ମଵ॒ଦାନ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତି॑ସ॒ଙ୍ଖ୍ୟାୟ॒-ମାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି । ୟା ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॒ ଅପି॑ଭାଗାଃ । ତା ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ।
ନ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟ-ସ୍ସ॒ମଦ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ 42 ॥
ଚତୁ॑ର୍ଦଶୈ॒ତା-ନ॑ନୁଵା॒କାଞ୍ଜୁ॑ହୋ॒ତ୍ୟ-ନ॑ନ୍ତରିତ୍ୟୈ ॥
ପ୍ର॒ୟା॒ସାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ପଞ୍ଚଦ॒ଶମ୍ । ପଞ୍ଚ॑ଦଶ॒ ଵା ଅ॑ଦ୍ର୍ଧମା॒ସସ୍ୟ॒ ରାତ୍ର॑ୟଃ ।
ଅ॒ଦ୍ର୍ଧ॒ମା॒ସ॒ଶ-ସ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର ଆ᳚ପ୍ୟତେ ॥ ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂୟଁ॑ନ୍ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ ।
ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ॒ଗ୍ନୟ॑-ସ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟ॒କୃତଃ॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵ॒ୟମୁ॑ଦ୍ଧା॒ର-ମୁଦ୍ଧ॑ରାମହୈ ।
ଅଥୈ॒ତାନ॒ଭି-ଭ॑ଵା॒ମେତି॑ । ତେ ଲୋହି॑ତ॒-ମୁଦ॑ହରନ୍ତ ।
ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ ॥ 43 ॥
ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ୟଥ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃଦ୍ଭ୍ୟୋ॒ ଲୋହି॑ତ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟାଭିଭୂତ୍ୟୈ । ଭଵ॑ତ୍ୟା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ୟ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟୋ ଭଵତି ॥
ଗୋ॒ମୃ॒ଗ॒କ॒ଣ୍ଠେନ॑ ପ୍ରଥ॒ମା-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଗୋ॑ମୃ॒ଗଃ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ ପ॒ଶୂନ॒ନ୍ତର୍ଦ॑ଧାତି । ଅଥୋ॒ ୟତ୍ରୈ॒ଷା-ଽଽହୁ॑ତିର୍-ହୂ॒ୟତେ᳚ ।
ନ ତତ୍ର॑ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ॒ଶୂନ॒ଭିମ॑ନ୍ୟତେ ॥ 44 ॥
ଅ॒ଶ୍ଵ॒ଶ॒ଫେନ॑ ଦ୍ଵି॒ତୀୟା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵା ଏକ॑ଶଫମ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ ପ॒ଶୂନ॒ନ୍ତର୍ଦ॑ଧାତି ।
ଅଥୋ॒ ୟତ୍ରୈ॒ଷା-ଽଽହୁ॑ତିରଃଅ॒ୟତେ᳚ ।
ନ ତତ୍ର॑ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ॒ଶୂନ॒ଭିମ॑ନ୍ୟତେ ॥
ଅ॒ୟ॒ସ୍ମୟେ॑ନ କମ॒ଣ୍ଡଲୁ॑ନା ତୃ॒ତୀୟା᳚ମ୍ ।
ଆହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତ୍ୟା-ୟ॒ସ୍ୟୋ॑ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାଃ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ନ୍ତର୍ଦ॑ଧାତି । ଅଥୋ॒ ୟତ୍ରୈ॒ଷା-ଽଽହୁ॑ତିର୍-ହୂ॒ୟତେ᳚ ।
ନ ତତ୍ର॑ ରୁ॒ଦ୍ରଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ଭିମ॑ନ୍ୟତେ ॥ 45 ॥
(ଦ॒ଧା॒ – ତ୍ୟଭ॑ଵନ୍ – ମନ୍ୟତେ – ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଦ॑ଧାତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12 – ତଦୁଭୟହୋମମଧ୍ୟଵର୍ତ୍ୟଶ୍ଚସ୍ତୋମୀୟହୋମଃ
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଵା ଆଲ॑ବ୍ଧସ୍ୟ॒ ମେଧ॒ ଉଦ॑କ୍ରାମତ୍ । ତଦ॑ଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ॑-ମଭଵତ୍ ।
ୟଦ॑ଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ॑-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ସମେ॑ଧମେ॒ଵୈନ॒-ମାଲ॑ଭତେ ॥ ଆଜ୍ୟେ॑ନ ଜୁହୋତି । ମେଧୋ॒ ଵା ଆଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ମେଧୋ᳚-ଽଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ᳚ମ୍ । ମେଧେ॑ନୈ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ମେଧ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶତ-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶଦକ୍ଷରା ବୃହ॒ତୀ ॥ 46 ॥
ବାର୍ହ॑ତାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ସା ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ମାତ୍ରା᳚ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵ ମାତ୍ର॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ତା ୟଦ୍ଭୂୟ॑ସୀର୍ଵା॒ କନୀ॑ୟସୀର୍ଵା ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ । ପ॒ଶୂନ୍ମାତ୍ର॑ୟା॒ ଵ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟେତ୍ ।
ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶତ-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଷଟତ୍ରଗ୍ମ୍॑ଶଦକ୍ଷରା ବୃହ॒ତୀ । ବାର୍ହ॑ତାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ ।
ସା ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ମାତ୍ରା᳚ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵ ମାତ୍ର॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ 47 ॥
ଅ॒ଶ୍ଵ॒ସ୍ତୋ॒ମୀୟଗ୍ମ୍॑ ହୁ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ଜୁହୋତି । ଦ୍ଵି॒ପାଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷୋ॒ ଦ୍ଵିପ୍ର॑ତିଷ୍ଠଃ ।
ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ ତଦା॑ହୁଃ । ଅ॒ଶ୍ଵ॒ସ୍ତୋ॒ମୀୟ॒-ମ୍ପୂର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହୋତ॒ଵ୍ୟା(3)-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା(3) ଇତି॑ । ଅଶ୍ଵୋ॒ ଵା ଅ॑ଶ୍ଵସ୍ତୋ॒ମୀୟ᳚ମ୍ । ପୁରୁ॑ଷୋ ଦ୍ଵି॒ପଦାଃ᳚ । ଅ॒ଶ୍ଵ॒ସ୍ତୋ॒ମୀୟଗ୍ମ୍॑ ହୁ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ପାଚ୍ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦମତ୍ତି ।
ଅଥୋ᳚ ଦ୍ଵି॒ପଦ୍ୟେ॒ଵ ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ହୁ॒ତ୍ଵା । ନାନ୍ୟାମୁତ୍ତ॑ରା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୁୟାତ୍ । ୟଦ॒ନ୍ୟାମୁତ୍ତ॑ରା॒-ମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ ।
ପ୍ର ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାୟା᳚ଶ୍ଚ୍ୟଵେତ । ଦ୍ଵି॒ପଦା॑ ଅନ୍ତ॒ତୋ ଜ॑ହୋତି॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥ 48 ॥
(ବୃ॒ହ॒ – ତ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି – ସ୍ଥାପୟତି॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13 – ସଂଵଁଥ୍ସରାନୁଷ୍ଠାନମିଷ୍ଟୀନାମ୍
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରଶ୍ଵମେ॒ଧ-ମ॑ସୃଜତ ।
ସୋ᳚-ଽସ୍ମାଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ ।
ତଂ-ୟଁ॑ଜ୍ଞ-କ୍ର॒ତୁଭି॒-ରନ୍ଵୈ᳚ଚ୍ଛତ୍ । ତଂ-ୟଁ॑ଜ୍ଞ-କ୍ର॒ତୁଭି॒-ର୍ନାନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ତମିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ରନ୍ଵୈ᳚ଚ୍ଛତ୍ । ତମିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ରନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦତ୍ । ତଦିଷ୍ଟୀ॑ନା-ମିଷ୍ଟି॒ତ୍ଵମ୍ ।
ୟଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ । ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତଦନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି ॥
ସା॒ଵି॒ତ୍ରିୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି ॥ 49 ॥
ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ସ॑ଵି॒ତା । ୟୋ ଵା ଅ॒ସ୍ୟା-ନ୍ନଶ୍ୟ॑ତି॒ ୟୋ ନି॒ଲୟ॑ତେ । ଅ॒ସ୍ୟାଂ-ଵାଁଵ ତଂ-ଵିଁ॑ନ୍ଦନ୍ତି । ନ ଵା ଇ॒ମା-ଙ୍କଶ୍ଚ॒ନେତ୍ୟା॑ହୁଃ । ତି॒ର୍ୟନ୍ନୋଦ୍ର୍ଧ୍ଵୋ-ଽତ୍ୟେ॑ତୁମର୍ହ॒ତୀତି॑ । ୟଥ୍ସା॑ଵି॒ତ୍ରିୟୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ସ॒ଵି॒ତୃ-ପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନ॑ମିଚ୍ଛତି ॥
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॒ ପ୍ରମୁ॑କ୍ତଃ॒ ପରା᳚-ମ୍ପରା॒ଵତ॒-ଙ୍ଗନ୍ତୋଃ᳚ । ୟଥ୍ସା॒ୟ-ନ୍ଧୃତୀ᳚ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ୟତ୍ୟୈ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ 50 ॥
ୟତ୍ପ୍ରା॒ତରିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ । ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତଦନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି । ୟଥ୍ସା॒ୟ-ନ୍ଧୃତୀ᳚ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ୟତ୍ୟୈ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍ସା॒ୟ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାଃ, କ୍ଷେ॒ମ୍ୟା॑
ଭଵନ୍ତି ॥ ୟତ୍ପ୍ରା॒ତ-ରିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ ।
ଅଶ୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତଦନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି । ତସ୍ମା॒ଦ୍ଦିଵା॑ ନଷ୍ଟୈ॒ଷ ଏ॑ତି ॥ ୟତ୍ପ୍ରା॒ତରିଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ ସା॒ୟ-ନ୍ଧୃତୀ᳚ର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରାଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵୈନ॒-ମନ୍ଵି॑ଚ୍ଛତି । ଅଥୋ॑ ଅହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ୟୋଗକ୍ଷେ॒ମ-ଙ୍କ॑ଲ୍ପୟତି ॥ 51 ॥
(ଭ॒ଵ॒ନ୍ତି॒ – ଧୃତ୍ୟା॑ – ଏନ॒ ମନ୍ଵି॑ଚ୍ଛ॒ତ୍ୟେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14 – ତାସ୍ଵିଷ୍ଟିଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣରାଜନ୍ୟୟୋର୍ଗାନମ୍
ଅପ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରୀ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍କ୍ରା॑ମତି । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୌ ଵୀ॑ଣାଗା॒ଥିନୌ॑ ଗାୟତଃ । ଶ୍ରି॒ୟା ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ରୂ॒ପମ୍ । ୟଦ୍ଵୀଣା᳚ । ଶ୍ରିୟ॑-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒-ନ୍ତଦ୍ଧ॑ତ୍ତଃ । ୟ॒ଦା ଖଲୁ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷ॒-ଶ୍ଶ୍ରିୟ॑ମଶ୍ନୁ॒ତେ ।
ଵୀଣା᳚-ଽସ୍ମୈ ଵାଦ୍ୟତେ ॥ ତଦା॑ହୁଃ ।
ୟଦୁ॒ଭୌ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୌ ଗାୟେ॑ତାମ୍ ॥ 52 ॥
ପ୍ର॒ଭ୍ରଗ୍ମ୍ଶୁ॑କା-ଽସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରୀ-ସ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ ।
ନ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣେ ଶ୍ରୀ ର॑ମତ॒ ଇତି॑ ।
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ᳚-ଽନ୍ୟୋ ଗାୟେ᳚ତ୍ । ରା॒ଜ॒ନ୍ୟୋ᳚-ଽନ୍ୟଃ ।
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଃ । କ୍ଷ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ ରା॑ଜ॒ନ୍ୟଃ॑ ।
ତଥା॑ ହାସ୍ୟ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଚ କ୍ଷ॒ତ୍ରେଣ॑ ଚୋଭ॒ୟତ॒-ଶ୍ଶ୍ରୀଃ ପରି॑ଗୃହୀତା ଭଵତି ॥
ତଦା॑ହୁଃ । ୟଦୁ॒ଭୌ ଦିଵା॒ ଗାୟେ॑ତାମ୍ ।
ଅପା᳚ସ୍ମା-ଦ୍ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ଙ୍କ୍ରା॑ମେତ୍ ॥ 53 ॥
ନ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣେ ରା॒ଷ୍ଟ୍ରଗ୍ମ୍ ର॑ମତ॒ ଇତି॑ । ୟ॒ଦା ଖଲୁ॒ ଵୈ ରାଜା॑ କା॒ମୟ॑ତେ । ଅଥ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ-ଞ୍ଜି॑ନାତି । ଦିଵା᳚ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ଗା॑ୟେତ୍ । ନକ୍ତଗ୍ମ୍॑ ରାଜ॒ନ୍ୟଃ॑ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ॒ ଵୈ ରୂ॒ପମହଃ॑ । କ୍ଷ॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ରାତ୍ରିଃ॑ ।
ତଥା॑ ହାସ୍ୟ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଚ କ୍ଷ॒ତ୍ରେଣ॑ ଚୋଭ॒ୟତୋ॑ ରା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମ୍ପରି॑ଗୃହୀତ-ମ୍ଭଵତି ॥ ଇତ୍ୟ॑ଦଦା॒ ଇତ୍ୟ॑ୟଜଥା॒ ଇତ୍ୟ॑ପଚ॒ ଇତି॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ଗାୟେ᳚ତ୍ ।
ଇ॒ଷ୍ଟା॒ପୂ॒ର୍ତଂ-ଵୈଁ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣସ୍ୟ॑ ॥ 54 ॥
ଇ॒ଷ୍ଟା॒ପୂ॒ର୍ତେ-ନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଇତ୍ୟ॑ଜିନା॒ ଇତ୍ୟ॑ୟୁଦ୍ଧ୍ୟଥା॒ ଇତ୍ୟ॒ମୁଗ୍ମ୍ ସ॑ଗ୍ରା॒ମ୍ମ-ମ॑ହ॒ନ୍ନିତି॑ ରାଜ॒ନ୍ୟଃ॑ । ୟୁ॒ଦ୍ଧଂ-ଵୈଁ ରା॑ଜ॒ନ୍ୟ॑ସ୍ୟ । ୟୁ॒ଦ୍ଧେନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ ଅକ୍ଲୃ॑ପ୍ତା॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॒ର୍ତଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତ॒ ଇତି॑ ।
ତି॒ସ୍ରୋ᳚-ଽନ୍ୟୋ ଗାୟ॑ତି ତି॒ସ୍ରୋ᳚-ଽନ୍ୟଃ । ଷଟ୍ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ।
ଋ॒ତୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତଃ ॥ ତାଭ୍ୟାଗ୍ମ୍॑ ସ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ଥାୟା᳚ମ୍ । ଅ॒ନୋ॒ୟୁ॒କ୍ତେ ଚ॑ ଶ॒ତେ ଚ॑ ଦଦାତି । ଶ॒ତାୟୁଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ଶ୍ଶ॒ତେନ୍ଦ୍ରି॑ୟଃ ।
ଆୟୁ॑ଷ୍ୟେ॒ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ୟେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 55 ॥
(ଗାୟେ॑ତାମ୍ – କ୍ରାମେ-ଦ୍- ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣସ୍ୟ॑ – କଲ୍ପୟତଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 14)
ଅନୁଵାକଂ 15 – ଅଵଭୃଥହୋମଵିଶେଷାଃ
ସର୍ଵେ॑ଷୁ॒ ଵା ଏ॒ଷୁ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ମୃ॒ତ୍ୟଵୋ॒-ଽନ୍ଵାୟ॑ତ୍ତାଃ । ତେଭ୍ୟୋ॒ ୟଦାହୁ॑ତୀ॒ର୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ । ଲୋ॒କେ ଲୋ॑କ ଏନ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁର୍ଵି॑ନ୍ଦେତ୍ ।
ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହା॑ ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଭି ପୂ॒ର୍ଵମାହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଲୋ॒କାଲ୍ଲୋ॑କାଦେ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ୟୁମଵ॑ୟଜତେ ।
ନୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେ ଲା॑କେ ମୃ॒ତ୍ୟୁର୍ଵି॑ନ୍ଦତି ॥
ୟଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା॒-ଽମୁଷ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ଜୁହ୍ଵ॑ଥ୍ସ॒-ଞ୍ଚକ୍ଷୀ॑ତ । ବ॒ହୁ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁମ॒ମିତ୍ର॑-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ । ମୃ॒ତ୍ୟଵେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟେକ॑ସ୍ମା ଏ॒ଵୈକା᳚-ଞ୍ଜୁହୁୟାତ୍ । ଏକୋ॒ ଵା ଅ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲା॒କେ ମୃ॒ତ୍ୟୁଃ ॥ 56 ॥
ଅ॒ଶ॒ନ॒ୟା॒ ମୃ॒ତ୍ୟୁରେ॒ଵ । ତମେ॒ଵାମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ-ଽଵ॑ୟଜତେ ॥ ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟାୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଵଭୃ॒ଥ ଆହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟାମେ॒ ଵା ଵ॑ୟଜତେ ॥ ତଦା॑ହୁଃ । ୟଦ୍ଭ୍ରୂ॑ଣହ॒ତ୍ୟା ଽପା॒ତ୍ର୍ୟା-ଽଥ॑ ।
କସ୍ମା᳚-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞେ-ଽପି॑ କ୍ରିୟତ॒ ଇତି॑ ॥
ଅମୃ॑ତ୍ୟୁ॒ର୍ଵା ଅ॒ନ୍ୟୋ ଭ୍ରୂ॑ଣହ॒ତ୍ୟାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟା ଵାଵ ମୃ॒ତ୍ୟୁରିତି॑ ।
ୟଦ୍ଭ୍ରୂ॑ଣହ॒ତ୍ୟାୟୈ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଵଭୃ॒ଥ ଆହୁତି॑-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 57 ॥
ମୃ॒ତ୍ୟୁମେ॒ ଵା ହୁ॑ତ୍ୟା ତର୍ପୟି॒ତ୍ଵା ପ॑ରି॒ପାଣ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ଘ୍ନେ ଭେ॑ଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି ॥ ଏ॒ତାଗ୍ମ୍ ହ॒ ଵୈ ମୁ॑ଣ୍ଡି॒ଭ ଔ॑ଦନ୍ୟ॒ଵଃ ।
ଭ୍ରୂ॒ଣ॒ହ॒ତ୍ୟାୟୈ॒ ପ୍ରାୟ॑ଶ୍ଚିତ୍ତିଂ-ଵିଁ॒ଦାଞ୍ଚ॑କାର ।
ୟୋ ହା॒ସ୍ୟାପି॑ ପ୍ର॒ଜାୟା᳚-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣଗ୍ମ୍ ହନ୍ତି॑ । ସର୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ତସ୍ମୈ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି ॥
ଜୁ॒ମ୍ବ॒କାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟ॑ଵଭୃ॒ଥ ଉ॑ତ୍ତ॒ମାମାହୁ॑ତି-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଵୈ ଜୁ॑ମ୍ବ॒କଃ । ଅ॒ନ୍ତ॒ତ ଏ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒-ମଵ॑ୟଜତେ ॥ ଖ॒ଲ॒ତେର୍ଵି॑କ୍ଲି॒ଧସ୍ୟ॑ ଶୁ॒କ୍ଲସ୍ୟ॑ ପିଙ୍ଗା॒କ୍ଷସ୍ୟ॑ ମୂ॒ଦ୍ର୍ଧଞ୍ଜୁ॑ହୋତି ।
ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ଵରୁ॑ଣ॒ମଵ॑ୟଜତେ ॥ 58 ॥
(ଲୋ॒କେ ମୃ॒ତ୍ୟୁ–ର୍ ଜୁ॒ହୋତି॑ – ମୂ॒ଦ୍ର୍ଧଞ୍ଜୁ॑ହୋତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16 – ଉପାକରଣମନ୍ତ୍ରଵ୍ୟାଖ୍ୟାନାଦିଃ
ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ଵ୍ୟ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି । ୟତ୍ପ୍ରା॑ଜାପ॒ତ୍ୟ-ଙ୍କ॒ରୋତି॑ ।
ନମୋ॒ ରାଜ୍ଞେ॒ ନମୋ॒ ଵରୁ॑ଣା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥ ନମୋ-ଽଶ୍ଵା॑ୟ॒ ନମଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ନମୋ-ଽଧି॑ପତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 59 ॥
ଧର୍ମୋ॒ ଵା ଅଧି॑ପତିଃ । ଧର୍ମ॑ମେ॒ଵା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅଧି॑ପତି-ର॒ସ୍ୟଧି॑ପତି-ମ୍ମା କୁ॒ର୍ଵଧି॑ପତିର॒ହ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ଭୂୟାସ॒-ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଅଧି॑ପତି-ମ॒ଵୈନଗ୍ମ୍॑ ସମା॒ନାନା᳚-ଙ୍କରୋତି ॥
ମା-ନ୍ଧ॑ହି॒ ମୟି॑ ଧ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥
ଉ॒ପାକୃ॑ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟୁ॒ପାକୃ॑ତେ ଜୁହୋତି ।
ଆଲ॑ବ୍ଧାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ନିୟୁ॑କ୍ତେ ଜୁହୋତି ।
ହୁ॒ତାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ହୁ॒ତେ ଜୁ॑ହୋତି ।
ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॑-ମ॒ଭିଜି॑ତ୍ୟୈ ॥ 60 ॥
ପ୍ର ଵା ଏ॒ଷ ଏ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟ॑ଶ୍ଚ୍ୟଵତେ । ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ।
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟ-ମୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନ-ମା᳚ଶ୍ଵି॒ନମ୍ ।
ତା-ନ୍ପ॒ଶୂନାଲ॑ଭତେ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ॥
ୟଦା᳚-ଽଗ୍ନେ॒ୟୋ ଭଵ॑ତି । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । କ୍ଷ॒ତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ୟଦୈ᳚ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି ॥ 61 ॥
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒କ୍ଷ॒ତ୍ରେ ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ୟଦା᳚-ଽଶ୍ଵି॒ନୋ ଭଵ॑ତି । ଆ॒ଶିଷା॒ମଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥
ତ୍ରୟୋ॑ ଭଵନ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟେ-ଽଗ୍ମ୍॑ହୋ॒ମୁଚେ॒-ଽଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒ ଇତି॒ ଦଶ॑ହଵିଷ॒ମିଷ୍ଟି॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି ।
ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ ।
ଵି॒ରାଜୈ॒-ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒-ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଗ୍ନେର୍ମ॑ନ୍ଵେ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ୟ॒ ପ୍ରଚେ॑ତସ॒ ଇତି॑ ୟାଜ୍ୟାନୁଵା॒କ୍ୟା॑ ଭଵନ୍ତି ସର୍ଵ॒ତ୍ଵାୟ॑ ॥ 62 ॥
(ଅଧି॑ପତୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ – ହା॒ଭିଜି॑ତ୍ୟା – ଐନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୋ ଭଵ॑ତି – ରୁନ୍ଧ॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 16)
ଅନୁଵାକଂ 17 – ଅଶ୍ଵସ୍ୟ ରୋଗାଦିନିମିତ୍ତ-ମ୍ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତମ୍
ୟଦ୍ୟଶ୍ଵ॑ମୁପ॒ତପ॑ଦ୍ଵି॒ନ୍ଦେତ୍ ।
ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟ-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ ।
ସୌ॒ମ୍ୟ-ଞ୍ଚ॒ରୁମ୍ । ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲମ୍ ॥ ୟଦା᳚ଗ୍ନେ॒ୟୋ ଭଵ॑ତି ।
ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑-ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି ॥ ୟଥ୍ସୌ॒ମ୍ୟୋ ଭଵ॑ତି ।
ସୋମୋ॒ ଵା ଓଷ॑ଧୀନା॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା᳚ ।
ୟାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଵିଁ॒ନ୍ଦତି॑ ॥ 63 ॥
ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି ॥ ୟଥ୍ସା॑ଵି॒ତ୍ରୋ ଭଵ॑ତି ।
ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି ॥ ଏ॒ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି-ର୍ଭିଷଜ୍ୟତି ।
ଅ॒ଗ॒ଦୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ପୌ॒ଷ୍ଣ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ୟଦି॑ ଶ୍ଲୋ॒ଣ-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ । ପୂ॒ଷା ଵୈ ଶ୍ଲୌଣ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଭି॒ଷକ୍ । ସ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭିଷଜ୍ୟତି । ଅଶ୍ଲୋ॑ଣୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 64 ॥
ରୌ॒ଦ୍ର-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ୟଦି॑ ମହ॒ତୀ ଦେ॒ଵତା॑-ଽଭି॒ମନ୍ୟେ॑ତ । ଏ॒ତ॒ଦ୍ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା ଭିଷଜ୍ୟତି ।
ଅ॒ଗ॒ଦୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର-ନ୍ଦ୍ଵାଦ॑ଶ-କପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେନ୍ମୃଗାଖ॒ରେ ୟଦି॒ ନାଗଚ୍ଛେ᳚ତ୍ ।
ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଃ । ଇ॒ୟମେ॒ଵୈନ॑-ମ॒ର୍ଚିଭ୍ୟା᳚-ମ୍ପରି॒ରୋଧ॒ମାନ॑ୟତି ।
ଆ ହୈ॒ଵ ସୁତ୍ୟ॒ମହ॑-ର୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ୟଦ୍ୟ॑ଧୀ॒ୟାତ୍ ॥ 65 ॥
ଅ॒ଗ୍ନୟେ-ଽଗ୍ମ୍॑ହୋ॒ମୁଚେ॒-ଽଷ୍ଟାକ॑ପାଲଃ । ସୌ॒ର୍ୟ-ମ୍ପୟଃ॑ । ଵା॒ୟ॒ଵ୍ୟ॑ ଆଜ୍ୟ॑ଭାଗଃ ॥ ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ଅଗ୍ମ୍ହ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ଷ ଗୃ॑ହୀ॒ତଃ ।
ୟସ୍ୟାଶ୍ଵୋ॒ ମେଧା॑ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତୋ॒-ଽଦ୍ଧ୍ୟେତି॑ । ୟଦଗ୍ମ୍॑ହୋ॒ମୁଚେ॑ ନି॒ର୍ଵପ॑ତି ।
ଅଗ୍ମ୍ହ॑ସ ଏ॒ଵ ତେନ॑ ମୁଚ୍ୟତେ ॥ ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ରେତ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ ॥ 66 ॥
ୟସ୍ୟାଶ୍ଵୋ॒ ମେଧା॑ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତୋ॒-ଽଦ୍ଧ୍ୟେତି॑ । ସୌ॒ର୍ୟଗ୍ମ୍ ରେତଃ॑ । ୟଥ୍ସୌ॒ର୍ୟ-ମ୍ପୟୋ॒ ଭଵ॑ତି । ରେତ॑ସୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ୟଜ॑ମାନୋ॒ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ଗର୍ଭୈ॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ୟସ୍ୟାଶ୍ଵୋ॒ ମେଧା॑ୟ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷି॑ତୋ॒-ଽଦ୍ଧ୍ୟେତି॑ । ଵା॒ୟ॒ଵ୍ୟା॑ ଗର୍ଭାଃ᳚ ।
ୟଦ୍ଵା॑ୟ॒ଵ୍ୟ॑ ଆଜ୍ୟ॑ଭାଗୋ॒ ଭଵ॑ତି । ଗର୍ଭୈ॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି ॥
ଅଥୋ॒ ୟସ୍ୟୈ॒ଷା-ଽଶ୍ଵ॑ମେ॒ଧେ ପ୍ରାୟ॑ଶ୍ଚିତ୍ତଃ କ୍ରି॒ୟତେ᳚ । ଇ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵସୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି ॥ 67 ॥
(ଵି॒ନ୍ଦ – ତ୍ୟଶ୍ଲୋ॑ଣୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵ – ତ୍ୟଧୀ॒ୟା – ଦୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ॒ – ଗର୍ଭୈ॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 17)
ଅନୁଵାକଂ 18 – ବ୍ରହ୍ମୌଦନା ଉଚ୍ୟନ୍ତେ
ତଦା॑ହୁଃ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ବ୍ରହ୍ମୌଦ॒ନା-ନ୍ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ଦ୍ଵା॒ଦ॒ଶଭି॒ର୍ଵେଷ୍ଟି॑ଭି॒-ର୍ୟଜେ॒ତେତି॑ ॥ ୟଦିଷ୍ଟି॑-ଭି॒ର୍ୟଜେ॑ତ । ଉ॒ପ॒ନାମୁ॑କ ଏନଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ । ପାପୀ॑ୟା॒ଗ୍॒ସ୍ତୁ ସ୍ୟା᳚ତ୍ ।
ଆ॒ପ୍ତାନି॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି । ୟ ଈ॑ଜା॒ନଃ ।
ତାନି॒ କ ଏ॒ତାଵ॑ଦାଶୁ॒ ପୁନଃ॒ ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜୀ॒ତେତି॑ ।
ସର୍ଵା॒ ଵୈ ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତେ ୟ॒ଜ୍ଞେ ଵାଗା᳚ପ୍ୟତେ ॥ 68 ॥
ସା-ଽଽପ୍ତା ଭ॑ଵତି ୟା॒ତୟା᳚ମ୍ନୀ । କ୍ରୂ॒ରୀକୃ॑ତେଵ॒ ହି ଭଵ॒ତ୍ୟରୁ॑ଷ୍କୃତା । ସା ନ ପୁନଃ॑ ପ୍ର॒ୟୁଜ୍ୟେତ୍ୟା॑ହୁଃ ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶୈ॒ଵ ବ୍ର॑ହ୍ମୌଦ॒ନା-ନ୍ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ସ୍ଥି॑ତେ॒ ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଓ॑ଦ॒ନଃ । ୟ॒ଜ୍ଞଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ଉ॒ପ॒ନାମୁ॑କ ଏନଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞୋ ଭ॑ଵତି ।
ନ ପାପୀ॑ୟା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଭଵନ୍ତି ।
ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ।
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 69 ॥
(ଆ॒ପ୍ୟ॒ତେ॒ – ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 18)
ଅନୁଵାକଂ 19 – ଵିଭୁତ୍ଵାଦିଭିଃ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଗୁଣୌରଶ୍ଵମେଧପ୍ରଶଂସା
ଏ॒ଷ ଵୈ ଵି॒ଭୂର୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ଵି॒ଭୁ ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ପ୍ର॒ଭୂର୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ପ୍ର॒ଭୁ ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵା ଊର୍ଜ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ରୋର୍ଜ॑ସ୍ଵ-ଦ୍ଭଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ପୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ 70 ॥
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ପୟ॑ସ୍ଵ-ଦ୍ଭଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ଵିଧୃ॑ତୋ॒ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ଵିଧୃ॑ତ-ମ୍ଭଵତି ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତୋ॒ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ-ମ୍ଭଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତୋ॒ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ-ମ୍ଭଵତି ॥ 71 ॥
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ ଏ॒ଷ ଵୈ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵୀ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ତେଜ॒ସ୍ଵି ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଆ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣୋ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ଜା॑ୟତେ । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵା ଅ॑ତିଵ୍ୟା॒ଧୀ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଆ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ରାଜ॒ନ୍ୟୋ॑-ଽତିଵ୍ୟା॒ଧୀ ଜା॑ୟତେ । ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ ଦୀ॒ର୍ଘୋ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
ଦୀ॒ର୍ଘାୟୁ॑ଷୋ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑ ଭଵନ୍ତି ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥
ଏ॒ଷ ଵୈ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତୋ ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ।
କଲ୍ପ॑ତେ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॑ ପ୍ର॒ଜାଭ୍ୟୋ॑ ୟୋଗକ୍ଷେ॒ମଃ ।
ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ ॥ 72 ॥
(ପୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ନାମ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ – ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ-ମ୍ଭଵତି॒ – ୟତ୍ରୈ॒ତେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ନ୍ତେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 19)
(ଏ॒ଷ ଵୈ ଵି॒ଭୂଃ ପ୍ର॒ଭୂରୂର୍ଜ॑ସ୍ଵା॒-ନ୍ପୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍॒. ଵିଧୃ॑ତୋ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତଃ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ୍ୟ॑ତିଵ୍ୟା॒ଧୀ ଦୀ॒ର୍ଘଃ କ୍ଲୁ॒ପ୍ତୋ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ)
ଅନୁଵାକଂ 20 – ଅଶ୍ଵସଞ୍ଜ୍ଞପନପ୍ରକାରଃ
ତା॒ର୍ପ୍ୟେଣାଶ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଞ୍ଜ୍ଞ॑ପୟନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ତା॒ର୍ପ୍ୟମ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ଦ୍ର୍ଧୟନ୍ତି ॥ ୟା॒ମେନ॒ ସାମ୍ନା᳚ ପ୍ରସ୍ତୋ॒ତା-ଽନୂପ॑ତିଷ୍ଠତେ ।
ୟ॒ମ॒ଲୋ॒କ-ମେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍ଗମୟତି ॥
ତା॒ର୍ପ୍ୟେ ଚ॑ କୃତ୍ତ୍ୟଧୀଵା॒ସେ ଚାଶ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଞ୍ଜ୍ଞ॑ପୟନ୍ତି । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ମ୍ ରୂ॒ପମ୍ । ରୂ॒ପେଣୈ॒ଵ ପ॒ଶୂନଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ହି॒ର॒ଣ୍ୟ॒କ॒ଶି॒ପୁ ଭ॑ଵତି । ତେଜ॒ସୋ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ ॥ 73 ॥
ରୁ॒କ୍ମୋ ଭ॑ଵତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟା-ନୁ॑ଖ୍ୟାତ୍ୟୈ ॥ ଅଶ୍ଵୋ॑ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ରାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଅ॒ସ୍ୟ ଵୈ ଲୋ॒କସ୍ୟ॑ ରୂ॒ପ-ନ୍ତା॒ର୍ପ୍ୟମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟ କୃତ୍ତ୍ୟଧୀଵା॒ସଃ । ଦି॒ଵୋ ହି॑ରଣ୍ୟକଶି॒ପୁ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ରୁ॒କ୍ମଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରଶ୍ଵଃ॑ ।
ଇ॒ମମେ॒ଵ ଲୋ॒କ-ନ୍ତା॒ର୍ପ୍ୟେଣା᳚ପ୍ନୋତି ॥ 74 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଙ୍କୃତ୍ୟଧୀଵା॒ସେନ॑ । ଦିଵଗ୍ମ୍॑ ହିରଣ୍ୟକଶି॒ପୁନା᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ରୁ॒କ୍ମେଣ॑ ।
ଅଶ୍ଵେ॑ନୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟେ॑ନ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒-ସ୍ସାୟୁ॑ଜ୍ୟଗ୍ମ୍ ସଲୋ॒କତା॑-ମାପ୍ନୋତି ॥ ଏ॒ତାସା॑ମେ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟମ୍ ।
ସା॒ର୍ଷ୍ଟିତାଗ୍ମ୍॑ ସମାନ ଲୋ॒କତା॑ମାପ୍ନୋତି ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 75 ॥
(ଅଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟା – ଆପ୍ନୋତ୍ୟ॒ -+ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 20)
ଅନୁଵାକଂ 21 – ଉତ୍ତରଵେଦ୍ୟୁପଵାପଃ
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାଶ୍ଚାଙ୍ଗି॑ରସଶ୍ଚ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ᳚-ଽସ୍ପଦ୍ର୍ଧନ୍ତ । ତେ-ଽଙ୍ଗି॑ରସ ଆଦି॒ତ୍ୟେଭ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ମୁମା॑ଦି॒ତ୍ୟ-ମଶ୍ଵଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ଵେ॒ତ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମନୟନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ।
ୟ-ନ୍ନୋ-ଽନ᳚ଷ୍ଟ । ସ ଵର୍ୟୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଵ॒ର୍ୟେତ୍ୟା-ହ୍ଵ॑ୟନ୍ତି ।
ତସ୍ମା᳚ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞେ ଵରୋ॑ ଦୀୟତେ ॥ ୟତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରାଲ॒ବ୍ଧୋ-ଽଶ୍ଵୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ ।
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵୋ॒ ନାମ॑ ॥ 76 ॥
ୟଚ୍ଛ୍ଵୟ॒ଦରୁ॒ରାସୀ᳚ତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦର୍ଵା॒ ନାମ॑ ॥
ୟଥ୍ସ॒ଦ୍ୟୋ ଵାଜା᳚-ନ୍ଥ୍ସ॒ମଜ॑ୟତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଦ୍ଵା॒ଜୀ ନାମ॑ ॥ ୟଦସୁ॑ରାଣାଂ-ଲୋଁ॒କାନାଦ॑ତ୍ତ । ତସ୍ମା॑ଦାଦି॒ତ୍ୟୋ ନାମ॑ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧସ୍ୟ॒ ୟୋନି॑ରା॒ୟତ॑ନମ୍ । ସୂର୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନେର୍ୟୋନି॑-ରା॒ୟତ॑ନମ୍ ।
ୟଦ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ᳚-ଽଗ୍ନୌ ଚିତ୍ୟ॑ ଉତ୍ତରଵେ॒ଦି-ମୁ॑ପ॒ଵପ॑ତି । ୟୋନି॑-ମନ୍ତମେ॒ଵୈନ॑-ମା॒ୟତ॑ନଵନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ॥ 77 ॥
ୟୋନି॑-ମାନା॒ୟତ॑ନଵା-ନ୍ଭଵତି । ସ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥
ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନୌ ଵା ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ୟଦ॑ର୍କାଶ୍ଵମେ॒ଧୌ । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନାଵେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ ଓଜୋ॒ ବଲଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତୌ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ ।
ୟଦ॑ର୍କାଶ୍ଵମେ॒ଧୌ । ଓଜୋ॒ ବଲ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵା ଅ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧସ୍ୟ॒ ୟୋନି॑-ରା॒ୟତ॑ନମ୍ ।
ସୂର୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନେର୍ୟୋନି॑-ରା॒ୟତ॑ନମ୍ ।
ୟଦ॑ଶ୍ଵମେ॒ଧେ᳚-ଽଗ୍ନୌ ଚିତ୍ୟ॑ ଉତ୍ତରଵେ॒ଦି-ଞ୍ଚି॒ନୋତି॑ ।
ତାଵ॑ର୍କାଶ୍ଵମେ॒ଧୌ । ଅ॒ର୍କା॒ଶ୍ଵ॒ମେ॒ଧାଵେ॒ଵା ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॑ ଅର୍କାଶ୍ଵ-ମେ॒ଧୟୋ॑ରେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ॥ 78 ॥
(ନାମ॑ – କରୋତି॒ – ସୂର୍ୟୋ॒-ଽଗ୍ନେର୍ୟୋନି॑ରା॒ୟତ॑ନ-ଞ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 21)
ଅନୁଵାକଂ 22 – ଋଷଭାଲମ୍ଭଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଂ॒-ଵୈଁ ଦେ॒ଵାଃ ପି॒ତର᳚ମ୍ ।
ପ॒ଶୁ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ମ୍ମେଧା॒ୟାଲ॑ଭନ୍ତ ।
ତମା॒ଲଭ୍ୟୋପା॑ଵସନ୍ନ୍ । ପ୍ରା॒ତର୍ୟଷ୍ଟା᳚ସ୍ମହ॒ ଇତି॑ ।
ଏକଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତଦ୍ଦେ॒ଵାନା॒ମହଃ॑ । ୟଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ର ଆଲ॑ଭ୍ୟତେ ॥
ୟତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରାଲ॒ବ୍ଧୋ-ଽଶ୍ଵୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ । ୟଥ୍ସ॒ଦ୍ୟୋ ମେଧୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ ॥ 79 ॥
ତସ୍ମା॑ଦଶ୍ଵମେ॒ଧଃ ॥ ଵେଦୁ॒କୋ-ଽଶ୍ଵ॑ମା॒ଶୁ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ୟଦ୍ଵୈ ତତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରାଲ॒ବ୍ଧୋ-ଽଶ୍ଵୋ-ଽଭ॑ଵତ୍ । ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ ପଶୂ॒ନା-ମନୁ॑ରୂପତମଃ ॥
ଆ-ଽସ୍ୟ॑ ପୁ॒ତ୍ରଃ ପ୍ରତି॑ରୂପୋ ଜାୟତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ସର୍ଵା॑ଣି ଭୂ॒ତାନି॑ ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ୟାଲ॑ଭତେ ।
ସମେ॑ନ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତେଜ॑ସେ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସାୟ॑ ଭରନ୍ତି ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ ॥ 80 ॥
ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ତଦ୍ଦେ॒ଵା ଏ॒ତା-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ମ୍ । ପ॒ଶୁ-ମ୍ଭୂ॒ତ-ମ୍ମେଧା॒ୟାଲ॑ଭନ୍ତ । ୟ॒ଜ୍ଞମ॒ଵ । ୟ॒ଜ୍ଞେନ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମ॑ୟଜନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । କା॒ମ॒ପ୍ରଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞମ॑ କୁର୍ଵତ । ତେ॑-ଽମୃତ॒ତ୍ଵମ॑କାମୟନ୍ତ ।
ତ॑-ଽମୃତ॒ତ୍ଵ-ମ॑ଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ ॥ ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ଦେ॒ଵାନା॑ମେ॒ଵା-ୟ॑ନେନୈତି ॥ 81 ॥
ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟେନୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞେନ॑ ୟଜତେ କାମ॒ପ୍ରେଣ॑ । ଅପୁ॑ନର୍ମାରମେ॒ଵ ଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ ଏ॒ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ରୂ॒ପେଣ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ତ୍ପ୍ରାଜାପ॒ତ୍ୟ-ମୃ॑ଷ॒ଭ-ନ୍ତୂ॑ପ॒ରଂ
ବ॑ହୁରୂ॒ପ-ମାଲ॑ଭତେ । ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ୟଃ॒ କାମେ᳚ଭ୍ୟଃ । ସର୍ଵ॒ସ୍ୟାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ସର୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଜିତ୍ୟୈ᳚ ॥ ସର୍ଵ॑ମେ॒ଵ ତେନା᳚ପ୍ନୋତି । ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଜୟତି ।
ୟୋ᳚-ଽଶ୍ଵମେ॒ଧେନ॒ ୟଜ॑ତେ । ୟ ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 82 ॥
(ମେଧୋ-ଽଭ॑ଵ॒–ଦ୍ୟଜ॑ତ – ଏତି॒ – ଵେଦ॑) (ଅ. 22)
ଅନୁଵାକଂ 23 – ଅଶ୍ଵାଵୟଵେଷୂପାସନମ୍
ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ନୀ॒ ଵେଦ॑ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମଂ॑-ଲୋଁମଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ନୀ । ୟଥ୍ସା॒ୟ-ମ୍ପ୍ରା॑ତର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମଂ॑-ଲୋଁମଞ୍ଜୁହୋତି ।
ଏ॒ତଦ॑ନୁକୃତି ହସ୍ମ॒ ଵୈ ପୁ॒ରା । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମଂ॑-ଲୋଁମଞ୍ଜୁହ୍ଵତି ॥
ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ଵେଦ॑ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ପ॑ଦେ ଜୁହୋତି ।
ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସୌ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ॥ 83 ॥
ୟଦ୍ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ୟଜ॑ତେ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ପ॑ଦେ ଜୁହୋତି ।
ଏ॒ତଦ॑ନୁକୃତି ହ ସ୍ମ॒ ଵୈ ପୁ॒ରା ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ॒ଦେ ପ॑ଦେ ଜୁହ୍ଵତି ॥
ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନେ ଵିଵର୍ତନେ ଜୁହୋତି । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ-ଽଶ୍ଵଃ॑ । ସ ଆ॑ହଵ॒ନୀୟ॒-ମାଗ॑ଚ୍ଛତି । ତଦ୍ଵିଵ॑ର୍ତତେ ।
ୟଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ଵ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନେ ଵିଵର୍ତନେ ଜୁହୋତି । ଏ॒ତଦ॑ନୁକୃତି ହ ସ୍ମ॒ ଵୈ ପୁ॒ରା ।
ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଵର୍ତ॑ନେ ଵିଵର୍ତନେ ଜୁହ୍ଵତି ॥ 84 ॥
(ପ॒ଦେ – ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 23)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତମ॑ଷ୍ଟାଦ॒ଶିଭିଃ॑ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତୋ॒ଭା – ଵ॒ସ୍ମୈ – ୟୁ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॒-ତେଜ॒ସା – ଽପ॑ ପ୍ରା॒ଣା – ଅପ॒ ଶ୍ରୀରୂ॒ଦ୍ର୍ଧ୍ଵମ୍ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରେ॒ଣା-ଽନୁ॑ – ପ୍ରଥ॒ମେନ॑ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ମ॒ହାନ୍. – ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵୋ ଵା ଅଶ୍ଵୋ – ଽଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତଂ-ୟଁ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଭି॒ – ରପ॒ ଶ୍ରୀର୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୌ – ସର୍ଵେ॑ଷୁ- ଵାରୁ॒ଣୋ – ୟଦ୍ୟଶ୍ଵ॒ମ୍ – ତଦା॑ହୁ- ରେ॒ଷ ଵୈ ଵି॒ଭୂ – ସ୍ତା॒ର୍ପ୍ୟେଣା॑- ଦି॒ତ୍ୟାଃ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପି॒ତରଂ॒ – ଁୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ନୀ॒ ତ୍ରୟୋ॑ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିର॒ – ସ୍ମିନ୍ ଁଲୋ॒କେ – ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ – ଶ୍ରିୟ॑ମେ॒ଵ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ମ॒ହାନ୍.-ୟ-ତ୍ପ୍ରା॒ତ – ପ୍ର ଵା ଏ॒ଷ ଏ॒ଭ୍ୟୋ
ଲୋ॒କେଭ୍ୟଃ॒- ସର୍ଵଗ୍ମ୍॑ ହ॒ ଵୈ ତତ୍ର॒ ପୟ॑ସ୍ଵ॒ଦ୍ୟ -ଉ॑ ଚୈନମେ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ଚ॒ତ୍ଵାର୍ୟଶୀ॑ତିଃ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରଶ୍ଵମେ॒ଧଂ – ଜୁ॑ହ୍ଵତି)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀୟାଷ୍ଟକେ ନଵମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
++++++++++++++++++++
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
What is 3.9 - ଅଷ୍ଟାଦଶିନାଂ ପଶୂନାଂ ପ୍ରୟୋଗଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିଃ ଅଶ୍ଵମେଧମ୍?
3.9 - ଅଷ୍ଟାଦଶିନାଂ ପଶୂନାଂ ପ୍ରୟୋଗଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିଃ ଅଶ୍ଵମେଧମ୍ is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Odia. Use the language selector to view another available edition.
Can I read 3.9 - ଅଷ୍ଟାଦଶିନାଂ ପଶୂନାଂ ପ୍ରୟୋଗଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିଃ ଅଶ୍ଵମେଧମ୍ online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download 3.9 - ଅଷ୍ଟାଦଶିନାଂ ପଶୂନାଂ ପ୍ରୟୋଗଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିଃ ଅଶ୍ଵମେଧମ୍ as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.