2.3 – ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ – କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ – ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି
କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ତୃତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକଃ – ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 – ସର୍ଵେଷାଂ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃଶବ୍ଦେନ ଵ୍ୟଵହାର
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କି-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃ॒ତ୍ଵମିତି॑ । ୟଦେ॒ଵୈଷୁ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଧା ହୋତା॑ରଃ । ତେନ॒ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର ଉଚ୍ୟନ୍ତେ । ତଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ଞ୍ଚତୁର୍ହୋତୃ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ସୋମୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ॑ତା । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ॥ 1 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତା । ୟ ଏ॒ଵ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା॒-ମୃଦ୍ଧିଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଋ॒ଧ୍ନୋତ୍ୟେ॒ଵ ॥ ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ନ୍ଧୁତାଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ବନ୍ଧୁ॑ମାନ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଂ॒-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମା॒ୟତ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଆ॒ୟତ॑ନଵାନ୍-ଭଵତି । ୟ ଏ॑ଷାମେ॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 2 ॥
ପ୍ରତ୍ୟେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ଦଶ॑ହୋତା॒ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ପଞ୍ଚ॑ହୋତା॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅଥ॒ କସ୍ମା॒ଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର ଉଚ୍ୟନ୍ତ॒ ଇତି॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ଇନ୍ଦ୍ରଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ॑ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମୁପ॒ଦେଶ॑ନାତ୍ । ୟ ଏ॒ଵମିନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମୁପ॒ଦେଶ॑ନା॒-ଦ୍ଵେଦ॑ । ଵସି॑ଷ୍ଠ-ସ୍ସମା॒ନାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠ॑ମା॒ୟନ୍ତ॑-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମେନୈ॒ଵାନୁ॑ବୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ । ଅ॒ୟମାଗନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ୟମଵା॑ସା॒ଦିତି॑ । କୀ॒ର୍ତିର॑ସ୍ୟ॒ ପୂର୍ଵା-ଽଽଗ॑ଚ୍ଛତି ଜ॒ନତା॑ମାୟ॒ତଃ । ଅଥୋ॑ ଏନ-ମ୍ପ୍ରଥ॒ମେନୈ॒ଵାନୁ॑ ବୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ । ଅ॒ୟମାଗନ୍ନ୍॑ । ଅ॒ୟମଵା॑ସା॒ଦିତି॑ ॥ 3 ॥
(ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା – ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ॑ – ବୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ॒ ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 – ନୈମିତ୍ତିକୋ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରହୋମଃ
ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ଷ୍ୟନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଦ॑ଶ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽପା᳚ନ୍ୟାତ୍ । ଆ॒ତ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ସମି॑ନ୍ଧେ । ତେଜ॑ସେ ଵୀ॒ର୍ୟା॑ୟ । ଅଥୋ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵୈନା᳚-ମ୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଆ॒ତ୍ମନୋ ଽନା᳚ର୍ତ୍ୟୈ ॥ ୟଦ୍ୟେ॑ନ॒ମାର୍ତ୍-ଵି॑ଜ୍ୟା-ଦ୍ଵୃ॒ତଗ୍ମ୍ ସନ୍ତ॑-ନ୍ନି॒ରଃଅରେ॑ରନ୍ନ୍ । ଆଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁୟା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନାଜ୍ୟେ॑ନ । ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପ୍ର॒ତ୍ୟନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନ୍॑ । ପ୍ର॒ତି॒ଲୋ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଗ୍ରାହ᳚ମ୍ ॥ 4 ॥
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ୟୋପ॑ଦାସୟତି ॥ ୟଦ୍ୟେ॑ନ॒-ମ୍ପୁନ॑ରୁପ॒ ଶିକ୍ଷେ॑ୟୁଃ । ଆଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ର ଏ॒ଵ ଜୁ॑ହୁୟା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରମ୍ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନାଜ୍ୟେ॑ନ । ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ରାଂଆସୀ॑ନଃ । ଅ॒ନୁ॒ଲୋ॒ମ-ମଵି॑ଗ୍ରାହମ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି ॥ ପ୍ରାୟ॑ଶ୍ଚିତ୍ତୀ॒-ଵାଘୋତେ-ତ୍ୟୃ॑ତୁମୁ॒ଖ ଋ॑ତୁମୁଖେ ଜୁହୋତି । ଋ॒ତୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି । କଲ୍ପ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 5 ॥
କ୍ଲୃ॒ପ୍ତା ଅ॑ସ୍ମା ଋ॒ତଵ॒ ଆୟ॑ନ୍ତି ॥ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା॒ ଵୈ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରି॒ଦଗ୍ମ୍ ସର୍ଵ॑ମସୃଜତ । ସ ମନୋ॑-ଽସୃଜତ । ମନ॒ସୋ-ଽଧି॑ ଗାୟ॒ତ୍ରୀମ॑ସୃଜତ । ତଦ୍ଗା॑ୟ॒ତ୍ରୀଂ-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତାମା-ଽଲ॑ଭତ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରି॒ୟା ଅଧି॒ ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ୟ ସୃଜତ । ଛନ୍ଦୋ॒ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॒ ସାମ॑ । ତ-ଥ୍ସାମ॒ ୟଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦା-ଽଲ॑ଭତ ॥ 6 ॥
ସାମ୍ନୋ-ଽଧି॒ ୟଜୂଗ୍॑ଷ୍ୟସୃଜତ । ୟଜୁ॒ର୍ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॒ ଵିଷ୍ଣୁ᳚ମ୍ । ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ॒-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲ॑ଭତ । ଵି॒ଷ୍ଣୋରଦ୍ଧ୍ୟୋଷ॑ଧୀରସୃଜତ । ଓଷ॑ଧୀ॒ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॒ ସୋମ᳚ମ୍ । ତ-ଥ୍ସୋମଂ॒-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତମା-ଽଲ॑ଭତ । ସୋମା॒ଦଧି॑ ପ॒ଶୂନ॑ସୃଜତ । ପ॒ଶୁଭ୍ୟୋ-ଽଧୀନ୍ଦ୍ର᳚ମ୍ ॥ 7 ॥
ତଦିନ୍ଦ୍ରଂ॒-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ନ୍ନାତି॒ ପ୍ରାଚ୍ୟ॑ଵତ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଇଵ ୟଶ॒ସ୍ଵୀ ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନୈନଂ॒-ୟଁଶୋ-ଽତି॒ ପ୍ରଚ୍ୟ॑ଵତେ ॥ ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମୁତ୍ତା॒ନ ଏ॒ଵାଙ୍ଗୀ॑ର॒ସଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହୀତ॒-ନ୍ନାହି॑ନତ୍ । ୟ-ତ୍କିଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ୟାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମୁତ୍ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣୀୟାତ୍ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ । ଅ॒ନୟୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ମ୍॑ ହିନସ୍ତି ॥ ବ॒ର॒ଃଇଷା॒ ପ୍ରତୀ॑ୟା॒ଦ୍ଗାଂ-ଵାଁ-ଽଶ୍ଵଂ॑-ଵାଁ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପ॑ଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ରି॒ୟ-ନ୍ଧାମ॑ । ପ୍ରି॒ୟେଣୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ଧାମ୍ନା॒ ପ୍ରତ୍ୟେ॑ତି ॥ 8 ॥
(ଵି॒ଗ୍ରାହ॑ – ମୃ॒ତଵ॒ – ସ୍ତଦା-ଽଲ॑ଭ॒ – ତେନ୍ଦ୍ରଂ॑ – ଗୃହ୍ଣୀୟା॒-ଥ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 – କେଶଵପନାଙ୍ଗ-ମ୍ପୁଷ୍ଟିଵେଦନଂ
ୟୋ ଵା ଅଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ନିଵ॒ର୍ତୟ॑ତେ । ଵିଶୀ॑ର୍ଷା॒ ସପା᳚ପ୍ମା॒ ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି । ଅଥ॒ ୟୋ ଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ନି॑ଵ॒ର୍ତୟ॑ତେ । ସଶୀ॑ର୍ଷା॒ ଵିପା᳚ପ୍ମା॒ ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି ॥ ଦେ॒ଵତା॒ ଵୈ ସ॒ପ୍ତ ପୁଷ୍ଟି॑କାମା॒ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟନ୍ତ । ଅ॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵୀ ଚ॑ । ଵା॒ୟୁଶ୍ଚା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଞ୍ଚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟଶ୍ଚ॒ ଦ୍ୟୌଶ୍ଚ॑ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସ ସା॑ହ॒ସ୍ର-ମ॑ପୁଷ୍ୟତ୍ ॥ 9 ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସୌଷ॑ଧୀଭି॒-ର୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଭି-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଵା॒ୟୁର୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସ ମରୀ॑ଚୀଭି-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ନ୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ତଦ୍ଵୟୋ॑ଭି-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟୋ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସ ର॒ଶ୍ମିଭି॑-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଦ୍ୟୌର୍ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସା ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈ-ରପୁଷ୍ୟତ୍ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ନ୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ସୋ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରୈ-ର॑ର୍ଧମା॒ସୈ-ର୍ମାସୈର୍॑ ଋ॒ତୁଭି॑-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେଣା॑-ପୁଷ୍ୟତ୍ । ତାନ୍ପୋଷା᳚ନ୍-ପୁଷ୍ୟତି । ୟାଗ୍ସ୍ତେ-ଽପୁ॑ଷ୍ୟନ୍ନ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦାନ୍ନି ଚ॑ ଵ॒ର୍ତୟ॑ତେ॒ ପରି॑ ଚ ॥ 10 ॥
(ଅ॒ପୁ॒ଷ୍ୟ॒ନ୍ – ନକ୍ଷ॑ତ୍ରୈରପୁଷ୍ୟ॒-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 – ପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରମହିମଜ୍ଞାନମ୍
ତସ୍ୟ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହିର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଅ॒ର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସୋ᳚-ଽର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ଅ॒ର୍ଧମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ହିର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ର୍ଧମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ସୋମ॑ସ୍ୟ॒ ଵାସଃ॑ ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ ॥ 11 ॥
ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵାସଃ॑ ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ତୃତୀ॑ୟମସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଗା-ମ୍ପ୍ର॑ତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତାମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ ॥ 12 ॥
ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ଗା-ମ୍ପ୍ର॑ତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଥମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ଵରୁ॑ଣ॒ସ୍ୟାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ପ॑ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ ॥ 13 ॥
ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ପ॒ଞ୍ଚ॒ମମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ଷ॒ଷ୍ଠମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଷ॒ଷ୍ଠମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑-କ୍ରାମତି ॥ 14 ॥
ତସ୍ୟ॒ ଵୈ ମନୋ॒ସ୍ତଲ୍ପ॑-ମ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତମେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସ ସ॑ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତଲ୍ପ॑-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ସ॒ପ୍ତ॒ମମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑-କ୍ରାମତି ॥ ତସ୍ୟ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତା॒ନସ୍ୟା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସସ୍ୟା ପ୍ରା॑ଣ-ତ୍ପ୍ରତିଜଗ୍ର॒ହୁଷଃ॑ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା-ପା᳚କ୍ରାମତ୍ ॥ 15 ॥
ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେନ॒ ଵୈ ସୋ᳚-ଽଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମ-ନ୍ନୁ॒ପାଧ॑ତ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ ପ୍ରା॑ଣ-ତ୍ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅଥ॒ ୟୋ-ଽଵି॑ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ଷ୍ଟ॒ମମ॑ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑ କ୍ରାମତି ॥ ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମୁତ୍ତା॒ନ ଏ॒ଵାଙ୍ଗୀ॑ର॒ସଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦେ॑ନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହୀତ॒-ନ୍ନାହି॑ନତ୍ । ୟ-ତ୍କି-ଞ୍ଚ॑ ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ୟାତ୍ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମୁତ୍ତା॒ନ-ସ୍ତ୍ଵା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣୀୟାତ୍ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ । ଅ॒ନୟୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାତି । ନୈନଗ୍ମ୍॑ ହିନସ୍ତି ॥ 16 ॥
(ତୃତୀ॑ୟମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପା᳚କ୍ରାମଚ୍ – ଚତୁ॒ର୍ଥମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟା॒ତ୍ମନ୍ନୁ॒ପାଧ॒ – ତ୍ତାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ – ଷ॒ଷ୍ଠ॑ମସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପ॑କ୍ରାମ -ତ୍ୟଷ୍ଟ॒ମମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟସ୍ୟାପା᳚କ୍ରାମତ୍ – ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣୀ॒ୟାଚ୍ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 4)
(ତସ୍ୟ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍-ହିର॑ଣ୍ୟ॒ଗ୍ମ୍॒ ସୋମ॑ସ୍ୟ॒ ଵାସ॒ସ୍ତଦେ॒ତେନ॑ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଗା-ନ୍ତାମେ॒ତେନ॒ ଵରୁ॑ଣ॒ସ୍ୟାଶ୍ଵ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ॒-ମ୍ମନୋ॒ସ୍ତଲ୍ପ॒-ନ୍ତମେ॒ତେନୋ᳚ତ୍ତା॒ନସ୍ୟ॒ ତଦେ॒ତେନାପ୍ରା॑ଣ॒ଦ୍ୟ-ଦ୍ଵୈ )
(ଅ॒ର୍ଧ-ନ୍ତୃତୀ॑ୟମଷ୍ଟ॒ମ-ନ୍ତଚ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥ-ନ୍ତା-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମଗ୍ମ୍ ଷ॒ଷ୍ଠଗ୍ମ୍ ସ॑ପ୍ତ॒ମନ୍ତମ୍ ।
ତଦେ॒ତେନ॒ ଦ୍ଵେ ତାମେ॒ତେନୈକ॒-ନ୍ତମେ॒ତେନ॒ ତ୍ରୀଣି॒ ତଦେ॒ତେନୈକଂ᳚ )
ଅନୁଵାକଂ 5 – ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରରୂପୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଷୟସ୍ସଂଵାଁଦଃ
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ॥ ୟ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜ॒ନ୍ତେତି॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜନ୍ତ ॥ ୟଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୌଷ॑ଧୀ-ରସୃଜ॒ନ୍ତେତି॑ । ସୋମେ॑ନ॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 17 ॥
ତେନୌଷ॑ଧୀ-ରସୃଜନ୍ତ ॥ ୟ-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦନ୍ତ । କେନୈ॑ଷା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ଵୃଞ୍ଜ॒ତେତି॑ । ଅ॒ଗ୍ନିନା॒ ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ-ଽସୁ॑ରା॒ନ୍-ପ୍ରାଣୁ॑ଦନ୍ତ । ତେନୈ॑ଷା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ଵୃଞ୍ଜତ ॥ ୟ-ଥ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ ॥ 18 ॥
କେନ॒ର୍ତୂନ॑-କଲ୍ପୟ॒ନ୍ତେତି॑ । ଧା॒ତ୍ରା ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॒ର୍ତୂନ॑କଲ୍ପୟନ୍ତ ॥ ୟ-ଥ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ସ୍ସ॒ତ୍ରମାସ॑ତ । କେନ॒ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । କେନ॒ ସୁଵ॑ରାୟନ୍ନ୍ । କେନେ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସମ॑ତନ୍ଵ॒ନ୍ନିତି॑ । ଅ॒ର୍ୟ॒ମ୍ଣା ଵୈ ତେ ଗୃ॒ହପ॑ତିନା ଽଽର୍ଧ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତେନ॒ ସୁଵ॑ରାୟନ୍ନ୍ । ତେନେ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସମ॑ତନ୍ଵ॒ନ୍ନିତି॑ ॥ 19 ॥
ଏ॒ତେ ଵୈ ଦେ॒ଵା ଗୃ॒ହପ॑ତୟଃ । ତାନ୍. ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଅପ୍ୟ॒ନ୍ୟସ୍ୟ॑ ଗାର୍ହପ॒ତେ ଦୀକ୍ଷ॑ତେ । ଅ॒ଵା॒ନ୍ତ॒ରମେ॒ଵ ସ॒ତ୍ରିଣା॑-ମୃଦ୍ଧ୍ନୋତି ॥ ୟୋ ଵା ଅ॑ର୍ୟ॒ମଣଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ଦାନ॑କାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଭ॑ଵନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଅ॑ର୍ୟ॒ମା । ଆର୍ୟା॑ଵସ॒ତିରିତି॒ ଵୈ ତମା॑ହୁ॒ର୍ୟ-ମ୍ପ୍ର॒ଶଗ୍ମ୍ସ॑ନ୍ତି ॥ ଆର୍ୟା॑ ଵସ॒ତିର୍ଭ॑ଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 20 ॥
ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॒-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃ॒ଭ୍ୟୋ-ଽଧି॑ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ନିମି॑ର୍ତଃ । ସ ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍. ଵି॒ଵଦେ॑ତ । ଅ॒ହମେ॒ଵ ଭୂୟୋ॑ ଵେଦ । ୟଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍॒. ଵେଦେତି॑ । ସ ହ୍ୟେ॑ଵ ଭୂୟୋ॒ ଵେଦ॑ । ୟଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍.॒ ଵେଦ॑ ॥ ୟୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତୄ॒ନ୍॒. ଵେଦ॑ । ସର୍ଵା॑ସୁ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵନ୍ନ॑ମତ୍ତି ॥ 21 ॥
ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒-ଽଭିଜ॑ୟତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତୃଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ସୋମ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତୃଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ॑ତୃଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଅ॒ର୍ୟ॒ମା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତୃଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତା᳚ । ଏ॒ତେ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୋତା॑ରଃ । ତାନ୍. ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସର୍ଵା॑ସୁ ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵନ୍ନ॑ମତ୍ତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒-ଽଭି ଜ॑ୟତି ॥ 22 ॥
(ଆ॒ର୍ଧ୍ନୁ॒ଵ॒ – ନ୍ନା॒ଧ୍ନୁ॒ଵ॒ – ନ୍ନିତ୍ୟେ॒ – ଵଂ-ଵେଁଦା᳚ – ତ୍ତି॒ – ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ॒ଭି ଜ॑ୟତି ) (ଅ. 5)
(ଵୈ ତେନ॑ ସ॒ତ୍ର-ଙ୍କେନ॑)
2.3.6 ଅନୁଵାକଂ – ହୋତୃପ୍ରଶଂସାପ୍ରସଙ୍ଗେନ କ୍ରତୂନାମୃତ୍ଵିଗ୍ ଵିଶେଷଵ୍ୟଵସ୍ଥାପନମ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ୟ ପ୍ରାଶସ୍ତ୍ୟ-ଞ୍ଚ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ୟ॑ସ୍ରଗ୍ମ୍ସତ । ସ ହୃଦ॑ୟ-ମ୍ଭୂ॒ତୋ॑-ଽଶୟତ୍ । ଆତ୍ମ॒ନ୍॒. ହା(3) ଇତ୍ୟହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ଆପଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରେଣୈ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତାଃ କୁସି॑ନ୍ଧ॒ମୁପୌ॑ହନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॑ଦଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରସ୍ୟ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଏକ॑ ଋ॒ତ୍ଵିକ୍ ॥ ଚ॒ତୁ॒ଷ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵା॒ୟୁ-ରା॑ଦି॒ତ୍ୟ-ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ ॥ 23 ॥
ତେ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହଗ୍ଗ୍-ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାର୍ୟଙ୍ଗା॑ନି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୟୋ᳚-ର୍ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଚ॒ତ୍ଵାର॑ ଋ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ପ॒ଞ୍ଚ॒ କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟୈରେ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହ॒ଲ୍ ଁଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସମସ୍ଥି॑ ମ॒ଜ୍ଜାନ᳚ମ୍ । ତସ୍ମା᳚ଚ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନାଂ᳚-ୟଁଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ ॥ 24 ॥
ପଞ୍ଚ॒ର୍ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ଷ॒ଟ୍କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ଋ॒ତଵଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତେ ପ॑ଶୁବ॒ନ୍ଧେନୈ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ । ତ ଉପୌ॑ହ॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ତନା॑ଵା॒ଣ୍ଡୌ ଶି॒ଶ୍ନମଵା᳚ଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣମ୍ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପଶୁବ॒ନ୍ଧସ୍ୟ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ଷଡୃ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ ॥ ସ॒ପ୍ତ॒କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ହୋତ୍ରାଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ତା-ସ୍ସୌ॒ମ୍ୟେନୈ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଣ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ ॥ 25 ॥
ତା ଉପୌ॑ହନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ୟା᳚ନ୍-ପ୍ରା॒ଣାନ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୌ॒ମ୍ୟସ୍ୟା᳚ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ୟ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋଃ । ସ॒ପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ॒ ପ୍ରାଚୀ॒ର୍ଵଷ॑ଟ୍କୁର୍ଵନ୍ତି ॥ ଦ॒ଶ॒କୃତ୍ଵୋ-ଽହ୍ଵ॑ୟତ୍ । ତପଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ତତ୍-କର୍ମ॑ଣୈ॒ଵ ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରେଣ॒ ସର୍ଵୈ᳚ର୍ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଭି॒ରୁପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତତ । ତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑ମା॒ତ୍ମାନ॒-ମପ॑ରିଵର୍ଗ॒-ମୁପୌ॑ହତ୍ । ତସ୍ମା᳚ଥ୍- ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରେ ସର୍ଵେ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତଵୋ-ଽଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତା॒ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ପଞ୍ଚ॑ହୋତା॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଏକ॑ହୋତ୍ରେ ବ॒ଲିଗ୍ମ୍ ହ॑ରନ୍ତି । ହର॑ନ୍ତ୍ୟସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ବ॒ଲିମ୍ । ଐନ॒ମପ୍ର॑ତିଖ୍ୟାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 26 ॥
(ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା᳚ – ଶ୍ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନାଂ᳚-ୟଁଜ୍ଞକ୍ର॒ତୋ – ର॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେଣ॑ ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁନୋପ॑ ପ॒ର୍ୟାଵ॑ର୍ତନ୍ତ – ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 – ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରସ୍ୟ ସର୍ଵକ୍ରତୁରୁଦ୍ଭାଵସାଧନେନ ପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପୁରୁ॑ଷ-ମସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽଗ୍ନିର॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ମମା॒ୟ-ମନ୍ନ॑ମ॒ସ୍ତ୍ଵିତି॑ । ସୋ॑-ଽବିଭେତ୍ । ସର୍ଵଂ॒-ଵୈଁ ମା॒-ଽୟ-ମ୍ପ୍ରଧ॑କ୍ଷ୍ୟ॒ତୀତି॑ । ସ ଏ॒ତାଗ୍-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄନାତ୍ମ॒-ସ୍ପର॑ଣାନପଶ୍ୟତ୍ । ତାନ॑ଜୁହୋତ୍ । ତୈର୍ଵୈ ସ ଆ॒ତ୍ମାନ॑-ମସ୍ପୃଣୋତ୍ ॥ ୟଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଏକ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତ୍ୟଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 27 ॥
କୁସି॑ନ୍ଧ-ଞ୍ଚା॒ତ୍ମନ॑-ସ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ଦର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ । ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚା॒ତ୍ମନୋ-ଽଙ୍ଗା॑ନି ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ସ॒ମିତ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମୀ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॑ । ଲୋମ॑ ଛ॒ଵୀ-ମ୍ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସମସ୍ଥି॑ ମ॒ଜ୍ଜାନ᳚ମ୍ ॥ 28 ॥
ତାନି॑ ଚା॒ତ୍ମନ॑-ସ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ପଶୁବ॒ନ୍ଧମ୍ । ସ୍ତନା॑ଵା॒ଣ୍ଡୌ ଶି॒ଶ୍ନମଵା᳚ଞ୍ଚ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣମ୍ । ତାନି॑ ଚା॒ତ୍ମନ॑-ସ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋତି ॥ 29 ॥
ସ॒ମି-ଥ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମୀ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ସୌ॒ମ୍ୟ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ସ॒ପ୍ତ ଚା॒ତ୍ମନ॑-ଶ୍ଶୀର୍ଷ॒ଣ୍ୟା᳚ନ୍-ପ୍ରା॒ଣାନ୍-ଥ୍ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ଚ॒ତୁରୁନ୍ନ॑ୟତି । ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ଦ୍ଵିର୍ନିମା᳚ର୍ଷ୍ଟି । ଦ୍ଵିଃ ପ୍ରାଶ୍ଞା॑ତି । ଦଶ॑ହୋତାରମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟ॑ଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁ-ମା᳚ପ୍ନୋତି ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରମ୍ । ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚା॒ତ୍ମାନ॒-ମପ॑ରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃ॒ଣୋତି॑ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟସ୍ୟ॑ ଚ॒ ସାୟୁ॑ଜ୍ୟ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 30 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ – ମ॒ଜ୍ଜାନଂ॒ – ଦ୍ଵିର୍ଜୁ॑ହୋ॒ – ତ୍ୟପ॑ରିଵର୍ଗଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃ॒ଣୋତ୍ୟେକ॑-ଞ୍ଚ ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 – ସୃଷ୍ଟିସାଧନତ୍ଵେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା
[(ଅପ॑କ୍ରାମତ ଗର୍ଭି॒ଣ୍ୟଃ) ଇସ୍ ଓନ୍ଲ୍ୟ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିଓନ୍ , ନୋତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑ନଭଵତ୍ । ସ ହରି॑ତ-ଶ୍ଶ୍ୟା॒ଵୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସ୍ତ୍ର୍ୟ॑ନ୍ତର୍ଵ॑ତ୍ନୀ । ହରି॑ଣୀ ସ॒ତୀ ଶ୍ୟା॒ଵା ଭ॑ଵତି । ସ ଵି॒ଜାୟ॑ମାନୋ॒ ଗର୍ଭେ॑ଣାତାମ୍ୟତ୍ । ସ ତା॒ନ୍ତଃ କୃ॒ଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ୟା॒ଵୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତା॒ନ୍ତଃ କୃ॒ଷ୍ଣ-ଶ୍ଶ୍ୟା॒ଵୋ ଭ॑ଵତି । ତସ୍ୟାସୁ॑ରେ॒ଵାଜୀ॑ଵତ୍ ॥ 31 ॥
ତେନାସୁ॒ନା-ଽସୁ॑ରାନସୃଜତ । ତଦସୁ॑ରାଣା-ମସୁର॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵମସୁ॑ରାଣା-ମସୁର॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅସୁ॑ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ନୈନ॒ମସୁ॑ର୍ଜହାତି ॥ ସୋ-ଽସୁ॑ରାନ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ପି॒ତେଵା॑ମନ୍ୟତ । ତଦନୁ॑ ପି॒ତୄନ॑ସୃଜତ । ତତ୍-ପି॑ତୃ॒ଣା-ମ୍ପି॑ତୃ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵ-ମ୍ପି॑ତୃ॒ଣା-ମ୍ପି॑ତୃ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପି॒ତେଵୈ॒ଵ ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ 32 ॥
ୟନ୍ତ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପି॒ତରୋ॒ ହଵ᳚ମ୍ ॥ ସ ପି॒ତୄନ୍-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା ଽମ॑ନସ୍ୟତ୍ । ତଦନୁ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑-ନସୃଜତ । ତନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ଣା-ମ୍ମନୁଷ୍ୟ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ମ॒ନ॒ସ୍ଵ୍ୟେ॑ଵ ଭ॑ଵତି । ନୈନ॒-ମ୍ମନୁ॑ର୍ଜହାତି ॥ ତସ୍ମୈ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା᳚ନ୍-ଥ୍ସସୃଜା॒ନାୟ॑ । ଦିଵା॑ ଦେଵ॒ତ୍ରା ଽଭ॑ଵତ୍ । ତଦନୁ॑ ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦିଵା॑ ହୈ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦେଵ॒ତ୍ରା ଭ॑ଵତି ॥ ତାନି॒ ଵା ଏ॒ତାନି॑ ଚ॒ତ୍ଵାର୍ୟମ୍ଭାଗ୍ମ୍॑ସି । ଦେ॒ଵା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟାଃ᳚ ପି॒ତରୋ-ଽସୁ॑ରାଃ ॥ ତେଷୁ॒ ସର୍ଵେ॒ଷ୍ଵମ୍ଭୋ॒ ନଭ॑ ଇଵ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 33 ॥
(ଅ॒ଜୀ॒ଵ॒ଥ୍ – ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି – ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 – ଵାୟୁରୂପତ୍ଵଜ୍ଞାନେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପ୍ରଶଂସା
[(ୟ॒ଥା॒ସ୍ଥା॒ନ-ଙ୍ଗ॑ର୍ଭି॒ଣ୍ୟଃ॑) ଇସ୍ ଓନ୍ଲ୍ୟ୍ ଇନ୍ସ୍ତ୍ରୁଚ୍ତିଓନ୍ , ନୋତ୍ ଅ ମନ୍ତ୍ର]
ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ୟୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ୟତୋ॒-ଽୟ-ମ୍ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି॒ ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି ସ॒ପଂଵଁ॑ତେ । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରିୟାତ୍ । ନ ପୁ॒ରା ଽଽୟୁ॑ଷଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ୟେତ । ପ॒ଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ । ଵି॒ନ୍ଦେତ॑ ପ୍ର॒ଜାମ୍ ॥ ୟୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 34 ॥
ୟତୋ॒-ଽୟ-ମ୍ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି॒ ପଵ॑ତେ । ୟଦ॑ଭି ସ॒ପଂଵଁ॑ତେ । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରେତି । ନ ପୁ॒ରା-ଽଽୟୁ॑ଷଃ॒ ପ୍ରମୀ॑ୟତେ । ପ॒ଶୁ॒ମା-ନ୍ଭ॑ଵତି । ଵି॒ନ୍ଦତେ᳚ ପ୍ର॒ଜାମ୍ ॥ ଅ॒ଦ୍ଭ୍ୟଃ ପ॑ଵତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ପୋ॑-ଽଭି ସମ୍ପ॑ଵତେ ॥ 35 ॥
ଅ॒ସ୍ୟାଃ ପ॑ଵତେ । ଇ॒ମାମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଇ॒ମାମ॒ଭି ସମ୍ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷା-ତ୍ପଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟା-ତ୍ପ॑ଵତେ ॥ 36 ॥
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟମ॒ଭି ପ॑ଵତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଦ୍ୟୋଃ ପ॑ଵତେ । ଦିଵ॑ମ॒ଭି ପ॑ଵତେ ॥ ଦିଵ॑ମ॒ଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ଦି॒ଗ୍ଭ୍ୟଃ ପ॑ଵତେ । ଦିଶୋ॒-ଽଭି ପ॑ଵତେ । ଦିଶୋ॒-ଽଭି ସ-ମ୍ପ॑ଵତେ । ସ ୟତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵାତି॑ । ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଵାତି ॥ 37 ॥
ତସ୍ମା᳚ତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॒-ଦ୍ଵାନ୍ତ᳚ମ୍ । ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ରତି॑ ନନ୍ଦନ୍ତି । ପ୍ରା॒ଣୋ ହି ପ୍ରି॒ୟଃ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ପ୍ରା॒ଣ ଇ॑ଵ ପ୍ରି॒ୟଃ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵ ॥ ଅଥ॒ ୟ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵାତି॑ । ମା॒ତ॒ରିଶ୍ଵୈ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵା॑ତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵାନ୍ତଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ । ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒ ଆଵା॑ତି ॥ 38 ॥
ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଵା॑ତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ସଂଵାଁ॒ତୀତି॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵୈ॒ଵ ॥ ଅଥ॒ ୟତ୍-ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵାତି॑ । ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵା॑ତି । ପୂ॒ତମ॑ସ୍ମା॒ ଆହ॑ରନ୍ତି । ପୂ॒ତମୁପ॑ହରନ୍ତି । ପୂ॒ତମ॑ଶ୍ନାତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ ॥ 39 ॥
ଅଥ॒ ୟଦୁ॑ତ୍ତର॒ତୋ ଵାତି॑ । ସ॒ଵି॒ତୈଵ ଭୂ॒ତ୍ଵୋତ୍ତ॑ର॒ତୋ ଵା॑ତି । ସ॒ଵି॒ତେଵ॒ ସ୍ଵାନା᳚-ମ୍ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ସ ଵା ଏ॒ଷ ସ॑ଵି॒ତୈଵ ॥ ତେ ୟ ଏ॑ନ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦା॒ୟନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦିତ॑ରାନ୍-ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ୟ ଏ॑ନ-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତ ଆ॒ୟନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି ॥ 40 ॥
ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତ ଇତ॑ରା-ନ୍ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ୟ ଏ॑ନ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାଦା॒ୟନ୍ତ॑-ମୁପ॒ଵଦ॑ନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି । ପ॒ଶ୍ଚାଦିତ॑ରାନ୍-ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ଅଥ॒ ୟ ଏ॑ନମୁତ୍ତର॒ତ ଆ॒ୟନ୍ତ॑ମୁପ॒ ଵଦ॑ନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟୋ᳚ତ୍ତର॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନଃ॑ । ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନନ୍ତି ॥ 41 ॥
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତ ଇତ॑ରା-ନ୍ପା॒ପ୍ମନ॑-ସ୍ସଚନ୍ତେ ॥ ତସ୍ମା॑ ଦେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଵୀଵ॑ ନୃତ୍ୟେତ୍ । ପ୍ରେଵ॑ ଚଲେତ୍ । ଵ୍ୟସ୍ୟେ॑ଵା॒କ୍ଷ୍ୟୌ ଭା॑ଷେତ । ମ॒ଣ୍ଟୟେ॑ଦିଵ । କ୍ରା॒ଥୟେ॑ଦିଵ । ଶୃ॒ଙ୍ଗା॒ୟେତେ॑ଵ ॥ ଉ॒ତ ମୋପ॑ଵଦେୟୁଃ । ଉ॒ତ ମେ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମପ॑ହନ୍ୟୁ॒ରିତି॑ ॥ ସ ୟା-ନ୍ଦିଶଗ୍ମ୍॑ ସ॒ନିମେ॒ଷ୍ୟନ୍-ଥ୍ସ୍ୟାତ୍ । ୟ॒ଦା ତା-ନ୍ଦିଶଂ॒-ଵାଁତୋ॑ ଵା॒ୟାତ୍ । ଅଥ॒ ପ୍ରଵେ॒ୟାତ୍ । ପ୍ର ଵା॑ ଧାପୟେତ୍ (ଧାଵୟେତ୍) । ସା॒ତମେ॒ଵ ର॑ଦି॒ତଂ-ଵ୍ୟୂଁ॑ଢ-ଙ୍ଗ॒ନ୍ଧମ॒ଭି ପ୍ରଚ୍ୟ॑ଵତେ । ଆ-ଽସ୍ୟ॒ ତ-ଞ୍ଜ॑ନପ॒ଦ-ମ୍ପୂର୍ଵା॑ କୀ॒ର୍ତିର୍ଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ ଦାନ॑କାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଭ॑ଵନ୍ତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 42 ॥
(ଵେଦ॒ – ସମ୍ପ॑ଵତ – ଆଦି॒ତ୍ୟା-ତ୍ପ॑ଵତେ – ଵା॒ତ୍ୟା – ଵା᳚ତ୍ୟେ॒ – ଷ ପଵ॑ମାନ ଏ॒ଵ – ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଆ॒ୟନ୍ତ॑ମୁପ॒ ଵଦ॑ନ୍ – ତ୍ୟୁତ୍ତର॒ତଃ ପା॒ପ୍ମାନ॒ସ୍ତାଗ୍ସ୍ତେ ଽପ॑ଘ୍ନ॒ – ନ୍ତୀତ୍ୟ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 – ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କାମ୍ୟପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସୋମ॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା॑ନମସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରୟୋ॒ ଵେଦା॒ ଅନ୍ଵ॑ସୃଜ୍ୟନ୍ତ । ତାନ୍. ହସ୍ତେ॑-ଽକୁରୁତ । ଅଥ॒ ହ ସୀତା॑ ସାଵି॒ତ୍ରୀ । ସୋମ॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା॑ନ-ଞ୍ଚକମେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମୁ॒ ସ ଚ॑କମେ । ସା ହ॑ ପି॒ତର॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ମୁପ॑ସସାର । ତଗ୍ମ୍ ହୋ॑ଵାଚ । ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ଭଗଵଃ । ଉପ॑ ତ୍ଵା-ଽୟାନି ॥ 43 ॥
ପ୍ର ତ୍ଵା॑ ପଦ୍ୟେ ॥ ସୋମଂ॒-ଵୈଁ ରାଜା॑ନ-ଙ୍କାମୟେ । ଶ୍ର॒ଦ୍ଧାମୁ॒ ସ କା॑ମୟତ॒ ଇତି॑ । ତସ୍ୟା॑ ଉ॒ ହ ସ୍ଥା॑ଗ॒ରମ॑ଲଙ୍କା॒ର-ଙ୍କ॑ଲ୍ପୟି॒ତ୍ଵା । ଦଶ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଵ୍ୟା॒ଖ୍ୟାୟ॑ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପଞ୍ଚ॑ ହୋତାର-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ସ॒ମ୍ଭା॒ରୈଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନି॑ଭିଶ୍ଚ॒ ମୁଖେ॑-ଽଲ॒ଙ୍କୃତ୍ୟ॑ ॥ 44 ॥
ଆ-ଽସ୍ୟାର୍ଧଂ-ଵଁ॑ଵ୍ରାଜ । ତାଗ୍ମ୍ ହୋ॒ଦୀକ୍ଷ୍ୟୋ॑ଵାଚ । ଉପ॒ ମା-ଽଽଵ॑ର୍ତ॒ସ୍ଵେତି॑ । ତଗ୍ମ୍ ହୋ॑ଵାଚ । ଭୋଗ॒-ନ୍ତୁ ମ॒ ଆଚ॑କ୍ଷ୍ଵ । ଏ॒ତ-ନ୍ମ॒ ଆଚ॑କ୍ଷ୍ଵ । ୟତ୍ତେ॑ ପା॒ଣାଵିତି॑ । ତସ୍ୟା॑ ଉ॒ ହ ତ୍ରୀନ୍. ଵେଦା॒-ନ୍ପ୍ରଦ॑ଦୌ । ତସ୍ମା॒ଦୁ ହ॒ ସ୍ତ୍ରିୟୋ॒ ଭୋଗ॒ମୈଵ ହା॑ରୟନ୍ତେ ॥ ସ ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ପ୍ରି॒ୟ-ସ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ ॥ 45 ॥
ୟଂ-ଵାଁ॑ କା॒ମୟେ॑ତ ପ୍ରି॒ୟ-ସ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥା॑ଗ॒ର-ମ॑ଲଙ୍କା॒ର-ଙ୍କ॑ଲ୍ପୟି॒ତ୍ଵା । ଦଶ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଵ୍ୟା॒ଖ୍ୟାୟ॑ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା-ରମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ସ॒ମ୍ଭା॒ରୈଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନି॑ଭିଶ୍ଚ॒ ମୁଖେ॑-ଽଲ॒ଙ୍କୃତ୍ୟ॑ । ଆ-ଽସ୍ୟାର୍ଧଂ-ଵ୍ରଁ॑ଜେତ୍ । ପ୍ରି॒ୟୋ ହୈ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 46 ॥
(ଅ॒ୟା॒ – ନ୍ୟ॒ଲ॒ଙ୍କୃତ୍ୟ॑ – ସ୍ୟା॒ମିତି॑ – ଭଵତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 – ଦଶହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରନାମ୍ନା-ମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତିନିମିତ୍ତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା᳚ତ୍ମ॒ନ୍-ଵଦ॑ସୃଜତ । ତଦ॑କାମୟତ । ସମା॒ତ୍ମନା॑ ପଦ୍ୟେ॒ୟେତି॑ । ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ଦଶ॒ମଗ୍ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଦଶ॑ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଦଶ॑ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୂତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଦଶ॑ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ 47 ॥
ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ସପ୍ତ॒ମଗ୍ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ । ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍ମ୍ ସ॒ପ୍ତହୂ॑ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ସ॒ପ୍ତହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ଷ॒ଷ୍ଠଗ୍ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ-ଽଭଵତ୍ ॥ 48 ॥
ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଗ୍ମ୍ ଷଡ୍ଢୂ॑ତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଷଡ୍ଢୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ପଞ୍ଚ॒ମଗ୍ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ ଶୃଣୋତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ॑ ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୂତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ପଞ୍ଚ॑ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ ॥ 49 ॥
ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ଆତ୍ମ॒-ନ୍ନାତ୍ମ॒-ନ୍ନିତ୍ୟାମ॑ନ୍ତ୍ରୟତ । ତସ୍ମୈ॑ ଚତୁ॒ର୍ଥଗ୍ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶୃଣୋତ୍ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୂତୋ-ଽଭଵତ୍ । ଚତୁ॑ର୍ହୂତୋ ହ॒ ଵୈ ନାମୈ॒ଷଃ । ତଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୂତ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ଚତୁ॑ର୍ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ପ୍ରିୟା ଇଵ॒ ହି ଦେ॒ଵାଃ ॥ ତମ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵଂ-ଵୈଁ ମେ॒ ନେଦି॑ଷ୍ଠଗ୍ମ୍ ହୂ॒ତଃ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଶ୍ରୌଷୀଃ । ତ୍ଵୟୈ॑-ନାନାଖ୍ୟା॒ତାର॒ ଇତି॑ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନୁ ହୈ॑ନା॒ଗ୍॒-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒ ଇତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ । ତସ୍ମା᳚-ଚ୍ଛୁଶ୍ରୂ॒ଷୁଃ ପୁ॒ତ୍ରାଣା॒ଗ୍ମ୍॒ ହୃଦ୍ୟ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ହୃଦ୍ୟ॑ତମଃ । ନେଦି॑ଷ୍ଠୋ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 50 ॥
(ଦେ॒ଵାଃ – ଷଡ୍ଢୂ॑ତୋ-ଽଭଵ॒ତ୍ – ପଞ୍ଚ॑ହୋ॒ତେତ୍ୟାଚ॑କ୍ଷତେ ପ॒ରୋକ୍ଷେ॑ଣା – ଶ୍ରୌଷୀ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 11)
(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନଃ॒ କିଂ – ଦକ୍ଷି॑ଣାଂ॒ – ଁୟୋ ଵା ଅଵି॑ଦ୍ଵା॒ନ୍ – ତସ୍ୟ॒ ଵୈ – ବ୍ର॑ହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॒ ୟ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାରଃ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ ଵ୍ୟସ୍ରଂ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ॒ ପୁରୁ॑ଷଂ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ॒ ସ ତପ॒-ସ୍ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା᳚ନ୍ – ବ୍ରହ୍ମଵା॒ଦିନୋ॒ ୟୋ ଵା ଇ॒ମଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାତ୍ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସୋମ॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା॑ନଂ॒ – ବ୍ରହ୍ମା᳚ତ୍ ମ॒ନ୍ଵଦେକା॑ଦଶ)
(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନ॒ – ସ୍ତସ୍ୟ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେ–ର୍ ୟଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ॒ -ୟ ଏ॒ଵାସ୍ୟ॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ପ॑ଞ୍ଚା॒ଶତ୍)
(ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॒ – ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ତୃତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
What is 2.3 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି?
2.3 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Odia. Use the language selector to view another available edition.
Can I read 2.3 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download 2.3 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣଶେଷଃ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.