2.8 – କାମ୍ୟପଶୁୟାଜ୍ୟାନୁଵାକ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ – କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ – ପୀଵୋନ୍ନାଂ ରୟିଵୃଧଃ
କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକଃ – କାମ୍ୟପଶୁୟାଜ୍ୟାନୁଵାକ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 – ଵାୟଵ୍ୟାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ପୀଵୋ᳚ନ୍ନାଗ୍ମ୍ ରୟି॒ଵୃଧ॑-ସ୍ସୁମେ॒ଧାଃ । ଶ୍ଵେ॒ତ-ସ୍ସି॑ଷକ୍ତି ନି॒ୟୁତା॑ମଭି॒ଶ୍ରୀଃ । ତେ ଵା॒ୟଵେ॒ ସମ॑ନସୋ॒ ଵିତ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିଶ୍ଵେନ୍ନର॑-ସ୍ସ୍ଵପ॒ତ୍ୟାନି॑ ଚକ୍ରୁଃ ॥ ରା॒ୟେ-ଽନୁ ୟ-ଞ୍ଜ॒ଜ୍ଞତୂ॒ ରୋଦ॑ସୀ ଉ॒ଭେ । ରା॒ୟେ ଦେ॒ଵୀ ଧି॒ଷଣା॑ ଧାତି ଦେ॒ଵମ୍ । ଅଧା॑ ଵା॒ୟୁ-ନ୍ନି॒ୟୁତ॑-ସ୍ସଶ୍ଚତ॒ ସ୍ଵାଃ । ଉ॒ତ ଶ୍ଵେ॒ତଂ-ଵଁସୁ॑ଧିତି-ନ୍ନିରେ॒କେ ॥ ଆ ଵା॑ୟୋ ଭୂଷ ଶୁଚିପା॒ ଉପ॑ ନ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑-ନ୍ତେ ନି॒ୟୁତୋ॑ ଵିଶ୍ଵଵାର । ଉପୋ॑ ତେ॒ ଅନ୍ଧୋ॒ ମଦ୍ୟ॑ମୟାମି॒ ୟସ୍ୟ॑ ଦେଵ ଦଧି॒ଷେ ପୂ᳚ର୍ଵ॒ପେୟ᳚ମ୍ ॥ ପ୍ର ୟାଭି॒ର୍ୟାସି॑ ଦା॒ଶ୍ଵାଗ୍ମ୍ ସମଚ୍ଛା॑ ନି॒ୟୁଦ୍ଭି॑-ର୍ଵାୟଵି॒ଷ୍ଟୟେ॑ ଦୁରୋ॒ଣେ । ନି ନୋ॑ ର॒ୟିଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଭୋଜ॑ସଂ-ୟୁଁଵେ॒ହ ନି ଵୀ॒ରଵ॒-ଦ୍ଗଵ୍ୟ॒ମଶ୍ଵି॑ୟ-ଞ୍ଚ॒ ରାଧଃ॑ ॥॥ ପ୍ର ଵା॒ୟୁମଚ୍ଛା॑ ବୃହ॒ତୀ ମ॑ନୀ॒ଷା ॥ 1 ॥
ବୃ॒ହଦ୍ର॑ୟିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଵା॑ରାଗ୍ମ୍ ରଥ॒ପ୍ରାମ୍ । ଦ୍ୟୁ॒ତଦ୍ୟା॑ମା ନି॒ୟୁତଃ॒ ପତ୍ୟ॑ମାନଃ । କ॒ଵିଃ କ॒ଵିମି॑ୟକ୍ଷସି ପ୍ରୟଜ୍ୟୋ ॥ ଆ ନୋ॑ ନି॒ୟୁଦ୍ଭି॑-ଶ୍ଶ॒ତିନୀ॑ଭି-ରଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ସ॒ହ॒ସ୍ରିଣୀ॑ଭି॒ରୁପ॑ ୟାହି ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଵାୟୋ॑ ଅ॒ସ୍ମିନ୍. ହ॒ଵିଷି॑ ମାଦୟସ୍ଵ । ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ନ ତ୍ଵଦେ॒ତାନ୍ୟ॒ନ୍ୟଃ । ଵିଶ୍ଵା॑ ଜା॒ତାନି॒ ପରି॒ ତା ବ॑ଭୂଵ । ୟ-ତ୍କା॑ମାସ୍ତେ ଜୁହୁ॒ମସ୍ତନ୍ନୋ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 2 ॥
ଵ॒ୟଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟା॑ମ॒ ପତ॑ୟୋ ରୟୀ॒ଣାମ୍ ॥ ର॒ୟୀ॒ଣା-ମ୍ପତିଂ॑-ୟଁଜ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ଭରେ॒ ନୃତ॑ମଂ॒-ଵାଁଜ॑ସାତୌ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜାମୃ॒ତସ୍ୟ॑ । ୟଜା॑ମ ଦେ॒ଵମଧି॑ ନୋ ବ୍ରଵୀତୁ ॥ ପ୍ରଜା॑ପତେ॒ ତ୍ଵ-ନ୍ନି॑ଧି॒ପାଃ ପୁ॑ରା॒ଣଃ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପି॒ତା ଜ॑ନି॒ତା ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ପତି॒-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ହ॒ଵିର୍ନୋ॑ ଦେଵ ଵିହ॒ଵେ ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ॥ ତଵେ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॒ ଦିଶ॑ଶ୍ଚ ॥ 3 ॥
ପ॒ରା॒ଵତୋ॑ ନି॒ଵତ॑ ଉ॒ଦ୍ଵତ॑ଶ୍ଚ । ପ୍ରଜା॑ପତେ ଵିଶ୍ଵ॒ସୃଜ୍ଜୀ॒ଵଧ॑ନ୍ୟ ଇ॒ଦ-ନ୍ନୋ॑ ଦେଵ । ପ୍ରତି॑ହର୍ୟ ହ॒ଵ୍ୟମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞିୟା॑ନାମ୍ । ଦେ॒ଵାନା॒ମଗ୍ରେ॑ ୟଜ॒ତଂ-ୟଁ॑ଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସ ନୋ॑ ଦଦାତୁ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଵୀର୍ୟ᳚ମ୍ । ରା॒ୟସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ୟ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ୟୋ ରା॒ୟ ଈଶେ॑ ଶତଦା॒ୟ ଉ॒କ୍ଥ୍ୟଃ॑ । ୟଃ ପ॑ଶୂ॒ନାଗ୍ମ୍ ର॑କ୍ଷି॒ତା ଵିଷ୍ଠି॑ତାନାମ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ ॥ 4 ॥
ସ॒ହସ୍ର॑ଧାମା ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ଜନ॑ନା ରୟୀ॒ଣା-ଞ୍ଜନ॑ନା ଦି॒ଵୋ ଜନ॑ନା ପୃଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଜା॒ତୌ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋ॒ପୌ ଦେ॒ଵା ଅ॑କୃଣ୍ଵନ୍ନ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭି᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମୌ ଦେ॒ଵୌ ଜାୟ॑ମାନୌ ଜୁଷନ୍ତେ॒ମୌ ତମାଗ୍ମ୍॑ସି ଗୂହତା॒ମଜୁ॑ଷ୍ଟା । ଆ॒ଭ୍ୟାମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ପ॒କ୍ଵମା॒ମାସ୍ଵ॒ନ୍ତ-ସ୍ସୋ॑ମାପୂ॒ଷଭ୍ୟା᳚-ଞ୍ଜନଦୁ॒ସ୍ରିୟା॑ସୁ ॥ ॥ ସୋମା॑ପୂଷଣା॒ ରଜ॑ସୋ ଵି॒ମାନ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତଚ॑କ୍ର॒ଗ୍ମ୍॒ ରଥ॒ମଵି॑ଶ୍ଵମିନ୍ଵମ୍ । ଵି॒ଷୂ॒ଵୃତ॒-ମ୍ମନ॑ସା ୟୁ॒ଜ୍ୟମା॑ନମ୍ । ତ-ଞ୍ଜି॑ନ୍ଵଥୋ ଵୃଷଣା॒ ପଞ୍ଚ॑ରଶ୍ମିମ୍ ॥ ଦି॒ଵ୍ୟ॑ନ୍ୟ-ସ୍ସଦ॑ନ-ଞ୍ଚ॒କ୍ର ଉ॒ଚ୍ଚା । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ୟାମ॒ନ୍ୟୋ ଅଦ୍ଧ୍ୟ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ତାଵ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ମ୍ପୁରୁ॒ଵାର॑-ମ୍ପୁରୁ॒କ୍ଷୁମ୍ । ରା॒ୟସ୍ପୋଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ୟ॑ତା॒-ନ୍ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ 5 ॥
ଧିୟ॑-ମ୍ପୂ॒ଷା ଜି॑ନ୍ଵତୁ ଵିଶ୍ଵମି॒ନ୍ଵଃ । ର॒ୟିଗ୍ମ୍ ସୋମୋ॑ ରୟି॒ପତି॑-ର୍ଦଧାତୁ । ଅଵ॑ତୁ ଦେ॒ଵ୍ୟଦି॑ତିର-ନ॒ର୍ଵା । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ୟ॒ନ୍ୟୋ ଭୁଵ॑ନା ଜ॒ଜାନ॑ । ଵିଶ୍ଵ॑ମ॒ନ୍ୟୋ ଅ॑ଭି॒ଚକ୍ଷା॑ଣ ଏତି । ସୋମା॑ପୂଷଣା॒-ଵଵ॑ତ॒-ନ୍ଧିୟ॑-ମ୍ମେ । ୟୁ॒ଵଭ୍ୟାଂ॒-ଵିଁଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜୟେମ ॥ ଉଦୁ॑ତ୍ତ॒ମଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ପାଶ॑ମ॒ସ୍ମଦଵା॑-ଽଧ॒ମଂ-ଵିଁମ॑ଧ୍ୟ॒ମଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଥାୟ । ଅଥା॑ ଵ॒ୟମା॑ଦିତ୍ୟ ଵ୍ର॒ତେ ତଵା-ଽନା॑ଗସୋ॒ ଅଦି॑ତୟେ ସ୍ୟାମ ଅସ୍ତ॑ଭ୍ନା॒ଦ୍ୟାମୃ॑ଷ॒ଭୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମମି॑ମୀତ ଵରି॒ମାଣ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଆ-ଽସୀ॑ଦ॒-ଦ୍ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ସ॒ମ୍ରା-ଡ୍ଵିଶ୍ଵେତ୍ତାନି॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ଵ୍ର॒ତାନି॑ ॥ । ୟ-ତ୍କିଞ୍ଚେ॒ଦଂ-ଵଁ॑ରୁଣ॒ ଦୈଵ୍ୟେ॒ ଜନେ॑-ଽଭିଦ୍ରୋ॒ହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା᳚ଶ୍ଚରା॑ମସି । ଅଚି॑ତ୍ତୀ॒ୟ-ତ୍ତଵ॒ ଧର୍ମା॑ ୟୁୟୋପି॒ମ ମା ନ॒ସ୍ତସ୍ମା॒ ଦେନ॑ସୋ ଦେଵ ରୀରିଷଃ ॥ କି॒ତ॒ଵାସୋ॒ ୟଦ୍ରି॑ ରି॒ପୁର୍ନ ଦୀ॒ଵି ୟଦ୍ଵା॑ ଘା ସ॒ତ୍ୟ ମୁ॒ତୟନ୍ନ ଵି॒ଦ୍ମ । ସର୍ଵା॒ ତା ଵିଷ୍ୟ॑ ଶିଥି॒ରେଵ॑ ଦେ॒ଵାଥା॑ ତେ ସ୍ୟାମ ଵରୁଣ ପ୍ରି॒ୟାସଃ॑ ॥( ) । ଅଵ॑ ତେ॒ ହେଡୋ॑ ଵରୁଣ॒ ନମୋ॑ଭି॒ରଵ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେଭି॑ରୀମହେ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । କ୍ଷୟ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑ମସୁର ପ୍ରଚେତୋ॒ ରାଜ॒ନ୍ନେନାଗ୍ମ୍॑ସି ଶିଶ୍ରଥଃ କୃ॒ତାନି॑ ॥, ତତ୍ତ୍ଵା॑ ୟାମି॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନ॒ସ୍ତଦା ଶା᳚ସ୍ତେ॒ ୟଜ॑ମାନୋ ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ଅହେ॑ଡମାନୋ ଵରୁଣେ॒ହ ବୋ॒ଧ୍ୟୁରୁ॑ଶଗ୍ମ୍ସ॒ ମା ନ॒ ଆୟୁଃ॒ ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ ॥ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନା॒ମଵ॑ସା॒ ନୂତ॑ନେନ ସକ୍ଷୀ॒ମହି॒ ଶର୍ମ॑ଣା॒ ଶନ୍ତ॑ମେନ । ଅ॒ନା॒ଗା॒ସ୍ତ୍ଵେ ଅ॑ଦିତି॒ତ୍ଵେ ତୁ॒ରାସ॑ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦ॑ଧତୁ॒ ଶ୍ରୋଷ॑ମାଣାଃ ॥, ନ ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ଵିଚି॑କିତେ॒ ନ ସ॒ଵ୍ୟା ନ ପ୍ରା॒ଚୀନ॑ମାଦିତ୍ୟା॒ ନୋତ ପ॒ଶ୍ଚା । ପା॒କ୍ୟା॑ ଚିଦ୍ଵସଵୋ ଧୀ॒ର୍ୟା॑ ଚି–ଦ୍ୟୁ॒ଷ୍ମାନୀ॑ତୋ॒ ଅଭ॑ୟ॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॑ରଶ୍ୟାମ୍ ॥ । ଧା॒ରୟ॑ନ୍ତ ଆଦି॒ତ୍ୟାସୋ॒ ଜଗ॒ଥ୍ସ୍ଥା ଦେ॒ଵା ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋ॒ପାଃ । ଦୀ॒ର୍ଘାଧି॑ୟୋ॒ ରକ୍ଷ॑ମାଣା ଅସୁ॒ର୍ୟ॑ମୃ॒ତାଵା॑ନ॒-ଶ୍ଚୟ॑ମାନା ଋ॒ଣାନି॑ ॥, ତି॒ସ୍ରୋ ଭୂମୀ᳚ର୍ଧାରୟ॒-ନ୍ତ୍ରୀଗ୍ମ୍ ରୁ॒ତ ଦ୍ୟୂ-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଵ୍ର॒ତା ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ନ୍ତରେ॑ଷାମ୍ । ଋ॒ତେନା॑-ଽଽଦିତ୍ୟା॒ ମହି॑ ଵୋ ମହି॒ତ୍ଵ-ନ୍ତଦ॑ର୍ୟମନ୍ ଵରୁଣ ମିତ୍ର॒ ଚାରୁ॑ ॥ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପ୍ରତ୍ୟେ॑ତି ସୁ॒ମ୍ନମାଦି॑ତ୍ୟାସୋ॒ ଭଵ॑ତା ମୃଡ॒ୟନ୍ତଃ॑ । ଆ ଵୋ॒-ଽର୍ଵାଚୀ॑ ସୁମ॒ତି ର୍ଵ॑ଵୃତ୍ୟାଦ॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋଶ୍ଚି॒ଦ୍ୟା ଵ॑ରିଵୋ॒ଵିତ୍ତ॒ରା-ଽସ॑ତ୍ ॥ ଶୁଚି॑ର॒ପ-ସ୍ସୂ॒ୟଵ॑ସା॒ ଅଦ॑ବ୍ଧ॒ ଉପ॑ କ୍ଷେତି ଵୃ॒ଦ୍ଧଵ॑ୟା-ସ୍ସୁ॒ଵୀରଃ॑ । ନକି॒ଷ୍ଟ-ଙ୍ଘ୍ନ॒ନ୍ତ୍ୟନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାଦ୍ୟ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟାନା॒-ମ୍ଭଵ॑ତି॒ ପ୍ରଣୀ॑ତୌ ॥ ॥ 6 ॥
(ମ॒ନୀ॒ଷା-ଽସ୍ତୁ॑-ଚ॒-ର୍ତ-ସ୍ୟା॒ସ୍ମେ-କି॑ତ॒ଵାସ॑ ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 – ଵଶାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ତେ ଶୁ॒କ୍ରାସ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟୋ ରଶ୍ମି॒ଵନ୍ତଃ॑ । ସୀଦ॑ନ୍ନାଦି॒ତ୍ୟା ଅଧି॑ ବ॒ର॒ଃଇଷି॑ ପ୍ରି॒ୟେ । କାମେ॑ନ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ରଥ॑-ନ୍ଦି॒ଵୋ ନଃ॑ । ଆୟା᳚ନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମୁପ॑ ନୋ ଜୁଷା॒ଣାଃ ॥ ତେ ସୂ॒ନଵୋ॒ ଅଦି॑ତେଃ ପୀଵ॒ସାମିଷ᳚ମ୍ । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ହର୍ୟନ୍ନୃତେ॒ଜାଃ । ପ୍ର ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॒ ୟଜ॑ମାନାୟ ୟେମୁରେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାଃ କାମ॑-ମ୍ପିତୁ॒ମନ୍ତ॑ମ॒ସ୍ମେ ॥ ଆ ନଃ॑ ପୁ॒ତ୍ରା ଅଦି॑ତେର୍ୟାନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାସଃ॑ ପ॒ଥିଭି॑-ର୍ଦେଵ॒ୟାନୈଃ᳚ ॥ 7 ॥
ଅ॒ସ୍ମେ କାମ॑-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॑ ସ॒ନ୍ନମ॑ନ୍ତଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତ-ଞ୍ଜୁଷନ୍ତାମ୍ ॥ ସ୍କ॒ଭା॒ୟତ॒ ନିର୍-ଋ॑ତି॒ଗ୍ମ୍॒ ସେଧ॒ତାମ॑ତିମ୍ । ପ୍ର ର॒ଶ୍ମିଭି॒-ର୍ୟତ॑ମାନା ଅମୃଦ୍ଧ୍ରାଃ । ଆଦି॑ତ୍ୟାଃ॒ କାମ॒ ପ୍ରୟ॑ତାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କୃତିମ୍ । ଜୁ॒ଷଦ୍ଧ୍ଵ॑-ନ୍ନୋ ହ॒ଵ୍ୟଦା॑ତିଂ-ୟଁଜତ୍ରାଃ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାନ୍-କାମ॒ମଵ॑ସେ ହୁଵେମ । ୟେ ଭୂ॒ତାନି॑ ଜ॒ନୟ॑ନ୍ତୋ ଵିଚି॒ଖ୍ୟୁଃ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ପୁ॒ତ୍ରା ଅଦି॑ତେରୁ॒ପସ୍ଥ᳚ମ୍ । ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇର୍ହ॑ଵି॒ରଦ୍ୟା॑ୟ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 8 ॥
ସ୍ତୀ॒ର୍ଣ-ମ୍ବ॒ର॒ଃଇ-ସ୍ସୀ॑ଦତା ୟ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଧ୍ରା॒ଜା-ସ୍ସେଧ॑ନ୍ତୋ॒ ଅମ॑ତି-ନ୍ଦୁ॒ରେଵା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ମ୍ପୁତ୍ରା ଅଦିତେଃ॒ ପ୍ରୟଗ୍ମ୍॑ସତ । ଆଦି॑ତ୍ୟାଃ॒ କାମ॑ ହ॒ଵିଷୋ॑ ଜୁଷା॒ଣାଃ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ନୟ॑ ସୁ॒ପଥା॑ ରା॒ୟେ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଦେଵ ଵ॒ୟୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ୟୁ॒ୟୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟ॑ସ୍ମ-ଜ୍ଜୁ॑ହୁରା॒ଣମେନଃ॑ । ଭୂୟି॑ଷ୍ଠା-ନ୍ତେ॒ ନମ॑ ଉକ୍ତିଂ-ଵିଁଧେମ ॥ ପ୍ରଵ॑-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରାୟ॑ ଭା॒ନଵେ॑ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ହ॒ଵ୍ୟ-ମ୍ମ॒ତି-ଞ୍ଚା॒ଗ୍ନୟେ॒ ସୁପୂ॑ତମ୍ ॥ 9 ॥
ୟୋ ଦୈଵ୍ୟା॑ନି॒ ମାନୁ॑ଷା ଜ॒ନୂଗ୍ମ୍ଷି॑ । ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ନି ଵି॒ଦ୍ମନା॒ ଜିଗା॑ତି ॥ ଅଚ୍ଛା॒ ଗିରୋ॑ ମ॒ତୟୋ॑ ଦେଵ॒ୟନ୍ତୀଃ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ୟଁ॑ନ୍ତି॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ॒-ମ୍ଭିକ୍ଷ॑ମାଣାଃ । ସୁ॒ସ॒ଦୃଂଶଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ । ହ॒ଵ୍ୟ॒ଵାହ॑ମର॒ତି-ମ୍ମାନୁ॑ଷାଣାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵମ॒ସ୍ମ-ଦ୍ୟୁ॑ୟୋ॒ଦ୍ଧ୍ୟମୀ॑ଵାଃ । ଅନ॑ଗ୍ନିତ୍ରା ଅ॒ଭ୍ୟ॑ମନ୍ତ କୃ॒ଷ୍ଟୀଃ । ପୁନ॑ର॒ସ୍ମଭ୍ୟଗ୍ମ୍॑ ସୁଵି॒ତାୟ॑ ଦେଵ । କ୍ଷାଂ-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ଭିର॒ଜରେ॑ଭି-ର୍ୟଜତ୍ର ॥ 10 ॥
ଅଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ରୟା॒ ନଵ୍ୟୋ॑ ଅ॒ସ୍ମାନ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒ରତି॑ ଦୁ॒ର୍ଗାଣି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ପୂଶ୍ଚ॑ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲା ନ॑ ଉ॒ର୍ଵୀ । ଭଵା॑ ତୋ॒କାୟ॒ ତନ॑ୟାୟ॒ ଶଂ-ୟୋଃ ଁ॥ ପ୍ର କା॑ରଵୋ ମନ॒ନା ଵ॒ଚ୍ୟମା॑ନାଃ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚୀ᳚-ନ୍ନୟଥ ଦେଵ॒ୟନ୍ତଃ॑ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣା॒ଵାଡ୍-ଵା॒ଜିନୀ॒ ପ୍ରାଚ୍ୟେ॑ତି । ହ॒ଵିର୍ଭର॑ନ୍ତ୍ୟ॒ଗ୍ନୟେ॑ ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ ॥ ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନରୋ॑ ନେ॒ମଧି॑ତା ହଵନ୍ତେ॒ ୟତ୍ପାର୍ୟା॑ ୟୁ॒ନଜ॑ତେ॒ ଧିୟ॒ସ୍ତାଃ । ଶୂରୋ॒ ନୃଷା॑ତା॒ ଶଵ॑ସଶ୍ଚକା॒ନ ଆ ଗୋମ॑ତି ଵ୍ର॒ଜେ ଭ॑ଜା॒ ତ୍ଵନ୍ନଃ॑ ॥ ୟୁ॒ଜେ ରଥ॑-ଙ୍ଗ॒ଵେଷ॑ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହରି॑ଭ୍ୟାମ୍ । ଉପ॒ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଜୁଜୁଷା॒ଣ-ମ॑ସ୍ଥୁଃ । ଵିବା॑ଧିଷ୍ଟା॒ସ୍ୟ ରୋଦ॑ସୀ ମହି॒ତ୍ଵା । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାଣ୍ୟ॑ପ୍ର॒ତୀ ଜ॑ଘ॒ନ୍ଵାନ୍ ॥ ॥ ଜ॒ଗୃ॒ଭ୍ଣା ତେ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣମିନ୍ଦ୍ର॒ ହସ୍ତ᳚ମ୍ ॥ 11 ॥
ଵ॒ସୂ॒ୟଵୋ॑ ଵସୁପତେ॒ ଵସୂ॑ନାମ୍ । ଵି॒ଦ୍ମା ହି ତ୍ଵା॒ ଗୋପ॑ତିଗ୍ମ୍ ଶୂର॒ ଗୋନା᳚ମ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍ମ୍ ର॒ୟି-ନ୍ଦାଃ᳚ ॥ ତଵେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ମ॒ଭିତଃ॑ ପଶ॒ଵ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟ-ତ୍ପଶ୍ୟ॑ସି॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଗଵା॑ମସି॒ ଗୋପ॑ତି॒ରେକ॑ ଇନ୍ଦ୍ର । ଭ॒କ୍ଷୀ॒ମହି॑ ତେ॒ ପ୍ରୟ॑ତସ୍ୟ॒ ଵସ୍ଵଃ॑ ॥ ସମି॑ନ୍ଦ୍ର ଣୋ॒ ମନ॑ସା ନେଷି॒ ଗୋଭିଃ॑ । ସଗ୍ମ୍ ସୂ॒ରିଭି॑-ର୍ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ୟା । ସ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଦେ॒ଵକୃ॑ତଂ॒-ୟଁଦସ୍ତି॑ ॥ 12 ॥
ସ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ମ୍॑ ସୁମ॒ତ୍ୟା ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॑ନାମ୍ ॥ ଆ॒ରାଚ୍ଛତ୍ରୁ॒-ମପ॑ବାଧସ୍ଵ ଦୂ॒ରମ୍ । ଉ॒ଗ୍ରୋ ୟ-ଶ୍ଶମ୍ବଃ॑ ପୁରୁହୂତ॒ ତେନ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ଧେ॑ହି॒ ୟଵ॑ମ॒ଦ୍ଗୋମ॑ଦିନ୍ଦ୍ର । କୃ॒ଧୀ ଧିୟ॑-ଞ୍ଜରି॒ତ୍ରେ ଵାଜ॑ରତ୍ନାମ୍ ॥ ଆଵେ॒ଧସ॒-ନ୍ନୀଲ॑ପୃଷ୍ଠ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ଗ୍ମ୍॒ ସଦ॑ନେ ସାଦୟଧ୍ଵମ୍ । ସା॒ଦଦ୍ୟୋ॑ନି॒-ନ୍ଦମ॒ ଆଦୀ॑ଦି॒ଵାଗ୍ମ୍ସ᳚ମ୍ । ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣମରୁ॒ଷଗ୍ମ୍ ସ॑ପେମ ॥ ସ ହି ଶୁଚିଃ॑ ॥ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମ-ଞ୍ଜାୟ॑ମାନଃ । ମ॒ହୋ ଜ୍ୟୋତି॑ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସ॒ପ୍ତାସ୍ୟ॑ସ୍ତୁଵିଜା॒ତୋ ରଵେ॑ଣ । ଵି ସ॒ପ୍ତର॑ଶ୍ମିରଧମ॒ତ୍ତମାଗ୍ମ୍॑ସି ॥ 13 ॥
ବୃହ॒ସ୍ପତି॒-ସ୍ସମ॑ଜୟ॒-ଦ୍ଵସୂ॑ନି । ମ॒ହୋ ଵ୍ର॒ଜା-ନ୍ଗୋମ॑ତୋ ଦେ॒ଵ ଏ॒ଷଃ । ଅ॒ପ-ସ୍ସିଷା॑ସ॒ନ୍-ଥ୍ସୁଵ॒ର ପ୍ର॑ତୀତ୍ତଃ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ର॒ଃଅନ୍ତ୍ୟ॒ମିତ୍ର॑-ମ॒ର୍କୈଃ ॥ ବୃହ॑ସ୍ପତେ॒ ପରି॑ ଦୀୟା॒ ରଥେ॑ନ ରକ୍ଷୋ॒ହା ଽମିତ୍ରାଗ୍ମ୍॑ ଅପ॒ ବାଧ॑ମାନଃ । ପ୍ର॒ଭ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସେନାଃ᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣୋ ୟୁ॒ଧା ଜୟ॑ନ୍ନ॒ସ୍ମାକ॑-ମେଧ୍ୟଵି॒ତା ରଥା॑ନାମ୍ ॥ ଏ॒ଵା ପି॒ତ୍ରେ ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵାୟ॒ ଵୃଷ୍ଣେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞୈର୍ଵି॑ଧେମ॒ ନମ॑ସା ହ॒ଵିର୍ଭିଃ॑ । ବୃହ॑ସ୍ପତେ ସୁପ୍ର॒ଜା ଵୀ॒ରଵ॑ନ୍ତୋ ଵ॒ୟଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟା॑ମ॒ ପତ॑ୟୋ ରୟୀ॒ଣାମ୍ ॥ ॥ ଆ ନୋ॑ ଦି॒ଵୋ ବୃ॑ହ॒ତଃ ପର୍ଵ॑ତା॒ଦା ସର॑ସ୍ଵତୀ ୟଜ॒ତା ଗ॑ନ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞମ୍ । ହଵ॑-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ଜୁ॑ଜୁଷା॒ଣା ଘୃ॒ତାଚୀ॑ ଶ॒ଗ୍ମା-ନ୍ନୋ॒ ଵାଚ॑ମୁଶ॒ତୀ ଶୃ॑ଣୋତୁ ॥ପାଵୀ॑ରଵୀ କ॒ନ୍ୟା॑ ଚି॒ତ୍ରାୟୁ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ଵୀ॒ରପ॑ତ୍ନୀ॒ ଧିୟ॑-ନ୍ଧାତ୍ । ଗ୍ନାଭି॒ରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଗ୍ମ୍ ଶର॒ଣଗ୍ମ୍ ସ॒ଜୋଷା॑ ଦୁରା॒ଧର୍ଷ॑-ଙ୍ଗୃଣ॒ତେ ଶର୍ମ॑ ୟଗ୍ମ୍ସତ୍ ॥ । ଇ॒ମା ଜୁହ୍ଵା॑ନା ୟୁ॒ଷ୍ମଦା ନମୋ॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॒ ସ୍ତୋମଗ୍ମ୍॑ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ । ତଵ॒ ଶର୍ମ॑-ନ୍ପ୍ରି॒ୟତ॑ମେ॒ ଦଧା॑ନାଃ । ଉପ॑ସ୍ଥେୟାମ ଶର॒ଣ-ନ୍ନ ଵୃ॒କ୍ଷମ୍ ॥ ୟସ୍ତେ॒ ସ୍ତନ॑ଶ୍ଶଶ॒ୟ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଉସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମଗ୍ମ୍ ଶି॒ଗ୍ମ୍॒ଷୋସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ହି ଘ॒ର୍ମାୟ॑ ଶି॒ଗ୍ମ୍॒ଷେତ୍ୟା॑ହ । ୟଥା᳚ ବ୍ରୂ॒ୟାଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॑ ଦେ॒ହୀତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ସ୍ତ୍ଵୋପ॑ ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । । ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟ॒ଭି ନୋ॑ ନେଷି॒ ଵସ୍ୟଃ॑ । ମା ପ॑ସ୍ଫରୀଃ॒ ପୟ॑ସା॒ ମା ନ॒ ଆ ଧ॑କ୍ । ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ନ-ସ୍ସ॒ଖ୍ୟା॑ ଵେ॒ଶ୍ୟା॑ ଚ । ମା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷେତ୍ରା॒-ଣ୍ୟର॑ଣାନି ଗନ୍ମ ॥ ॥ ଇ॒ୟଗ୍ମ୍ ଶୁଷ୍ମେ॑ଭିର୍ବିସ॒ଖା ଇ॑ଵାରୁଜତ୍ । ସାନୁ॑ ଗିରୀ॒ଣା-ନ୍ତ॑ଵି॒ଷେଭି॑ରୂ॒ର୍ମିଭିଃ॑ । ପା॒ରା॒ଵ॒ଦ॒ଘ୍ନୀମଵ॑ସେ ସୁଵୃ॒କ୍ତିଭିଃ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒-ମାଵି॑ଵାସେମ ଧୀ॒ତିଭିଃ॑ ॥ 14 ॥
(ଦେ॒ଵ॒ୟାନୈ᳚–ର୍ ଦେ॒ଵାଃ – ସୁପୂ॑ତଂୟଁଜତ୍ର॒-ହସ୍ତ॒-ମସ୍ତି॒-ତମାଗ୍॑-ସ୍ୟୂ॒ର୍ମିଭି॒-ର୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 – ସୌମ୍ୟାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ସୋମୋ॑ ଧେ॒ନୁଗ୍ମ୍ ସୋମୋ॒ ଅର୍ଵ॑ନ୍ତମା॒ଶୁମ୍ । ସୋମୋ॑ ଵୀ॒ର-ଙ୍କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ୟ॑-ନ୍ଦଦାତୁ । ସା॒ଦ॒ନ୍ୟଂ॑-ଵିଁଦ॒ଥ୍ୟଗ୍ମ୍॑ ସ॒ଭେୟ᳚ମ୍ । ପି॒ତୁ॒-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ଣଂ॒-ୟୋଁ ଦଦା॑ଶଦସ୍ମୈ ॥ ଅଷା॑ଢଂ-ୟୁଁ॒ଥ୍ସୁ ପୃତ॑ନାସୁ॒ ପପ୍ରି᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵ॒ର୍॒ଷାମ॒ଫ୍ସ୍ଵାଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑ସ୍ୟ ଗୋ॒ପାମ୍ । ଭ॒ରେ॒ଷୁ॒ଜାଗ୍ମ୍ ସୁ॑କ୍ଷି॒ତିଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଶ୍ରଵ॑ସମ୍ । ଜୟ॑ନ୍ତ॒-ନ୍ତ୍ଵାମନୁ॑ ମଦେମ ସୋମ ॥ ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ସୋ॑ମ॒ କ୍ରତୁ॑ଭିଃ ॥ ୟା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ହ॒ଵିଷା॒ ୟଜ॑ନ୍ତି॒ ତା ତେ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ପରି॒ଭୂର॑ସ୍ତୁ ୟ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍ଗ॑ୟ॒ସ୍ଫାନଃ॑ ପ୍ର॒ତର॑ଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀରୋ-ଽଵୀ॑ରହା॒ ପ୍ରଚ॑ରା ସୋମ॒ ଦୁର୍ୟା॒ନ॥ ତ୍ଵମି॒ମା ଓଷ॑ଧୀ-ସ୍ସୋମ॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ । ତ୍ଵମ॒ପୋ ଅ॑ଜନୟ॒ସ୍ତ୍ଵ-ଙ୍ଗାଃ । ତ୍ଵମାତ॑ତନ୍ଥୋ॒ର୍ଵ॑ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ତ୍ଵ-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ ଵିତମୋ॑ ଵଵର୍ଥ ॥ 15 ॥
ୟା ତେ॒ ଧାମା॑ନି ଦି॒ଵି ୟା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାମ୍ । ୟା ପର୍ଵ॑ତେ॒ଷ୍ଵୋଷ॑ଧୀଷ୍ଵ॒ଫ୍ସୁ । ତେଭି॑ର୍ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ସ୍ସୁ॒ମନା॒ ଅହେ॑ଡନ୍ନ୍ । ରାଜନ୍᳚-ଥ୍ସୋମ॒ ପ୍ରତି॑ ହ॒ଵ୍ୟା ଗୃ॑ଭାୟ ॥ ଵିଷ୍ଣୋ॒ର୍ନୁକଂ॑-ଵୀଁ॒ର୍ୟା॑ଣି॒ ପ୍ର ଵୋ॑ଚଂ॒-ୟଃ ଁପାର୍ଥି॑ଵାନି ଵିମ॒ମେ ରଜାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ୟୋ ଅସ୍କ॑ଭାୟ॒ଦୁତ୍ତ॑ରଗ୍ମ୍ ସ॒ଧସ୍ଥଂ॑-ଵିଁଚକ୍ରମା॒ଣ ସ୍ତ୍ରେ॒ଧୋରୁ॑ଗା॒ୟୋ ଵିଷ୍ଣୋ॑ ର॒ରାଟ॑ମସି॒ ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ଶ୍ଶ୍ନ୍ୟପ୍ତ୍ରେ᳚ ସ୍ଥୋ॒ ଵିଷ୍ଣୋ॒-ସ୍ସ୍ୟୂର॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣୋ᳚-ର୍ଧ୍ରୁ॒ଵମ॑ସି ଵୈଷ୍ଣ॒ଵମ॑ସି॒ ଵିଷ୍ଣ॑ଵେ ତ୍ଵା ॥ ତଦ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟମ॒ଭି ପାଥୋ॑ ଅଶ୍ୟାମ୍ । ନରୋ॒ ୟତ୍ର॑ ଦେଵ॒ୟଵୋ॒ ମଦ॑ନ୍ତି । ଉ॒ରୁ॒କ୍ର॒ମସ୍ୟ॒ ସ ହି ବନ୍ଧୁ॑ରି॒ତ୍ଥା । ଵିଷ୍ଣୋଃ᳚ ପ॒ଦେ ପ॑ର॒ମେ ମଧ୍ଵ॒ ଉଥ୍ସଃ॑ ॥ । ପ୍ରତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁ॑-ସ୍ସ୍ତଵତେ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ୟ । ମୃ॒ଗୋ ନ ଭୀ॒ମଃ କୁ॑ଚ॒ରୋ ଗି॑ରି॒ଷ୍ଠାଃ । ୟସ୍ୟୋ॒ରୁଷୁ॑ ତ୍ରି॒ଷୁ ଵି॒କ୍ରମ॑ଣେଷୁ । ଅଧି॑କ୍ଷି॒ୟନ୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ॥ ॥ ପ॒ରୋ ମାତ୍ର॑ୟା ତ॒ନୁଵା॑ ଵୃଧାନ । ନ ତେ॑ ମହି॒ତ୍ଵ-ମନ୍ଵ॑ଶ୍ନୁଵନ୍ତି । ଉ॒ଭେ ତେ॑ ଵିଦ୍ମ॒ ରଜ॑ସୀ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଵିଷ୍ଣୋ॑ ଦେଵ॒ ତ୍ଵମ୍ । ପ॒ର॒ମସ୍ୟ॑ ଵିଥ୍ସେ ॥ 16 ॥
ଵିଚ॑କ୍ରମେ ପୃଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରା॑ୟ॒ ଵିଷ୍ଣୁ॒-ର୍ମନୁ॑ଷେ ଦଶ॒ସ୍ୟନ୍ନ୍ । ଧ୍ରୁ॒ଵାସୋ॑ ଅସ୍ୟ କୀ॒ରୟୋ॒ ଜନା॑ସଃ । ଉ॒ରୁ॒କ୍ଷି॒ତିଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଜନି॑ମା ଚକାର ॥ ତ୍ରିର୍ଦେ॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀମେ॒ଷ ଏ॒ତାମ୍ । ଵିଚ॑କ୍ରମେ ଶ॒ତର୍ଚ॑ସ-ମ୍ମହି॒ତ୍ଵା । ପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁ॑-ରସ୍ତୁ ତ॒ଵସ॒ସ୍ତ ଵୀ॑ୟାନ୍ । ତ୍ଵେ॒ଷଗ୍ଗ୍ ହ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ସ୍ଥଵି॑ରସ୍ୟ॒ ନାମ॑ ॥ ॥ ଆ ତେ॑ ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରୋ॒ତ୍ୟୁ॑ଗ୍ର॒ ସମ॑ନ୍ୟଵୋ॒ ୟ-ଥ୍ସ॒ମର॑ନ୍ତ॒ ସେନାଃ᳚ । ପତା॑ତି ଦି॒ଦ୍ୟୁନ୍ନର୍ୟ॑ସ୍ୟ ବାହୁ॒ଵୋର୍ମା ତେ॒ ମନୋ॑ ଵିଷ୍ଵ॒ଦ୍ରିୟ॒ଗ୍ଵି ଚା॑ରୀତ୍ ॥ ୟୋ ଜା॒ତ ଏ॒ଵ ପ୍ର॑ଥ॒ମୋ ମନ॑ସ୍ଵା-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନ୍ କ୍ରତୁ॑ନା ପ॒ର୍ୟଭୂ॑ଷତ୍ । ୟସ୍ୟ॒ ଶୁଷ୍ମା॒ଦ୍ରୋଦ॑ସୀ॒ ଅଭ୍ୟ॑ସେତା-ନ୍ନୃ॒ମ୍ଣସ୍ୟ॑ ମ॒ହ୍ନା ସ ଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ । ଅ॒ଭି ଗୋ॒ତ୍ରାଣି॒ ସହ॑ସା॒ ଗାହ॑ମାନୋ-ଽଦା॒ୟୋ ଵୀ॒ର-ଶ୍ଶ॒ତମ॑ନ୍ୟୁ॒ରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଦୁ॒ଶ୍ଚ୍ୟ॒ଵ॒ନଃ ପୃ॑ତନା॒ଷାଡ॑ ୟୁ॒ଧ୍ୟୋ᳚-ସ୍ମାକ॒ଗ୍ମ୍॒ ସେନା॑ ଅଵତୁ॒ ପ୍ର ୟୁ॒ଥ୍ସୁ ॥ ॥ ଆଭି॒-ସ୍ସ୍ପୃଧୋ॑ ମିଥ॒ତୀ- ରରି॑ଷଣ୍ୟନ୍ନ୍ । ଅ॒ମିତ୍ର॑ସ୍ୟ ଵ୍ୟଥୟା ମ॒ନ୍ୟୁମି॑ନ୍ଦ୍ର । ଆଭି॒ର୍ଵିଶ୍ଵା॑ ଅଭି॒ୟୁଜୋ॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ । ଆର୍ୟା॑ୟ॒ ଵିଶୋ-ଽଵ॑ତାରୀ॒ର୍ଦାସୀଃ᳚ ॥ ଅ॒ୟଗ୍ମ୍ ଶୃ॑ଣ୍ଵେ॒ ଅଧ॒ ଜୟ॑ନ୍ନୁ॒ତ ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ଅ॒ୟମୁ॒ତ ପ୍ରକୃ॑ଣୁତେ ୟୁ॒ଧା ଗାଃ । ୟ॒ଦା ସ॒ତ୍ୟ-ଙ୍କୃ॑ଣୁ॒ତେ ମ॒ନ୍ୟୁମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ॥ 17 ॥
ଵିଶ୍ଵ॑-ନ୍ଦୃ॒ଢ-ମ୍ଭ॑ୟତ॒ ଏଜ॑ଦସ୍ମାତ୍ ॥ ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧା-ମ॑କ୍ଷର॒ନ୍ନାପୋ॑ ଅସ୍ୟ । ଅଵ॑ର୍ଧତ॒ ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ ଆ ନା॒ଵ୍ୟା॑ନାମ୍ । ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀ॒ଚୀନେ॑ନ॒ ମନ॑ସା॒ ତମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଓଜି॑ଷ୍ଠେନ । ହନ୍ମ॑ନା-ଽହନ୍ନ॒ଭିଦ୍ୟୂନ୍ ॥ ମ॒ରୁତ୍ଵ॑ନ୍ତଂ-ଵୃଁଷ॒ଭଂ-ଵାଁ॑ଵୃଧା॒ନମ୍ । ଅକ॑ଵାରି-ନ୍ଦି॒ଵ୍ୟଗ୍ମ୍ ଶା॒ସମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ଵି॒ଶ୍ଵା॒ସାହ॒ମଵ॑ସେ॒ ନୂତ॑ନାୟ । ଉ॒ଗ୍ରଗ୍ମ୍ ସ॑ହୋ॒ଦାମି॒ହ ତଗ୍ମ୍ ହୁ॑ଵେମ ॥ ଜନି॑ଷ୍ଠା ଉ॒ଗ୍ର-ସ୍ସହ॑ସେ ତୁ॒ରାୟ॑ ॥ 18 ॥
ମ॒ନ୍ଦ୍ର ଓଜି॑ଷ୍ଠୋ ବହୁ॒ଲାଭି॑ମାନଃ । ଅଵ॑ର୍ଧ॒ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ରୁତ॑ଶ୍ଚି॒ଦତ୍ର॑ । ମା॒ତା ୟ-ଦ୍ଵୀ॒ର-ନ୍ଦ॒ଧନ॒ଦ୍ଧନି॑ଷ୍ଠା ॥ କ୍ଵ॑ ସ୍ୟା ଵୋ॑ ମରୁତ-ସ୍ସ୍ଵ॒ଧା-ଽଽସୀ᳚ତ୍ । ୟ-ନ୍ମାମେକଗ୍ମ୍॑ ସ॒ମଧ॑ତ୍ତାହି॒ହତ୍ୟେ᳚ । ଅ॒ହଗ୍ଗ୍ ହ୍ୟୁ॑ଗ୍ରସ୍ତ॑ଵି॒ଷ-ସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ॒ ଶତ୍ରୋ॒ରନ॑ମଂ-ଵଁଧ॒ସ୍ନୈଃ ॥ ଵୃ॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ଶ୍ଵ॒ସଥା॒ଦୀଷ॑ମାଣାଃ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଅ॑ଜହୁ॒ର୍ୟେ ସଖା॑ୟଃ । ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରିନ୍ଦ୍ର ସ॒ଖ୍ୟ-ନ୍ତେ॑ ଅସ୍ତୁ ॥ 19 ॥
ଅଥେ॒ମା ଵିଶ୍ଵାଃ॒ ପୃତ॑ନା ଜୟାସି ॥ ଵଧୀଂ᳚-ଵୃଁ॒ତ୍ର-ମ୍ମ॑ରୁତ ଇନ୍ଦ୍ରି॒ୟେଣ॑ । ସ୍ଵେନ॒ ଭାମେ॑ନ ତଵି॒ଷୋ ବ॑ଭୂ॒ଵାନ୍ । ଅ॒ହମେ॒ତା ମନ॑ଵେ ଵି॒ଶ୍ଵଶ୍ଚ॑ନ୍ଦ୍ରାଃ । ସୁ॒ଗା ଅ॒ପଶ୍ଚ॑କର॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ ସ ୟୋ ଵୃଷା॒ ଵୃଷ୍ଣି॑ୟେଭି॒-ସ୍ସମୋ॑କାଃ । ମ॒ହୋ ଦି॒ଵଃ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଶ୍ଚ॑ ସ॒ମ୍ରାଟ୍ । ସ॒ତୀ॒ନସ॑ତ୍ତ୍ଵା॒ ହଵ୍ୟୋ॒ ଭରେ॑ଷୁ । ମ॒ରୁତ୍ଵା᳚ନ୍ନୋ ଭଵ॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ର॑ ଊ॒ତୀ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ତର-ଦ୍ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ୟେ᳚ ॥ 20 ॥
ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ୟୋ ମ॒ଘଵା॒ ଶୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅନ୍ଵେ॑ନଂ॒-ଵିଁଶୋ॑ ଅମଦନ୍ତ ପୂ॒ର୍ଵୀଃ । ଅ॒ୟଗ୍ମ୍ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ ଏ॒ଵ ଵୀ॒ର-ସ୍ସ ଉ॑ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଵାନ୍ । ସ ଏ॑କରା॒ଜୋ ଜଗ॑ତଃ ପର॒ସ୍ପାଃ । ୟ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥା॑ ଭଵଦ୍ଦମି॒ତା-ଽଭିକ୍ର॑ତୂନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ୟ ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର-ନ୍ତୀ॒ର୍ତ୍ଵା ଦା॑ନ॒ଵଂ-ଵଁଜ୍ର॑ବାହୁଃ ॥ 21 ॥
ଦିଶୋ॑-ଽଦୃଗ୍ମ୍ ହଦ୍ଦୃଗ୍ମ୍ହି॒ତା ଦୃଗ୍ମ୍ହ॑ଣେନ ॥ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣା॒ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ୟ॒ଦା ଵୃ॒ତ୍ରମତ॑ର॒ଚ୍ଛୂର॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଥୈ॑କରା॒ଜୋ ଅ॑ଭଵ॒ଜ୍ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାଞ୍ଛ॑ମ୍ବର॒ହତ୍ୟ॑ ଆଵତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑- ମଭଵ-ତ୍ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞେ ହ॒ଵିଷା॑ ଵାଵୃଧା॒ନଃ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॒ ଅଭ॑ୟ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶର୍ମ॑ ୟଗ୍ମ୍ସତ୍ ॥ ୟ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସିନ୍ଧୂ॒ଗ୍ମ୍॒ ରଦ॑ଧାତ୍-ପୃଥି॒ଵ୍ୟାମ୍ । ୟ-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ଲୋ॒କାନକୃ॑ଣୋ॒-ଦ୍ଦିଶ॑ଶ୍ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ହ॒ଵିଷ୍ମା॒ନ୍-ଥ୍ସଗ॑ଣୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॑ । ଵୃ॒ତ୍ର॒ତୂର୍ଣୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମି॒ହୋପ॑ୟାସତ୍ ॥ 22 ॥
(ଵ॒ଵ॒ର୍ଥ॒ – ଵି॒ଥ୍ସ॒ – ଇନ୍ଦ୍ର॑ – ସ୍ତୁ॒ରା – ୟା᳚ସ୍ତୁ॒ – ଵୃତ୍ର॒ତୂର୍ୟେ॒ – ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ – ପୃଥି॒ଵ୍ୟା-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 – ଅଭିମାତିହୈନ୍ଦ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଇନ୍ଦ୍ର॒-ସ୍ତର॑ସ୍ଵା-ନଭିମାତି॒ହୋଗ୍ରଃ । ହିର॑ଣ୍ୟଵାଶୀ-ରିଷି॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର॒.ଷାଃ । ତସ୍ୟ॑ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॑ମ॒ତୌ ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ । ଅପି॑ ଭ॒ଦ୍ରେ ସୌ॑ମନ॒ସେ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣୋ॒ ଅଭ॑ୟ-ଙ୍କୃଣୋତୁ । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହେନ୍ଦ୍ରଃ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ଜି॒ଷ୍ଣୁଃ । ସ ନ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ତ୍ରି॒ଵରୂ॑ଥଂ॒-ଵିଁୟଗ୍ମ୍॑ସତ୍ । ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତୁହି ଵ॒ଜ୍ରିଣ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑ପୃଷ୍ଠମ୍ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ୟ ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିର୍ନଃ॑ ॥ 23 ॥
ହ॒ତ୍ଵା-ଽଭିମା॑ତୀଃ॒ ପୃତ॑ନା॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ଵାନ୍ । ଅଥାଭ॑ୟ-ଙ୍କୃଣୁହି ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ନଃ ॥ ସ୍ତୁ॒ହି ଶୂରଂ॑-ଵଁ॒ଜ୍ରିଣ॒-ମପ୍ର॑ତୀତମ୍ (ମପ୍ର॑ତୀତ୍ତମ୍) । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହନ॑-ମ୍ପୁରୁହୂ॒ତମିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ୟ ଏକ॒ ଇଚ୍ଛ॒ତପ॑ତି॒ର୍ଜନେ॑ଷୁ । ତସ୍ମା॒ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॑ମଧି॒ପାଃ ପୁ॒ରୋହି॑ତଃ । ଦି॒ଶା-ମ୍ପତି॑ରଭଵ-ଦ୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ । ଅ॒ଭି॒ମା॒ତି॒ହା ତ॑ଵି॒ଷସ୍ତୁଵି॑ଷ୍ମାନ୍ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରଂ-ଵୃଁଷ॑ଣଗ୍ମ୍ ର॒ୟି-ନ୍ଦା᳚ତ୍ ॥ 24 ॥
ୟ ଇ॒ମେ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ମ॑ହି॒ତ୍ଵା । ବଲେ॒ନାଦୃଗ୍ମ୍॑ହଦଭିମାତି॒ହେନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ସ ନୋ॑ ହ॒ଵିଃ ପ୍ରତି॑ଗୃଭ୍ଣାତୁ ରା॒ତୟେ᳚ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ନି॑ଧି॒ପା ନୋ॑ ଅଵ୍ୟାତ୍ ॥ ଅନ॑ଵସ୍ତେ॒ ରଥ॒ମଶ୍ଵା॑ୟ ତକ୍ଷ॒ନ୍-ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵଜ୍ର॑-ମ୍ପୁରୁହୂତ ଦ୍ୟୁ॒ମନ୍ତ᳚ମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମାଣ॒ ଇନ୍ଦ୍ର॑-ମ୍ମ॒ହୟ॑ନ୍ତୋ ଅ॒ର୍କୈରଵ॑ର୍ଧୟ॒ନ୍ନହ॑ୟେ॒ ହନ୍ତ॒ ଵା ଉ॑ ॥ ଵୃଷ୍ଣେ॒ ୟ-ତ୍ତେ॒ ଵୃଷ॑ଣୋ ଅ॒ର୍କମର୍ଚା॒ନିନ୍ଦ୍ର॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଅଦି॑ତି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ନ॒ଶ୍ଵାସୋ॒ ୟେ ପ॒ଵୟୋ॑-ଽର॒ଥା ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଷିତା ଅ॒ଭ୍ୟଵ॑ର୍ତନ୍ତ॒ ଦସ୍ୟୂନ୍॑ ॥ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ୟ॒ ନୁ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ଣି॒ ପ୍ରଵୋ॑ଚମ୍ । ୟାନି॑ ଚ॒କାର॑ ପ୍ରଥ॒ମାନି॑ ଵ॒ଜ୍ରୀ ॥ ଅହ॒-ନ୍ନହି॒ମନ୍ଵ॒ପସ୍ତ॑ତର୍ଦ । ପ୍ର ଵ॒କ୍ଷଣା॑ ଅଭିନ॒-ତ୍ପର୍ଵ॑ତାନାମ୍ ॥ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ୟା॒ତୋ-ଽଵ॑ସିତସ୍ୟ॒ ରାଜା᳚ । ଶମ॑ସ୍ୟ ଚ ଶୃ॒ଙ୍ଗିଣୋ॒ ଵଜ୍ର॑ବାହୁଃ । ସେଦୁ॒ ରାଜା᳚ କ୍ଷେତି ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅ॒ରାନ୍ନ ନେ॒ମିଃ ପରି॒ତା ବ॑ଭୂଵ ॥ 25 ॥
ଅ॒ଭି ସି॒ଦ୍ଧ୍ମୋ ଅ॑ଜିଗାଦସ୍ୟ॒ ଶତ୍ରୂନ୍॑ । ଵି ତି॒ଗ୍ମେନ॑ ଵୃଷ॒ଭେଣା॒ ପୁରୋ॑-ଽଭେତ୍ । ସଂ-ଵଁଜ୍ରେ॑ଣାସୃଜ-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ପ୍ର ସ୍ଵା-ମ୍ମ॒ତିମ॑ତିର॒ଚ୍ଛାଶ॑ଦାନଃ ॥ ଵିଷ୍ଣୁ॑-ନ୍ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣମୂ॒ତୟେ॒ ଭଗ᳚ମ୍ । ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପୟା॑ ୟଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ତା ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମାଗ॑ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵଧେ॑ନା । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ଦ॒ସ୍ମେ ଦ୍ରଵି॑ଣେ॒ହ ଧ॑ତ୍ତମ୍ ॥ ମେଦ॑ସା ଦେ॒ଵା ଵ॒ପୟା॑ ୟଜଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁ॑-ଞ୍ଚ ଦେ॒ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣ-ଞ୍ଚ ରା॒ତିମ୍ ॥ 26 ॥
ତା ନୋ॒ ଅମୀ॑ଵା ଅପ॒ବାଧ॑ମାନୌ । ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞ-ଞ୍ଜୁ॒ଷମା॑ଣା॒ଵୁପେତ᳚ମ୍ ॥ ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ୟୁ॒ଵମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାୟ॑ ନଃ । ଵି॒ଶେ ଜନା॑ୟ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛତମ୍ । ଦୀ॒ର୍ଘପ୍ର॑ୟଜ୍ୟୂ ହ॒ଵିଷା॑ ଵୃଧା॒ନା । ଜ୍ୟୋତି॒ଷା-ଽରା॑ତୀର୍ଦହତ॒-ନ୍ତମାଗ୍ମ୍॑ସି ॥ ୟୟୋ॒ରୋଜ॑ସା ସ୍କଭି॒ତା ରଜାଗ୍ମ୍॑ସି । ଵୀ॒ର୍ୟେ॑ଭି-ର୍ଵୀ॒ରତ॑ମା॒ ଶଵି॑ଷ୍ଠା । ୟା ପତ୍ୟେ॑ତେ॒ ଅପ୍ର॑ତୀତ୍ତା॒ ସହୋ॑ଭିଃ । ଵିଷ୍ଣୂ॑ ଅଗ॒ନ୍ଵରୁ॑ଣା ପୂ॒ର୍ଵହୂ॑ତୌ ॥ 27 ॥
ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା ଵଭିଶସ୍ତି॒ପା ଵା᳚ମ୍ । ଦେ॒ଵା ୟ॑ଜନ୍ତ ହ॒ଵିଷା॑ ଘୃ॒ତେନ॑ । ଅପାମୀ॑ଵାଗ୍ମ୍ ସେଧତଗ୍ମ୍ ର॒କ୍ଷସ॑ଶ୍ଚ । ଅଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନାୟ॒ ଶଂ-ୟୋଃ ଁ॥ ଅ॒ଗ୍ମ୍॒ହୋ॒ମୁଚା॑ ଵୃଷ॒ଭା ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ମା॒ ଶଚି॑ଷ୍ଠା । ଵିଷ୍ଣୂ॑ଵରୁଣା॒ ପ୍ରତି॑ହର୍ୟତ-ନ୍ନଃ । ଇ॒ଦ-ନ୍ନରା॒ ପ୍ରୟ॑ତମୂ॒ତୟେ॑ ହ॒ଵିଃ ॥ ମ॒ହୀ ନୁ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଇ॒ହ ଜ୍ୟେଷ୍ଠେ᳚ । ରୁ॒ଚା ଭ॑ଵତାଗ୍ମ୍ ଶୁ॒ଚୟ॑ଦ୍ଭି-ର॒ର୍କୈଃ ॥ 28 ॥
ୟଥ୍ସୀଂ॒-ଵଁରି॑ଷ୍ଠେ ବୃହ॒ତୀ ଵି॑ମି॒ନ୍ଵନ୍ନ୍ । ନୃ॒ଵଦ୍ଭ୍ୟୋ॒-ଽକ୍ଷା ପ॑ପ୍ରଥା॒ନେଭି॒ରେଵୈଃ᳚ ॥ ପ୍ର ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଜେ ପି॒ତରା॒ ନଵ୍ୟ॑ସୀଭିଃ । ଗୀ॒ର୍ଭିଃ କୃ॑ଣୁଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଦ॑ନେ ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ଆ ନୋ᳚ ଦ୍ୟାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଦୈଵ୍ୟେ॑ନ । ଜନେ॑ନ ୟାତ॒-ମ୍ମହି॑ ଵାଂ॒-ଵଁରୂ॑ଥମ୍ ॥ ସ ଇଥ୍ସ୍ଵପା॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵାସ । ୟ ଇ॒ମେ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜ॒ଜାନ॑ । ଉ॒ର୍ଵୀ ଗ॑ଭୀ॒ରେ ରଜ॑ସୀ ସୁ॒ମେକେ᳚ । ଅ॒ଵ॒ଗ୍ମ୍॒ଶେ ଧୀର॒-ଶ୍ଶଚ୍ୟା॒ ସମୈ॑ରତ୍ ॥ 29 ॥
ଭୂରି॒-ନ୍ଦ୍ଵେ ଅଚ॑ରନ୍ତୀ॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ପ॒ଦ୍ଵନ୍ତ॒-ଙ୍ଗର୍ଭ॑ମ॒ପଦୀ॑ ଦଧାତେ । ନିତ୍ୟ॒-ନ୍ନ ସୂ॒ନୁ-ମ୍ପି॒ତ୍ରୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ତ-ମ୍ପି॑ପୃତଗ୍ମ୍ ରୋଦସୀ ସତ୍ୟ॒ଵାଚ᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ଦ-ନ୍ଦ୍ୟା॑ଵାପୃଥିଵୀ ସ॒ତ୍ୟମ॑ସ୍ତୁ । ପିତ॒-ର୍ମାତ॒-ର୍ୟଦି॒ହୋପ॑ବ୍ରୁ॒ଵେ ଵା᳚ମ୍ । ଭୂ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମଵ॒ମେ ଅଵୋ॑ଭିଃ । ଵିଦ୍ୟାମେ॒ଷଂ-ଵୃଁ॒ଜନ॑-ଞ୍ଜୀ॒ରଦା॑ନୁମ୍ ॥ ଉ॒ର୍ଵୀ ପୃ॒ଥ୍ଵୀ ବ॑ହୁ॒ଲେ ଦୂ॒ରେ ଅ॑ନ୍ତେ । ଉପ॑ବ୍ରୁଵେ॒ ନମ॑ସା ୟ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ । ଦଧା॑ତେ॒ ୟେ ସୁ॒ଭଗେ॑ ସୁ॒ପ୍ରତୂ᳚ର୍ତୀ । ଦ୍ୟାଵା॒ ରକ୍ଷ॑ତ-ମ୍ପୃଥି॒ଵୀ ନୋ॒ ଅଭ୍ଵା᳚ତ୍ ॥ ୟା ଜା॒ତା ଓଷ॑ଧୟୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॑ସ୍ତ୍ରିୟୁ॒ଗ-ମ୍ପୁ॒ରା । ମନ୍ଦା॑ମି ବ॒ଭ୍ରୂଣା॑ମ॒ହଗ୍ମ୍ ଶ॒ତ-ନ୍ଧାମା॑ନି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ॥, ଅତି॒ ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପରି॒ଷ୍ଠା-ସ୍ସ୍ତେ॒ନ ଇ॑ଵ ଵ୍ର॒ଜମ॑କ୍ରମୁଃ । ଓଷ॑ଧୟଃ॒ ପ୍ରାଚୁ॑ଚ୍ୟଵୁ॒ ର୍ୟ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ତ॒ନୁଵା॒ଗ୍ମ୍॒ ରପଃ॑ ॥ । ୟା ଓଷ॑ଧୟ॒-ସ୍ସୋମ॑ରାଜ୍ଞୀଃ॒ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟାଃ ପୃଥି॒ଵୀମନୁ॑ । ତାସା॒-ନ୍ତ୍ଵମ॑ସ୍ୟୁତ୍ତ॒ମା ପ୍ରଣୋ॑ ଜୀ॒ଵାତ॑-ଵେସୁଵ ॥ ଅ॒ଶ୍ଵା॒ଵ॒ତୀଗ୍ମ୍ ସୋ॑ମଵ॒ତୀ ମୂ॒ର୍ଜୟ॑ନ୍ତୀ॒ ମୁଦୋ॑ଜସମ୍ । ଆ ଵି॑ଥ୍ସି॒ ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୀର॒ସ୍ମା ଅ॑ରି॒ଷ୍ଟତା॑ତୟେ ॥ । ଓଷ॑ଧୀ॒ରିତି॑ ମାତର॒-ସ୍ତଦ୍ଵୋ॑ ଦେଵୀ॒-ରୁପ॑ ବ୍ରୁଵେ । ରପାଗ୍ମ୍॑ସି ଵିଘ୍ନ॒ତୀରି॑ତ॒ ରପ॑ଶ୍ଚା॒ତୟ॑ମାନାଃ ॥ ଅ॒ନ୍ୟା ଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ୟାମ॑ଵ-ତ୍ଵ॒ନ୍ୟା-ଽନ୍ୟସ୍ୟା॒ ଉପା॑ଵତ । ତା-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଓଷ॑ଧୟ-ସ୍ସଂଵିଁଦା॒ନା ଇ॒ଦ-ମ୍ମେ॒ ପ୍ରାଵ॑ତା॒ ଵଚଃ॑ ॥ ॥ 30 ॥
(ହ॒ଵିର୍ନୋ॑ – ଦା-ଦ୍- ବଭୂଵ – ରା॒ତିଂ – ପୂ॒ର୍ଵହୂ॑ତା – ଵ॒ର୍କୈ – ରୈ॑ର – ଦ॒ସ୍ମି-ନ୍ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 – ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମ॒-ନ୍ନଵ॑ଜାତ-ମ॒ଦ୍ୟେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ । ଉ॒ଭା ହି ଵାଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ହଵା॒ ଜୋହ॑ଵୀମି॒ ତା ଵାଜଗ୍ମ୍॑ ସ॒ଦ୍ୟ ଉ॑ଶ॒ତେ ଧେଷ୍ଠା᳚ ॥, ଶ୍ନଥ॑-ଦ୍ଵୃ॒ତ୍ରମୁ॒ତ ସ॑ନୋତି॒ ଵାଜ॒ମିନ୍ଦ୍ରା॒ ୟୋ ଅ॒ଗ୍ନୀ ସହୁ॑ରୀ ସପ॒ର୍ୟାତ୍ । ଇ॒ର॒ଜ୍ୟନ୍ତା॑ ଵସ॒ଵ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଭୂରେ॒-ସ୍ସହ॑ସ୍ତମା॒ ସହ॑ସା ଵାଜ॒ୟନ୍ତା᳚ ॥ । ଉ॒ଭା ଵା॑ମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଆହୁ॒ଵଧ୍ୟା॑ ଉ॒ଭା ରାଧ॑ସ-ସ୍ସ॒ହ ମା॑ଦ॒ୟଧ୍ୟୈ᳚ । ଉ॒ଭା ଦା॒ତାରା॑ଵି॒ଷାଗ୍ମ୍ ର॑ୟୀ॒ଣାମୁ॒ଭା ଵାଜ॑ସ୍ୟ ସା॒ତୟେ॑ ହୁଵେ ଵାମ୍ ॥,ପ୍ର ଚ॑ର୍ଷ॒ଣିଭ୍ୟଃ॑ ପୃତନା॒ ହଵେ॑ଷୁ॒ ପ୍ର ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟା ରି॑ରିଚାଥେ ଦି॒ଵଶ୍ଚ॑ । ପ୍ର ସିନ୍ଧୁ॑ଭ୍ୟଃ॒ ପ୍ରଗି॒ରିଭ୍ୟୋ॑ ମହି॒ତ୍ଵା ପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॒ନା-ଽତ୍ୟ॒ନ୍ୟା ॥ । ଆ ଵୃ॑ତ୍ରହଣା ଵୃତ୍ର॒ହଭି॒-ଶ୍ଶୁଷ୍ମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ୟା॒ତ-ନ୍ନମୋ॑ଭିରଗ୍ନେ ଅ॒ର୍ଵାକ୍ । ୟୁ॒ଵଗ୍ମ୍ ରାଧୋ॑ଭି॒ରକ॑ଵେଭିରିନ୍ଦ୍ର । ଅଗ୍ନେ॑ ଅ॒ସ୍ମେ ଭ॑ଵତମୁତ୍ତ॒ମେଭିଃ॑ ॥ ଗୀ॒ର୍ଭି-ର୍ଵିପ୍ରଃ॒ ପ୍ରମ॑ତିମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ । ଈ॒॑ ର॒ୟିଂ-ୟଁ॒ଶସ॑-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ଭାଜ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ସୁଵଜ୍ରା । ପ୍ରଣୋ॒ ନଵ୍ୟେ॑ଭିସ୍ତିରତ-ନ୍ଦେ॒ଷ୍ଣୈଃ ॥ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ପତେ॒ ତ୍ଵମ॒ସ୍ୟ ୟ॒ନ୍ତା । ସୂ॒କ୍ତସ୍ୟ॑ ବୋଧି॒ ତନ॑ୟ-ଞ୍ଚ ଜିନ୍ଵ । ଵିଶ୍ଵ॒-ନ୍ତ-ଦ୍ଭ॒ଦ୍ରଂ-ୟଁଦ॒ଵନ୍ତି॑ ଦେ॒ଵାଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ସ ଈଗ୍ମ୍॑ ସ॒ତ୍ୟେଭି॒-ସ୍ସଖି॑ଭି-ଶ୍ଶୁ॒ଚଦ୍ଭିଃ॑ । ଗୋଧା॑ୟସଂ॒ଵିଁ ଧ॑ନ॒ସୈର॑ତର୍ଦତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି॒-ର୍ଵୃଷ॑ଭିର୍ଵ॒ରାହୈଃ᳚ ॥ 31 ॥
ଘ॒ର୍ମସ୍ଵେ॑ଦେଭି॒-ର୍ଦ୍ରଵି॑ଣଂ॒-ଵ୍ୟାଁ॑ନଟ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତେ॑-ରଭଵଦ୍ୟଥା ଵ॒ଶମ୍ । ସ॒ତ୍ୟୋ ମ॒ନ୍ୟୁର୍ମହି॒ କର୍ମା॑ କରିଷ୍ୟ॒ତଃ । ୟୋ ଗା ଉ॒ଦାଜ॒ଥ୍ସ ଦି॒ଵେ ଵି ଚା॑ଭଜତ୍ । ମ॒ହୀଵ॑ ରୀ॒ତି-ଶ୍ଶଵ॑ସା ସର॒-ତ୍ପୃଥ॑କ୍ ॥ ଇନ୍ଧା॑ନୋ ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ଵଁ॑ନଵଦ୍ଵନୁଷ୍ୟ॒ତଃ । କୃ॒ତବ୍ର॑ହ୍ମା ଶୂଶୁଵ-ଦ୍ରା॒ତହ॑ଵ୍ୟ॒ ଇତ୍ । ଜା॒ତେନ॑ ଜା॒ତମତି॒ ସୃ-ତ୍ପ୍ରସୃଗ୍ମ୍॑ସତେ । ୟଂ-ୟଁଂ॒-ୟୁଁଜ॑-ଙ୍କୃଣୁ॒ତେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତିଃ॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ପତେ ସୁ॒ୟମ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଶ୍ଵହା᳚ ॥ 32 ॥
ରା॒ୟ-ସ୍ସ୍ୟା॑ମ ର॒ଥ୍ୟୋ॑ ଵିଵ॑ସ୍ଵତଃ । ଵୀ॒ରେଷୁ॑ ଵୀ॒ରାଗ୍ମ୍ ଉପ॑ପୃଙ୍ଗ୍ଧି ନ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ୟଦୀଶା॑ନୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା॒ ଵେଷି॑ ମେ॒ ହଵ᳚ମ୍ ॥ ସ ଇଜ୍ଜନେ॑ନ॒ ସ ଵି॒ଶା ସ ଜନ୍ମ॑ନା । ସ ପୁ॒ତ୍ରୈର୍ଵାଜ॑-ମ୍ଭରତେ॒ ଧନା॒ ନୃଭିଃ॑ । ଦେ॒ଵାନାଂ॒-ୟଃ ଁପି॒ତର॑ମା॒ଵିଵା॑ସତି । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମ॑ନା ହ॒ଵିଷା॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ॥ ୟାସ୍ତେ॑ ପୂଷ॒ନ୍ନାଵୋ॑ ଅ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ । ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟୀ॑ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଚର॑ନ୍ତି । ୟାଭି॑ର୍ୟାସି ଦୂ॒ତ୍ୟାଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ ଇ॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ ॥ । ଶୁ॒କ୍ର-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ୟଦ୍ୟ॑ଜ॒ତ-ନ୍ତେ॑ ଅ॒ନ୍ୟଦ୍ଵିଷୁ॑ରୂପେ॒ ଅହ॑ନୀ॒ ଦ୍ୟୌରି॑ଵାସି । ଵିଶ୍ଵା॒ ହି ମା॒ୟା ଅଵ॑ସି ସ୍ଵଧାଵୋ ଭ॒ଦ୍ରା ତେ॑ ପୂଷନ୍ନି॒ହ ରା॒ତିର॑ସ୍ତୁ ॥, ପୂ॒ଷେମା ଆଶା॒ ଅନୁ॑ଵେଦ॒ ସର୍ଵା᳚-ସ୍ସୋ ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ମ୍ ଅଭ॑ୟତମେନ ନେଷତ୍ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି॒ଦା ଅଘୃ॑ଣି॒-ସ୍ସର୍ଵ॑ଵୀରଃ । ଅପ୍ର॑ୟୁଚ୍ଛ-ନ୍ପୁ॒ର ଏ॑ତୁ॒ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ॥ ପ୍ରପ॑ଥେ ପ॒ଥାମ॑ଜନିଷ୍ଟ ପୂ॒ଷା ॥ 33 ॥
ପ୍ରପ॑ଥେ ଦି॒ଵଃ ପ୍ରପ॑ଥେ ପୃଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଉ॒ଭେ ଅ॒ଭି ପ୍ରି॒ୟତ॑ମେ ସ॒ଧସ୍ଥେ᳚ । ଆ ଚ॒ ପରା॑ ଚ ଚରତି ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ ॥ ପୂ॒ଷା ସୁ॒ବନ୍ଧୁ॑ର୍ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଇ॒ଡସ୍ପତି॑-ର୍ମ॒ଘଵା॑ ଦ॒ସ୍ମଵ॑ର୍ଚାଃ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାସୋ॒ ଅଦ॑ଦୁ-ସ୍ସୂ॒ର୍ୟାୟୈ᳚ । କାମେ॑ନ କୃ॒ତ-ନ୍ତ॒ଵସ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଞ୍ଚ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ଜାଶ୍ଵଃ॑ ପଶୁ॒ପା ଵାଜ॑ଵସ୍ତ୍ୟଃ । ଧି॒ୟ॒ଜି॒ନ୍ନ୍ଵୋ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଭୁଵ॑ନେ॒ ଅର୍ପି॑ତଃ । ଅଷ୍ଟ୍ରା᳚-ମ୍ପୂ॒ଷା ଶି॑ଥି॒ରାମୁ॒ଦ୍ଵରୀ॑ଵୃଜତ୍ ॥ 34 ॥
ସ॒ଚଙ୍କ୍ଷା॑ଣୋ॒ ଭୁଵ॑ନା ଦେ॒ଵ ଈ॑ୟତେ ॥ ଶୁଚୀ॑ ଵୋ ହ॒ଵ୍ୟା ମ॑ରୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚୀ॑ନାମ୍ । ଶୁଚିଗ୍ମ୍॑ ହିନୋମ୍ୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ମ୍ ଶୁଚି॑ଭ୍ୟଃ । ଋ॒ତେନ॑ ସ॒ତ୍ୟମୃତ॒ସାପ॑ ଆୟନ୍ନ୍ । ଶୁଚି॑ଜନ୍ମାନ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟଃ ପାଵ॒କାଃ ॥ ପ୍ର ଚି॒ତ୍ରମ॒ର୍କ-ଙ୍ଗୃ॑ଣ॒ତେ ତୁ॒ରାୟ॑ । ମାରୁ॑ତାୟ॒ ସ୍ଵତ॑ଵସେ ଭରଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ୟେ ସହାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ସହ॑ସା॒ ସହ॑ନ୍ତେ । ରେଜ॑ତେ ଅଗ୍ନେ ପୃଥି॒ଵୀ ମ॒ଖେଭ୍ୟଃ॑ ॥ ଅଗ୍ମ୍ସେ॒ଷ୍ଵା ମ॑ରୁତଃ ଖା॒ଦୟୋ॑ ଵଃ ॥ 35 ॥
ଵକ୍ଷ॑ସ୍ସୁ ରୁ॒କ୍ମା ଉପ॑ଶିଶ୍ରିୟା॒ଣାଃ । ଵି ଵି॒ଦ୍ୟୁତୋ॒ ନ ଵୃ॒ଷ୍ଟିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନାଃ । ଅନୁ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମାୟୁ॑ଧୈ॒-ର୍ୟଚ୍ଛ॑ମାନାଃ ॥ ୟା ଵ॒-ଶ୍ଶର୍ମ॑ ଶଶମା॒ନାୟ॒ ସନ୍ତି॑ । ତ୍ରି॒ଧାତୂ॑ନି ଦା॒ଶୁଷେ॑ ୟଚ୍ଛ॒ତାଧି॑ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॒-ନ୍ତାନି॑ ମରୁତୋ॒ ଵିୟ॑ନ୍ତ । ର॒ୟି-ନ୍ନୋ॑ ଧତ୍ତ ଵୃଷଣ-ସ୍ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ ଇ॒ମେ ତୁ॒ର-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ରାମୟନ୍ତି । ଇ॒ମେ ସ॒ହ-ସ୍ସହ॑ସ॒ ଆନ॑ମନ୍ତି । ଇ॒ମେ ଶଗ୍ମ୍ସଂ॑-ଵଁନୁଷ୍ୟ॒ତୋ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ 36 ॥
ଗୁ॒ରୁଦ୍ଵେଷୋ॒ ଅର॑ରୁଷେ ଦଧନ୍ତି ॥ ଅ॒ରା ଇ॒ଵେଦଚ॑ରମା॒ ଅହେ॑ଵ । ପ୍ର ପ୍ର॑ଜାୟନ୍ତେ॒ ଅକ॑ଵା॒ ମହୋ॑ଭିଃ । ପୃଶ୍ନେଃ᳚ ପୁ॒ତ୍ରା ଉ॑ପ॒ମାସୋ॒ ରଭି॑ଷ୍ଠାଃ । ସ୍ଵୟା॑ ମ॒ତ୍ୟା ମ॒ରୁତ॒-ସ୍ସମ୍ମି॑ମିକ୍ଷୁଃ ॥ ଅନୁ॑ ତେ ଦାୟି ମ॒ହ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟାୟ॑ । ସ॒ତ୍ରା ତେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମନୁ॑ ଵୃତ୍ର॒ହତ୍ୟେ᳚ । ଅନୁ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ରମନୁ॒ ସହୋ॑ ୟଜତ୍ର । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦେ॒ଵେଭି॒ରନୁ॑ ତେ ନୃ॒ଷହ୍ୟେ᳚ ॥ ୟ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ମଘଵନ୍ତେ॒ ଅସ୍ତି॑ ॥ 37 ॥
ଶିକ୍ଷା॒ ସଖି॑ଭ୍ୟଃ ପୁରୁହୂତ॒ ନୃଭ୍ୟଃ॑ । ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ହି ଦୃ॒ଢା ମ॑ଘଵ॒ନ୍ ଵିଚେ॑ତାଃ । ଅପା॑ଵୃଧି॒ ପରି॑ଵୃତି॒-ନ୍ନ ରାଧଃ॑ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତଶ୍ଚର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଅଧି॒କ୍ଷମି॒ ଵିଷୁ॑ରୂପଂ॒-ୟଁଦସ୍ତି॑ । ତତୋ॑ ଦଦାତୁ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୂ॑ନି । ଚୋଦ॒ଦ୍ରାଧ॒ ଉପ॑ସ୍ତୁତଶ୍ଚିଦ॒ର୍ଵାକ୍ ॥ ତମୁ॑ ଷ୍ଟୁହି॒ ୟୋ ଅ॒ଭିଭୂ᳚ତ୍ୟୋଜାଃ । ଵ॒ନ୍ଵନ୍ନଵା॑ତଃ ପୁରୁହୂ॒ତ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅଷା॑ଢମୁ॒ଗ୍ରଗ୍ମ୍ ସହ॑ମାନମା॒ଭିଃ ॥ 38 ॥
ଗୀ॒ର୍ଭିର୍ଵ॑ର୍ଧ ଵୃଷ॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ ସ୍ଥୂ॒ରସ୍ୟ॑ ରା॒ୟୋ ବୃ॑ହ॒ତୋ ୟ ଈଶେ᳚ । ତମୁ॑ ଷ୍ଟଵାମ ଵି॒ଦଥେ॒ଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ । ୟୋ ଵା॒ୟୁନା॒ ଜୟ॑ତି॒ ଗୋମ॑ତୀଷୁ । ପ୍ର ଧୃ॑ଷ୍ଣୁ॒ୟା ନ॑ୟତି॒ ଵସ୍ୟୋ॒ ଅଚ୍ଛ॑ ॥ ଆ ତେ॒ ଶୁଷ୍ମୋ॑ ଵୃଷ॒ଭ ଏ॑ତୁ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଓତ୍ତ॒ରାଦ॑ଧ॒ରାଗା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଆ ଵି॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଅ॒ଭି ସମେ᳚ତ୍ଵ॒ର୍ଵାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନଗ୍ମ୍ ସୁଵ॑ର୍ଵଦ୍ଧେହ୍ୟ॒ସ୍ମେ ॥ 39 ॥
(ଵ॒ରାହୈ᳚–ର୍ ଵି॒ଶ୍ଵହା॑ – ଽଜନିଷ୍ଟ ପୂ॒ଷୋ – ଦ୍ଵରୀ॑ଵୃଜତ୍ – ଖା॒ଦୟୋ॑ ଵଃ – ପା॒ନ୍ – ତ୍ୟସ୍ତ – ୟା॒ଭି–ର୍ + ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 – ସାଵିତ୍ରାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଆ ଦେ॒ଵୋ ୟା॑ତୁ ସଵି॒ତା ସୁ॒ରତ୍ନଃ॑ । ଅ॒ନ୍ତ॒ରି॒କ୍ଷ॒ପ୍ରା ଵହ॑ମାନୋ॒ ଅଶ୍ଵୈଃ᳚ । ହସ୍ତେ॒ ଦଧା॑ନୋ॒ ନର୍ୟା॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ନି॒ଵେ॒ଶୟ॑ନ୍ ଚ ପ୍ରସୁ॒ଵନ୍ ଚ॒ ଭୂମ॑ ॥ ଅ॒ଭୀଵୃ॑ତ॒-ଙ୍କୃଶ॑ନୈ-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ ।
ହିର॑ଣ୍ୟଶମ୍ୟଂ-ୟଁଜ॒ତୋ ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆସ୍ଥା॒-ଦ୍ରଥଗ୍ମ୍॑ ସଵି॒ତା ଚି॒ତ୍ରଭା॑ନୁଃ । କୃ॒ଷ୍ଣା ରଜାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ତଵି॑ଷୀ॒-ନ୍ଦଧା॑ନଃ ॥ ସଘା॑ ନୋ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ସ॒ଵାୟ॑ । ଆସା॑ଵିଷ॒-ଦ୍ଵସୁ॑ପତି॒-ର୍ଵସୂ॑ନି ॥ 40 ॥
ଵି॒ଶ୍ରୟ॑ମାଣୋ॒ ଅମ॑ତିମୁରୂ॒ଚୀମ୍ । ମ॒ର୍ତ॒ଭୋଜ॑ନ॒ମଧ॑ ରାସତେ ନ ॥ ଵି ଜନା᳚ଞ୍ଛ୍ୟା॒ଵା-ଶ୍ଶି॑ତି॒ପାଦୋ॑ ଅଖ୍ୟନ୍ନ୍ । ରଥ॒ଗ୍ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟ ପ୍ର ଉଗଂ॒-ଵଁହ॑ନ୍ତଃ । ଶଶ୍ଵ॒-ଦ୍ଦିଶ॑-ସ୍ସଵି॒ତୁ-ର୍ଦୈଵ୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଉ॒ପସ୍ଥେ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ତସ୍ଥୁଃ ॥ ଵି ସୁ॑ପ॒ର୍ଣୋ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷାଣ୍ୟଖ୍ୟତ୍ । ଗ॒ଭୀ॒ରଵେ॑ପା॒ ଅସୁ॑ର-ସ୍ସୁନୀ॒ଥଃ । କ୍ଵେ॑ଦାନୀ॒ଗ୍ମ୍॒ ସୂର୍ୟଃ॒ କଶ୍ଚି॑କେତ । କ॒ତ॒ମା-ନ୍ଦ୍ୟାଗ୍ମ୍ ର॒ଶ୍ମିର॒ସ୍ୟାତ॑ତାନ ॥ 41 ॥
ଭଗ॒-ନ୍ଧିୟଂ॑-ଵାଁ॒ଜୟ॑ନ୍ତଃ॒ ପୁର॑ନ୍ଧିମ୍ । ନରା॒ଶଗ୍ମ୍ସୋ॒ ଗ୍ନାସ୍ପତି॑ର୍ନୋ ଅଵ୍ୟାତ୍ । ଆ-ଽୟେ ଵା॒ମସ୍ୟ॑ ସଙ୍ଗ॒ଥେ ର॑ୟୀ॒ଣାମ୍ । ପ୍ରି॒ୟା ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ସଵି॒ତୁ-ସ୍ସ୍ୟା॑ମ ॥ ଆ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॒ ଅସ୍କ୍ରା॑ ଗମନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ । ମି॒ତ୍ରୋ ଅ॑ର୍ୟ॒ମା ଵରୁ॑ଣ-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଭୁଵ॒ନ୍॒. ୟଥା॑ ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଵୃ॒ଧାସଃ॑ । କର᳚ନ୍-ଥ୍ସୁ॒ଷାହା॑ ଵିଥୁ॒ର-ନ୍ନ ଶଵଃ॑ ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦେ॒ଵା ଵି॒ଶ୍ଵଦେ॑ଵା ଭଵନ୍ତୁ । ଶଗ୍ମ୍ ସର॑ସ୍ଵତୀ ସ॒ହ ଧୀ॒ଭିର॑ସ୍ତୁ ॥ 42 ॥
ଶମ॑ଭି॒ଷାଚ॒-ଶ୍ଶମୁ॑ ରାତି॒ଷାଚଃ॑ । ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଦି॒ଵ୍ୟାଃ ପାର୍ଥି॑ଵା॒-ଶ୍ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅପ୍ୟାଃ᳚ ॥ ୟେ ସ॑ଵି॒ତୁ-ସ୍ସ॒ତ୍ୟସ॑ଵସ୍ୟ॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ଵ୍ର॒ତେ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟ ଦେ॒ଵାଃ । ତେ ସୌଭ॑ଗଂ-ଵୀଁ॒ରଵ॒ଦ୍ଗୋମ॒ଦପ୍ନଃ॑ । ଦଧା॑ତନ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମ॒ସ୍ମେ ॥ ଅଗ୍ନେ॑ ୟା॒ହି ଦୂ॒ତ୍ୟଂ॑-ଵାଁରି॑ଷେଣ୍ୟଃ । ଦେ॒ଵାଗ୍ମ୍ ଅଚ୍ଛା᳚ ବ୍ରହ୍ମ॒କୃତା॑ ଗ॒ଣେନ॑ । ସର॑ସ୍ଵତୀ-ମ୍ମ॒ରୁତୋ॑ ଅ॒ଶ୍ଵିନା-ଽ॒ପଃ । ୟ॒କ୍ଷି॒ ଦେ॒ଵା-ନ୍ର॑ତ୍ନ॒ଧେୟା॑ୟ॒ ଵିଶ୍ଵାନ୍॑ ॥ 43 ॥
ଦ୍ୟୌଃ ପି॑ତଃ॒ ପୃଥି॑ଵି॒ ମାତ॒ରଦ୍ଧ୍ରୁ॑କ୍ । ଅଗ୍ନେ᳚ ଭ୍ରାତର୍ଵସଵୋ ମୃ॒ଡତା॑ ନଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ ଆଦିତ୍ୟା ଅଦିତେ ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ । ଅ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶର୍ମ॑ ବହୁ॒ଲଂ-ଵିଁୟ॑ନ୍ତ ॥ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେଵା-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ତେମଗ୍ମ୍ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ୟେ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ୟ ଉପ॒ ଦ୍ୟଵି॒ ଷ୍ଠ । ୟେ ଅ॑ଗ୍ନିଜି॒ହ୍ଵା ଉ॒ତ ଵା॒ ୟଜ॑ତ୍ରାଃ । ଆ॒ସ-ଦ୍ୟା॒ସ୍ମି-ନ୍ବ॒ର୍॒ହିଷି॑ ମାଦୟଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଆ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ୟଜୁ॑ଷ୍ଟିମ୍ । ନମ॑ସା ଦେଵା॒ ଵଵ॑ସା-ଽଽଵଵୃତ୍ୟାମ୍ ॥ 44 ॥
ଅ॒ସ୍ମାକ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ପୃତ॑ନାସୁ ସହ୍ୟା ଅ॒ସ୍ମାକ᳚ମ୍ । ଵୃ॒ଷ୍ଟି-ର୍ଦି॒ଵ୍ୟା ସୁ॑ପା॒ରା ॥ ୟୁ॒ଵଂ-ଵଁସ୍ତ୍ରା॑ଣି ପୀଵ॒ସା ଵ॑ସାଥେ । ୟୁ॒ଵୋରଚ୍ଛି॑ଦ୍ରା॒ ମନ୍ତ॑ଵୋ ହ॒ ସର୍ଗାଃ᳚ । ଅଵା॑ତିରତ॒ମନୃ॑ତାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ଋ॒ତେନ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ସଚେଥେ ॥ ତଥ୍ସୁ ଵା᳚-ମ୍ମିତ୍ରାଵରୁଣା ମହି॒ତ୍ଵମ୍ । ଈ॒ର୍ମା ତ॒ସ୍ଥୁଷୀ॒ରହ॑ଭି-ର୍ଦୁଦୁହ୍ରେ । ଵିଶ୍ଵାଃ᳚ ପିନ୍ଵଥ॒ ସ୍ଵସ॑ରସ୍ୟ॒ ଧେନାଃ᳚ । ଅନୁ॑ ଵା॒ମେକଃ॑ ପ॒ଵିରାଵ॑ଵର୍ତି ॥ 45 ॥
ୟଦ୍ବଗ୍ମ୍ହି॑ଷ୍ଠ॒-ନ୍ନାତି॒ଵିଦେ॑ ସୁଦାନୂ । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ର॒ଗ୍ମ୍॒ ଶର୍ମ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ୟ ଗୋପା । ତତୋ॑ ନୋ ମିତ୍ରାଵରୁଣା-ଵଵୀଷ୍ଟମ୍ । ସିଷା॑ସନ୍ତୋ ଜୀଗି॒ଵାଗ୍ମ୍ସ॑-ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ ଆ ନୋ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା ହ॒ଵ୍ୟଦା॑ତିମ୍ । ଘୃ॒ତୈ-ର୍ଗଵ୍ୟୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ॒ମିଡା॑ଭିଃ । ପ୍ରତି॑ ଵା॒ମତ୍ର॒ ଵର॒ମା ଜନା॑ୟ । ପୃ॒ଣୀ॒ତମୁ॒ଦ୍ଗୋ ଦି॒ଵ୍ୟସ୍ୟ॒ ଚାରୋଃ᳚ ॥ ପ୍ର ବା॒ହଵା॑ ସିସୃତ-ଞ୍ଜୀ॒ଵସେ॑ ନଃ । ଆ ନୋ॒ ଗଵ୍ୟୂ॑ତିମୁକ୍ଷତ-ଙ୍ଘୃ॒ତେନ॑ ॥ 46 ॥
ଆ ନୋ॒ ଜନେ᳚ ଶ୍ରଵୟତଂ-ୟୁଁଵାନା । ଶ୍ରୁ॒ତ-ମ୍ମେ॑ ମିତ୍ରାଵରୁଣା॒ ହଵେ॒ମା ॥ ଇ॒ମା ରୁ॒ଦ୍ରାୟ॑ ସ୍ଥି॒ରଧ॑ନ୍ଵନେ॒ ଗିରଃ॑ । କ୍ଷି॒ପ୍ରେଷ॑ଵେ ଦେ॒ଵାୟ॑ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ନେ᳚ । ଅଷା॑ଢାୟ॒ ସହ॑ମାନାୟ ମୀ॒ଢୁଷେ᳚ । ତି॒ଗ୍ମାୟୁ॑ଧାୟ ଭରତା ଶୃ॒ଣୋତ॑ନ ॥ ତ୍ଵା ଦ॑ତ୍ତେଭୀ ରୁଦ୍ର॒ ଶନ୍ତ॑ମେଭିଃ । ଶ॒ତଗ୍ମ୍ ହିମା॑ ଅଶୀୟ ଭେଷ॒ଜେଭିଃ॑ । ଵ୍ୟ॑ସ୍ମଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ॑ ଵିତ॒ରଂ-ଵ୍ୟଁଗ୍ମ୍ହଃ॑ । ଵ୍ୟମୀ॑ଵାଗ୍ ଶ୍ଚାତୟସ୍ଵା॒ ଵିଷୂ॑ଚୀଃ ॥ 47 ॥
ଅର୍ହ॑ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାୟ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ୟଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ୟସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ୟୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥, ମା ନ॑ସ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ୟେ॒ ମା ନ॒ ଆୟୁ॑ଷି॒ ମା ନୋ॒ ଗୋଷୁ॒ ମା ନୋ॒ ଅଶ୍ଵେ॑ଷୁ ରୀରିଷଃ । ଵୀ॒ରା-ନ୍ମାନୋ॑ ରୁଦ୍ର ଭାମି॒ତୋ ଵ॑ଧୀର୍ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତୋ॒ ନମ॑ସା ଵିଧେମ ତେ ॥॥ ଆ ତେ॑ ପିତର୍ମରୁତାଗ୍ମ୍ ସୁ॒ମ୍ନମେ॑ତୁ । ମା ନ॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ସ॒ଦୃଂଶୋ॑ ୟୁୟୋଥାଃ । ଅ॒ଭି ନୋ॑ ଵୀ॒ରୋ ଅର୍ଵ॑ତି କ୍ଷମେତ । ପ୍ରଜା॑ୟେମହି ରୁଦ୍ର ପ୍ର॒ଜାଭିଃ॑ ॥ ଏ॒ଵା ବ॑ଭ୍ରୋ ଵୃଷଭ ଚେକିତାନ । ୟଥା॑ ଦେଵ॒ ନ ହୃ॑ଣୀ॒ଷେ ନ ହଗ୍ମ୍ସି॑ । ହା॒ଵ॒ନ॒ଶ୍ରୂର୍ନୋ॑ ରୁଦ୍ରେ॒ହ ବୋ॑ଧି । ବୃ॒ହଦ୍ଵ॑ଦେମ ଵି॒ଦଥେ॑ ସୁ॒ଵୀରାଃ᳚ ॥ ପରି॑ଣୋ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ହେ॒ତି ର୍ଵୃ॑ଣକ୍ତୁ॒ ପରି॑ତ୍ଵେ॒ଷସ୍ୟ॑ ଦୁର୍ମ॒ତିର॑ଘା॒ୟୋଃ । ଅଵ॑ ସ୍ଥି॒ରା ମ॒ଘଵ॑ଦ୍ଭ୍ୟ-ସ୍ତନୁଷ୍ଵ॒ ମୀଢ୍ଵ॑ସ୍ତୋ॒କାୟ॒ ତନ॑ୟାୟ ମୃଡୟ ॥, ସ୍ତୁ॒ହି ଶ୍ରୁ॒ତ-ଙ୍ଗ॑ର୍ତ॒ସଦଂ॒-ୟୁଁଵା॑ନ-ମ୍ମୃ॒ଗ-ନ୍ନ ଭୀ॒ମ-ମୁ॑ପହ॒ତ୍ନୁ-ମୁ॒ଗ୍ରମ୍ । ମୃ॒ଡା ଜ॑ରି॒ତ୍ରେ ରୁ॑ଦ୍ର॒ ସ୍ତଵା॑ନୋ ଅ॒ନ୍ୟନ୍ତେ॑ ଅ॒ସ୍ମନ୍ନିଵ॑ପନ୍ତୁ॒ ସେନାଃ᳚ ॥ । ମୀଢୁ॑ଷ୍ଟମ॒ ଶିଵ॑ତମ ଶି॒ଵୋ ନ॑-ସ୍ସୁ॒ମନା॑ ଭଵ ।ପ॒ର॒ମେ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆୟୁ॑ଧ-ନ୍ନି॒ଧାୟ॒ କୃତ୍ତିଂ॒-ଵଁସା॑ନ॒ ଆଚ॑ର॒ ପିନା॑କ॒ମ୍ବିଭ୍ର॒ଦାଗ॑ହି ॥ ଅର୍ହ॑ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାୟ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵ॑ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଷ୍କଂ-ୟଁ॑ଜ॒ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପମ୍ । ଅର୍ହ॑ନ୍ନି॒ଦନ୍ଦ॑ୟସେ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମବ୍ଭୁ॑ଵମ୍ । ନ ଵା ଓଜୀ॑ୟୋ ରୁଦ୍ର॒ ତ୍ଵଦ॑ସ୍ତି ॥। ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ରୁ॒ଦ୍ରୋ ଅସୁ॑ରୋ ମ॒ହୋ ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵଗ୍ମ୍ ଶର୍ଧୋ॒ ମାରୁ॑ତ-ମ୍ପୃ॒କ୍ଷ ଈ॑ଶିଷେ । ତ୍ଵଂ-ଵାଁତୈ॑ରରୁ॒ଣୈର୍ୟା॑ସି ଶଙ୍ଗ॒ୟସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପୂ॒ଷା ଵି॑ଧ॒ତଃ ପା॑ସି॒ ନୁତ୍ମନା᳚ ॥, ଆ ଵୋ॒ ରାଜା॑ନମଧ୍ଵ॒ରସ୍ୟ॑ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ମ୍ ହୋତା॑ରଗ୍ମ୍ ସତ୍ୟ॒ୟଜ॒ଗ୍ମ୍॒ ରୋଦ॑ସ୍ୟୋଃ । ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୁ॒ରା ତ॑ନୟି॒ତ୍ନୋ ର॒ଚିତ୍ତା॒-ଦ୍ଧିର॑ଣ୍ୟରୂପ॒ମଵ॑ସେ କୃଣୁଧ୍ଵମ୍ ॥ ॥ 48 ॥
(ଵସୂ॑ନି – ତତା – ନାସ୍ତୁ॒ – ଵିଶ୍ଵାନ୍॑.-ଵଵୃତ୍ୟାଂଵଁଵର୍ତି-ଘୃ॒ତେନ॒-ଵିଷୂ॑ଚୀଃ-ଶ୍ରୁ॒ତ-ନ୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 – ସୌର୍ୟାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ସୂର୍ୟୋ॑ ଦେ॒ଵୀମୁ॒ଷସ॒ଗ୍ମ୍ ରୋଚ॑ମାନା॒ ମର୍ୟଃ॑ । ନ ୟୋଷା॑ମ॒ଭ୍ୟେ॑ତି ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ୟତ୍ରା॒ ନରୋ॑ ଦେଵ॒ୟନ୍ତୋ॑ ୟୁ॒ଗାନି॑ । ଵି॒ତ॒ନ୍ଵତେ॒ ପ୍ରତି॑ ଭ॒ଦ୍ରାୟ॑ ଭ॒ଦ୍ରମ୍ ॥ ଭ॒ଦ୍ରା ଅଶ୍ଵା॑ ହ॒ରିତ॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଚି॒ତ୍ରା ଏଦ॑ଗ୍ଵା ଅନୁ॒ମାଦ୍ୟା॑ସଃ । ନ॒ମ॒ସ୍ୟନ୍ତୋ॑ ଦି॒ଵ ଆ ପୃ॒ଷ୍ଠମ॑ସ୍ଥୁଃ ।
ପରି॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ୟ॑ନ୍ତି ସ॒ଦ୍ୟଃ ॥ ତ-ଥ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ଦେଵ॒ତ୍ଵ-ନ୍ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ତ୍ଵମ୍ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟା କର୍ତୋ॒-ର୍ଵିତ॑ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଞ୍ଜ॑ଭାର ॥ 49 ॥
ୟ॒ଦେଦୟୁ॑କ୍ତ ହ॒ରିତ॑-ସ୍ସ॒ଧସ୍ଥା᳚ତ୍ । ଆଦ୍ରାତ୍ରୀ॒ ଵାସ॑ସ୍ତନୁତେ ସି॒ମସ୍ମୈ᳚ ॥ ତ-ନ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟାଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ସୂର୍ୟୋ॑ ରୂ॒ପ-ଙ୍କୃ॑ଣୁତେ॒ ଦ୍ୟୋରୁ॒ପସ୍ଥେ᳚ । ଅ॒ନ॒ନ୍ତମ॒ନ୍ୟ-ଦ୍ରୁଶ॑ଦସ୍ୟ॒ ପାଜଃ॑ । କୃ॒ଷ୍ଣମ॒ନ୍ୟଦ୍ଧ॒ରିତ॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରନ୍ତି ॥ ଅ॒ଦ୍ୟା ଦେ॑ଵା॒ ଉଦି॑ତା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ନିରଗ୍ମ୍ହ॑ସଃ ପିପୃ॒ତାନ୍ନିର॑ଵ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ତନ୍ନୋ॑ ମି॒ତ୍ରୋ ଵରୁ॑ଣୋ ମାମହନ୍ତାମ୍ । ଅଦି॑ତି॒-ସ୍ସିନ୍ଧୁଃ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଉ॒ତ ଦ୍ୟୌଃ ॥ 50 ॥
ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମ ଉ॑ରୁ॒ଚକ୍ଷା॒ ଉଦେ॑ତି । ଦୂ॒ରେ ଅ॑ର୍ଥସ୍ତ॒ରଣି॒-ର୍ଭ୍ରାଜ॑ମାନଃ । ନୂ॒ନ-ଞ୍ଜନା॒-ସ୍ସୂର୍ୟେ॑ଣ॒ ପ୍ରସୂ॑ତାଃ । ଆୟନ୍ନର୍ଥା॑ନି କୃ॒ଣଵ॒ନ୍ନପାଗ୍ମ୍॑ସି ॥ ଶ-ନ୍ନୋ॑ ଭଵ॒ ଚକ୍ଷ॑ସା॒ ଶ-ନ୍ନୋ॒ ଅହ୍ନା᳚ । ଶ-ମ୍ଭା॒ନୁନା॒ ଶଗ୍ମ୍ ହି॒ମା ଶ-ଙ୍ଘୃ॒ଣେନ॑ । ୟଥା॒ ଶମ॒ସ୍ମୈ ଶମସ॑-ଦ୍ଦୁରୋ॒ଣେ । ତ-ଥ୍ସୂ᳚ର୍ୟ॒ ଦ୍ରଵି॑ଣ-ନ୍ଧେ॒ହି ଚି॒ତ୍ରମ୍ ॥ ଚି॒ତ୍ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମୁଦ॑ଗା॒ଦନୀ॑କମ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॒ ଵରୁ॑ଣସ୍ୟା॒ଗ୍ନେଃ ॥ 51 ॥
ଆ-ଽପ୍ରା॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ସୂର୍ୟ॑ ଆ॒ତ୍ମା ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॑ଶ୍ଚ ॥ ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଦଧ॒ଦିନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ଶୁଷ୍ମ᳚ମ୍ । ଅପା॒କୋ-ଽଚି॑ଷ୍ଟୁର୍ୟ॒ଶସେ॑ ପୁ॒ରୂଣି॑ । ଵୃଷା॒ ୟଜ॒ନ୍ ଵୃଷ॑ଣ॒-ମ୍ଭୂରି॑ରେତାଃ । ମୂ॒ର୍ଧନ୍. ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ସମ॑ନକ୍ତୁ ଦେ॒ଵାନ୍ ॥, ତନ୍ନ॑ସ୍ତୁ॒ରୀପ॒ମଧ॑ ପୋଷୟି॒ତ୍ନୁ ଦେଵ॑ ତ୍ଵଷ୍ଟ॒ର୍ଵି ର॑ରା॒ଣ-ସ୍ସ୍ୟ॑ସ୍ଵ । ୟତୋ॑ ଵୀ॒ରଃ କ॑ର୍ମ॒ଣ୍ୟ॑-ସ୍ସୁ॒ଦକ୍ଷୋ॑ ୟୁ॒କ୍ତଗ୍ରା॑ଵା॒ ଜାୟ॑ତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ ॥ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵୀ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵକା॑ମ-ଞ୍ଜଜାନ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॒ରର୍ଵା॑ ଜାୟତ ଆ॒ଶୁରଶ୍ଵଃ॑ । ତ୍ଵଷ୍ଟେ॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ-ଞ୍ଜଜାନ ବ॒ହୋଃ କ॒ର୍ତାର॑ମି॒ହ ୟ॑କ୍ଷି ହୋତଃ ॥ ପି॒ଶଙ୍ଗ॑ରୂପ-ସ୍ସୁ॒ଭରୋ॑ ଵୟୋ॒ଧା-ଶ୍ଶ୍ରୁ॒ଷ୍ଟୀ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ୟତେ ଦେ॒ଵକା॑ମଃ । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵିଷ୍ୟ॑ତୁ॒ ନାଭି॑ମ॒ସ୍ମେ ଅଥା॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମପ୍ୟେ॑ତୁ॒ ପାଥଃ॑ ॥ ॥ ଦଶେ॒ମ-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ଜନୟନ୍ତ॒ ଗର୍ଭ᳚ମ୍ । ଅତ॑ନ୍ଦ୍ରାସୋ ୟୁଵ॒ତୟୋ॒ ବିଭ॑ର୍ତ୍ରମ୍ । ତି॒ଗ୍ମାନୀ॑କ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵୟ॑ଶସ॒-ଞ୍ଜନେ॑ଷୁ । ଵି॒ରୋଚ॑ମାନ॒-ମ୍ପରି॑ଷୀ-ନ୍ନୟନ୍ତି ॥ ଆଵିଷ୍ଟ୍ୟୋ॑ ଵର୍ଧତେ॒ ଚାରୁ॑ରାସୁ । ଜି॒ହ୍ମାନା॑ମୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ସ୍ସ୍ଵୟ॑ଶା ଉ॒ପସ୍ଥେ᳚ ॥ 52 ॥
ଉ॒ଭେ ତ୍ଵଷ୍ଟୁ॑ର୍ବିଭ୍ୟତୁ॒-ର୍ଜାୟ॑ମାନାତ୍ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॑ ସି॒ଗ୍ମ୍॒ହ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଜୋଷୟେତେ ॥ ମି॒ତ୍ରୋ ଜନାନ୍॑ ୟାତୟତି ପ୍ରଜା॒ନ-ନ୍ମି॒ତ୍ରୋ ଦା॑ଧାର ପୃଥି॒ଵୀମୁ॒ତ ଦ୍ୟାମ୍ । ମି॒ତ୍ରଃ କୃ॒ଷ୍ଟୀରନି॑ମିଷା॒-ଽଭି ଚ॑ଷ୍ଟେ ସ॒ତ୍ୟାୟ॑ ହ॒ଵ୍ୟ-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑-ଦ୍ଵିଧେମ ॥, ପ୍ର ସ ମି॑ତ୍ର॒ ମର୍ତୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ପ୍ରୟ॑ସ୍ଵା॒ନ୍ ୟସ୍ତ॑ ଆଦିତ୍ୟ॒ ଶିକ୍ଷ॑ତି ଵ୍ର॒ତେନ॑ । ନ ହ॑ନ୍ୟତେ॒ ନ ଜୀ॑ୟତେ॒ ତ୍ଵୋତୋ॒ ନୈନ॒ମଗ୍ମ୍ହୋ॑ ଅଶ୍ନୋ॒ତ୍ୟନ୍ତି॑ତୋ॒ ନ ଦୂ॒ରାତ୍ ॥ ॥ ଅ॒ୟ-ମ୍ମି॒ତ୍ରୋ ନ॑ମ॒ସ୍ୟ॑-ସ୍ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ରାଜା॑ ସୁକ୍ଷ॒ତ୍ରୋ ଅ॑ଜନିଷ୍ଟ ଵେ॒ଧାଃ । ତସ୍ୟ॑ ଵ॒ୟଗ୍ମ୍ ସୁ॑ମ॒ତୌ ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ । ଅପି॑ ଭ॒ଦ୍ରେ ସୌ॑ମନ॒ସେ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ଅ॒ନ॒ମୀ॒ଵାସ॒ ଇଡ॑ୟା॒ ମଦ॑ନ୍ତଃ । ମି॒ତଜ୍ମ॑ଵୋ॒ ଵରି॑ମ॒ନ୍ନା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଵ୍ର॒ତମୁ॑ପ॒କ୍ଷ୍ୟନ୍ତଃ॑ ॥ 53 ॥
ଵ॒ୟ-ମ୍ମି॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ମି॒ତ୍ର-ନ୍ନ ଈଗ୍ମ୍ ଶିମ୍ୟା॒ ଗୋଷୁ॑ ଗ॒ଵ୍ୟଵ॑ତ୍ । ସ୍ଵା॒ଧିୟୋ॑ ଵି॒ଦଥେ॑ ଅ॒ଫ୍ସ୍ଵଜୀ॑ଜନନ୍ନ୍ । ଅରେ॑ଜୟତା॒ଗ୍ମ୍॒ ରୋଦ॑ସୀ॒ ପାଜ॑ସା ଗି॒ରା । ପ୍ରତି॑ ପ୍ରି॒ୟଂ-ୟଁ॑ଜ॒ତ-ଞ୍ଜ॒ନୁଷା॒ମଵଃ॑ ॥ ମ॒ହାଗ୍ମ୍ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ନମ॑ସୋପ॒ସଦ୍ୟଃ॑ । ୟା॒ତ॒ୟଜ୍ଜ॑ନୋ ଗୃଣ॒ତେ ସୁ॒ଶେଵଃ॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ତ-ତ୍ପନ୍ୟ॑ତମାୟ॒ ଜୁଷ୍ଟ᳚ମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନୌ ମି॒ତ୍ରାୟ॑ ହ॒ଵିରାଜୁ॑ହୋତ ॥ ଆଵା॒ଗ୍ମ୍॒ ରଥୋ॒ ରୋଦ॑ସୀ ବଦ୍ବଧା॒ନଃ ॥ 54 ॥
ହି॒ର॒ଣ୍ୟୟୋ॒ ଵୃଷ॑ଭିର୍ୟା॒ତ୍ଵଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଘୃ॒ତଵ॑ର୍ତନିଃ ପ॒ଵିଭୀ॑ ରୁଚା॒ନଃ । ଇ॒ଷାଂ-ଵୋଁ॒ଢା ନୃ॒ପତି॑ର୍ଵା॒ଜିନୀ॑ଵାନ୍ ॥ ସ ପ॑ପ୍ରଥା॒ନୋ ଅ॒ଭି ପଞ୍ଚ॒ ଭୂମ॑ । ତ୍ରି॒ଵ॒ନ୍ଧୁ॒ରୋ ମନ॒ସା-ଽଽୟା॑ତୁ ୟୁ॒କ୍ତଃ । ଵିଶୋ॒ ୟେନ॒ ଗଚ୍ଛ॑ଥୋ ଦେଵ॒ୟନ୍ତୀଃ᳚ । କୁତ୍ରା॑ ଚି॒ଦ୍ୟାମ॑ମଶ୍ଵିନା॒ ଦଧା॑ନା ॥ ସ୍ଵଶ୍ଵା॑ ୟ॒ଶସା-ଽଽୟା॑ତମ॒ର୍ଵାକ୍ । ଦସ୍ରା॑ ନି॒ଧି-ମ୍ମଧୁ॑ମନ୍ତ-ମ୍ପିବାଥଃ । ଵି ଵା॒ଗ୍ମ୍॒ ରଥୋ॑ ଵ॒ଦ୍ଧ୍ଵା॑ ୟାଦ॑ମାନଃ ॥ 55 ॥
ଅନ୍ତା᳚-ନ୍ଦି॒ଵୋ ବା॑ଧତେ ଵର୍ତ॒ନିଭ୍ୟା᳚ମ୍ ॥ ୟୁ॒ଵୋ-ଶ୍ଶ୍ରିୟ॒-ମ୍ପରି॒ ୟୋଷା॑ ଵୃଣୀତ । ସୂରୋ॑ ଦୁହି॒ତା ପରି॑ତକ୍ମିୟାୟାମ୍ । ୟ-ଦ୍ଦେ॑ଵ॒ୟନ୍ତ॒ମଵ॑ଥ॒-ଶ୍ଶଚୀ॑ଭିଃ । ପରି॑ଘ୍ର॒ଗ୍ମ୍॒ସ ଵା॒-ମ୍ମନା॑ ଵାଂ॒-ଵଁୟୋ॑ ଗାମ୍ ॥ ୟୋ ହ॒ ସ୍ୟ ଵାଗ୍ମ୍॑ ରଥିରା॒ ଵସ୍ତ॑ ଉ॒ସ୍ରାଃ । ରଥୋ॑ ୟୁଜା॒ନଃ ପ॑ରି॒ୟାତି॑ ଵ॒ର୍ତିଃ । ତେନ॑ ନ॒-ଶ୍ଶଂ-ୟୋଁରୁ॒ଷସୋ॒ ଵ୍ୟୁ॑ଷ୍ଟୌ । ନ୍ୟ॑ଶ୍ଵିନା ଵହତଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ ॥ ୟୁ॒ଵ-ମ୍ଭୁ॒ଜ୍ୟୁମଵ॑ଵିଦ୍ଧଗ୍ମ୍ ସମୁ॒ଦ୍ରେ ॥ 56 ॥
ଉଦୂ॑ହଥୁ॒ରର୍ଣ॑ସୋ॒ ଅସ୍ରି॑ଧାନୈଃ । ପ॒ତ॒ତ୍ରିଭି॑-ରଶ୍ର॒ମୈ-ର॑ଵ୍ୟ॒ଥିଭିଃ॑ । ଦ॒ଗ୍ମ୍॒ସନା॑ଭିରଶ୍ଵିନା ପା॒ରୟ॑ନ୍ତା ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ୟୋ ଅ॒ଦ୍ୟ ଵା᳚ମ୍ । ଇ॒ଦଂ-ଵଁଚ॑-ସ୍ସପ॒ର୍ୟତି॑ । ତସ୍ମୈ॑ ଧତ୍ତଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଵୀର୍ୟ᳚ମ୍ । ଗଵା॒-ମ୍ପୋଷ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵଶ୍ଵି॑ୟମ୍ ॥ ୟୋ ଅ॒ଗ୍ନୀଷୋମା॑ ହ॒ଵିଷା॑ ସପ॒ର୍ୟାତ୍ । ଦେ॒ଵ॒ଦ୍ରୀଚା॒ ମନ॑ସା॒ ୟୋ ଘୃ॒ତେନ॑ । ତସ୍ୟ॑ ଵ୍ର॒ତଗ୍ମ୍ ର॑କ୍ଷତ-ମ୍ପା॒ତମଗ୍ମ୍ହ॑ସଃ ॥ 57 ॥
ଵି॒ଶେ ଜନା॑ୟ॒ ମହି॒ ଶର୍ମ॑ ୟଚ୍ଛତମ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ୟ ଆହୁ॑ତିମ୍ । ୟୋ ଵା॒-ନ୍ଦାଶା᳚ଦ୍ଧ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତିମ୍ । ସ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ସୁ॒ଵୀର୍ୟ᳚ମ୍ । ଵିଶ୍ଵ॒ମାୟୁ॒-ର୍ଵ୍ୟ॑ଶ୍ନଵତ୍ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା॒ ଚେତି॒ ତ-ଦ୍ଵୀ॒ର୍ୟଂ॑-ଵାଁମ୍ । ୟଦମୁ॑ଷ୍ଣୀତମଵ॒ସ-ମ୍ପ॒ଣି-ଙ୍ଗୋଃ । ଅଵା॑ତିରତ॒-ମ୍ପ୍ରଥ॑ୟସ୍ୟ॒ ଶେଷଃ॑ । ଅଵି॑ନ୍ଦତ॒-ଞ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରେକ॑-ମ୍ବ॒ହୁଭ୍ୟଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ଵି॒ମଗ୍ମ୍ ସୁ ମେ॑ ଶୃଣୁ॒ତଂ-ଵୃଁ॑ଷଣା॒ ହଵ᳚ମ୍ । ପ୍ରତି॑ ସୂ॒କ୍ତାନି॑ ହର୍ୟତ॒-ମ୍ଭଵ॑ତ-ନ୍ଦା॒ଶୁଷେ॒ ମୟଃ॑ ॥ ଅଗ୍ନୀ॑ଷୋମା ହ॒ଵିଷଃ॒ ପ୍ରସ୍ଥି॑ତସ୍ୟ ଵୀ॒ତଗ୍ମ୍ହର୍ୟ॑ତଂ-ଵୃଁଷଣା ଜୁ॒ଷେଥା᳚ମ୍ । ସୁ॒ଶର୍ମା॑ଣା॒ ସ୍ଵଵ॑ସା॒ ହି ଭୂ॒ତମଥା॑ ଧତ୍ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନାୟ॒ ଶଂ-ୟୋଃ ଁ॥ ॥ 58 ॥
(ଜ॒ଭା॒ର॒ – ଦ୍ୟୌ – ର॒ଗ୍ନେ – ରୁ॒ପସ୍ଥ॑ – ଉପ॒କ୍ଷ୍ୟନ୍ତୋ॑ – ବଦ୍ବଧା॒ନୋ-ୟାଦ॑ମାନଃ – ସମୁ॒ଦ୍ରେ – ଽଗ୍ମ୍ହ॑ସଃ॒ – ପ୍ରସ୍ଥି॑ତସ୍ୟ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 – ଵେହଦାଦିପଶୂନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ଅ॒ହମ॑ସ୍ମି ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ପୂର୍ଵ॑-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ । ୟୋ ମା॒ ଦଦା॑ତି॒ ସ ଇଦେ॒ଵ ମା ଵାଃ᳚ । ଅ॒ହ-ମନ୍ନ॒-ମନ୍ନ॑-ମ॒ଦନ୍ତ॑ମଦ୍ମି ॥ ପୂର୍ଵ॑-ମ॒ଗ୍ନେରପି॑ ଦହ॒ତ୍ୟନ୍ନ᳚ମ୍ । ୟ॒ତ୍ତୌ ହା॑-ଽଽସାତେ ଅହମୁତ୍ତ॒ରେଷୁ॑ । ଵ୍ୟାତ୍ତ॑ମସ୍ୟ ପ॒ଶଵ॑-ସ୍ସୁ॒ଜମ୍ଭ᳚ମ୍ । ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତି॒ ଧୀରାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତି॒ ପାକାଃ᳚ ॥ ଜହା᳚ମ୍ୟ॒ନ୍ୟ-ନ୍ନ ଜ॑ହାମ୍ୟ॒ନ୍ୟମ୍ । ଅ॒ହମନ୍ନଂ॒-ଵଁଶ॒ମିଚ୍ଚ॑ରାମି ॥ 59 ॥
ସ॒ମା॒ନମର୍ଥ॒-ମ୍ପର୍ୟେ॑ମି ଭୁ॒ଞ୍ଜତ୍ । କୋ ମାମନ୍ନ॑-ମ୍ମନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ଦୟେତ ॥ ପରା॑କେ॒ ଅନ୍ନ॒-ନ୍ନିହି॑ତଂ-ଲୋଁ॒କ ଏ॒ତତ୍ । ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈଃ ପି॒ତୃଭି॑-ର୍ଗୁ॒ପ୍ତମନ୍ନ᳚ମ୍ । ୟଦ॒ଦ୍ୟତେ॑ ଲୁ॒ପ୍ୟତେ॒ ୟ-ତ୍ପ॑ରୋ॒ପ୍ୟତେ᳚ । ଶ॒ତ॒ତ॒ମୀ ସା ତ॒ନୂର୍ମେ॑ ବଭୂଵ ॥ ମ॒ହାନ୍ତୌ॑ ଚ॒ରୂ ସ॑କୃ-ଦ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧେନ॑ ପପ୍ରୌ । ଦିଵ॑ଞ୍ଚ॒ ପୃଶ୍ଞି॑ ପୃଥି॒ଵୀ-ଞ୍ଚ॑ ସା॒କମ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ମ୍ପିବ॑ନ୍ତୋ॒ ନ ମି॑ନନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ । ନୈତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॒ ଭଵ॑ତି॒ ନୋ କନୀ॑ୟଃ ॥ 60 ॥
ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣ-ମନ୍ନ॑-ମପା॒ନ-ମା॑ହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ମୃ॒ତ୍ୟୁ-ନ୍ତମୁ॑ ଜୀ॒ଵାତୁ॑ମାହୁଃ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମାଣୋ॑ ଜ॒ରସଂ॑-ଵଁଦନ୍ତି । ଅନ୍ନ॑ମାହୁଃ ପ୍ର॒ଜନ॑ନ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ ମୋଘ॒ମନ୍ନଂ॑-ଵିଁନ୍ଦତେ॒ ଅପ୍ର॑ଚେତାଃ । ସ॒ତ୍ୟ-ମ୍ବ୍ର॑ଵୀମି ଵ॒ଧ ଇଥ୍ସ ତସ୍ୟ॑ । ନାର୍ୟ॒ମଣ॒-ମ୍ପୁଷ୍ୟ॑ତି॒ ନୋ ସଖା॑ୟମ୍ । କେଵ॑ଲାଘୋ ଭଵତି କେଵଲା॒ଦୀ ॥ ଅ॒ହ-ମ୍ମେ॒ଘ-ସ୍ସ୍ତ॒ନୟ॒ନ୍. ଵର୍ଷ॑ନ୍ନସ୍ମି । ମାମ॑ଦନ୍ତ୍ୟ॒ହମ॑ଦ୍ମ୍ୟ॒ନ୍ୟାନ୍ ॥ 61 ॥
ଅ॒ହଗ୍ମ୍ ସଦ॒ମୃତୋ॑ ଭଵାମି । ମଦା॑ଦି॒ତ୍ୟା ଅଧି॒ ସର୍ଵେ॑ ତପନ୍ତି ॥ ସା ନୋ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରେଷ॒ମୂର୍ଜ॒-ନ୍ଦୁହା॑ନା । ଧେ॒ନୁର୍ଵାଗ॒ସ୍ମାନୁପ॒ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୈତୁ॑ ॥, ୟ-ଦ୍ଵାଗ୍ଵଦ॑ନ୍ତ୍ୟ-ଵିଚେତ॒ନାନି॑ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀ॑ ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ନିଷ॒ସାଦ॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରା । ଚତ॑ସ୍ର॒ ଊର୍ଜ॑-ନ୍ଦୁଦୁହେ॒ ପୟାଗ୍ମ୍॑ସି । କ୍ଵ॑ ସ୍ଵି ଦସ୍ୟାଃ ପର॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଗାମ ॥ ॥ ଅ॒ନ॒ନ୍ତା-ମନ୍ତା॒ଦଧି॒ ନିର୍ମି॑ତା-ମ୍ମ॒ହୀମ୍ । ୟସ୍ୟା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ଦଧୁ॒-ର୍ଭୋଜ॑ନାନି । ଏକା᳚କ୍ଷରା-ନ୍ଦ୍ଵି॒ପଦା॒ଗ୍ମ୍॒ ଷଟ୍ପ॑ଦାଞ୍ଚ । ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ ॥ ଵାଚ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା ଉପ॑ଜୀଵନ୍ତି॒ ଵିଶ୍ଵେ᳚ । ଵାଚ॑-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟାଃ᳚ । ଵା॒ଚୀମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନା॒ନ୍ୟର୍ପି॑ତା ॥ 62 ॥
ସା ନୋ॒ ହଵ॑-ଞ୍ଜୁଷତା॒-ମିନ୍ଦ୍ର॑ପତ୍ନୀ ॥ ଵାଗ॒କ୍ଷର॑-ମ୍ପ୍ରଥମ॒ଜା ଋ॒ତସ୍ୟ॑ । ଵେଦା॑ନା-ମ୍ମା॒ତା-ଽମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ନାଭିଃ॑ । ସା ନୋ॑ ଜୁଷା॒ଣୋପ॑ ୟ॒ଜ୍ଞମାଗା᳚ତ୍ । ଅଵ॑ନ୍ତୀ ଦେ॒ଵୀ ସୁ॒ହଵା॑ ମେ ଅସ୍ତୁ ॥ ୟା ମୃଷ॑ୟୋ ମନ୍ତ୍ର॒କୃତୋ॑ ମନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଅ॒ନ୍ଵୈଚ୍ଛ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତପ॑ସା॒ ଶ୍ରମେ॑ଣ । ତା-ନ୍ଦେ॒ଵୀଂ-ଵାଁଚଗ୍ମ୍॑ ହ॒ଵିଷା॑ ୟଜାମହେ । ସା ନୋ॑ ଦଧାତୁ ସୁକୃ॒ତସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କେ ॥ ଚ॒ତ୍ଵାରି॒ ଵା-କ୍ପରି॑ମିତା ପ॒ଦାନି॑ ॥ 63 ॥
ତାନି॑ ଵିଦୁ-ର୍ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣା ୟେ ମ॑ନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ଗୁହା॒ ତ୍ରୀଣି॒ ନିହି॑ତା॒ ନେଙ୍ଗ॑ୟନ୍ତି । ତୁ॒ରୀୟଂ॑-ଵାଁ॒ଚୋ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ ଵଦନ୍ତି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॒-ଽଗ୍ନି-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧ୍ୟତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॑ ଵିନ୍ଦତେ ହ॒ଵିଃ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ଭଗ॑ସ୍ୟ ମୂ॒ର୍ଧନି॑ । ଵଚ॒ସା ଽଽଵେ॑ଦୟାମସି ॥ ପ୍ରି॒ୟଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦଦ॑ତଃ । ପ୍ରି॒ୟଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॑ଦ୍ଧେ॒ ଦିଦା॑ସତଃ । ପ୍ରି॒ୟ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ୟଜ୍ଵ॑ସୁ ॥ 64 ॥
ଇ॒ଦ-ମ୍ମ॑ ଉଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ୟଥା॑ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରେଷୁ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମୁ॒ଗ୍ରେଷୁ॑ ଚକ୍ରି॒ରେ । ଏ॒ଵ-ମ୍ଭୋ॒ଜେଷୁ॒ ୟଜ୍ଵ॑ସୁ । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ମୁଦି॒ତ-ଙ୍କୃ॑ଧି ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ନ୍ଦେ॑ଵା॒ ୟଜ॑ମାନାଃ । ଵା॒ୟୁଗୋ॑ପା॒ ଉପା॑ସତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ମ୍ ହୃ॑ଦ॒ୟ୍ୟ॑ୟା-ଽଽକୂ᳚ତ୍ୟା । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧୟା॑ ହୂୟତେ ହ॒ଵିଃ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ପ୍ରା॒ତର୍-ହ॑ଵାମହେ ॥ 65 ॥
ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ମ୍ମ॒ଦ୍ଧ୍ୟନ୍ଦି॑ନ॒-ମ୍ପରି॑ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ନି॒ମ୍ରୁଚି॑ । ଶ୍ରଦ୍ଧେ॒ ଶ୍ରଦ୍ଧା॑ପୟେ॒ହ ମା᳚ ॥ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଦେ॒ଵା-ନଧି॑ଵସ୍ତେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା-ଙ୍କାମ॑ସ୍ୟ ମା॒ତର᳚ମ୍ । ହ॒ଵିଷା॑ ଵର୍ଧୟାମସି ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ଜଜ୍ଞା॒ନ-ମ୍ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ଵି ସୀ॑ମ॒ତ-ସ୍ସୁ॒ରୁଚୋ॑ ଵେ॒ନ ଆ॑ଵଃ । ସ ବୁ॒ଦ୍ଧ୍ନିୟା॑ ଉପ॒ମା ଅ॑ସ୍ୟ ଵି॒ଷ୍ଠାଃ ॥ 66 ॥
ସ॒ତଶ୍ଚ॒ ୟୋନି॒-ମସ॑ତଶ୍ଚ॒ ଵିଵଃ॑ ॥ ପି॒ତା ଵି॒ରାଜା॑ମୃଷ॒ଭୋ ର॑ୟୀ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵରୂ॑ପ॒ ଆଵି॑ଵେଶ । ତମ॒ର୍କୈ-ର॒ଭ୍ୟ॑ର୍ଚନ୍ତି ଵ॒ଥ୍ସମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ତ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଵ॒ର୍ଧୟ॑ନ୍ତଃ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ଜନୟତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣଃ, କ୍ଷ॒ତ୍ର-ନ୍ନିର୍ମି॑ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ ଆ॒ତ୍ମନା᳚ ॥ ଅ॒ନ୍ତର॑ସ୍ମି-ନ୍ନି॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ॥ 67 ॥
ଅ॒ନ୍ତ-ର୍ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମୈ॒ଵ ଭୂ॒ତାନା॒-ଞ୍ଜ୍ୟେଷ୍ଠ᳚ମ୍ । ତେନ॒ କୋ॑-ଽର୍ହତି॒ ସ୍ପର୍ଧି॑ତୁମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॑-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ତ୍ରୟ॑ସ୍ତ୍ରିଗ୍ମ୍ଶତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଜାପ॒ତୀ । ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍. ହ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ନା॒ଵୀ ଵା॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॒ମାହି॑ତା ॥ ଚତ॑ସ୍ର॒ ଆଶାଃ॒ ପ୍ରଚ॑ରନ୍ତ୍ଵ॒-ଗ୍ନୟଃ॑ । ଇ॒ମନ୍ନୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନ॑ୟତୁ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନ୍ । ଘୃ॒ତ-ମ୍ପିନ୍ଵ॑ନ୍ନ॒ଜରଗ୍ମ୍॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ 68 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ॒ମି-ଦ୍ଭ॑ଵ॒ତ୍ୟାହୁ॑ତୀନାମ୍ ॥ ଆ ଗାଵୋ॑ ଅଗ୍ମନ୍ନୁ॒ତ ଭ॒ଦ୍ରମ॑କ୍ରନ୍ନ୍ । ସୀଦ॑ନ୍ତୁ ଗୋ॒ଷ୍ଠେ ର॒ଣୟ॑ନ୍ତ୍ଵ॒ସ୍ମେ । ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀଃ ପୁରୁ॒ରୂପା॑ ଇ॒ହ ସ୍ୟୁଃ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ପୂ॒ର୍ଵୀ ରୁ॒ଷସୋ॒ ଦୁହା॑ନାଃ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ୟଜ୍ଵ॑ନେ ପୃଣ॒ତେ ଚ॑ ଶିକ୍ଷତି । ଉପେଦ୍ଦ॑ଦାତି॒ ନ ସ୍ଵ-ମ୍ମୁ॑ଷାୟତି । ଭୂୟୋ॑ ଭୂୟୋ ର॒ୟିମିଦ॑ସ୍ୟ ଵ॒ର୍ଧୟନ୍ନ୍॑ । ଅଭି॑ନ୍ନେ ଖି॒ଲ୍ଲେ ନିଦ॑ଧାତି ଦେଵ॒ୟୁମ୍ ॥ ନ ତା ନ॑ଶନ୍ତି॒ ନ ଦ॑ଭାତି॒ ତସ୍କ॑ରଃ । ନୈନା॑ ଅମି॒ତ୍ରୋ ଵ୍ୟଥି॒ରାଦ॑ଧର୍ଷତି । ଦେ॒ଵାଗ୍ଶ୍ଚ॒ ୟାଭି॒-ର୍ୟଜ॑ତେ॒ ଦଦା॑ତି ଚ । ଜ୍ୟୋଗିତ୍ତାଭି॑-ସ୍ସଚତେ॒ ଗୋପ॑ତି-ସ୍ସ॒ହ ॥, ନ ତା ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁକ॑କାଟୋ ଅଶ୍ନୁତେ । ନ ସଗ୍ଗ୍॑ ସ୍କୃତ॒ତ୍ର-ମୁପ॑ୟନ୍ତି॒ ତା ଅ॒ଭି । ଉ॒ରୁ॒ଗା॒ୟମଭ॑ୟ॒-ନ୍ତସ୍ୟ॒ ତା ଅନୁ॑ । ଗାଵୋ॒ ମର୍ତ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ଵିଚ॑ରନ୍ତି॒ ୟଜ୍ଵ॑ନଃ ॥ ॥ 69 ॥
ଗାଵୋ॒ ଭଗୋ॒ ଗାଵ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ମେ ଅଚ୍ଛାତ୍ । ଗାଵ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ୟ ପ୍ରଥ॒ମସ୍ୟ॑ ଭ॒କ୍ଷଃ । ଇ॒ମା ୟା ଗାଵ॒-ସ୍ସଜ॑ନାସ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଇ॒ଚ୍ଛାମୀଦ୍ଧୃ॒ଦା ମନ॑ସା ଚି॒ଦିନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ॥ ୟୂ॒ୟ-ଙ୍ଗା॑ଵୋ ମେଦୟଥା କୃ॒ଶ-ଞ୍ଚି॑ତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଲୀ॒ଲ-ଞ୍ଚି॑-ତ୍କୃଣୁଥା ସୁ॒ପ୍ରତୀ॑କମ୍ । ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍ଗୃ॒ହ-ଙ୍କୃ॑ଣୁଥ ଭଦ୍ରଵାଚଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଵୋ॒ ଵୟ॑ ଉଚ୍ୟତେ ସ॒ଭାସୁ॑ ॥ ପ୍ର॒ଜାଵ॑ତୀ-ସ୍ସୂ॒ୟଵ॑ସଗ୍ମ୍ ରି॒ଶନ୍ତୀଃ᳚ (ରୁ॒ଶନ୍ତୀଃ᳚) । ଶୁ॒ଦ୍ଧା ଅ॒ପ-ସ୍ସୁ॑ପ୍ରପା॒ଣେ ପିବ॑ନ୍ତୀଃ । ମା ଵ॑-ସ୍ସ୍ତେ॒ନ ଈ॑ଶତ॒ ମା-ଽଘଶଗ୍ମ୍॑ସଃ । ପରି॑ଵୋ ହେ॒ତୀ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ଵୃଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ ॥ ଉପେ॒ଦ-ମୁ॑ପ॒ପର୍ଚ॑ନମ୍ । ଆ॒ସୁ ଗୋଷୂପ॑ପୃଚ୍ୟତାମ୍ । ଉପ॑ର୍ଷ॒ଭସ୍ୟ॒ ରେତ॑ସି । ଉପେ᳚ନ୍ଦ୍ର॒ ତଵ॑ ଵୀ॒ର୍ୟେ᳚ ॥ 70 ॥
(ଚ॒ରା॒ମି॒ – କନୀ॑ୟୋ॒ – ଽନ୍ୟା – ନର୍ପି॑ତା – ପ॒ଦାନି॒ – ୟଜ୍ଵ॑ସୁ – ହଵାମହେ – ଵି॒ଷ୍ଠା – ଲୋ॒କାଃ – ସୁ॒ଵୀର॒ – ମର୍ଵା॒ – ପିବ॑ନ୍ତୀ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 – ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣପଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସୂକ୍ତାନି
ତା ସୂ᳚ର୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑ ଵିଶ୍ଵ॒ଭୃତ୍ତ॑ମା ମ॒ହତ୍ । ତେଜୋ॒ ଵସୁ॑ମ-ଦ୍ରାଜତୋ ଦି॒ଵି । ସାମା᳚ତ୍ମାନା ଚରତ-ସ୍ସାମଚା॒ରିଣା᳚ । ୟୟୋ᳚ର୍ଵ୍ର॒ତ-ନ୍ନ ମ॒ମେ ଜାତୁ॑ ଦେ॒ଵୟୋଃ᳚ ॥ ଉ॒ଭାଵନ୍ତୌ॒ ପରି॑ୟାତ॒ ଅର୍ମ୍ୟା᳚ । ଦି॒ଵୋ ନ ର॒ଶ୍ମୀଗ୍ ସ୍ତ॑ନୁ॒ତୋ-ଵ୍ୟ॑ର୍ଣ॒ଵେ । ଉ॒ଭା ଭୁ॑ଵ॒ନ୍ତୀ ଭୁଵ॑ନା କ॒ଵିକ୍ର॑ତୂ । ସୂର୍ୟା॒ ନ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଚ॑ରତୋ ହ॒ତାମ॑ତୀ ॥ ପତୀ᳚ ଦ୍ୟୁ॒ମ-ଦ୍ଵି॑ଶ୍ଵ॒ଵିଦା॑ ଉ॒ଭା ଦି॒ଵଃ । ସୂର୍ୟା॑ ଉ॒ଭା ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସା ଵିଚକ୍ଷ॒ଣା ॥ 71 ॥
ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରା ଵରିଵୋ॒ଭା ଵରେ᳚ଣ୍ୟା । ତା ନୋ॑-ଽଵତ-ମ୍ମତି॒ମନ୍ତା॒ ମହି॑ଵ୍ରତା ॥ ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଵପ॑ରୀ ପ୍ର॒ତର॑ଣା ତର॒ନ୍ତା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଵିଦା॑ ଦୃ॒ଶୟେ॒ ଭୂରି॑ରଶ୍ମୀ । ସୂର୍ୟା॒ ହି ଚ॒ନ୍ଦ୍ରା ଵସୁ॑ତ୍ଵେ॒ଷ-ଦ॑ର୍ଶତା । ମ॒ନ॒ସ୍ଵିନୋ॒ଭା-ଽନୁ॑ ଚର॒ତୋ ନୁ॒ ସ-ନ୍ଦିଵ᳚ମ୍ ॥ ଅ॒ସ୍ୟ ଶ୍ରଵୋ॑ ନ॒ଦ୍ୟ॑-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ବି॑ଭ୍ରତି । ଦ୍ୟାଵା॒ କ୍ଷାମା॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଦ॑ର୍ଶ॒ତଂ-ଵଁପୁଃ॑ । ଅ॒ସ୍ମେ ସୂ᳚ର୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॑-ଽଭି॒ଚକ୍ଷେ᳚ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧେ କମି॑ନ୍ଦ୍ର ଚରତୋ ଵିଚର୍ତୁ॒ରମ୍ ॥ 72 ॥
ପୂ॒ର୍ଵା॒ପ॒ର-ଞ୍ଚ॑ରତୋ ମା॒ୟ ୟୈ॒ତୌ । ଶିଶୂ॒ କ୍ରୀଡ॑ନ୍ତୌ॒ ପରି॑ୟାତୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ଵିଶ୍ଵା᳚ନ୍ୟ॒ନ୍ୟୋ ଭୁଵ॑ନା ଽଭି॒ଚଷ୍ଟେ᳚ । ଋ॒ତୂନ॒ନ୍ୟୋ ଵି॒ଦଧ॑ଜ୍ଜାୟତେ॒ ପୁନଃ॑ ॥ ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟଃ ପାଵ॒କା ୟାସୁ॑ ଜା॒ତଃ କ॒ଶ୍ୟପୋ॒ ୟାସ୍ଵିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନିଂ-ୟାଁ ଗର୍ଭ॑-ନ୍ଦଧି॒ରେ ଵିରୂ॑ପା॒ସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥,
ୟାସା॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା॒ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ୟାତି॒ ମଧ୍ୟେ॑ ସତ୍ୟାନୃ॒ତେ ଅ॑ଵ॒ପଶ୍ୟ॒ନ୍ ଜନା॑ନାମ୍ । ମ॒ଧୁ॒ଶ୍ଚୁତ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ୟୋ॒ ୟାଃ ପା॑ଵ॒କାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥ । ୟାସା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵା ଦି॒ଵି କୃ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ଭ॒କ୍ଷଂ-ୟାଁ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ ବହୁ॒ଧା ଭଵ॑ନ୍ତି । ୟାଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପୟ॑ସୋ॒ନ୍ଦନ୍ତି॑ଶୁ॒କ୍ରାସ୍ତା ନ॒ ଆପ॒-ଶ୍ଶଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟୋ॒ନା ଭ॑ଵନ୍ତୁ ॥, ଶି॒ଵେନ॑ ମା॒ ଚକ୍ଷୁ॑ଷା ପଶ୍ୟତା-ଽଽପ-ଶ୍ଶି॒ଵୟା॑ ତ॒ନୁଵୋପ॑ ସ୍ପୃଶତ॒ ତ୍ଵଚ॑-ମ୍ମେ । ସର୍ଵାଗ୍ମ୍॑ ଅ॒ଗ୍ନୀଗ୍ମ୍ ର॑ଫ୍ସୁ॒ଷଦୋ॑ ହୁଵେ ଵୋ॒ ମୟି॒ ଵର୍ଚୋ॒ ବଲ॒ମୋଜୋ॒ ନି ଧ॑ତ୍ତ ॥ । ଆପୋ॑ ଭ॒ଦ୍ରା ଘୃ॒ତମିଦାପ॑ ଆସୁର॒ଗ୍ନୀ-ଷୋମୌ॑ ବିଭ୍ର॒ତ୍ୟାପ॒ ଇ-ତ୍ତାଃ । ତୀ॒ଵ୍ରୋ ରସୋ॑ ମଧୁ॒ପୃଚା॑ -ମରଙ୍ଗ॒ମ ଆ ମା᳚ ପ୍ରା॒ଣେନ॑ ସ॒ହ ଵର୍ଚ॑ସା ଗନ୍ନ୍ ॥, ଆଦି-ତ୍ପ॑ଶ୍ୟାମ୍ୟୁ॒ତ ଵା॑ ଶୃଣୋ॒ମ୍ୟା ମା॒ ଘୋଷୋ॑ ଗଚ୍ଛତି॒ ଵାନ୍ନ॑ ଆସାମ୍ । ମନ୍ୟେ॑ ଭେଜା॒ନୋ ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ୟ॒ ତର୍ହି॒ ହିର॑ଣ୍ୟଵର୍ଣା॒ ଅତୃ॑ପଂ-ୟଁ॒ଦା ଵଃ॑ ॥ ॥ ନାସ॑ଦାସୀ॒ନ୍ନୋ ସଦା॑ସୀ-ତ୍ତ॒ଦାନୀ᳚ମ୍ । ନାସୀ॒-ଦ୍ରଜୋ॒ ନୋ ଵ୍ୟୋ॑ମାପ॒ରୋ ୟତ୍ । କିମାଵ॑ରୀଵଃ॒ କୁହ॒ କସ୍ୟ॒ ଶର୍ମନ୍ନ୍॑ ॥ 73 ॥
ଅମ୍ଭଃ॒ କିମା॑ସୀ॒-ଦ୍ଗହ॑ନ-ଙ୍ଗଭୀ॒ରମ୍ ॥ ନ ମୃ॒ତ୍ୟୁର॒ମୃତ॒-ନ୍ତର୍ହି॒ ନ । ରାତ୍ରି॑ୟା॒ ଅହ୍ନ॑ ଆସୀ-ତ୍ପ୍ରକେ॒ତଃ । ଆନୀ॑ଦଵା॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵ॒ଧୟା॒ ତଦେକ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଧା॒ନ୍ୟ-ନ୍ନ ପ॒ରଃ (ପ॒ରଂ) କିଞ୍ଚ॒ ନାସ॑ ॥ ତମ॑ ଆସୀ॒-ତ୍ତମ॑ସା ଗୂ॒ଢମଗ୍ରେ᳚ ପ୍ରକେ॒ତମ୍ । ସ॒ଲି॒ଲଗ୍ମ୍ ସର୍ଵ॑ମା ଇ॒ଦମ୍ । ତୁ॒ଚ୍ଛେ ନା॒ଭ୍ଵପି॑ହିତQଂ-ୟଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ତମ॑ସ॒ ସ୍ତନ୍ମ॑ହି॒ନା ଜା॑ୟ॒ତୈକ᳚ମ୍ ॥ କାମ॒ସ୍ତଦଗ୍ରେ॒ ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ ॥ 74 ॥
ମନ॑ସୋ॒ ରେତଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁଦାସୀ᳚ତ୍ । ସ॒ ତୋ ବନ୍ଧୁ॒ମସ॑ତି॒ ନିର॑ଵିନ୍ଦନ୍ନ୍ (ନିର॑ଵିଦନ୍ନ୍) । ହୃ॒ଦି ପ୍ର॒ତୀଷ୍ୟା॑ କ॒ଵୟୋ॑ ମନୀ॒ଷା ॥ ତି॒ର॒ଶ୍ଚୀନୋ॒ ଵିତ॑ତୋ ର॒ଶ୍ମିରେ॑ଷାମ୍ । ଅ॒ଧ-ସ୍ସ୍ଵି॑ଦା॒ସୀ(3) ଦୁ॒ପରି॑ ସ୍ଵିଦାସୀ(3)ତ୍ । ରେ॒ତୋ॒ଧା ଆ॑ସ-ନ୍ମହି॒ମାନ॑ ଆସନ୍ନ୍ । ସ୍ଵ॒ଧା ଅ॒ଵସ୍ତା॒-ତ୍ପ୍ରୟ॑ତିଃ ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ ॥ କୋ ଅ॒ଦ୍ଧା ଵେ॑ଦ॒ କ ଇ॒ହ ପ୍ରଵୋ॑ଚତ୍ । କୁତ॒ ଆଜା॑ତା॒ କୁତ॑ ଇ॒ୟଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟିଃ । ଅ॒ର୍ଵାଗ୍ଦେ॒ଵା ଅ॒ସ୍ୟ ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାୟ ॥ 75 ॥
ଅଥା॒ କୋ ଵେ॑ଦ॒ ୟତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ ॥ ଇ॒ୟଂ-ଵିଁସୃ॑ଷ୍ଟି॒-ର୍ୟତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ । ୟଦି॑ ଵା ଦ॒ଧେ ୟଦି॑ ଵା॒ ନ । ୟୋ ଅ॒ସ୍ୟାଦ୍ଧ୍ୟ॑କ୍ଷଃ ପର॒ମେ ଵ୍ୟୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସୋ ଅ॒ଙ୍ଗ ଵେ॑ଦ॒ ୟଦି॑ ଵା॒ ନ ଵେଦ॑ ॥ କିଗ୍ଗ୍ସ୍ଵି॒ଦ୍ଵନ॒-ଙ୍କ ଉ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ । ୟତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା ପୃ॒ଚ୍ଛତେଦୁ॒ ତତ୍ । ୟଦ॒ଦ୍ଧ୍ୟତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରୟନ୍ନ୍॑ ॥ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍ ॥ 76 ॥
ୟତୋ॒ ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ନି॑ଷ୍ଟତ॒କ୍ଷୁଃ । ମନୀ॑ଷିଣୋ॒ ମନ॑ସା॒ ଵିବ୍ର॑ଵୀମି ଵଃ । ବ୍ରହ୍ମା॒ଦ୍ଧ୍ୟତି॑ଷ୍ଠ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି ଧା॒ରୟନ୍ନ୍॑ ॥ ପ୍ରା॒ତର॒ଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ରା॒ତରିନ୍ଦ୍ରଗ୍ମ୍॑ ହଵାମହେ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣା ପ୍ରା॒ତର॒ଶ୍ଵିନା᳚ । ପ୍ରା॒ତ ର୍ଭଗ॑-ମ୍ପୂ॒ଷଣ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ତସ୍ସୋମ॑ମୁ॒ତ ରୁ॒ଦ୍ରଗ୍ମ୍ ହୁ॑ଵେମ ॥ ପ୍ରା॒ତ॒ର୍ଜିତ॒-ମ୍ଭଗ॑ମୁ॒ଗ୍ରଗ୍ମ୍ ହୁ॑ଵେମ । ଵ॒ୟ-ମ୍ପୁ॒ତ୍ରମଦି॑ତେ॒ର୍ୟୋ ଵି॑ଧ॒ର୍ତା । ଆ॒ଦ୍ଧ୍ରଶ୍ଚି॒ଦ୍ୟ-ମ୍ମନ୍ୟ॑ମାନ-ସ୍ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑ତ୍ ॥ 77 ॥
ରାଜା॑ ଚି॒ଦ୍ୟ-ମ୍ଭଗ॑-ମ୍ଭ॒କ୍ଷୀତ୍ୟାହ॑ ॥ ଭଗ॒ ପ୍ରଣେ॑ତ॒ର୍ଭଗ॒ ସତ୍ୟ॑ରାଧଃ । ଭଗେ॒ମା-ନ୍ଧିୟ॒ମୁଦ॑ଵ॒ ଦଦ॑ନ୍ନଃ । ଭଗ॒ ପ୍ରଣୋ॑ ଜନୟ॒ ଗୋଭି॒ରଶ୍ଵୈଃ᳚ । ଭଗ॒ ପ୍ରନୃଭି॑-ର୍ନୃ॒ଵନ୍ତ॑-ସ୍ସ୍ୟାମ । ଉ॒ତେଦାନୀ॒-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ୟାମ ॥ ଉ॒ତ ପ୍ରପି॒ତ୍ଵ ଉ॒ତ ମଦ୍ଧ୍ୟେ॒ ଅହ୍ନା᳚ମ୍ । ଉ॒ତୋଦି॑ତା ମଘଵ॒ନ୍-ଥ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ । ଵ॒ୟ-ନ୍ଦେ॒ଵାନାଗ୍ମ୍॑ ସୁମ॒ତୌ ସ୍ୟା॑ମ ॥ ଭଗ॑ ଏ॒ଵ ଭଗ॑ଵାଗ୍ମ୍ ଅସ୍ତୁ ଦେଵାଃ ॥ 78 ॥
ତେନ॑ ଵ॒ୟ-ମ୍ଭଗ॑ଵନ୍ତ-ସ୍ସ୍ୟାମ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଭଗ॒ ସର୍ଵ॒ ଇଜ୍ଜୋ॑ହଵୀମି । ସ ନୋ॑ ଭଗ ପୁର ଏ॒ତା ଭ॑ଵେ॒ହ ॥ ସମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରାୟୋ॒ଷସୋ॑ ନମନ୍ତ । ଦ॒ଧି॒କ୍ରାଵେ॑ଵ॒ ଶୁଚ॑ୟେ ପ॒ଦାୟ॑ । ଅ॒ର୍ଵା॒ଚୀ॒ନଂ-ଵଁ॑ସୁ॒ଵିଦ॒-ମ୍ଭଗ॑ନ୍ନଃ । ରଥ॑ମି॒ଵାଶ୍ଵା॑ ଵା॒ଜିନ॒ ଆଵ॑ହନ୍ତୁ ॥ ଅଶ୍ଵା॑ଵତୀ॒-ର୍ଗୋମ॑ତୀ-ର୍ନ ଉ॒ଷାସଃ॑ । ଵୀ॒ରଵ॑ତୀ॒-ସ୍ସଦ॑ମୁଚ୍ଛନ୍ତୁ ଭ॒ଦ୍ରାଃ । ଘୃ॒ତ-ନ୍ଦୁହା॑ନା ଵି॒ଶ୍ଵତଃ॒ ପ୍ରପୀ॑ନାଃ । ୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ 79 ॥
(ଵି॒ଚ॒କ୍ଷ॒ଣା – ଵି॑ଚର୍ତୁ॒ରଗ୍ମ୍ – ଶର୍ମ॒ – ନ୍ନଧି॑ – ଵି॒ସର୍ଜ॑ନାୟ॒ – ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॒ ସ ଵୃ॒କ୍ଷ ଆ॑ସୀତ୍- ତୁ॒ରଶ୍ଚି॑-ଦ୍- ଦେଵାଃ॒ – ପ୍ରପୀ॑ନା॒ ଏକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 9)
(ପୀଵୋ᳚-ଽନ୍ନା॒ – ମଗ୍ନେ॒ ତ୍ଵ-ମ୍ପା॑ର – ୟାନାଘୃ॒ଷ୍ୟଃ – ଶୁଚି॒-ନ୍ନୁ ସ୍ତୋମଂ॑ – ଁଵି॒ଶ୍ରୟ॑ମାଣୋ – ଦି॒ଵୋ ରୁ॒କ୍ମୋ – ଽନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଂ – ତା ସୂ᳚ର୍ୟାଚନ୍ଦ୍ର॒ମସା॒ ନଵ॑ସପ୍ତତିଃ)
(ପୀଵୋ᳚ନ୍ନା – ଁୟୂ॒ୟ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ନଃ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ଅଷ୍ଟମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକଂ ସମାପ୍ତମ୍ ॥
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
What is 2.8 - କାମ୍ୟପଶୁୟାଜ୍ୟାନୁଵାକ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପୀଵୋନ୍ନାଂ ରୟିଵୃଧଃ?
2.8 - କାମ୍ୟପଶୁୟାଜ୍ୟାନୁଵାକ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପୀଵୋନ୍ନାଂ ରୟିଵୃଧଃ is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Odia. Use the language selector to view another available edition.
Can I read 2.8 - କାମ୍ୟପଶୁୟାଜ୍ୟାନୁଵାକ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପୀଵୋନ୍ନାଂ ରୟିଵୃଧଃ online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download 2.8 - କାମ୍ୟପଶୁୟାଜ୍ୟାନୁଵାକ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପୀଵୋନ୍ନାଂ ରୟିଵୃଧଃ as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.