2.2 – ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ – କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ – ପ୍ରଜାପତିରକାମୟତ ପ୍ରଜାଃ
କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକଃ – ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 – ଦଶହୋତୃମନ୍ତ୍ରସ୍ୟ କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରୟୋଗୌ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॑ଜେ॒ୟେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟ॑ ଦର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା ଅ॑ସ୍ମାଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା ଅପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତା ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ୟ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ଦଶ॑ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟ॑ ଦର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବେ ଜୁ॑ହୁୟାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା ॥ 1 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର ଜା॑ୟତେ ॥ ମନ॑ସା ଜୁହୋତି । ମନ॑ ଇଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ପୂ॒ର୍ଣୟା॑ ଜୁହୋତି । ପୂ॒ର୍ଣ ଇ॑ଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ନ୍ୟୂ॑ନୟା ଜୁହୋତି । ନ୍ୟୂ॑ନା॒ଦ୍ଧି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ । ପ୍ର॒ଜାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସୃଷ୍ଟ୍ୟୈ᳚ ॥ 2 ॥
ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବେ ଜୁ॑ହୋତି । ଏ॒ତସ୍ମା॒ଦ୍ଵୈ ୟୋନେଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ୟସ୍ମା॑ଦେ॒ଵ ୟୋନେଃ᳚ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅସୃ॑ଜତ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵ ୟୋନେଃ॒ ପ୍ର ଜା॑ୟତେ ॥ ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପା᳚ସ୍ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାନା॑-ମୁପଦ୍ର॒ଷ୍ଟା । ଉ॒ପ॒ଦ୍ର॒ଷ୍ଟୁ॒ମତ୍ୟେ॒ଵ ପ୍ର ଜା॑ୟତେ ॥ ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ପ୍ର॒ଜାନାଗ୍ମ୍॑ ସୃ॒ଷ୍ଟାନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ୟ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ୟାଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍ମ୍ସଂ॒-ୟଁଶୋ॒ ନର୍ଚ୍ଛେତ୍ ॥ 3 ॥
ସୋ-ଽର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ପ॒ରେତ୍ୟ॑ । ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବ-ମୁ॒ଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ୟ॑ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ-ନ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ନି॒ଷାଦ୍ୟ॑ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍ ଵ୍ୟାଚ॑କ୍ଷୀତ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହ୍ୟ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ୟଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ତଦେ॒ଵ ପ୍ର॑କା॒ଶ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି । ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରକା॒ଶ-ଙ୍ଗ॒ତମ୍ । ପ୍ର॒କା॒ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗମୟତି ॥ ଦ॒ର୍ଭ॒ସ୍ତ॒ମ୍ବ-ମୁ॒ଦ୍ଗ୍ରତ୍ଥ୍ୟ॒ ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ 4 ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵାନ୍. ଵୈ ଦ॑ର୍ଭସ୍ତ॒ମ୍ବଃ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଵତ୍ୟେ॒ଵ ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ ॥ ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତ ଉପା᳚ସ୍ତେ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାନା॑-ମୁପଦ୍ର॒ଷ୍ଟା । ଉ॒ପ॒ଦ୍ର॒ଷ୍ଟୁ॒-ମତ୍ୟେ॒ଵୈନଂ॒-ୟଁଶ॑ ଋଚ୍ଛତି ॥ ଈ॒ଶ୍ଵ॒ର-ନ୍ତଂ-ୟଁଶୋ-ଽର୍ତୋ॒ରିତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟସ୍ୟାନ୍ତେ᳚ ଵ୍ୟା॒ଚଷ୍ଟ॒ ଇତି॑ । ଵର॒ସ୍ତସ୍ମୈ॒ ଦେୟଃ॑ । ୟଦେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ତତ୍ରୋ॑ପ॒ ନମ॑ତି । ତଦେ॒ଵାଵ॑ ରୁନ୍ଧେ ॥ 5 ॥
ଅ॒ଗ୍ନିମା॒ଦଧା॑ନୋ॒ ଦଶ॑ହୋତ୍ରା॒ ଽରଣି॒ମଵ॑ଦଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॒-ମାଧ॑ତ୍ତେ । ତେନୈ॒ଵୋଦ୍ଦ୍ରୁତ୍ୟା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॑ହୁୟାତ୍ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॑ଜ୍ଜୁହୋତି । ହ॒ଵିର୍ନି॑ର୍ଵ॒ଫ୍ସ୍ୟନ୍-ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ପ୍ରଜା॑ତମେ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପତି । ସା॒ମି॒ଧେ॒ନୀ-ର॑ନୁଵ॒କ୍ଷ୍ୟନ୍-ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ସା॒ମି॒ଧେ॒ନୀରେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ୟ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଅଥୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵ ତ॑ନୁତେ ॥ 6 ॥
ଅ॒ଭି॒ଚର॒ନ୍-ଦଶ॑ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁୟାତ୍ । ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ନାଭି॑ର୍ଦଶ॒ମୀ । ସପ୍ରା॑ଣମେ॒ଵୈନ॑-ମ॒ଭିଚ॑ରତି । ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷସ୍ୟ॒ ସ୍ଵମ୍ । ୟାଵ॑-ତ୍ପ୍ରା॒ଣାଃ । ୟାଵ॑ଦେ॒ଵାସ୍ୟାସ୍ତି॑ । ତଦ॒ଭିଚ॑ରତି ॥ ସ୍ଵକୃ॑ତ॒ ଇରି॑ଣେ ଜୁହୋତି ପ୍ରଦ॒ରେ ଵା᳚ । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ସ୍ୟୈ ନିର୍-ଋ॑ତିଗୃହୀତମ୍ । ନିର୍-ଋ॑ତି ଗୃହୀତ ଏ॒ଵୈନ॒-ନ୍ନିର୍-ଋ॑ତ୍ୟା ଗ୍ରାହୟତି ॥ ୟ-ଦ୍ଵା॒ଚଃ କ୍ରୂ॒ରମ୍ । ତେନ॒ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ଵା॒ଚ ଏ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କ୍ରୂ॒ରେଣ॒ ପ୍ର ଵୃ॑ଶ୍ଚତି । ତା॒ଜଗାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ॥ 7 ॥
(ଦଶ॑ହୋତା॒ – ସୃଷ୍ଟ୍ୟା॑ – ଋ॒ଚ୍ଛେ-ଦ୍- ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ – ରୁନ୍ଧ – ଏ॒ଵ ତ॑ନୁତେ॒ – ନିର୍-ଋ॑ତିଗୃହୀତ॒-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 – ଚତୁର୍ହୋତ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରାଣା-ଙ୍କ୍ରତ୍ଵର୍ଥପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ସୃ॑ଜେ॒ୟେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑ ହଵ॒ନୀୟେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସାଵ॑ସୃଜତ । ତାଵ॑ସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟାଵପା᳚କ୍ରାମତାମ୍ । ତୌ ଗ୍ରହେ॑ଣା ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ୟ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସା-ଵା॒ଲଭ॑ମାନଃ । ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑-ହଵ॒ନୀୟେ॑ ଜୁହୁୟାତ୍ । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସାଵେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ୟ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ ॥ 8 ॥
ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସୟୋ᳚-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୟୋ॒ର୍ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॑ ସୃଜେ॒ୟେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑ ହଵ॒ନୀୟେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ୟାନ୍ୟ॑ସୃଜତ । ତାନ୍ୟ॑ସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟାନ୍ୟପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ । ତାନି॒ ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ୟ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ୟାନ୍ୟା॒ଲଭ॑ମାନଃ ॥ 9 ॥
ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑ ହଵ॒ନୀୟେ॑ ଜୁହୁୟାତ୍ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ୟାନ୍ୟେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ୟ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ୟାନାଗ୍ମ୍॑ ସୃ॒ଷ୍ଟାନା॒-ନ୍ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ ପଶୁବ॒ନ୍ଧଗ୍ମ୍ ସୃ॑ଜେ॒ୟେତି॑ । ସ ଏ॒ତଗ୍ମ୍ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑ ହଵ॒ନୀୟେ॑-ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ପ॑ଶୁବ॒ନ୍ଧମ॑ସୃଜତ । ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ ॥ 10 ॥
ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ୟ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧେନ॑ ୟ॒କ୍ଷ୍ୟମା॑ଣଃ । ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑ ହଵ॒ନୀୟେ॑ ଜୁହୁୟାତ୍ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧମେ॒ଵ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ୟ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧସ୍ୟ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ୟ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ ସୌ॒ମ୍ୟ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ମ୍ ସୃ॑ଜେ॒ୟେତି॑ । ସ ଏ॒ତଗ୍ମ୍ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତ-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑ ହଵ॒ନୀୟେ॑ ଽଜୁହୋତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ସ ସୌ॒ମ୍ୟ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ମ॑ସୃଜତ ॥ 11 ॥
ସୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଥ୍ସୃ॒ଷ୍ଟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଙ୍ଗ୍ରହେ॑ଣାଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ୟ ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ଦୀ॒କ୍ଷି॒ଷ୍ୟମା॑ଣଃ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ମ୍ମନ॑ସା-ଽନୁ॒ଦ୍ରୁତ୍ୟା॑ ହଵ॒ନୀୟେ॑ ଜୁହୁୟାତ୍ । ସୌ॒ମ୍ୟମେ॒ଵାଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଗ୍ମ୍ ସୃ॒ଷ୍ଟ୍ଵା-ଽଽରଭ୍ୟ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ । ଗ୍ରହୋ॑ ଭଵତି । ସୌ॒ମ୍ୟସ୍ୟା᳚-ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରସ୍ୟ॑ ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ୟ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॒ ଵୈ ୟ॒ଜ୍ଞୋ ନ ପ୍ରାଭ॑ଵତ୍ । ତମେ॑ତାଵ॒ଚ୍ଛ-ସ୍ସମ॑ଭରନ୍ନ୍ ॥ 12 ॥
ୟ-ଥ୍ସ॑ଭାଂ॒ରାଃ । ତତୋ॒ ଵୈ ତେଭ୍ୟୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ ପ୍ରାଭ॑ଵତ୍ । ୟ-ଥ୍ସ॑ଭାଂ॒ରା ଭଵ॑ନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ପ୍ରଭୂ᳚ତ୍ୟୈ ॥ ଆ॒ତି॒ତ୍ଥ୍ୟମା॒ସାଦ୍ୟ॒ ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ । ୟ॒ଜ୍ଞ॒ମୁ॒ଖଂ-ଵାଁ ଆ॑ତି॒ଥ୍ୟମ୍ । ମୁ॒ଖ॒ତ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ସ॒ଭୃନ୍ତ୍ୟ॒ ପ୍ର ତ॑ନୁତେ ॥ ଅୟ॑ଜ୍ଞୋ॒ ଵା ଏ॒ଷଃ । ୟୋ॑-ଽପ॒ତ୍ନୀକଃ॑ । ନ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର ଜା॑ୟେରନ୍ନ୍ । ପତ୍ନୀ॒ର୍ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ । ୟ॒ଜ୍ଞମେ॒ଵାକଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜନ॑ନାୟ ॥ ଉ॒ପ॒ସଥ୍ସୁ॒ ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ପତ୍ନୀ॑ନା-ମା॒ୟତ॑ନମ୍ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନା॑ ଆ॒ୟତ॒ନେ-ଽଵ॑ କଲ୍ପୟତି ॥ 13 ॥
(ତ॒ନୁ॒ତ॒ – ଆ॒ଲଭ॑ମାନୋ – ଽଗୃହ୍ଣା – ଦସୃଜ – ତାଭର – ଞ୍ଜାୟେର॒ନ୍-ଥ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 – ଚତୁର୍ହୋତୃପଞ୍ଚହୋତୃମନ୍ତ୍ରଗ୍ରହଭାଗୟୋଃ ପୁରୁଷାର୍ଥ ପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତ॒ ପ୍ର ଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ସ ତ୍ରି॒ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତୋମ॑-ମସୃଜତ । ତ-ମ୍ପ॑ଞ୍ଚଦ॒ଶସ୍ତୋମୋ॑ ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ ଉଦ॑ତୃଣତ୍ । ତୌ ପୂ᳚ର୍ଵପ॒କ୍ଷଶ୍ଚା॑ପରପ॒କ୍ଷଶ୍ଚା॑ଭଵତାମ୍ । ପୂ॒ର୍ଵ॒ପ॒କ୍ଷ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅନ୍ଵସୃ॑ଜ୍ୟନ୍ତ । ଅ॒ପ॒ର॒ପ॒କ୍ଷ-ମନ୍ଵସୁ॑ରାଃ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ । ୟ-ଙ୍କା॒ମୟେ॑ତ॒ ଵସୀ॑ୟାନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ ॥ 14 ॥
ତ-ମ୍ପୂ᳚ର୍ଵପ॒କ୍ଷେ ୟା॑ଜୟେତ୍ । ଵସୀ॑ୟାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ୟ-ଙ୍କା॒ମୟେ॑ତ॒ ପାପୀ॑ୟାନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ । ତମ॑ପରପ॒କ୍ଷେ ୟା॑ଜୟେତ୍ । ପାପୀ॑ୟାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୂର୍ଵପ॒କ୍ଷୋ॑ ¶ପ॒କ୍ଷାତ୍-କ॑ରୁ॒ଣ୍ୟ॑ତରଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ହୋତା । ଚତୁ॑ର୍ହୋତା॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ଷଡ୍ଢୋ॑ତା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଋ॒ତଵ॑-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ ॥ 15 ॥
ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ୟ ଏ॒ଵ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ବ॒ହୋର୍ଭୂୟାଗ୍ମ୍॑ସଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ବ॒ହୋରେ॒ଵ ଭୂୟା᳚-ନ୍ଭଵତି ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର॒ମପି॒ ନାସୃ॑ଜତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ନ୍ନୋ ଜନ॒ୟେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ୟଥା॒ ଽହଂ-ୟୁଁ॒ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତପ॒ସା ଽସୃ॑କ୍ଷି । ଏ॒ଵମିନ୍ଦ୍ର॑-ଞ୍ଜନୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତି॑ ॥ 16 ॥
ତେ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟନ୍ତ । ତ ଆ॒ତ୍ମନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମପଶ୍ୟନ୍ନ୍ । ତମ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଜାୟ॒ସ୍ଵେତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କି-ମ୍ଭା॑ଗ॒ଧେୟ॑-ମ॒ଭିଜ॑ନିଷ୍ୟ॒ ଇତି॑ । ଋ॒ତୂନ୍-ଥ୍ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରମ୍ । ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶୂନ୍ । ଇ॒ମାଲ୍ ଁଲୋ॒କାନିତ୍ୟ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ତଂ-ଵୈଁ ମା-ଽଽହୁ॑ତ୍ୟା॒ ପ୍ରଜ॑ନୟ॒ତେତ୍ୟ॑ବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 17 ॥
ତ-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା॒ ପ୍ରାଜ॑ନୟନ୍ନ୍ ॥ ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆ ଜା॑ୟେ॒ତେତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ଞ୍ଜୁହୁୟାତ୍ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରଜା॑ୟତେ । ଜ॒ଜନ॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑-ମିନ୍ଦ୍ରି॒ୟାୟ॒ ସ୍ଵାହେତି॒ ଗ୍ରହେ॑ଣ ଜୁହୋତି । ଆ-ଽସ୍ୟ॑ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ୟତେ । ଵୀ॒ରଗ୍ମ୍ ହି ଦେ॒ଵା ଏ॒ତୟା ଽଽହୁ॑ତ୍ୟା॒ ପ୍ରାଜ॑ନୟନ୍ନ୍ ॥ ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାଶ୍ଚାଙ୍ଗି॑ରସଶ୍ଚ ସୁଵ॒ର୍ଗେ ଲୋ॒କେ᳚ ଽସ୍ପର୍ଧନ୍ତ । ଵ॒ୟ-ମ୍ପୂର୍ଵେ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମି॑ୟାମ ଵ॒ୟ-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ ଇତି॑ ॥ 18 ॥
ତ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟା ଏ॒ତ-ମ୍ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ୟନ୍ନ୍ । ତ-ମ୍ପୁ॒ରା ପ୍ରା॑ତରନୁଵା॒କାଦାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଽଜୁହଵୁଃ । ତତୋ॒ ଵୈ ତେ ପୂର୍ଵେ॑ ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ୟନ୍ନ୍ । ୟ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗକା॑ମ॒-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମ୍ପୁ॒ରା ପ୍ରା॑ତରନୁଵା॒କାଦାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁୟାତ୍ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ର ଏ॒ଵର୍ତୁଷୁ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାୟ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ ତେ᳚ବ୍ରୁଵ॒-ନ୍ନଙ୍ଗି॑ରସ ଆଦି॒ତ୍ୟାନ୍ ॥ 19 ॥
କ୍ଵ॑ ସ୍ଥ । କ୍ଵ॑ ଵ-ସ୍ସ॒ଦ୍ଭ୍ୟୋ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑କ୍ଷ୍ୟାମ॒ ଇତି॑ । ଛନ୍ଦ॒-ସ୍ସ୍ଵିତ୍ୟ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରି॒ୟା-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭି॒-ଜଗ॑ତ୍ୟା॒ମିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଚ୍ଛନ୍ଦ॑-ସ୍ସୁ ସ॒ଦ୍ଭ୍ୟ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟେଭ୍ୟଃ॑ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସୀଃ ପ୍ର॒ଜା ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑ହନ୍ତି । ଵହ॑ନ୍ତ୍ୟସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ବ॒ଲିମ୍ । ଐନ॒ମପ୍ର॑ତିଖ୍ୟାତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସାଃ॒ ପଞ୍ଚ॒ର୍ତଵଃ॑ । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟ ଏ॑କଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶଃ । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍ ଵା ଏ॒ଷ ଶ୍ରି॒ତଃ । ଏ॒ତସ୍ମି॒ନ୍-ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଃ । ୟ ଏ॒ଵମେ॒ତଗ୍ଗ୍ ଶ୍ରି॒ତ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ୟେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 20 ॥
(ସ୍ୟା॒ଦିତି॑ – ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରୋ – ଜ॑ନୟଦ୍ଧ୍ଵ॒ମିତୀ – ତ୍ୟ॑ବ୍ରଵୀ॒ତ୍ – ପୂର୍ଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ – ଦି॒ତ୍ୟାନ୍ – ଋ॒ତଵ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 – ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିକଥନମୁଖେନ ହୋତୃମନ୍ତ୍ରପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତେନ॑ ଦଶ॒ଧା ଽଽତ୍ମାନଂ॑-ଵିଁ॒ଧାୟ॑ । ଦଶ॑ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ୟତ । ତସ୍ୟ॒ ଚିତ୍ତି॒-ସ୍ସ୍ରୁଗାସୀ᳚ତ୍ । ଚି॒ତ୍ତମାଜ୍ୟ᳚ମ୍ । ତସ୍ୟୈ॒ତାଵ୍॑ଅତ୍ୟେ॒ଵ ଵାଗାସୀ᳚ତ୍ । ଏ॒ତାଵାନ୍॑. ୟଜ୍ଞକ୍ର॒ତୁଃ ॥ ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ମସୃଜତ । ସୋ॑-ଽନନ୍ଦତ୍ ॥ 21 ॥
ଅସୃ॑କ୍ଷି॒ ଵା ଇ॒ମମିତି॑ । ତସ୍ୟ॒ ସୋମୋ॑ ହ॒ଵିରାସୀ᳚ତ୍ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ୟତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ୟତ୍ । ସ ଭୂରିତି॒ ଵ୍ୟାହ॑ରତ୍ । ସ ଭୂମି॑ମସୃଜତ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର-ନ୍ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ୟଜୂଗ୍ମ୍॑ଷି । ସ ଦ୍ଵି॒ତୀୟ॑ମତପ୍ୟତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ୟତ୍ । ସ ଭୁଵ॒ ଇତି॒ ଵ୍ୟାହ॑ରତ୍ ॥ 22 ॥
ସୋ᳚-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମସୃଜତ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॒ ସାମା॑ନି । ସ ତୃ॒ତୀୟ॑ମତପ୍ୟତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ୟତ୍ । ସ ସୁଵ॒ରିତି॒ ଵ୍ୟାହ॑ରତ୍ । ସ ଦିଵ॑ମସୃଜତ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମ-ମୁ॒କ୍ଥ୍ୟ॑-ମତିରା॒ତ୍ରମୃଚଃ॑ । ଏ॒ତା ଵୈ ଵ୍ୟାହୃ॑ତୟ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଇ॒ମା-ନ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ଲୋ॒କାନନୁ॑ ପ୍ର॒ଜାଃ ପ॒ଶଵ॒ଶ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି॒ ପ୍ରାଜା॑ୟନ୍ତ । ୟ ଏ॒ଵମେ॒ତାଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ ପ୍ରଥ॒ମା ଵ୍ୟାହୃ॑ତୀଃ॒ ପ୍ରଜା॑ତା॒ ଵେଦ॑ ॥ 23 ॥
ପ୍ର ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ମିଥୁ॒ନୈ-ର୍ଜା॑ୟତେ ॥ ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର-ମସୃଜତ । ସ ହ॒ଵିର୍ନା-ଵି॑ନ୍ଦତ । ତସ୍ମୈ॒ ସୋମ॑-ସ୍ତ॒ନୁଵ॒-ମ୍ପ୍ରାୟ॑ଚ୍ଛତ୍ । ଏ॒ତ-ତ୍ତେ॑ ହ॒ଵିରିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା ଽତପ୍ୟତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ୟତ୍ । ସ ପ୍ର॒ତ୍ୟଙ୍ଙ॑ବାଧତ । ସୋ-ଽସୁ॑ରା-ନସୃଜତ । ତଦ॒ସ୍ୟା ପ୍ରି॑ୟମାସୀତ୍ ॥ 24 ॥
ତ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟମଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣ॑ସ୍ୟ॒ ହିର॑ଣ୍ୟସ୍ୟ॒ ଜନ୍ମ॑ । ସ ଦ୍ଵି॒ତୀୟ॑ମତପ୍ୟତ । ସୋ॑-ଽତାମ୍ୟତ୍ । ସ ପ୍ରାଂଅ॑ବାଧତ । ସ ଦେ॒ଵାନ॑ସୃଜତ । ତଦ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟମା॑ସୀତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟମଭଵତ୍ । ତ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ସ୍ୟ॒ ହିର॑ଣ୍ୟସ୍ୟ॒ ଜନ୍ମ॑ । ୟ ଏ॒ଵଗ୍ମ୍ ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ସ୍ୟ॒ ହିର॑ଣ୍ୟସ୍ୟ॒ ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ ॥ 25 ॥
ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ ଆ॒ତ୍ମନା॑ ଭଵତି । ଦୁ॒ର୍ଵର୍ଣୋ᳚-ଽସ୍ୟ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟଃ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ହିର॑ଣ୍ୟ-ମ୍ଭା॒ର୍ୟ᳚ମ୍ । ସୁ॒ଵର୍ଣ॑ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ଐନ॑-ମ୍ପ୍ରି॒ୟ-ଙ୍ଗ॑ଚ୍ଛତି॒ ନାପ୍ରି॑ୟମ୍ ॥ ସ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ମସୃଜତ । ସ ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମୈ᳚ତ୍ ॥ ତ୍ରି॒ଣ॒ଵେନ॒ ସ୍ତୋମେ॑ନୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ-ଽସୁ॑ରା॒-ନ୍ପ୍ରାଣୁ॑ଦତ । ତ୍ର॒ୟ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ମ୍॒ଶେନ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶେନ॒ ରୁଚ॑ମଧତ୍ତ ॥ 26 ॥
ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶେନ॒ ପ୍ରାଜା॑ୟତ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମେ॑ନ॒ ୟଜ॑ତେ । ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି । ତ୍ରି॒ଣ॒ଵେନ॒ ସ୍ତୋମେ॑ନୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟା॒ନ୍-ପ୍ରଣୁ॑ଦତେ । ତ୍ର॒ୟ॒ସ୍ତ୍ରି॒ଗ୍ମ୍॒ଶେନ॒ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି । ଏ॒କ॒ଵି॒ଗ୍ମ୍॒ଶେନ॒ ରୁଚ॑-ନ୍ଧତ୍ତେ । ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶେନ॒ ପ୍ରଜା॑ୟତେ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସପ୍ତଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ॒ ନ ନି॒ର୍॒ହୃତ୍ୟଃ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ ର୍ଵୈ ସ॑ପ୍ତଦ॒ଶଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ମ॑ଦ୍ଧ୍ୟ॒ତୋ ଧ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ ॥ 27 ॥
(ଅ॒ନ॒ନ୍ଦ॒-ଦ୍- ଭୁଵ॒ ଇତି॒ ଵ୍ୟାହ॑ର॒-ଦ୍- ଵେଦା॑ – ସୀ॒-ଦ୍- ଵେଦା॑ – ଧତ୍ତ॒ – ପ୍ରଜା᳚ତ୍ୟୈ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 – ଦକ୍ଷିଣାପ୍ରତିଗ୍ରହମନ୍ତ୍ରଵ୍ୟାଖ୍ୟାନମ୍
ଦେ॒ଵା ଵୈ ଵରୁ॑ଣମୟାଜୟନ୍ନ୍ । ସ ୟସ୍ୟୈ॑ ୟସ୍ୟୈ ଦେ॒ଵତା॑ୟୈ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ମନ॑ୟତ୍ । ତାମ॑ଵ୍ଲୀନାତ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଵ୍ୟା॒ଵୃତ୍ୟ॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାମ । ତଥା॑ ନୋ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ନ ଵ୍ଲେ᳚ଷ୍ୟ॒ତୀତି॑ । ତେ ଵ୍ୟା॒ଵୃତ୍ୟ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତା-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ ନାଵ୍ଲୀ॑ନାତ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ ଵ୍ୟା॒ଵୃତ୍ୟ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ନୈନ॒-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା ଵ୍ଲୀନାତି ॥ 28 ॥
ରାଜା᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ନୟତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ॒-ଽଗ୍ନୟେ॒ ହିର॑ଣ୍ୟ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଗ୍ନେ॒ୟଂ-ଵୈଁ ହିର॑ଣ୍ୟମ୍ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ସୋମା॑ୟ॒ ଵାସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସୌ॒ମ୍ୟଂ-ଵୈଁ ଵାସଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ଦ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ରୁ॒ଦ୍ରାୟ॒ ଗାମିତ୍ୟା॑ହ । ରୌ॒ଦ୍ରୀ ଵୈ ଗୌଃ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଵରୁ॑ଣା॒ୟାଶ୍ଵ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 29 ॥
ଵା॒ରୁ॒ଣୋ ଵା ଅଶ୍ଵଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ॒ ପୁରୁ॑ଷ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ମନ॑ଵେ॒ ତଲ୍ପ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ମା॒ନ॒ଵୋ ଵୈ ତଲ୍ପଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଉ॒ତ୍ତା॒ନାୟା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସାୟାନ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଉ॑ତ୍ତା॒ନ ଆ᳚ଙ୍ଗୀର॒ସଃ ॥ 30 ॥
ଅ॒ନୟୈ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ର୍ୟର୍ଚା ରଥ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ଵୈ ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ରଥଃ॑ । ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ ତେନା॑ମୃତ॒ତ୍ଵମ॑ଶ୍ୟା॒-ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ମୃତ॑ମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ଵୟୋ॑ ଦା॒ତ୍ର ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ॥ ମୟୋ॒ ମହ୍ୟ॑ମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ର ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 31 ॥
ୟଦ୍ଵୈ ଶି॒ଵମ୍ । ତନ୍ମୟଃ॑ । ଆ॒ତ୍ମନ॑ ଏ॒ଵୈଷା ପରୀ᳚ତ୍ତିଃ ॥ କ ଇ॒ଦ-ଙ୍କସ୍ମା॑ ଅଦା॒ଦିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ କଃ । ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୟେ ଦଦାତି ॥ କାମଃ॒ କାମା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । କାମେ॑ନ॒ ହି ଦଦା॑ତି । କାମେ॑ନ ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ ॥ କାମୋ॑ ଦା॒ତା କାମଃ॑ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀ॒ତେତ୍ୟା॑ହ ॥ 32 ॥
କାମୋ॒ ହି ଦା॒ତା । କାମଃ॑ ପ୍ରତି ଗ୍ରହୀ॒ତା ॥ କାମଗ୍ମ୍॑ ସମୁ॒ଦ୍ର-ମାଵି॒ଶେତ୍ୟା॑ହ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ର ଇ॑ଵ॒ ହି କାମଃ॑ । ନେଵ॒ ହି କାମ॒ସ୍ୟାନ୍ତୋ-ଽସ୍ତି॑ । ନ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॑ ॥ କାମେ॑ନ ତ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ୟେନ॒ କାମେ॑ନ ପ୍ରତି ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ସ ଏ॒ଵୈନ॑ମ॒ମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ କାମ॒ ଆଗ॑ଚ୍ଛତି ॥ କାମୈ॒ତତ୍ତ॑ ଏ॒ଷା ତେ॑ କାମ॒ ଦକ୍ଷି॒ଣେତ୍ୟା॑ହ । କାମ॑ ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟଜ॑ମାନୋ॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଦକ୍ଷି॑ଣାମିଚ୍ଛତି । ନ ପ୍ର॑ତିଗ୍ରହୀ॒ତରି॑ ॥ ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଦକ୍ଷି॑ଣା-ମ୍ପ୍ରତିଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଅ॒ନୃ॒ଣାମେ॒ଵୈନା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 33 ॥
(ଵ୍ଲୀ॒ନା॒ତ୍ୟ – ଶ୍ଵ॒ମିତ୍ୟା॑ହା – ଙ୍ଗିର॒ସଃ – ପ୍ର॑ତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ର ଇତ୍ୟା॑ହ – ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତେତ୍ୟା॑ହ॒ – ଦକ୍ଷି॒ଣେତ୍ୟା॑ହ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 – ଦ୍ଵାଦଶାହଦଶମେ-ଽହନି ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନ୍ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ଦ୍ଦ॑ଶ॒ମମହଃ॑ । ଦ॒ଶ॒ମେ-ଽହ᳚ନ୍-ଥ୍ସର୍ପରା॒ଜ୍ଞିୟା॑ ଋ॒ଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁ॑ଵନ୍ତି । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧତେ ॥ ତି॒ସୃଭି॑-ସ୍ସ୍ତୁଵନ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॒-ଽନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧତେ । ପୃଶ୍ନି॑ଵତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଅନ୍ନଂ॒-ଵୈଁ ପୃଶ୍ନି॑ ॥ 34 ॥
ଅନ୍ନ॑ମେ॒ଵାଵ॑-ରୁନ୍ଧତେ ॥ ମନ॑ସା॒ ପ୍ରସ୍ତୌ॑ତି । ମନ॒ସୋଦ୍ଗା॑ୟତି । ମନ॑ସା॒ ପ୍ରତି॑ ହରତି । ମନ॑ ଇଵ॒ ହି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ର୍ପାଃ । ତେଷା॑ମି॒ୟଗ୍ମ୍ ରାଜ୍ଞୀ᳚ । ୟ-ଥ୍ସ॑ର୍ପରା॒ଜ୍ଞିୟା॑ ଋ॒ଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁ॒ଵନ୍ତି॑ । ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ॥ 35 ॥
ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍॒. ହୋତା॒ ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ । ସ୍ତୁ॒ତମନୁ॑ଶଗ୍ମ୍ସତି॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ ଅନ୍ତୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ଦ୍ଦ॑ଶ॒ମମହଃ॑ । ଏ॒ତ-ତ୍ଖଲୁ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପର॒ମ-ଙ୍ଗୁହ୍ୟ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ । ୟଚ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରଃ । ଦ॒ଶ॒ମେ-ଽହ॒ଗ୍ଗ୍॒-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ॒ନ୍ ଵ୍ୟାଚ॑ଷ୍ଟେ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟୈ॒ଵାନ୍ତ॑-ଙ୍ଗ॒ତ୍ଵା । ପ॒ର॒ମ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ଙ୍ଗୁହ୍ୟ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ତଦେ॒ଵ ପ୍ର॑କା॒ଶ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ॥ 36 ॥
ତଦେ॑ନ-ମ୍ପ୍ରକା॒ଶ-ଙ୍ଗ॒ତମ୍ । ପ୍ର॒କା॒ଶ-ମ୍ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗମୟତି ॥ ଵାଚଂ॑-ୟଁଚ୍ଛତି । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ ॥ ୟ॒ଜ॒ମା॒ନ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟଂ॑-ଵାଁ ଅହଃ॑ । ଭ୍ରା॒ତୃ॒ଵ୍ୟ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟା॑ ରାତ୍ରିଃ॑ । ଅହ୍ନା॒ ରାତ୍ରି॑-ନ୍ଧ୍ୟାୟେତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟସ୍ୟୈ॒ଵ ତଲ୍ଲୋ॒କଂ-ଵୃଁ॑ଙ୍କ୍ତେ । ୟଦ୍ଦିଵା॒ ଵାଚଂ॑-ଵିଁସୃ॒ଜେତ୍ । ଅହ॒ର୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟା॒ୟୋଚ୍ଛିଗ୍ମ୍॑ଷେତ୍ । ୟନ୍ନକ୍ତଂ॑-ଵିଁସୃ॒ଜେତ୍ । ରାତ୍ରି॒-ମ୍ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟା॒ୟୋଚ୍ଛିଗ୍ମ୍॑ଷେତ୍ । ଅ॒ଧି॒ଵୃ॒କ୍ଷ॒ସୂ॒ର୍ୟେ ଵାଚଂ॒-ଵିଁସୃ॑ଜତି । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କମୁଚ୍ଛିଗ୍ମ୍॑ଷତି । ୟାଵ॑ଦାଦି॒ତ୍ୟୋ᳚-ଽସ୍ତ॒ମେତି॑ ॥ 37 ॥
(ପୃଶ୍ନି॑ – ତିଷ୍ଠନ୍ତି – ଗମୟତି – ଶିଗ୍ମ୍ଷେ॒-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 – ସପ୍ତହୋତୃମନ୍ତ୍ରସାଧ୍ୟୟଜ୍ଞପ୍ରଶଂସା
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା-ସ୍ସମ॑ଶ୍ଲିଷ୍ୟନ୍ନ୍ । ତା ରୂ॒ପେଣାନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ରୂ॒ପଂ-ଵୈଁ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରିତି॑ । ତା ନାମ୍ନା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ନାମ॒ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରିତି॑ । ତସ୍ମା॒ଦପ୍ୟା॑ ଽମି॒ତ୍ରୌ ସ॒ଗନ୍ତ୍ୟ॑ । ନାମ୍ନା॒ ଚେଦ୍ଧ୍ଵୟେ॑ତେ ॥ 38 ॥
ମି॒ତ୍ରମେ॒ଵ ଭ॑ଵତଃ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ର୍ଦେଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର॒ମପି॒ ନାସୃ॑ଜତ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑-ନ୍ନୋ ଜନ॒ୟେତି॑ । ସ ଆ॒ତ୍ମ-ନ୍ନିନ୍ଦ୍ର॑-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତମ॑ସୃଜତ । ତ-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଗ୍-ଵୀ॒ର୍ୟ॑-ମ୍ଭୂ॒ତ୍ଵା-ଽନୁ॒ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ତସ୍ୟ॒ ଵଜ୍ରଃ॑ ପଞ୍ଚଦ॒ଶୋ ହସ୍ତ॒ ଆପ॑ଦ୍ୟତ । ତେନୋ॒ଦୟ୍ୟାସୁ॑ରାନ॒ଭ୍ୟ॑ ଭଵତ୍ ॥ 39 ॥
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅ॒ଭି ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟା-ନ୍ଭଵତି ॥ ତେ ଦେ॒ଵା ଅସୁ॑ରୈ-ର୍ଵି॒ଜିତ୍ୟ॑ । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ୟନ୍ନ୍ । ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଵ୍ୟ॑କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ମୁତଃ॑ ପ୍ରଦାନଂ॒-ଵାଁ ଉପ॑ଜିଜୀଵି॒ମେତି॑ । ତେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॒ଧାୟା॒ୟାସ୍ୟ᳚ମ୍ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏ॒ତେନା॒ମୁତ୍ର॑ କଲ୍ପ॒ୟେତି॑ ॥ 40 ॥
ତସ୍ୟ॒ ଵା ଇ॒ୟ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ॑ । ୟଦି॒ଦ-ଙ୍କି-ଞ୍ଚ॑ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅ॒ୟ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ॑ଷୁ ୟ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅ॒ମୁତ୍ର॑ ସ॒ଦ୍ଭ୍ୟୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑ହତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ ସୋ॑-ଽମନ୍ୟତ । ଅ॒ଭି ଵା ଇ॒ମେ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॒ମୁଂଲୋଁ॒କ-ଙ୍କ॑ମିଷ୍ୟନ୍ତ॒ ଇତି॑ । ସ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ॒ ହୃଦିତି॒ ଵ୍ୟାହ॑ରତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପୁ॒ତ୍ରୋ ହୃଦ॑ୟମ୍ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଦ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ନ୍ନାଭିକା॑ମୟନ୍ତେ । ପୁ॒ତ୍ରୋ ହି ହୃଦ॑ୟମ୍ ॥ 41 ॥
(ହ୍ଵୟେ॑ତ – ଅଭଵତ୍ – କଲ୍ପ॒ୟେ – ତୀତି॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 – ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ସୋମୟାଗାଙ୍ଗତ୍ଵମ୍
ଦେ॒ଵା ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭି-ର୍ୟ॒ଜ୍ଞମ॑ତନ୍ଵତ । ତେ ଵି ପା॒ପ୍ମନା॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟେ॒ଣାଜ॑ୟନ୍ତ । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜୟନ୍ନ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍-ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭିର୍ୟ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ତ॑ନୁ॒ତେ । ଵି ପା॒ପ୍ମନା॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟେଣ ଜୟତେ । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ୟତି ॥ ଷଡ୍ଢୋ᳚ତ୍ରା ପ୍ରାୟ॒ଣୀୟ॒ମାସା॑ଦୟତି । ଅ॒ମୁଷ୍ମୈ॒ ଵୈ ଲୋ॒କାୟ॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତା । ଘ୍ନନ୍ତି॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଥ୍ସୋମ᳚ମ୍ । ୟଦ॑ଭିଷୁ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ ॥ 42 ॥
ଋ॒ଜୁ॒ଧୈଵୈନ॑ମ॒ମୁଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି । ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା ଽଽତି॒ତ୍ଥ୍ୟମ୍ । ୟଶୋ॒ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ୟଶ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ । ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା ପ॒ଶୁମୁପ॑ ସାଦୟତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗ୍ୟୋ॑ ଵୈ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ୟଜ॑ମାନଃ ପ॒ଶୁଃ । ୟଜ॑ମାନମେ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି । ଗ୍ରହା᳚ନ୍-ଗୃହୀ॒ତ୍ଵା ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର-ଞ୍ଜୁହୋତି । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟଂ-ଵୈଁ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ॥ 43 ॥
ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟମେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଧ॑ତ୍ତେ ॥ ୟୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୄ-ନନୁସଵ॒ନ-ନ୍ତ॒ର୍ପୟ॑ତି । ତୃପ୍ୟ॑ତି ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ମ୍ ସୋମପୀ॒ଥୋ ନ॑ମତି । ବ॒ହି॒ଷ୍ପଵ॒ମା॒ନେ ଦଶ॑ହୋତାରଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑କ୍ଷୀତ । ମାଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ଦିନେ॒ ପଵ॑ମାନେ॒ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରମ୍ । ଆର୍ଭ॑ଵେ॒ ପଵ॑ମାନେ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାରମ୍ । ପି॒ତୃ॒ୟ॒ଜ୍ଞେ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମ୍ । ୟ॒ଜ୍ଞା॒ୟ॒ଜ୍ଞିୟ॑ସ୍ୟ ସ୍ତୋ॒ତ୍ରେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରମ୍ । ଅ॒ନୁ॒ସ॒ଵ॒ନମେ॒ଵୈନାଗ୍॑ ସ୍ତର୍ପୟତି ॥ 44 ॥
ତୃପ୍ୟ॑ତି ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ମ୍ ସୋମପୀ॒ଥୋ ନ॑ମତି ॥ ଦେ॒ଵା ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭି-ସ୍ସ॒ତ୍ରମା॑ସତ । ଋଦ୍ଧି॑ପରିମିତଂ॒-ୟଁଶ॑ସ୍କାମାଃ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ୟନ୍ନଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁଶ॑ ଋ॒ଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ନ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସ॒ହାସ॒ଦିତି॑ । ସୋମ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତ୍ରା । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତ୍ରା । ଧା॒ତା ଷଡ୍ଢୋ᳚ତ୍ରା ॥ 45 ॥
ଇନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ᳚ତ୍ରା । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତ୍ରା । ତେଷା॒ଗ୍ମ୍॒ ସୋମ॒ଗ୍ମ୍॒ ରାଜା॑ନଂ॒-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ ॥ ତନ୍ନ୍ୟ॑କାମୟତ । ତେନାପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଲାୟ॑ମଚରତ୍ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ରୈ॒ଷୈଃ ପ୍ରୈଷ॑ମୈଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତତ୍-ପ୍ରୈ॒ଷାଣା᳚-ମ୍ପ୍ରୈଷ॒ତ୍ଵମ୍ । ନି॒ଵିଦ୍ଭି॒ର୍ନ୍ୟ॑ଵେଦୟନ୍ନ୍ । ତନ୍ନି॒ଵିଦା᳚-ନ୍ନିଵି॒ତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 46 ॥
ଆ॒ପ୍ରୀଭି॑ରାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ତଦା॒ପ୍ରୀଣା॑ମାପ୍ରି॒ତ୍ଵମ୍ । ତମ॑ଘ୍ନନ୍ନ୍ । ତସ୍ୟ॒ ୟଶୋ॒ ଵ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣତ । ତେ ଗ୍ରହା॑ ଅଭଵନ୍ନ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହା॑ଣା-ଙ୍ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟସ୍ୟୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷୋ॒ ଗ୍ରହା॑ ଗୃ॒ହ୍ୟନ୍ତେ᳚ । ତସ୍ୟ॒ ତ୍ଵେ॑ଵ ଗୃ॑ହୀ॒ତାଃ ॥ ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ୟୋ ଵୈ ନ॒-ଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ-ଽଭୂ᳚ତ୍ ॥ 47 ॥
ତମ॑ଵଧିଷ୍ମ । ପୁନ॑ରି॒ମଗ୍ମ୍ ସୁ॑ଵାମହା॒ ଇତି॑ । ତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॑ଭି-ରସୁଵନ୍ତ । ତଚ୍ଛନ୍ଦ॑ସା-ଞ୍ଛନ୍ଦ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ସାମ୍ନା॒ ସମାନ॑ୟନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସାମ୍ନ॑-ସ୍ସାମ॒ତ୍ଵମ୍ । ଉ॒କ୍ଥୈ-ରୁଦ॑ସ୍ଥାପୟନ୍ନ୍ । ତଦୁ॒କ୍ଥାନା॑-ମୁକ୍ଥ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ୍ରତ୍ୟେ॒ଵ ତି॑ଷ୍ଠତି ॥ 48 ॥
ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ରେତି ॥ ସୋମୋ॒ ଵୈ ୟଶଃ॑ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସୋମ॑ମା॒ଗଚ୍ଛ॑ତି । ୟଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃଚ୍ଛତି । ତସ୍ମା॑ଦାହୁଃ । ୟଶ୍ଚୈ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॒ ୟଶ୍ଚ॒ ନ । ତାଵୁ॒ଭୌ ସୋମ॒-ମାଗ॑ଚ୍ଛତଃ । ସୋମୋ॒ ହି ୟଶଃ॑ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଵ ୟଶ॑ ଋଚ୍ଛ॒ତୀତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟ-ସ୍ସୋମେ॒ ସୋମ॒-ମ୍ପ୍ରାହେତି॑ । ତସ୍ମା॒-ଥ୍ସୋମେ॒ ସୋମଃ॒ ପ୍ରୋଚ୍ୟଃ॑ । ୟଶ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ମୃଚ୍ଛତି ॥ 49 ॥
(ଅ॒ଭି॒ଷୁ॒ଣ୍ଵନ୍ତି॑ – ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା – ତର୍ପୟତି॒ – ଷଡ୍ଢୋ᳚ତ୍ରା – ନିଵି॒ତ୍ତ୍ଵ – ମଭୂ᳚ତ୍ – ତିଷ୍ଠତି॒ – ପ୍ରାହେତି॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 – ହୋତୃମନ୍ତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିକଥନପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଜଗ-ଥ୍ସୃଷ୍ଟିଃ
ଇ॒ଦଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ॒ ନୈଵ କିଞ୍ଚ॒ନାସୀ᳚ତ୍ । ନ ଦ୍ୟୌରା॑ସୀତ୍ । ନ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ । ନାନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ତଦସ॑ଦେ॒ଵ ସନ୍ମନୋ॑ ଽକୁରୁତ॒ ସ୍ୟାମିତି॑ । ତଦ॑ତପ୍ୟତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦ୍ଧୂ॒ମୋ॑-ଽଜାୟତ । ତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦ॒ଗ୍ନି-ର॑ଜାୟତ । ତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॑-ଽତପ୍ୟତ ॥ 50 ॥
ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଜ୍ଜ୍ୟୋତି॑-ରଜାୟତ । ତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦ॒ର୍ଚି-ର॑ଜାୟତ । ତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାନ୍ମରୀ॑ଚୟୋ-ଽଜାୟନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ତସ୍ମା᳚ତ୍-ତେପା॒ନାଦୁ॑ଦା॒ରା ଅ॑ଜାୟନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଭୂୟୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ତଦ॒ଭ୍ରମି॑ଵ॒ ସମ॑ହନ୍ୟତ ॥ ତ-ଦ୍ଵ॒ସ୍ତିମ॑ଭିନତ୍ ॥ 51 ॥
ସ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସମୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ନ ପି॑ବନ୍ତି । ପ୍ର॒ଜନ॑ନମିଵ॒ ହି ମନ୍ୟ॑ନ୍ତେ । ତସ୍ମା᳚-ତ୍ପ॒ଶୋ-ର୍ଜାୟ॑ମାନା॒ଦାପଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ୟନ୍ତି ॥ ତ-ଦ୍ଦଶ॑ହୋ॒ତା-ଽନ୍ଵ॑ସୃଜ୍ୟତ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵୈ ଦଶ॑ ହୋତା ॥ ୟ ଏ॒ଵ-ନ୍ତପ॑ସୋ ଵୀ॒ର୍ୟଂ॑-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍ସ୍ତପ୍ୟ॑ତେ । ଭଵ॑ତ୍ୟେ॒ଵ ॥ ତଦ୍ଵା ଇ॒ଦମାପ॑-ସ୍ସଲି॒ଲ-ମା॑ସୀତ୍ । ସୋ॑-ଽରୋଦୀତ୍-ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ॥ 52 ॥
ସ କସ୍ମା॑ ଅଜ୍ଞି । ୟ-ଦ୍ୟ॒ସ୍ୟା ଅପ୍ର॑ତିଷ୍ଠାୟା॒ ଇତି॑ । ୟଦ॒ଫ୍ସ୍ଵ॑-ଵାପ॑ଦ୍ୟତ । ସା ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟ॑ଭଵତ୍ । ୟଦ୍ଵ୍ୟମୃ॑ଷ୍ଟ । ତଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମଭଵତ୍ । ୟଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵ-ମୁ॒ଦମୃ॑ଷ୍ଟ । ସା ଦ୍ୟୌର॑ଭଵତ୍ । ୟଦରୋ॑ଦୀତ୍ । ତଦ॒ନୟୋ॑ ରୋଦ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ 53 ॥
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନାସ୍ୟ॑ ଗୃ॒ହେ ରୁ॑ଦନ୍ତି । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଏ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॑ । ୟ ଏ॒ଵମେ॒ଷାଂ-ଲୋଁ॒କାନା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । ନୈଷୁ ଲୋ॒କେ-ଷ୍ଵାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ସ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ମ॑ଵିନ୍ଦତ ॥ ସ ଇ॒ମା-ମ୍ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠାଂ-ଵିଁ॒ତ୍ତ୍ଵା ଽକା॑ମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑ନଭଵତ୍ । ସ ଜ॒ଘନା॒ଦସୁ॑ରା-ନସୃଜତ ॥ 54 ॥
ତେଭ୍ୟୋ॑ ମୃ॒ନ୍ମୟେ॒ ପାତ୍ରେ-ଽନ୍ନ॑ମଦୁହତ୍ । ୟା-ଽସ୍ୟ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ସା ତମି॑ସ୍ରା-ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ପ୍ର॒ଜନ॑ନାଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ମା ଭୂୟି॑ଷ୍ଠାଃ । ପ୍ର॒ଜନ॑ନା॒ଦ୍ଧ୍ୟେ॑ନା॒ ଅସୃ॑ଜତ ॥ 55 ॥
ତାଭ୍ୟୋ॑ ଦାରୁ॒ମୟେ॒ ପାତ୍ରେ॒ ପୟୋ॑-ଽଦୁହତ୍ । ୟା-ଽସ୍ୟ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା॑ ଽଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ଉ॑ପପ॒କ୍ଷାଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵର୍ତୂନ॑ସୃଜତ । ତେଭ୍ୟୋ॑ ରଜ॒ତେ ପାତ୍ରେ॑ ଘୃ॒ତମ॑ଦୁହତ୍ । ୟା-ଽସ୍ୟ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ ॥ 56 ॥
ତାମପା॑ହତ । ସୋ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରୟୋ᳚-ସ୍ସ॒ନ୍ଧି-ର॑ଭଵତ୍ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॑ । ସ ତପୋ॑-ଽତପ୍ୟତ । ସୋ᳚-ଽନ୍ତର୍ଵା॑-ନଭଵତ୍ । ସ ମୁଖା᳚-ଦ୍ଦେ॒ଵା-ନ॑ସୃଜତ । ତେଭ୍ୟୋ॒ ହରି॑ତେ॒ ପାତ୍ରେ॒ ସୋମ॑ମଦୁହତ୍ । ୟା-ଽସ୍ୟ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ᳚ତ୍ । ତାମପା॑ହତ । ତଦହ॑ରଭଵତ୍ ॥ 57 ॥
ଏ॒ତେ ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ର୍ଦୋହାଃ᳚ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦୁ॒ହ ଏ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାଃ ॥ ଦିଵା॒ ଵୈ ନୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ଦେଵ॒ତ୍ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଦେ॒ଵଵା॑ନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॑ । ୟ ଏ॒ଵମ॑ହୋରା॒ତ୍ରାଣା॒-ଞ୍ଜନ୍ମ॒ ଵେଦ॑ । ନାହୋ॑ରା॒ତ୍ରେଷ୍ଵାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି ॥ 58 ॥
ଅସ॒ତୋ-ଽଧି॒ ମନୋ॑-ଽସୃଜ୍ୟତ । ମନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମସୃଜତ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ତଦ୍ଵା ଇ॒ଦ-ମ୍ମନ॑ସ୍ୟେ॒ଵ ପ॑ର॒ମ-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତମ୍ । ୟଦି॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ । ତଦେ॒ତଚ୍ଛ୍ଵୋ॑ଵସ୍ୟ॒ ସନ୍ନାମ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ ॥ ଵ୍ୟୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତୀ᳚ ଵ୍ୟୁଚ୍ଛନ୍ତ୍ୟସ୍ମୈ॒ ଵସ୍ୟ॑ସୀ ଵସ୍ୟସୀ॒ ଵ୍ୟୁ॑ଚ୍ଛତି । ପ୍ରଜା॑ୟତେ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ । ପ୍ର ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠିନୋ॒ ମାତ୍ରା॑-ମାପ୍ନୋତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 59 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନିର॑ଜାୟତ॒ ତଦ୍ଭୂୟୋ॑-ଽତପ୍ୟତା – ଭିନଦ – ରୋଦୀ-ତ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୀ – ରୋଦ॒ସ୍ତ୍ଵ – ମ॑ସୃଜ॒ – ତାସୃ॑ଜତ – ଘୃ॒ତମ॑ଦୁହ॒ଦ୍ୟା-ଽସ୍ୟ॒ ସା ତ॒ନୂରାସୀ॒ – ଦହ॑ରଭଵ-ଦ୍- ଋଚ୍ଛତି॒ – ଵେଦ॑) (ଅ. 9)
(ଇ॒ଦ-ନ୍ଧୂ॒ମୋ᳚ ଽଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ୟୋତି॑ ର॒ର୍ଚି-ର୍ମରୀ॑ଚୟ ଉଦା॒ରା ସ୍ତଦ॒ଭ୍ରଗ୍ମ୍ /
ସ ଜ॒ଘନା॒-ଥ୍ସା ତମି॑ସ୍ରା॒ ସ ପ୍ର॒ଜନ॑ନା॒-ଥ୍ସା ଜୋଥ୍ସ୍ନା॒ ସ ଉ॑ପପ॒କ୍ଷାଭ୍ୟା॒ଗ୍ମ୍॒ ସୋ॑ ଽହୋରା॒ତ୍ରୟୋ᳚-ସ୍ସ॒ନ୍ଧି-ସ୍ସମୁଖା॒-ତ୍ତଦହ॑-ର୍ଦେ॒ଵଵା᳚ନ୍ / ମୃ॒ନ୍ମୟେ॑ ଦାରୁ॒ମୟେ॑ ରଜ॒ତେ ହରି॑ତେ॒ ତେଭ୍ୟ॒ସ୍ତାଭ୍ୟୋ॒ ଦ୍ଵେ ତେଭ୍ୟୋ-ଽନ୍ନ॒-ମ୍ପୟୋ॑
ଘୃ॒ତଗ୍ମ୍ ସୋମ᳚ମ୍)
ଅନୁଵାକଂ 10 – ଦେଵସୃଷ୍ଟିମଧ୍ୟେ-ଽଵସ୍ଥିତସ୍ୟେନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ଦେଵତାଧିପତିତ୍ଵମ୍
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ରିନ୍ଦ୍ର॑ମସୃଜ-ତାନୁଜାଵ॒ର-ନ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣୋତ୍ । ପରେ॑ହି । ଏ॒ତେଷା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତିରେ॒ଧୀତି॑ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସି॑ । ଵ॒ୟଂ-ଵୈଁ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେୟାଗ୍ମ୍॑ସ-ସ୍ସ୍ମ॒ ଇତି॑ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । କସ୍ତ୍ଵମସି॑ ଵ॒ୟଂ-ଵୈଁ ତ୍ଵଚ୍ଛ୍ରେୟାଗ୍ମ୍॑ସ-ସ୍ସ୍ମ॒ ଇତି॑ ମା ଦେ॒ଵା ଅ॑ଵୋଚ॒ନ୍ନିତି॑ ॥ ଅଥ॒ ଵା ଇ॒ଦ-ନ୍ତର୍ହି॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତୌ॒ ହର॑ ଆସୀତ୍ ॥ 60 ॥
ୟଦ॒ସ୍ମିନ୍ନା॑ଦି॒ତ୍ୟେ । ତଦେ॑ନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଏ॒ତନ୍ମେ॒ ପ୍ରୟ॑ଚ୍ଛ । ଅଥା॒ହମେ॒ତେଷା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତି-ର୍ଭଵିଷ୍ୟା॒ମୀତି॑ । କୋ॑ହଗ୍ଗ୍-ସ୍ୟା॒ମିତ୍ୟ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ଏ॒ତ-ତ୍ପ୍ର॒ଦାୟେତି॑ । ଏ॒ତ-ଥ୍ସ୍ୟା॒ ଇତ୍ୟ॑ବ୍ରଵୀତ୍ । ୟଦେ॒ତଦ୍ବ୍ରଵୀ॒ଷୀତି॑ । କୋ ହ॒ ଵୈ ନାମ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 61 ॥
ଵି॒ଦୁରେ॑ନ॒-ନ୍ନାମ୍ନା᳚ । ତଦ॑ସ୍ମୈ ରୁ॒କ୍ମ-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ୟ॑ମୁଞ୍ଚତ୍ । ତତୋ॒ ଵା ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒-ମଧି॑ପତି-ରଭଵତ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଅଧି॑ପତିରେ॒ଵ ସ॑ମା॒ନାନା᳚-ମ୍ଭଵତି ॥ ସୋ॑-ଽମନ୍ୟତ । କି-ଙ୍କିଂ॒-ଵାଁ ଅ॑କର॒ମିତି॑ । ସ ଚ॒ନ୍ଦ୍ର-ମ୍ମ॒ ଆହ॒ରେତି॒ ପ୍ରାଲ॑ପତ୍ । ତଚ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ-ଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମ॒ସ୍ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ॥ 62 ॥
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରଵା॑ନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ସୁ॒ଵୀର୍ୟୋ॑ ଽମର୍ୟା॒ ୟଥା॑ ଗୋପା॒ୟତ॒ ଇତି॑ । ତ-ଥ୍ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ସୂର୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନୈନ॑-ନ୍ଦଭ୍ନୋତି ॥ କଶ୍ଚ॒ ନାସ୍ମି॒ନ୍ଵା ଇ॒ଦମି॑ନ୍ଦ୍ରି॒ୟ-ମ୍ପ୍ରତ୍ୟ॑ସ୍ଥା॒ଦିତି॑ । ତଦିନ୍ଦ୍ର॑-ସ୍ୟେନ୍ଦ୍ର॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ୟା॒ଵ୍ୟେ॑ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 63 ॥
ଅ॒ୟଂ-ଵାଁ ଇ॒ଦ-ମ୍ପ॑ର॒ମୋ॑-ଽଭୂ॒ଦିତି॑ । ତତ୍-ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠିନଃ॑ ପରମେଷ୍ଠି॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ପ॒ର॒ମାମେ॒ଵ କାଷ୍ଠା᳚-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॑ମ॒ନ୍ତ-ମ୍ପର୍ୟ॑ଵିଶନ୍ନ୍ । ଵସ॑ଵଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରା ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟାଃ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ । ଅଙ୍ଗି॑ରସଃ ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ᳚ମ୍ ॥ 64 ॥
ସା॒ଦ୍ଧ୍ୟାଃ ପରା᳚ଞ୍ଚମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଗ୍ମ୍ ସମା॒ନା-ସ୍ସଂ-ଵିଁ॑ଶନ୍ତି ॥ ସ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଆଵ॑ୟତ୍ । ତା ଅ॑ସ୍ମୈ॒ ନାତି॑ଷ୍ଠନ୍ତା॒ନ୍ନାଦ୍ୟା॑ୟ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତୀଃ । ଦ॒କ୍ଷି॒ଣ॒ତଃ ପର୍ୟା॑ୟନ୍ନ୍ । ସ ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ ପର୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ ॥ 65 ॥
ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ୟା॑ୟନ୍ନ୍ । ସ ପ॒ଶ୍ଚାତ୍-ପର୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ତଃ ପର୍ୟା॑ୟନ୍ନ୍ । ସ ଉ॑ତ୍ତର॒ତଃ ପର୍ୟ॑ଵର୍ତୟତ । ତା ମୁଖ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ତ୍-ପଶ୍ୟ॑ନ୍ତୀଃ । ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତଃ । ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ ॥ 66 ॥
ମୁଖ॑ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵା ଉଦା॑ୟନ୍ନ୍ । ସ ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒ନ୍ନ୍ୟ॑-ଵର୍ତୟତ । ତା-ସ୍ସ॒ର୍ଵତୋ॑ମୁଖୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଽଽଵ॑ୟତ୍ । ତତୋ॒ ଵୈ ତସ୍ମୈ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଅତି॑ଷ୍ଠନ୍ତା॒ନ୍ନାଦ୍ୟା॑ୟ ॥ ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପରି॑ ଚ ଵ॒ର୍ତୟ॑ତେ॒ ନି ଚ॑ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରେ॒ଵ ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ତ୍ତି । ତିଷ୍ଠ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମୈ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟା॑ୟ । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ 67 ॥
(ଆ॒ସୀ॒-ଦ୍- ଵେଦ॑ – ଚନ୍ଦ୍ରମ॒ସ୍ତ୍ଵଂ-ୟଁ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦେ᳚ – ନ୍ଦ୍ରିୟା॒ଵ୍ୟେ॑ଵ ଭ॑ଵତି – ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॒ – ମୁଖ॑-ନ୍ଦକ୍ଷିଣ॒ତୋ – ମୁଖ॑-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାନ୍ – +ନଵ॑ ଚ) (ଆ10 )
ଅନୁଵାକଂ 11 – ହୋତୃମନ୍ତ୍ରାଣା-ମ୍ପୁରୁଷାର୍ଥପ୍ରୟୋଗଃ
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ରକାମୟତ ବ॒ହୋର୍ଭୂୟା᳚ନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ । ସ ଏ॒ତ-ନ୍ଦଶ॑ହୋତାର-ମପଶ୍ୟତ୍ । ତ-ମ୍ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ୟ॒ ପ୍ରୟୁ॑କ୍ତି ବ॒ହୋର୍ଭୂୟା॑ନଭଵତ୍ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ବ॒ହୋର୍ଭୂୟା᳚ନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ । ସ ଦଶ॑ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ବ॒ହୋରେ॒ଵ ଭୂୟା᳚ନ୍-ଭଵତି ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆଜା॑ୟେ॒ତେତି॑ । ସ ଦଶ॑ହୋତୁ॒ଶ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ ॥ 68 ॥
ତସ୍ୟ॒ ପ୍ରୟୁ॒କ୍ତୀନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଽଜାୟତ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ଵୀ॒ରୋ ମ॒ ଆଜା॑ୟେ॒ତେତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ଆ-ଽସ୍ୟ॑ ଵୀ॒ରୋ ଜା॑ୟତେ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ । ସ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୁଃ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ୟ॒ ପ୍ରୟୁ॑କ୍ତି ପଶୁ॒ମାନ॑ଭଵତ୍ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ପଶୁ॒ମାନ୍-ଥ୍ସ୍ୟା॒ମିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜୀତ ॥ 69 ॥
ପ॒ଶୁ॒ମାନେ॒ଵ ଭ॑ଵତି ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ॒ର୍ତଵୋ॑ ମେ କଲ୍ପେର॒ନ୍ନିତି॑ । ସ ପଞ୍ଚ॑ହୋତୁ॒-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ୟ॒ ପ୍ରୟୁ॑କ୍ତ୍ୟୃ॒ତଵୋ᳚-ଽସ୍ମା ଅକଲ୍ପନ୍ତ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ॒ର୍ତଵୋ॑ ମେ କଲ୍ପେର॒ନ୍ନିତି॑ । ସ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାର॒-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜୀତ । କଲ୍ପ॑ନ୍ତେ-ଽସ୍ମା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ ସୋ॑-ଽକାମୟତ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମୟା॒ଜୀ ସ୍ୟା᳚ମ୍ । ଆ ମେ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମୟା॒ଜୀ ଜା॑ୟେ॒ତେତି॑ ॥ 70 ॥
ସ ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ନ୍ନିର॑ମିମୀତ । ତ-ମ୍ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ । ତସ୍ୟ॒ ପ୍ରୟୁ॑କ୍ତି ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମୟା॒ଜ୍ୟ॑ଭଵତ୍ । ଆ-ଽସ୍ୟ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମୟା॒ଜ୍ୟ॑ଜାୟତ । ୟଃ କା॒ମୟେ॑ତ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମୟା॒ଜୀ ସ୍ୟା᳚ମ୍ । ଆ ମେ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମୟା॒ଜୀ ଜା॑ୟେ॒ତେତି॑ । ସ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜୀତ । ସୋ॒ମ॒ପ ଏ॒ଵ ସୋ॑ମୟା॒ଜୀ ଭ॑ଵତି । ଆ-ଽସ୍ୟ॑ ସୋମ॒ପ-ସ୍ସୋ॑ମୟା॒ଜୀ ଜା॑ୟତେ ॥ ସ ଵା ଏ॒ଷ ପ॒ଶୁଃ ପ॑ଞ୍ଚ॒ଧା ପ୍ରତି॑ ତିଷ୍ଠତି ॥ 71 ॥
ପ॒ଦ୍ଭିର୍ମୁଖେ॑ନ ॥ ତେ ଦେ॒ଵାଃ ପ॒ଶୂନ୍. ଵି॒ତ୍ତ୍ଵା । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ୟନ୍ନ୍ ॥ ତେ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ଲ୍ ଁଲୋ॒କେ ଵ୍ୟ॑କ୍ଷୁଦ୍ଧ୍ୟନ୍ନ୍ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ଅ॒ମୁତଃ॑ ପ୍ରଦାନଂ॒-ଵାଁ ଉପ॑ଜିଜୀଵି॒ମେତି॑ । ତେ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାରଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁ॒ଧାୟା॒ୟାସ୍ୟ᳚ମ୍ । ଆ॒ଙ୍ଗୀ॒ର॒ସ-ମ୍ପ୍ରାହି॑ଣ୍ଵନ୍ନ୍ । ଏ॒ତେନା॒ମୁତ୍ର॑ କଲ୍ପ॒ୟେତି॑ । ତସ୍ୟ॒ ଵା ଇ॒ୟ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତିଃ॑ ॥ 72 ॥
ୟଦି॒ଦ-ଙ୍କିଞ୍ଚ॑ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । କଲ୍ପ॑ତେ-ଽସ୍ମୈ । ସ ଵା ଅ॒ୟ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ॑ଷୁ ୟ॒ଜ୍ଞ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ଅ॒ମୁତ୍ର॑ ସ॒ଦ୍ଭ୍ୟୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑ହତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଉପୈ॑ନଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞୋ ନ॑ମତି ॥ ୟୋ ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନି॒ଦାନଂ॒-ଵେଁଦ॑ । ନି॒ଦାନ॑ଵା-ନ୍ଭଵତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ରଂ-ଵୈଁ ଦଶ॑ହୋତୁର୍ନି॒ଦାନ᳚ମ୍ । ଦ॒ର୍॒ଶ॒ପୂ॒ର୍ଣ॒ମା॒ସୌ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୁଃ । ଚା॒ତୁ॒ର୍ମା॒ସ୍ୟାନି॒ ପଞ୍ଚ॑ ହୋତୁଃ । ପ॒ଶୁ॒ବ॒ନ୍ଧ-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁଃ । ସୌ॒ମ୍ୟୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତୁଃ । ଏ॒ତଦ୍ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣା-ନ୍ନି॒ଦାନ᳚ମ୍ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ନି॒ଦାନ॑ଵା-ନ୍ଭଵତି ॥ 73 ॥
(ଅ॒ମି॒ମୀ॒ତ॒ ତ-ମ୍ପ୍ରାୟୁ॑ଙ୍କ୍ତ॒ – ପଞ୍ଚ॑ହୋତାର॒-ମ୍ପ୍ରୟୁ॑ଞ୍ଜିତ – ଜାୟେ॒ତେତି॑ – ତିଷ୍ଠତି॒ – କ୍ଲୃପ୍ତି॒–ର୍ ଦଶ॑ହୋତୁ-ର୍ନି॒ଦାନଗ୍ମ୍॑ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑ ) (ଅ. 11)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ପ୍ର॒ଜା-ସ୍ସୃ॑ଜେ॒ୟେତି॑ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ଦର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୌ ସୃ॑ଜେ॒ୟେତି॑ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ॒ ପ୍ରଜା॑ୟେ॒ୟେତି॒ ସ ତପ॒-ସ୍ସ ତ୍ରି॒ଵୃତଂ॑ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ॒ ଦଶ॑ହୋତାର॒-ନ୍ତେନ॑ ଦଶ॒ଧା-ଽଽତ୍ମାନଂ॑ – ଦେ॒ଵା ଵୈ ଵରୁ॑ଣ॒ – ମନ୍ତୋ॒ ଵୈ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ସ୍ତା-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟା-ସ୍ସମ॑ଶ୍ଲିଷ୍ୟନ୍ – ଦେ॒ଵା ଵୈ ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଭି – ରି॒ଦଂ-ଵାଁ ଅଗ୍ରେ᳚ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ରିନ୍ଦ୍ରଂ॑ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ ବ॒ହୋର୍ଭୂୟା॒ନେକା॑ଦଶ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ – ସ୍ତଦ୍ଗ୍ରହ॑ସ୍ୟ – ପ୍ର॒ଜା॑ପତିରକାମୟତା॒ – ନୟୈ॒ଵୈନ॒ତ୍ – ତସ୍ୟ॒ ଵା ଇ॒ୟ-ଙ୍କ୍ଲୃପ୍ତି॒ – ସ୍ତସ୍ମା᳚-ତ୍ତେପା॒ନାଜ୍ଜ୍ୟୋତି॒–ର୍ ୟଦ॒ସ୍ମିନ୍ନା॑ଦି॒ତ୍ୟେ -ସଷଡ୍ଢୋ॑ତୁ-ସ୍ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତାର॒-ନ୍ତ୍ରିସ॑ପ୍ତତିଃ)
(ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରକାମୟତ – ନି॒ଦାନ॑ଵାନ୍ଭଵତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦ୍ଵିତୀୟାଷ୍ଟକେ ଦ୍ଵିତୀୟଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
What is 2.2 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିରକାମୟତ ପ୍ରଜାଃ?
2.2 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିରକାମୟତ ପ୍ରଜାଃ is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Odia. Use the language selector to view another available edition.
Can I read 2.2 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିରକାମୟତ ପ୍ରଜାଃ online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download 2.2 - ହୋତୃବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ପ୍ରଜାପତିରକାମୟତ ପ୍ରଜାଃ as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.