5 – ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ – କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ – ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରମାସତ
କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକଃ – ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତୟେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ୟୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ରମା॑ସତ । ଋଦ୍ଧି॑ପରିମିତ॒ମ୍ ଁୟଶ॑ସ୍କାମାଃ । ତେ᳚-ଽବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ । ୟନ୍ନଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମଂ-ୟଁଶ॑ ଋ॒ଚ୍ଛାତ୍ । ସର୍ଵେ॑ଷା-ନ୍ନ॒ସ୍ତ-ଥ୍ସ॒ହାସ॒ଦିତି॑ ।
ତେଷା᳚-ଙ୍କୁରୁକ୍ଷେ॒ତ୍ରଂ-ଵେଁଦି॑ରାସୀତ୍ । ତସ୍ୟୈ॑ ଖାଣ୍ଡ॒ଵୋ ଦ॑କ୍ଷିଣା॒ର୍ଧ ଆ॑ସୀତ୍ । ତୂର୍ଘ୍ନ॑ମୁତ୍ତରା॒ର୍ଧଃ । ପ॒ରୀ॒ଣଜ୍ଜ॑ଘନା॒ର୍ଧଃ । ମ॒ରଵ॑ ଉତ୍କ॒ରଃ ॥ 1 ॥
ତେଷା᳚-ମ୍ମ॒ଖଂ-ଵୈଁ᳚ଷ୍ଣ॒ଵଂ-ୟଁଶ॑ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତନ୍ନ୍ୟ॑କାମୟତ । ତେନାପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ନ୍ଦେ॒ଵା ଅନ୍ଵା॑ୟନ୍ନ୍ । ୟଶୋ॑-ଽଵ॒ରୁରୁ॑ଥ୍ସମାନାଃ । ତସ୍ୟା॒ନ୍ଵାଗ॑ତସ୍ୟ ।
ସ॒ଵ୍ୟାଦ୍ଧନୁ॒ରଜା॑ୟତ । ଦକ୍ଷି॑ଣା॒ଦିଷ॑ଵଃ । ତସ୍ମା॑ଦିଷୁଧ॒ନ୍ଵ-ମ୍ପୁଣ୍ୟ॑ଜନ୍ମ ।
ୟ॒ଜ୍ଞଜ॑ନ୍ମା॒ ହି ॥ 2 ॥
ତମେକ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ᳚ମ୍ । ବ॒ହଵୋ॒ ନାଭ୍ୟ॑ଧୃଷ୍ଣୁଵନ୍ନ୍ । ତସ୍ମା॒ଦେକ॑ମିଷୁଧ॒ନ୍ଵିନ᳚ମ୍ । ବ॒ହଵୋ॑-ଽନିଷୁଧ॒ନ୍ଵା ନାଭିଧୃ॑ଷ୍ଣୁଵନ୍ତି । ସୋ᳚-ଽସ୍ମୟତ । ଏକ॑-ମ୍ମା॒ ସନ୍ତ॑-ମ୍ବ॒ହଵୋ॒ ନାଭ୍ୟ॑ଧର୍ଷିଷୁ॒ରିତି॑ ।
ତସ୍ୟ॑ ସିଷ୍ମିୟା॒ଣସ୍ୟ॒ ତେଜୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵା ଓଷ॑ଧୀଷୁ॒ ନ୍ୟ॑ମୃଜୁଃ । ତେ ଶ୍ୟା॒ମାକା॑ ଅଭଵନ୍ନ୍ । ସ୍ମ॒ୟାକା॒ ଵୈ ନାମୈ॒ତେ ॥ 3 ॥
ତ-ଥ୍ସ୍ମ॒ୟାକା॑ନାଗ୍ ସ୍ମୟାକ॒ତ୍ଵମ୍ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଦୀକ୍ଷି॒ତେନା॑ପି॒ଗୃହ୍ୟ॑ ସ୍ମେତ॒ଵ୍ୟ᳚ମ୍ । ତେଜ॑ସୋ॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ସ ଧନୁଃ॑ ପ୍ରତି॒ଷ୍କଭ୍ୟା॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ତା ଉ॑ପ॒ଦୀକା॑ ଅବ୍ରୁଵ॒ନ୍-ଵର॑ମ୍ ଁଵୃଣାମହୈ । ଅଥ॑ ଵ ଇ॒ମଗ୍ମ୍ ର॑ନ୍ଧୟାମ ।
ୟତ୍ର॒ କ୍ଵ॑ ଚ॒ ଖନା॑ମ । ତଦ॒ପୋ॑-ଽଭିତୃ॑ଣଦା॒ମେତି॑ ।
ତସ୍ମା॑ଦୁପ॒ଦୀକା॒ ୟତ୍ର॒ କ୍ଵ॑ ଚ॒ ଖନ॑ନ୍ତି । ତଦ॒ପୋ॑-ଽଭିତୃ॑ନ୍ଦନ୍ତି ॥ 4 ॥
ଵାରେ॑ଵୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ୟା॑ସାମ୍ । ତସ୍ୟ॒ ଜ୍ୟାମପ୍ୟା॑ଦନ୍ନ୍ ।
ତସ୍ୟ॒ ଧନୁ॑ର୍ଵି॒ପ୍ରଵ॑ମାଣ॒ଗ୍ମ୍॒ ଶିର॒ ଉଦ॑ଵର୍ତୟତ୍ ।
ତ-ଦ୍ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅନୁ॒ପ୍ରାଵ॑ର୍ତତ । ୟ-ତ୍ପ୍ରାଵ॑ର୍ତତ ।
ତ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟଦ୍ଘ୍ରାଁ(4) ଇତ୍ୟପ॑ତତ୍ ।
ତଦ୍ଧ॒ର୍ମସ୍ୟ॑ ଘର୍ମ॒ତ୍ଵମ୍ ।
ମ॒ହ॒ତୋ ଵୀ॒ର୍ୟ॑ମପପ୍ତ॒ଦିତି॑ । ତ-ନ୍ମ॑ହାଵୀ॒ରସ୍ୟ॑ ମହାଵୀର॒ତ୍ଵମ୍ ॥ 5 ॥
ୟଦ॒ସ୍ୟା-ସ୍ସ॒ମଭ॑ରନ୍ନ୍ । ତ-ଥ୍ସ॒ମ୍ରାଜ୍ଞ॑-ସ୍ସମ୍ରା॒ଟ୍ତ୍ଵମ୍ ।
ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୃ॒ତ-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ସ୍ତ୍ରେ॒ଧା ଵ୍ୟ॑ଗୃହ୍ଣତ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପ୍ରା॑ତସ୍ସଵ॒ନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ମାଦ୍ଧ୍ୟ॑ନ୍ଦିନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସଵ॑ନମ୍ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵାସ୍ତୃ॑ତୀୟସଵ॒ନମ୍ । ତେନାପ॑ଶୀର୍ଷ୍ଣା ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ମାନାଃ । ନାଶିଷୋ॒-ଽଵାରୁ॑ନ୍ଧତ ।
ନ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॒ଭ୍ୟ॑ଜୟନ୍ନ୍ ।
ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ॥ 6 ॥
ଭି॒ଷଜୌ॒ ଵୈ ସ୍ଥଃ॑ । ଇ॒ଦଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଧତ୍ତ॒ମିତି॑ । ତାଵ॑ବ୍ରୂତାଂ॒-ଵଁର॑ମ୍ ଁଵୃଣାଵହୈ । ଗ୍ରହ॑ ଏ॒ଵ ନା॒ଵତ୍ରାପି॑ ଗୃହ୍ୟତା॒ମିତି॑ ।
ତାଭ୍ୟା॑-ମେ॒ତମା᳚ଶ୍ଵି॒ନ-ମ॑ଗୃହ୍ଣନ୍ନ୍ ।
ତାଵେ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଧତ୍ତାମ୍ ।
ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତେନ॒ ସଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣା ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ମାନାଃ । ଅଵା॒ଶିଷୋ-ଽରୁ॑ନ୍ଧତ ।
ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜୟନ୍ନ୍ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଣକ୍ତି॑ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟୈ॒ଵ ତଚ୍ଛିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ।
ତେନ॒ ସଶୀ᳚ର୍ଷ୍ଣା ୟ॒ଜ୍ଞେନ॒ ୟଜ॑ମାନଃ ।
ଅଵା॒ଶିଷୋ॑ ରୁ॒ନ୍ଧେ । ଅ॒ଭି ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କ-ଞ୍ଜ॑ୟତି ।
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଷ ଆ᳚ଶ୍ଵି॒ନପ୍ର॑ଵୟା ଇଵ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ॥ 7 ॥
(ଉ॒ତ୍କ॒ରୋ – ହ୍ୟେ॑ – ତେ – ତୃ॑ନ୍ଦନ୍ତି – ମହାଵୀର॒ତ୍ଵ – ମ॑ବ୍ରୁଵନ୍ – ନଜୟନ୍-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ସା॒ଵି॒ତ୍ର-ଞ୍ଜୁ॑ହୋତି॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତେନ॑ ଜୁହୋତି ।
ଚତୁ॑ଷ୍ପାଦଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶଃ॑ । ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ।
ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମନ୍ନ୍ ।
ନ ଵୋ॑-ଽଭା॒ଗାନି॑ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑କ୍ଷ୍ୟାମ॒ ଇତି॑ ।
ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ତ-ଚ୍ଚ॑ତୁର୍ଗୃହୀ॒ତ-ମ॑ଧାରୟନ୍ନ୍ । ପୁ॒ରୋ॒ନୁ॒ଵା॒କ୍ୟା॑ୟୈ ୟା॒ଜ୍ୟା॑ୟୈ ॥ 8 ॥
ଦେ॒ଵତା॑ୟୈ ଵଷଟ୍କା॒ରାୟ॑ । ୟଚ୍ଚ॑ତୁର୍ଗୃହୀ॒ତ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ।
ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ୟେ॒ଵ ତ-ତ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ତାନ୍ୟ॑ସ୍ୟ ପ୍ରୀ॒ତାନି॑ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ॑ ହ॒ଵ୍ୟଂ-ଵଁ॑ହନ୍ତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ହୋ॒ତ॒ଵ୍ୟ॑-ନ୍ଦୀକ୍ଷି॒ତସ୍ୟ॑ ଗୃ॒ହା(3) ଇ ନ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟା(3) ମିତି॑ । ହ॒ଵିର୍ଵୈ ଦୀ᳚କ୍ଷି॒ତଃ । ୟଜ୍ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ । ହ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନମ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ରଦ॑ଦ୍ଧ୍ୟାତ୍ ।
ୟନ୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ ॥ 9 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞ॒ପ॒ରୁର॒ନ୍ତରି॑ୟାତ୍ । ୟଜୁ॑ରେ॒ଵ ଵ॑ଦେତ୍ ।
ନ ହ॒ଵିଷ୍କୃ॑ତଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନମ॒ଗ୍ନୌ ପ୍ର॒ଦଧା॑ତି । ନ ୟ॑ଜ୍ଞପ॒ରୁର॒ନ୍ତରେ॑ତି । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ୟତ୍ୟ॑ମନ୍ୟତ ।
ତସ୍ୟୈ॑ ଵଷଟ୍କା॒ରୋ᳚-ଽଭ୍ୟୟ୍ୟ॒ ଶିରୋ᳚-ଽଚ୍ଛିନତ୍ ।
ତସ୍ୟୈ᳚ ଦ୍ଵେ॒ଧା ରସଃ॒ ପରା॑-ଽପତତ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀମ॒ର୍ଧଃ ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ । ପ॒ଶୂନ॒ର୍ଧଃ । ୟଃ ପୃ॑ଥି॒ଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ॥ 10 ॥
ସ ଖ॑ଦି॒ରୋ॑-ଽଭଵତ୍ । ୟଃ ପ॒ଶୂନ୍ । ସୋ॑-ଽଜାମ୍ । ୟତ୍ଖା॑ଦି॒ର୍ୟଭ୍ରି॒-ର୍ଭଵ॑ତି । ଛନ୍ଦ॑ସାମେ॒ଵ ରସେ॑ନ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟଦୌଦୁ॑ମ୍ବରୀ ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଊ॒ର୍ଜୈଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟ-ଦ୍ଵୈ॑ଣ॒ଵୀ । ତେଜୋ॒ ଵୈ ଵେଣୁଃ॑ ॥ 11 ॥
ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟ-ଦ୍ଵୈକ॑ଙ୍କତୀ ।
ଭା ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତ୍ୟଭ୍ରି॒ମାଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟାହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ । ଵଜ୍ର॑ ଇଵ॒ ଵା ଏ॒ଷା । ୟଦଭ୍ରିଃ॑ । ଅଭ୍ରି॑ରସି॒ ନାରି॑ର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ॥ 12 ॥
ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର॒କୃ-ଦ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵା ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରଃ । ୟ॒ଜ୍ଞ॒କୃ-ଦ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ୟ॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ । ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈ॑ତି ।
ପ୍ରୈତୁ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ସ୍ପତି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରେତ୍ୟୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଚ୍ଛୈ॑ତି । ପ୍ର ଦେ॒ଵ୍ୟେ॑ତୁ ସୂ॒ନୃତେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ସୂ॒ନୃତା᳚ । ଅଚ୍ଛା॑ ଵୀ॒ରନ୍ନର୍ୟ॑-ମ୍ପ॒ଙ୍କ୍ତିରା॑ଧସ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 13 ॥
ପାଙ୍କ୍ତୋ॒ ହି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଦେ॒ଵା ୟ॒ଜ୍ଞନ୍ନ॑ୟନ୍ତୁ ନ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଦେ॒ଵାନେ॒ଵ ୟ॑ଜ୍ଞ॒ନିୟଃ॑ କୁରୁତେ । ଦେଵୀ᳚ ଦ୍ୟାଵାପୃଥିଵୀ॒ ଅନୁ॑ ମେ ମଗ୍ମ୍ସାଥା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଭ୍ୟାମେ॒ଵାନୁ॑ମତୋ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ଋ॒ଦ୍ଧ୍ୟାସ॑ମ॒ଦ୍ୟ ମ॒ଖସ୍ୟ॒ ଶିର॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ମ॒ଖଃ ।
ଋ॒ଦ୍ଧ୍ୟାସ॑ମ॒ଦ୍ୟ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒ ଇତି॒ ଵାଵୈତଦା॑ହ ।
ମ॒ଖାୟ॑ ତ୍ଵା ମ॒ଖସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ନି॒ର୍ଦିଶ୍ୟୈ॒ଵୈନ॑ଦ୍ଧରତି ॥ 14 ॥
ତ୍ରିର୍ହ॑ରତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ତୂ॒ଷ୍ଣୀ-ଞ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥଗ୍ମ୍ ହ॑ରତି । ଅପ॑ରିମିତାଦେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି ।
ମୃ॒ତ୍ଖ॒ନାଦଗ୍ରେ॑ ହରତି । ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମୃତ୍ଖ॒ନଃ କ॑ରୁ॒ଣ୍ୟ॑ତମଃ । ଇୟ॒ତ୍ୟଗ୍ର॑ ଆସୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵାଛ॑ମ୍ବଟ୍କାରଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ଊର୍ଜ॒ମ୍ ଁଵା ଏ॒ତଗ୍ମ୍ ରସ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଉ॑ପ॒ଦୀକା॒ ଉଦ୍ଦି॑ହନ୍ତି ॥ 15 ॥
ୟ-ଦ୍ଵ॒ଲ୍ମୀକ᳚ମ୍ । ୟ-ଦ୍ଵ॑ଲ୍ମୀକଵ॒ପା ସ॑ମ୍ଭା॒ରୋ ଭଵ॑ତି ।
ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵ ରସ॑-ମ୍ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଅଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॒ ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମେ॒ଵ । ଶ୍ରୋତ୍ର॒ଗ୍ଗ୍॒ ହ୍ୟେ॑ତ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାଃ । ୟ-ଦ୍ଵ॒ଲ୍ମୀକଃ॑ । ଅବ॑ଧିରୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରାୟ॒ ଵଜ୍ର॒ମୁଦ॑ୟଚ୍ଛତ୍ ।
ସ ୟତ୍ର॑ୟତ୍ର ପ॒ରାକ୍ର॑ମତ ॥ 16 ॥
ତନ୍ନାଦ୍ଧ୍ରି॑ୟତ । ସ ପୂ॑ତୀକସ୍ତ॒ମ୍ବେ ପରା᳚କ୍ରମତ । ସୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ରିୟତ । ସୋ᳚-ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ଊ॒ତିଂ-ଵୈଁ ମେ॑ ଧା॒ ଇତି॑ । ତଦୂ॒ତୀକା॑ନା-ମୂତୀକ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟଦୂ॒ତୀକା॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞାୟୈ॒ଵୋତି-ନ୍ଦ॑ଧତି । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଜା ଅ॑ସି ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ ରେତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ ଏ॒ଵ ରସଃ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ପ୍ରାଵି॑ଶତ୍ ॥ 17 ॥
ତମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ପଞ୍ଚୈ॒ତେ ସ॑ମ୍ଭା॒ରା ଭ॑ଵନ୍ତି । ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଣା᳚-ମ୍ପଶୂ॒ନାଞ୍ଚର୍ମ॑ଣା ସ॒ମ୍ଭରେ᳚ତ୍ । ଗ୍ରା॒ମ୍ୟା-ନ୍ପ॒ଶୂଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । କୃ॒ଷ୍ଣା॒ଜି॒ନେନ॒ ସମ୍ଭ॑ରତି । ଆ॒ର॒ଣ୍ୟାନେ॒ଵ ପ॒ଶୂଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟତି । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସ॒ମାଵ॑ତ୍-ପଶୂ॒ନା-ମ୍ପ୍ର॒ଜାୟ॑ମାନାନାମ୍ ॥ 18 ॥
ଆ॒ର॒ଣ୍ୟାଃ ପ॒ଶଵଃ॒ କନୀ॑ୟାଗ୍ମ୍ସଃ । ଶୁ॒ଚା ହ୍ୟୃ॑ତାଃ ।
ଲୋ॒ମ॒ତ-ସ୍ସମ୍ଭ॑ରତି । ଅତୋ॒ ହ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ମେଦ୍ଧ୍ୟ᳚ମ୍ । ପ॒ରି॒ଗୃହ୍ୟା ୟ॑ନ୍ତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ।
ବ॒ହଵୋ॑ ହରନ୍ତି । ଅପ॑ଚିତିମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧତି ।
ଉଦ୍ଧ॑ତେ॒ ସିକ॑ତୋପୋପ୍ତେ॒ ପରି॑ଶ୍ରିତେ॒ ନିଦ॑ଧତି॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ ।
ମଦ॑ନ୍ତୀଭି॒ରୁପ॑ ସୃଜତି ॥ 19 ॥
ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ମଧୁ॑ ତ୍ଵା ମଧୁ॒ଲା କ॑ରୋ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍ -ତେଜୋ॑ ଦଧାତି ।
ୟଦ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଣା॒-ମ୍ପାତ୍ରା॑ଣା-ଙ୍କ॒ପାଲୈ᳚-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॒ଜେତ୍ ।
ଗ୍ରା॒ମ୍ୟାଣି॒ ପାତ୍ରା॑ଣି ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ଅ॒ର୍ମ॒କ॒ପା॒ଲୈ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ନୁପଜୀଵନୀ॒ୟାନି॑ । ତାନ୍ୟେ॒ଵ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟତି ।
ଶର୍କ॑ରାଭି॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ଅଥୋ॑ ଶ॒ନ୍ତ୍ଵାୟ॑ । ଅ॒ଜ॒ଲୋ॒ମୈ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ଏ॒ଷା ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ୟା ତ॒ନୂଃ । ୟଦ॒ଜା । ପ୍ରି॒ୟୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ଅଥୋ॒ ତେଜ॑ସା । କୃ॒ଷ୍ଣା॒ଜି॒ନସ୍ୟ॒ ଲୋମ॑ଭି॒-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ କୃ॑ଷ୍ଣାଜି॒ନମ୍ ।
ୟ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ସଗ୍ମ୍ସୃ॑ଜତି ॥ 20 ॥
(ୟା॒ଜା॑ୟୈ॒ – ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟା – ଦଵି॑ଶ॒-ଦ୍- ଵେଣଃ॒ – ଶାନ୍ତ୍ୟୈ॑ – ପ॒ଙ୍କ୍ତିରା॑ଧସ॒ମିତ୍ୟା॑ହ – ହରତି – ଦିହନ୍ତି – ପ॒ରାକ୍ର॑ମ॒ – ତାଵି॑ଶତ୍ – ପ୍ର॒ଜାୟ॑ମାନାନାଗ୍ମ୍ – ସୃଜତି – ଶ॒ନ୍ତ୍ଵାୟା॒ ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ପରି॑ଶ୍ରିତେ କରୋତି । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସସ୍ୟ॒ ପରି॑ଗୃହୀତ୍ୟୈ । ନ କୁ॒ର୍ଵନ୍ନ॒ଭି ପ୍ରା᳚ଣ୍ୟାତ୍ । ୟ-ତ୍କୁ॒ର୍ଵନ୍ନ॑ଭି ପ୍ରା॒ଣ୍ୟାତ୍ । ପ୍ରା॒ଣାଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ଅ॒ପ॒ହାୟ॒ ପ୍ରାଣି॑ତି ।
ପ୍ରା॒ଣାନା᳚-ଙ୍ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ନ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମ୍-ଚାଦି॒ତ୍ୟମ୍-ଚା॒ନ୍ତରେ॑ୟାତ୍ । ୟଦ॑ନ୍ତରେ॒ୟାତ୍ । ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା᳚ ସ୍ୟାତ୍ ॥ 21 ॥
ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନ୍ତ॒ରାୟ୍ୟ᳚ମ୍ । ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ଵେଣୁ॑ନା କରୋତି । ତେଜୋ॒ ଵୈ ଵେଣୁଃ॑ । ତେଜଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ତେଜ॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି । ମ॒ଖସ୍ୟ॒ ଶିରୋ॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ମ॒ଖଃ । ତସ୍ୟୈ॒ତଚ୍ଛିରଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ॥ 22 ॥
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ପ॒ଦେ ସ୍ଥ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ହ୍ୟେ॑ତେ ପ॒ଦେ । ଅଥୋ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରେଣ॑ ତ୍ଵା॒ ଛନ୍ଦ॑ସା କରୋ॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ର୍ୟୁ॑ଦ୍ଧି-ଙ୍କରୋତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଷାମ୍ ଁଲୋ॒କାନା॒ମାପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିଃ କରୋତି ॥ 23 ॥
ଵୀ॒ର୍ୟ॑ମ୍ ଁଵୈ ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି । ଵୀ॒ର୍ୟେ॑ଣୈ॒ଵୈନ॑-ଙ୍କରୋତି ।
ୟଜୁ॑ଷା॒ ବିଲ॑-ଙ୍କରୋତି॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ୟୈ । ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିନା ୟଜ୍ଞମୁ॒ଖେନ॒ ସମ୍ମି॑ତମ୍ । ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ୟ॒ଜ୍ଞ॒ପ॒ରୁଷା॒ ସମ୍ମି॑ତମ୍ । ଇୟ॑ନ୍ତ-ଙ୍କରୋତି ।
ଏ॒ତାଵ॒ଦ୍ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ଵୀ॒ର୍ୟ᳚ମ୍ । ଵୀ॒ର୍ୟ॑ସମ୍ମିତମ୍ ॥ 24 ॥
ଅପ॑ରିମିତ-ଙ୍କରୋତି । ଅପ॑ରିମିତ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ପ॒ରି॒ଗ୍ରୀ॒ଵ-ଙ୍କ॑ରୋତି॒ ଧୃତ୍ୟୈ᳚ । ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ହର॑ସା ଶ୍ରା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଅ॒ଶ୍ଵ॒ଶ॒କେନ॑ ଧୂପୟତି । ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ୟୋ ଵା ଅଶ୍ଵ॑-ସ୍ସୟୋନି॒ତ୍ଵାୟ॑ । ଵୃଷ୍ଣୋ॒ ଅଶ୍ଵ॑ସ୍ୟ ନି॒ଷ୍ପଦ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ଵୃଷା-ଽଶ୍ଵଃ॑ । ତସ୍ୟ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି ନି॒ଷ୍ପତ୍ ॥ 25 ॥
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଧୂପୟତି । ଅ॒ର୍ଚିଷେ᳚ ତ୍ଵା ଶୋ॒ଚିଷେ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଵା॒ରୁ॒ଣୋ॑-ଽଭୀଦ୍ଧଃ॑ । ମୈ॒ତ୍ରିୟୋପୈ॑ତି॒ ଶାନ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ସିଦ୍ଧ୍ୟୈ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତୋଦ୍ଵ॑ପ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ।
ସ॒ଵି॒ତୃପ୍ର॑ସୂତ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒ରୁଦ୍ଵ॑ପତି । ଅପ॑ଦ୍ୟମାନଃ ପୃଥି॒ଵ୍ୟାମାଶା॒ ଦିଶ॒ ଆପୃ॒ଣେତ୍ୟା॑ହ ॥ 26 ॥
ତସ୍ମା॑ଦ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॒ ଦିଶୋ-ଽନୁ॒ ଵିଭା॑ତି ।
ଉତ୍ତି॑ଷ୍ଠ ବୃ॒ହନ୍-ଭ॑ଵୋ॒ର୍ଧ୍ଵସ୍ତି॑ଷ୍ଠ ଧ୍ରୁ॒ଵସ୍ତ୍ଵମିତ୍ୟା॑ହ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ ।
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽନ୍ଧୋ ଭଵି॑ତୋଃ ।
ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମ॒ନ୍ଵୀକ୍ଷ॑ତେ । ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ତ୍ଵା॒ ଚକ୍ଷୁ॒ଷା-ଽନ୍ଵୀ᳚କ୍ଷ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଚକ୍ଷୁ॑ଷୋ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ଋ॒ଜଵେ᳚ ତ୍ଵା ସା॒ଧଵେ᳚ ତ୍ଵା ସୁକ୍ଷି॒ତ୍ୟୈ ତ୍ଵା॒ ଭୂତ୍ୟୈ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଋ॒ଜୁଃ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷଗ୍ମ୍ ସା॒ଧୁ । ଅ॒ସୌ ସୁ॑କ୍ଷି॒ତିଃ ॥ 27 ॥
ଦିଶୋ॒ ଭୂତିଃ॑ । ଇ॒ମାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଲୋ॒କାନ୍ କ॑ଲ୍ପୟତି । ଅଥୋ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠିତ୍ୟୈ । ଇ॒ଦ-ମ॒ହ-ମ॒ମୁମା॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣମ୍ ଁଵି॒ଶା ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॒ ପର୍ୟୂ॑ହା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଵି॒ଶୈଵୈନ॑-ମ୍ପ॒ଶୁଭି॑-ର୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସେନ॒ ପର୍ୟୂ॑ହତି ।
ଵି॒ଶେତି॑ ରାଜ॒ନ୍ୟ॑ସ୍ୟ ବ୍ରୂୟାତ୍ । ଵି॒ଶୈଵୈନ॒-ମ୍ପର୍ୟୂ॑ହତି । ପ॒ଶୁଭି॒ରିତି॒ ଵୈଶ୍ୟ॑ସ୍ୟ । ପ॒ଶୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପର୍ୟୂ॑ହତି । ଅ॒ସୁ॒ର୍ୟ॑-ମ୍ପାତ୍ର॒ମନା᳚ଚ୍ଛୃଣ୍ଣମ୍ ॥ 28 ॥
ଆଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି । ଦେ॒ଵ॒ତ୍ରା-ଽକଃ॑ । ଅ॒ଜ॒କ୍ଷୀ॒ରେଣାଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି ।
ପ॒ର॒ମଂ-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପୟଃ॑ । ୟଦ॑ଜକ୍ଷୀ॒ରମ୍ । ପ॒ର॒ମେଣୈ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପୟ॒ସା-ଽଽଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି ।
ୟଜୁ॑ଷା॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭି॒ରାଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି । ଛନ୍ଦୋ॑ଭି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ କ୍ରି॑ୟତେ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵ ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ୟାଚ୍ଛୃ॑ଣତ୍ତି । ଛୃ॒ନ୍ଧି ଵାଚ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵାଚ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଛୃ॒ନ୍ଧ୍ୟୂର୍ଜ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଛୃ॒ନ୍ଧି ହ॒ଵିରିତ୍ୟା॑ହ । ହ॒ଵିରେ॒ଵାକଃ॑ । ଦେଵ॑ ପୁରଶ୍ଚର ସ॒ଘ୍ୟାସ॒ନ୍ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ 29 ॥
(ସ୍ୟା॒-ଦ୍ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ – ଛନ୍ଦୋ॑ଭିଃ କରୋତି – ଵୀ॒ର୍ୟ॑ ସମ୍ମିତ॒ମ୍ – ଛନ୍ଦାଗ୍ମ୍॑ସି ନି॒ଷ୍ପତ୍ – ପୃ॒ଣେତ୍ୟା॑ହ – ସୁକ୍ଷି॒ତି – ରନା᳚ଚ୍ଛୃଣ୍ଣ॒ମ୍ – ଛନ୍ଦା॒ଗ୍॒ସ୍ୟାଚ୍ଛୃ॑ଣ ତ୍ତ୍ୟ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ବ୍ରହ୍ମ॒-ନ୍ପ୍ରଚ॑ରିଷ୍ୟାମୋ॒ ହୋତ॑-ର୍ଘ॒ର୍ମମ॒ଭିଷ୍ଟୁ॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ଷ ଵା ଏ॒ତର୍ହି॒ ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ୟଦ୍ବ୍ର॒ହ୍ମା ।
ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵ ପ୍ର॑ତି॒ପ୍ରୋଚ୍ୟ॒ ପ୍ରଚ॑ରତି ।
ଆ॒ତ୍ମନୋ-ଽନା᳚ର୍ତ୍ୟୈ । ୟ॒ମାୟ॑ ତ୍ଵା ମ॒ଖାୟ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ତା ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ମଦ॑ନ୍ତୀଭିଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ 30 ॥
ଅ॒ଭି॒ପୂ॒ର୍ଵ-ମ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ଅ॒ଭି॒ପୂ॒ର୍ଵ-ମେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍-ତେଜୋ॑ ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଅଥୋ॑ ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ହୋତା-ଽନ୍ଵା॑ହ । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅନ॑ଵାନମ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ ।
ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॑-ସ୍ସ॒ତୀ-ର୍ଗା॑ୟ॒ତ୍ରୀରି॒ଵାନ୍ଵା॑ହ ॥ 31 ॥
ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୋ ହି ପ୍ରା॒ଣଃ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ସନ୍ତ॑ତ॒ମନ୍ଵା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣାନା॑ମ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ । ଅଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ୟ-ତ୍ପରି॑ମିତା ଅନୁବ୍ରୂ॒ୟାତ୍ । ପରି॑ମିତ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧୀତ । ଅପ॑ରିମିତା॒ ଅନ୍ଵା॑ହ ।
ଅପ॑ରିମିତ॒ସ୍ୟାଵ॑ରୁଦ୍ଧ୍ୟୈ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ ॥ 32 ॥
ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଊଂର୍ମୁଞ୍ଜାଃ᳚ । ୟ-ନ୍ମୌ॒ଞ୍ଜୋ ଵେ॒ଦୋ ଭଵ॑ତି । ଊ॒ର୍ଜୈଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିର॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି । ପ୍ରା॒ଣା॒ହୁ॒ତୀ-ର୍ଜୁ॑ହୋତି । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ସ॒ପ୍ତ ଜୁ॑ହୋତି । ସ॒ପ୍ତ ଵୈ ଶୀ॑ର୍ଷ॒ଣ୍ୟାଃ᳚ ପ୍ରା॒ଣାଃ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଦେ॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ସଵି॒ତା ମଦ୍ଧ୍ଵା॑-ଽନ॒କ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 33 ॥
ତେଜ॑ସୈ॒ଵୈନ॑ମନକ୍ତି । ପୃ॒ଥି॒ଵୀ-ନ୍ତପ॑ସସ୍ତ୍ରାୟ॒ସ୍ଵେତି॒ ହିର॑ଣ୍ୟ॒ମୁପା᳚ସ୍ୟତି । ଅ॒ସ୍ୟା ଅନ॑ତିଦାହାୟ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ପ୍ର॒ଲ॒ଵାନା॒ଦୀପ୍ୟୋପା᳚ସ୍ୟତି । ଦେ॒ଵତା᳚ସ୍ଵେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ଅପ୍ର॑ତିଶୀର୍ଣାଗ୍ର-ମ୍ଭଵତି ।
ଏ॒ତ-ଦ୍ବ॑ର୍ହି॒ର୍ହ୍ୟେ॑ଷଃ ॥ 34 ॥
ଅ॒ର୍ଚିର॑ସି ଶୋ॒ଚିର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ସଗ୍ମ୍ସୀ॑ଦସ୍ଵ ମ॒ହାଗ୍ମ୍ ଅ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ମ॒ହାନ୍. ହ୍ୟେ॑ଷଃ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ।
ଏ॒ତେ ଵାଵ ତ ଋ॒ତ୍ଵିଜଃ॑ । ୟେ ଦ॑ର୍ଶପୂର୍ଣମା॒ସୟୋଃ᳚ ।
ଅଥ॑ କ॒ଥା ହୋତା॒ ୟଜ॑ମାନାୟା॒ଶିଷୋ॒ ନାଶା᳚ସ୍ତ॒ ଇତି॑ ।
ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦାଶୀଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଅ॒ନ୍ୟୋ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଦାଶୀର॒ନ୍ୟଃ ॥ 35 ॥
ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ୟା ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦିତି॒ ୟଦେ॒ତାନି॒ ୟଜୂ॒ଗ୍॒ଷ୍ୟାହ॑ । ଶୀ॒ର୍॒ଷ॒ତ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ୟଜ॑ମାନ ଆ॒ଶିଷୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଆୟୁଃ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦାହ । ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତଃ । ପ୍ରା॒ଣ-ମ୍ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ ।
ଶ୍ରୋତ୍ର॑ମୁତ୍ତର॒ତଃ । ଵିଧୃ॑ତିମୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟାତ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସ॒ମୀଚୋ॑ ଦଧାତି ।
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵା ଏ॒ଷ ଦିଶୋ-ଽନୂନ୍ମ॑ଦିତୋଃ ।
ୟନ୍ଦିଶୋ-ଽନୁ॑ ଵ୍ୟାସ୍ଥା॒ପୟ॑ନ୍ତି ॥ 36 ॥
ମନୋ॒ରଶ୍ଵା॑-ଽସି॒ ଭୂରି॑ପୁ॒ତ୍ରେତୀ॒ମା-ମ॒ଭିମୃ॑ଶତି ।
ଇ॒ୟଂ-ଵୈଁ ମନୋ॒ରଶ୍ଵା॒ ଭୂରି॑ପୁତ୍ରା । ଅ॒ସ୍ୟାମେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠ॒ତ୍ୟନୁ॑ନ୍ମାଦାୟ । ସୂ॒ପ॒ସଦା॑ ମେ ଭୂୟା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ଚିତ॑-ସ୍ସ୍ଥ ପରି॒ଚିତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅପ॑ଚିତିମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତସ୍ୟ॑ ମ॒ରୁତୋ॑ ର॒ଶ୍ମୟଃ॑ ॥ 37 ॥
ସ୍ଵାହା॑ ମ॒ରୁଦ୍ଭିଃ॒ ପରି॑ଶ୍ରୟ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ମୁମେ॒ଵାଦି॒ତ୍ୟଗ୍ମ୍ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॒ ପର୍ୟୂ॑ହତି ।
ତସ୍ମା॑-ଦ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟୋ॑-ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ର॒ଶ୍ମିଭିଃ॒ ପର୍ୟୂ॑ଢଃ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ରାଜା॑ ଵି॒ଶା ପର୍ୟୂ॑ଢଃ । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଗ୍ରାମ॒ଣୀ-ସ୍ସ॑ଜା॒ତୈଃ ପର୍ୟୂ॑ଢଃ । ଅ॒ଗ୍ନେ-ସ୍ସୃ॒ଷ୍ଟସ୍ୟ॑ ୟ॒ତଃ । ଵିକ॑ଙ୍କତ॒-ମ୍ଭା ଆ᳚ର୍ଚ୍ଛତ୍ ।
ୟ-ଦ୍ଵୈକ॑ଙ୍କତାଃ ପରି॒ଧୟୋ॒ ଭଵ॑ନ୍ତି ।
ଭା ଏ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ ଭଵନ୍ତି ॥ 38 ॥
ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ଅସ୍ତି॑ ତ୍ରୟୋଦ॒ଶୋ ମାସ॒ ଇତ୍ୟା॑ହୁଃ । ୟ-ତ୍ତ୍ର॑ୟୋଦ॒ଶଃ ପ॑ରି॒ଧିର୍ଭଵ॑ତି । ତେନୈ॒ଵ ତ୍ର॑ୟୋଦ॒ଶ-ମ୍ମାସ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷସ୍ୟାନ୍ତ॒-ର୍ଧିର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ । ଦିଵ॒-ନ୍ତପ॑ସସ୍ତ୍ରାୟ॒ସ୍ଵେ-ତ୍ୟୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା॒-ଦ୍ଧିର॑ଣ୍ୟ॒ମଧି॒ ନିଦ॑ଧାତି । ଅ॒ମୁଷ୍ୟା॒ ଅନ॑ତିଦାହାୟ । ଅଥୋ॑ ଆ॒ଭ୍ୟାମେ॒ଵୈନ॑ମୁଭ॒ୟତଃ॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ।
ଅର୍ହ॑-ନ୍ବିଭର୍ଷି॒ ସାୟ॑କାନି॒ ଧନ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ॥ 39 ॥
ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନ॑ମେ॒ତତ୍ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରମ॑ସି॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭମସି॒ ଜାଗ॑ତମ॒ସୀତି॑ ଧ॒ଵିତ୍ରା॒ଣ୍ୟାଦ॑ତ୍ତେ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନା॒ନ୍ୟାଦ॑ତ୍ତେ । ମଧୁ॒ ମଦ୍ଧ୍ଵିତି॑ ଧୂନୋତି । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ମଧୁ॑ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପରି॑ୟନ୍ତି । ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଧି ପ୍ରା॒ଣଃ ।
ତ୍ରିଃ ପରି॑ୟନ୍ତି । ତ୍ର୍ୟା॑ଵୃ॒ଦ୍ଧି ୟ॒ଜ୍ଞଃ ॥ 40 ॥
ଅଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପରି॑ୟନ୍ତି ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୁଷ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ୟୋ ଵୈ ଘ॒ର୍ମସ୍ୟ॑ ପ୍ରି॒ୟାନ୍-ତ॒ନୁଵ॑ମା॒କ୍ରାମ॑ତି । ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା॒ ଵୈ ସ ଭ॑ଵତି ।
ଏ॒ଷ ହ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟା-ନ୍ତ॒ନୁଵ॒ମାକ୍ରା॑ମତି ।
ୟ ସ୍ତ୍ରିଃ ପ॒ରୀତ୍ୟ॑ ଚତୁ॒ର୍ଥ-ମ୍ପର୍ୟେ॑ତି ।
ଏ॒ତାଗ୍ମ୍ ହ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟୋ॒ଗ୍ରଦେ॑ଵୋ॒ ରାଜ॑ନି॒ରାଚ॑କ୍ରାମ ॥ 41 ॥
ତତୋ॒ ଵୈ ସ ଦୁ॒ଶ୍ଚର୍ମା॑-ଽଭଵତ୍ । ତସ୍ମା॒-ତ୍ତ୍ରିଃ ପ॒ରୀତ୍ୟ॒ ନ ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥ-ମ୍ପରୀ॑ୟାତ୍ । ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଧ॒ଵିତ୍ରା॑ଣି । ଅଵ୍ୟ॑ତିଷଙ୍ଗ-ନ୍ଧୂନ୍ଵନ୍ତି ।
ପ୍ରା॒ଣାନା॒-ମଵ୍ୟ॑ତିଷଙ୍ଗାୟ॒ କ୍ଲୃପ୍ତ୍ୟୈ᳚ । ଵି॒ନି॒ଷଦ୍ୟ॑ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି । ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠନ୍ତି । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵନ୍ଧୂ᳚ନ୍ଵନ୍ତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ୟ॑ ଲୋ॒କସ୍ୟ॒ ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ । ସ॒ର୍ଵତୋ॑ ଧୂନ୍ଵନ୍ତି ।
ତସ୍ମା॑ଦ॒ୟଗ୍ମ୍ ସ॒ର୍ଵତଃ॑ ପଵତେ ॥ 42 ॥
(ଦ॒ଧା॒- ତୀ॒ଵାନ୍ଵା॑ହ – ୟ॒ଜ୍ଞ – ସ୍ୟା॑ହୈ॒ – ଷ – ଉ॒ପରି॑ଷ୍ଟାଦାଶୀର॒ନ୍ୟୋ – ଵ୍ୟା᳚ସ୍ଥା॒ପୟ॑ନ୍ତି – ର॒ଶ୍ମୟୋ॑ – ଭଵନ୍ତି॒ – ଧନ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ – ୟ॒ଜ୍ଞ – ଶ୍ଚ॑କ୍ରାମ॒ – ସମ॑ଷ୍ଟ୍ୟୈ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ଅ॒ଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା॒ ଵସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ରୋଚୟତୁ ଗାୟ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିରେ॒ଵୈନଂ॒-ଵଁସୁ॑ଭିଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ରୋଚୟତି ଗାୟ॒ତ୍ରେଣ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା । ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ତ୍ଵା ରୁ॒ଦ୍ରୈ-ର୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ରୋ॑ଚୟତୁ॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒
ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଏ॒ଵୈନଗ୍ମ୍॑ ରୁ॒ଦ୍ରୈ-ର୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ରୋ॑ଚୟତି॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା । ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଵରୁ॑ଣସ୍ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ୟୈଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋ॑ଚୟତୁ॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ । ଵରୁ॑ଣ ଏ॒ଵୈନ॑ମାଦି॒ତ୍ୟୈଃ ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋ॑ଚୟତି॒ ଜାଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ॥ 43 ॥
ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଦ୍ୟୁ॒ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା॑ ମାରୁ॒ତୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରୁତ୍ତର॒ତୋ ରୋ॑ଚୟ॒ତ୍ଵାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟୁ॒ତା॒ନ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ମାରୁ॒ତୋ ମ॒ରୁଦ୍ଭି॑ରୁତ୍ତର॒ତୋ ରୋ॑ଚୟ॒ତ୍ୟାନୁ॑ଷ୍ଟୁଭେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ।
ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ସ୍ତ୍ଵା॒ ଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚୟତୁ॒ ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନ॒ ଛନ୍ଦ॒ସେତ୍ୟା॑ହ ।
ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ରେ॒ଵୈନ॒ମ୍ ଁଵିଶ୍ଵୈ᳚-ର୍ଦେ॒ଵୈରୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦ୍ରୋଚୟତି॒ ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା ।
ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ॥ 44 ॥
ରୋ॒ଚି॒ତସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ ଘର୍ମ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵସୀତ୍ୟା॑ହ । ରୋ॒ଚି॒ତୋ ହ୍ୟେ॑ଷ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ । ରୋ॒ଚି॒ଷୀ॒ୟାହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ᳚ଷ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ରୋଚ॑ତ ଏ॒ଵୈଷ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ॑ଷୁ । ସମ୍ରା᳚ଡ୍ ଘର୍ମ ରୁଚି॒ତସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵେଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସ୍ୟ॑ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ରୁ॒ଚି॒ତୋ ହ୍ୟେ॑ଷ ଦେ॒ଵେଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ।
ରୁ॒ଚି॒ତୋ॑-ଽହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ᳚ଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ଭୂ॑ୟାସ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ରୁ॒ଚି॒ତ ଏ॒ଵୈଷ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟେ᳚ଷ୍ଵାୟୁ॑ଷ୍ମାଗ୍ ସ୍ତେଜ॒ସ୍ଵୀ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସୀ ଭ॑ଵତି । ରୁଗ॑ସି॒ ରୁଚ॒-ମ୍ମୟି॑ ଧେହି॒ ମୟି॒ ରୁଗିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ତଂ-ୟଁଦେ॒ତୈ-ର୍ୟଜୁ॑ର୍ଭି॒ରରୋ॑ଚୟିତ୍ଵା । ରୁ॒ଚି॒ତୋ ଘ॒ର୍ମ ଇତି॑ ପ୍ରବ୍ରୂ॒ୟାତ୍ । ଅରୋ॑ଚୁକୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ସ୍ସ୍ୟାତ୍ ।
ଅରୋ॑ଚୁକୋ॒ ୟଜ॑ମାନଃ । ଅଥ॒ ୟଦେ॑ନମେ॒ତୈର୍ୟଜୁ॑ର୍ଭୀ ରୋଚୟି॒ତ୍ଵା । ରୁ॒ଚି॒ତୋ ଘର୍ମ॒ ଇତି॒ ପ୍ରାହ॑ । ରୋଚୁ॑କୋ-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୁ-ର୍ଭଵ॑ତି । ରୋଚୁ॑କୋ॒ ୟଜ॑ମାନଃ ॥ 45 ॥
(ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ରୋ॑ଚୟତି॒ ଜଗ॑ତେନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ – ପାଙ୍କ୍ତେ॑ନ॒ ଛନ୍ଦ॑ସା॒ ସ ମା॑ ରୁଚି॒ତୋ ରୋ॑ଚ॒ୟେତ୍ୟା॑ହା॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ – ଶାସ୍ତେ॒ ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଗ୍ରୀ॒ଵା ଉ॑ପ॒ସଦଃ॑ । ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦୁପ॒ସଦା᳚-ମ୍ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ଗ୍ରୀ॒ଵାସ୍ଵେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ତ୍ରିଃ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ॥ 46 ॥
ଋ॒ତୁଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ କୃତ୍ଵଃ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ଦ୍ଵାଦ॑ଶ॒ ମାସା᳚-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରାଦେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ମ୍ଶତି॒-ସ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଚତୁ॑ର୍ଵିଗ୍ମ୍ଶତିରର୍ଧମା॒ସାଃ ।
ଅ॒ର୍ଧ॒ମା॒ସେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ସ॒କୃଦେ॒ଵ ପ୍ର॒ଵୃଜ୍ୟଃ॑ । ଏକ॒ଗ୍ମ୍॒ ହି ଶିରଃ॑ ॥ 47 ॥
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମେ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି । ଏ॒ତାଵା॒ନ୍॒. ଵୈ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟାଵା॑ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ନୋକ୍ଥ୍ୟେ᳚ ପ୍ରଵୃ॑ଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ ।
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ପ॒ଶଵ॑ ଉ॒କ୍ଥାନି॑ । ୟଦୁ॒କ୍ଥ୍ୟେ᳚ ପ୍ରଵୃ॒ଞ୍ଜ୍ୟାତ୍ ।
ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ॑ସ୍ୟ॒ ନିର୍ଦ॑ହେତ୍ । ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜିତି॒ ସର୍ଵ॑ପୃଷ୍ଠେ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଣକ୍ତି ॥ 48 ॥
ପୃ॒ଷ୍ଠାନି॒ ଵା ଅଚ୍ୟୁ॑ତଞ୍ଚ୍ୟାଵୟନ୍ତି ।
ପୃ॒ଷ୍ଠୈରେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଅଚ୍ୟୁ॑ତଞ୍ଚ୍ୟାଵୟି॒ତ୍ଵା-ଽଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଅପ॑ଶ୍ୟ-ଙ୍ଗୋ॒ପାମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ଗୋ॒ପାଃ । ପ୍ରା॒ଣମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାସୁ॒ ଵିୟା॑ତୟତି ।
ଅପ॑ଶ୍ୟ-ଙ୍ଗୋ॒ପାମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ ଗୋ॒ପାଃ । ସ ହୀମାଃ ପ୍ର॒ଜା ଗୋ॑ପା॒ୟତି॑ । ତମେ॒ଵ ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗୋ॒ପ୍ତାର॑-ଙ୍କୁରୁତେ । ଅନି॑ପଦ୍ୟମାନ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 49 ॥
ନ ହ୍ୟେ॑ଷ ନି॒ପଦ୍ୟ॑ତେ । ଆ ଚ॒ ପରା॑ ଚ ପ॒ଥିଭି॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଆ ଚ॒ ହ୍ୟେ॑ଷ ପରା॑ ଚ ପ॒ଥିଭି॒ଶ୍ଚର॑ତି । ସ ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ॒-ସ୍ସ ଵିଷୂ॑ଚୀ॒ର୍ଵସା॑ନ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ॒ଦ୍ଧ୍ରୀଚୀ᳚ଶ୍ଚ॒ ହ୍ୟେ॑ଷ ଵିଷୂ॑ଚୀଶ୍ଚ॒ ଵସା॑ନଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॒ଭି ଵି॒ପଶ୍ୟ॑ତି । ଆ ଵ॑ରୀଵର୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵ॒ନ୍ତରିତ୍ୟା॑ହ । ଆ ହ୍ୟେ॑ଷ ଵ॑ରୀ॒ଵର୍ତି॒ ଭୁଵ॑ନେଷ୍ଵ॒ନ୍ତଃ । ଅତ୍ର॑ ପ୍ରା॒ଵୀର୍ମଧୁ॒ ମାଦ୍ଧ୍ଵୀ᳚ଭ୍ୟା॒-ମ୍ମଧୁ॒ ମାଧୂ॑ଚୀଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵାସ॑ନ୍ତିକାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ସମ॒ଗ୍ନିର॒ଗ୍ନିନା॑ ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ ॥ 50 ॥
ଗ୍ରୈଷ୍ମା॑ଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି । ସମ॒ଗ୍ନିର॒ଗ୍ନିନା॑ ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍ହ୍ୟେ॑ଵୈଷୋ᳚-ଽଗ୍ନିନା॑ ସ॒ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ତେ । ସ୍ଵାହା॒ ସମ॒ଗ୍ନିସ୍ତପ॑ସା ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ ।
ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵୋଦି॒ତମ୍ । ଉତ୍ତ॑ରେଣା॒ଭିଗୃ॑ଣାତି ।
ଧ॒ର୍ତା ଦି॒ଵୋ ଵିଭା॑ସି॒ ରଜ॑ସଃ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ଵାର୍ଷି॑କାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ହୃ॒ଦେ ତ୍ଵା॒ ମନ॑ସେ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ଶା॒ର॒ଦାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ॥ 51 ॥
ଦି॒ଵି ଦେ॒ଵେଷୁ॒ ହୋତ୍ରା॑ ୟ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ । ହୋତ୍ରା॑ଭିରେ॒ଵେମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନ୍-ଥ୍ସ-ନ୍ଦ॑ଧାତି । ଵିଶ୍ଵା॑ସା-ମ୍ଭୁଵା-ମ୍ପତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ହୈମ॑ନ୍ତିକାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ଦେ॒ଵ॒ଶ୍ରୂସ୍ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॑ଵ ଘର୍ମ ଦେ॒ଵା-ନ୍ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଶୈ॒ଶି॒ରାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି ।
ତ॒ପୋ॒ଜାଂ-ଵାଁଚ॑ମ॒ସ୍ମେ ନିୟ॑ଚ୍ଛ ଦେଵା॒ୟୁଵ॒ମିତ୍ୟା॑ହ ।
ୟା ଵୈ ମେଦ୍ଧ୍ୟା॒ ଵାକ୍ । ସା ତ॑ପୋ॒ଜାଃ । ତାମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ ॥ 52 ॥
ଗର୍ଭୋ॑ ଦେ॒ଵାନା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଗର୍ଭୋ॒ ହ୍ୟେ॑ଷ ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ପି॒ତା ମ॑ତୀ॒ନାମିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ମ॒ତୟଃ॑ । ତାସା॑ମେ॒ଷ ଏ॒ଵ ପି॒ତା । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ । ପତିଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ପତି॒ର୍ହ୍ୟେ॑ଷ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ । ମତିଃ॑ କଵୀ॒ନାମିତ୍ୟା॑ହ ॥ 53 ॥
ମତି॒ର୍ହ୍ୟେ॑ଷ କ॑ଵୀ॒ନାମ୍ । ସ-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେନ॑ ସଵି॒ତ୍ରା ଽୟ॑ତିଷ୍ଟ॒ ସଗ୍ମ୍ ସୂର୍ୟେ॑ଣାରୁ॒କ୍ତେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ମୁଞ୍ଚୈ॒ଵାଦି॒ତ୍ୟ-ମ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ଞ୍ଚ॒ ସଗ୍ମ୍ଶା᳚ସ୍ତି ।
ଆ॒ୟୁ॒ର୍ଦାସ୍ତ୍ଵମ॒ସ୍ମଭ୍ୟ॑-ଙ୍ଘର୍ମ ଵର୍ଚୋ॒ଦା ଅ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ । ପି॒ତା ନୋ॑-ଽସି ପି॒ତା ନୋ॑ ବୋ॒ଧେତ୍ୟା॑ହ । ବୋ॒ଧୟ॑ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ନ ଵୈ॒ ତେ॑-ଽଵକା॒ଶା ଭ॑ଵନ୍ତି । ପତ୍ନି॑ୟୈ ଦଶ॒ମଃ ।
ନଵ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷେ ପ୍ରା॒ଣାଃ ॥ 54 ॥
ନାଭି॑ର୍ଦଶ॒ମୀ । ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵ ୟଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ଅଥୋ॒ ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ᳚-ଽଚ୍ଛିଦ୍ୟତ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵା ହୋତ୍ରା॑ଭିଃ॒ ପ୍ରତ୍ୟ॑ଦଧୁଃ । ଋ॒ତ୍ଵିଜୋ-ଽଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ଏ॒ତା ଵୈ ହୋତ୍ରାଃ᳚ । ହୋତ୍ରା॑ଭିରେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ॥ 55 ॥
ରୁ॒ଚି॒ତମଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତାଦ୍ଵୈ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ପ୍ର॒ଜାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସୃଷ୍ଟ୍ୟୈ᳚ । ରୁ॒ଚି॒ତମଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତାଦ୍ଵୈ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଵର୍ଷତି । ଵର୍ଷୁ॑କଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଭଵତି । ସ-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଏ॑ଧନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତମଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ରୁ॒ଚି॒ତମ୍ ଁଵୈ ବ୍ର॑ହ୍ମଵର୍ଚ॒ସମ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵ॒ର୍ଚ॒ସିନୋ॑ ଭଵନ୍ତି ॥ 56 ॥
ଅ॒ଧୀ॒ୟନ୍ତୋ-ଽଵେ᳚କ୍ଷନ୍ତେ । ସର୍ଵ॒ମାୟୁ॑ର୍ୟନ୍ତି । ନ ପତ୍ନ୍ୟଵେ᳚କ୍ଷେତ । ୟ-ତ୍ପନ୍ତ୍ୟ॒ଵେକ୍ଷେ॑ତ । ପ୍ରଜା॑ୟେତ । ପ୍ର॒ଜାନ୍ତ୍ଵ॑ସ୍ୟୈ॒ ନିର୍ଦ॑ହେତ୍ । ୟନ୍ନାଵେକ୍ଷେ॑ତ । ନ ପ୍ରଜା॑ୟେତ ।
ନାସ୍ୟୈ᳚ ପ୍ର॒ଜାନ୍ନିର୍ଦ॑ହେତ୍ । ତି॒ର॒ସ୍କୃତ୍ୟ॒ ୟଜୁ॑-ର୍ଵାଚୟତି । ପ୍ରଜା॑ୟତେ । ନାସ୍ୟୈ᳚ ପ୍ର॒ଜାନ୍ନିର୍ଦ॑ହତି । ତ୍ଵଷ୍ଟୀ॑ମତୀ ତେ ସପେ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ସପା॒ଦ୍ଧି ପ୍ର॒ଜାଃ ପ୍ର॒ଜାୟ॑ନ୍ତେ ॥ 57 ॥
(ଋ॒ତଵୋ॒ – ହି ଶିରଃ॒ – ସର୍ଵ॑ପୃଷ୍ଠେ॒ ପ୍ରଵୃ॑ଣ॒ – କ୍ତ୍ୟନି॑ପଦ୍ୟମାନ॒ମିତ୍ୟା॑ହ – ଗ॒ତେତ୍ୟା॑ହ – ଶାର॒ଦାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଋ॒ତୂ କ॑ଲ୍ପୟତି – ରୁନ୍ଧେ – କଵି॒ନାମିତ୍ୟା॑ହ – ପ୍ରା॒ଣାଃ – ପ୍ରତି॑ଦଧାତି – ଭଵନ୍ତି – ଵାଚୟତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵ ଇତି॑ ରଶ॒ନାମାଦ॑ତ୍ତେ॒ ପ୍ରସୂ᳚ତ୍ୟୈ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ହି ଦେ॒ଵାନା॑ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ୟୂ ଆସ୍ତା᳚ମ୍ । ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ୟା॒ମିତ୍ୟା॑ହ॒ ୟତ୍ୟୈ᳚ । ଆଦ॒ଦେ-ଽଦି॑ତ୍ୟୈ॒ ରାସ୍ନା॒-ଽସୀତ୍ୟା॑ହ॒ ୟଜୁ॑ଷ୍କୃତ୍ୟୈ । ଇଡ॒ ଏହ୍ୟଦି॑ତ॒ ଏହି॒ ସର॑ସ୍ଵ॒ତ୍ୟେହୀତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟୈ ଦେଵନା॒ମାନି॑ ।
ଦେ॒ଵ॒ନା॒ମୈରେ॒ଵୈନା॒-ମାହ୍ଵ॑ୟତି । ଅସା॒ଵେହ୍ୟ-ସା॒ଵେହ୍ୟ-ସା॒ଵେହୀତ୍ୟା॑ହ । ଏ॒ତାନି॒ ଵା ଅ॑ସ୍ୟୈ ମନୁଷ୍ୟନା॒ମାନି॑ ॥ 58 ॥
ମ॒ନୁ॒ଷ୍ୟ॒ନା॒ମୈରେ॒ଵୈନା॒ମାହ୍ଵ॑ୟତି ।
ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ ।
ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନା॒ମାହ୍ଵ॑ୟତି । ଅଦି॑ତ୍ୟା ଉ॒ଷ୍ଣୀଷ॑ମ॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ।
ଵା॒ୟୁର॑ସ୍ୟୈ॒ଡ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଵା॒ୟୁ॒ଦେ॒ଵ॒ତ୍ୟୋ॑ ଵୈ ଵ॒ଥ୍ସଃ ।
ପୂ॒ଷା ତ୍ଵୋ॒ପାଵ॑ସୃଜ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ପୌ॒ଷ୍ଣା ଵୈ ଦେ॒ଵତ॑ୟା ପ॒ଶଵଃ॑ ॥ 59 ॥
ସ୍ଵୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତ॑ୟୋ॒ପାଵ॑ସୃଜତି । ଅ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା॒-ମ୍ପ୍ରଦା॑ପ॒ୟେତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ଭି॒ଷଜୌ᳚ । ତାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ଭେଷ॒ଜ-ଙ୍କ॑ରୋତି । ୟସ୍ତେ॒ ସ୍ତନ॑-ଶ୍ଶଶ॒ୟ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନା᳚ମ୍ । ଉସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମଗ୍ମ୍ ଶି॒ଗ୍ମ୍॒ଷୋସ୍ର॑ ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ହି ଘ॒ର୍ମାୟ॑ ଶି॒ଗ୍ମ୍॒ଷେତ୍ୟା॑ହ । ୟଥା᳚ ବ୍ରୂ॒ୟାଦ॒ମୁଷ୍ମୈ॑ ଦେ॒ହୀତି॑ । ତା॒ଦୃଗେ॒ଵ ତତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॒ସ୍ତ୍ଵୋପ॑ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 60 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଵୈନା॒ମୁପ॑ସୀଦତି ।
ଦାନ॑ଵ-ସ୍ସ୍ଥ॒ ପେର॑ଵ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ମେଦ୍ଧ୍ୟା॑ନେ॒ଵୈନା᳚ନ୍କରୋତି ।
ଵି॒ଷ୍ଵ॒ଗ୍ଵୃତୋ॒ ଲୋହି॑ତେ॒ନେତ୍ୟା॑ହ॒ ଵ୍ୟାଵୃ॑ତ୍ତ୍ୟୈ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା᳚-ମ୍ପିନ୍ଵସ୍ଵ॒ ସର॑ସ୍ଵତ୍ୟୈ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ପୂ॒ଷ୍ଣେ ପି॑ନ୍ଵସ୍ଵ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ ପିନ୍ଵ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ତାଭ୍ୟୋ॒ ହ୍ୟେ॑ଷା ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟଃ॒ ପିନ୍ଵ॑ତେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ପିନ୍ଵ॒ସ୍ଵେନ୍ଦ୍ରା॑ୟ ପିନ୍ଵ॒ସ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ମେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ଦ୍ଵିରିନ୍ଦ୍ରା॒ୟେତ୍ୟା॑ହ ॥ 61 ॥
ତସ୍ମା॒ଦିନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଦେ॒ଵତା॑ନା-ମ୍ଭୂୟିଷ୍ଠ॒ଭାକ୍ତ॑ମଃ ।
ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୋ॑-ଽସି॒ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁ॑ଭୋ-ଽସି॒ ଜାଗ॑ତମ॒ସୀତି॑ ଶଫୋପୟ॒ମାନାଦ॑ତ୍ତେ ।
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନା॒ନାଦ॑ତ୍ତେ । ସ॒ହୋର୍ଜୋ ଭା॒ଗେନୋପ॒ମେହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଊ॒ର୍ଜ ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ଭା॒ଗମ॑କଃ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॑ ପ୍ରତି॒ଦଧ॑ତାଵବ୍ରୂତାମ୍ ।
ଆ॒ଵାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ପୂର୍ଵା᳚ଭ୍ୟାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କ୍ରିୟାତା॒ ଇତି॑ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଶ୍ଵିନା॒ ମଧୁ॑ନ-ସ୍ସାର॒ଘସ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ପୂର୍ଵା᳚ଭ୍ୟାଂ॒-ଵଁଷ॑ଟ୍କରୋତି ।
ଅଥୋ॑ ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 62 ॥
ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ତ ଵସଵୋ॒ ୟଜ॑ତା॒ ଵଡିତ୍ୟା॑ହ ।
ଵସୂ॑ନେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ୟ-ଦ୍ଵ॑ଷଟ୍କୁ॒ର୍ୟାତ୍ । ୟା॒ତୟା॑ମା-ଽସ୍ୟ ଵଷଟ୍କା॒ର-ସ୍ସ୍ୟା᳚ତ୍ ।
ୟନ୍ନ ଵ॑ଷଟ୍କୁ॒ର୍ୟାତ୍ । ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ହ॑ନ୍ୟୁଃ । ଵଡିତ୍ୟା॑ହ । ପ॒ରୋକ୍ଷ॑ମେ॒ଵ ଵଷ॑ଟ୍କରୋତି । ନାସ୍ୟ॑ ୟା॒ତୟା॑ମା ଵଷଟ୍କା॒ରୋ ଭଵ॑ତି ।
ନ ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ଘ୍ନନ୍ତି ॥ 63 ॥
ସ୍ଵାହା᳚ ତ୍ଵା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ର॒ଶ୍ମୟେ॑ ଵୃଷ୍ଟି॒ଵନ॑ୟେ ଜୁହୋ॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ୟୋ ଵା ଅ॑ସ୍ୟ॒ ପୁଣ୍ୟୋ॑ ର॒ଶ୍ମିଃ । ସ ଵୃ॑ଷ୍ଟି॒ଵନିଃ॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ମଧୁ॑ ହ॒ଵିର॒ସୀତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ଵ॒ଦୟ॑ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ॒ ତପ॑ସ୍ତ॒ପେତ୍ୟା॑ହ ।
ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା᳚-ନ୍ତ୍ଵା॒ ପରି॑ଗୃହ୍ଣା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଗୃହ୍ଣାତି ॥ 64 ॥
ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେଣ॒ ତ୍ଵୋପ॑ୟଚ୍ଛା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେଣୈ॒ଵୈନ॒-ମୁପ॑ୟଚ୍ଛତି ।
ନ ଵା ଏ॒ତ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ଭର୍ତୁ॑ମର୍ହତି ।
ଦେ॒ଵାନା᳚-ନ୍ତ୍ଵା ପିତୃ॒ଣାମନୁ॑ମତୋ॒ ଭର୍ତୁଗ୍ମ୍॑ ଶକେୟ॒ମିତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵୈରେ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପି॒ତୃଭି॒ରନୁ॑ମତ॒ ଆଦ॑ତ୍ତେ । ଵି ଵା ଏ॑ନମେ॒ତଦ॑ର୍ଧୟନ୍ତି । ୟ-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚା-ତ୍ପ୍ର॒ଵୃଜ୍ୟ॑ ପୁ॒ରୋ ଜୁହ୍ଵ॑ତି । ତେଜୋ॑-ଽସି॒ ତେଜୋ-ଽନୁ॒ ପ୍ରେହୀତ୍ୟା॑ହ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି । ଦି॒ଵି॒ସ୍ପୃମ୍ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ-ରନ୍ତରିକ୍ଷ॒ସ୍ପୃମ୍ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀଃ
ପୃଥିଵି॒ସ୍ପୃମ୍ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ॥ 65 ॥
ସୁଵ॑ରସି॒ ସୁଵ॑ର୍ମେ ୟଚ୍ଛ॒ ଦିଵଂ॑-ୟଁଚ୍ଛ ଦି॒ଵୋ ମା॑ ପା॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ଆ॒ତ୍ମା ଵା॒ୟୁଃ । ଉ॒ଦ୍ୟତ୍ୟ॑ ଵାତନା॒ମାନ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ତ୍ମନ୍ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ।
ଅନ॑ଵାନମ୍ । ପ୍ରା॒ଣାନା॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ତ॑ତ୍ୟୈ । ପଞ୍ଚା॑ହ ॥ 66 ॥
ପାଙ୍କ୍ତୋ॑ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି । ଅ॒ଗ୍ନୟେ᳚ ତ୍ଵା॒ ଵସୁ॑ମତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ସୌ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟୋ᳚-ଽଗ୍ନି-ର୍ଵସୁ॑ମାନ୍ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ସୋମା॑ୟ ତ୍ଵା ରୁ॒ଦ୍ରଵ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ଵୈ ସୋମୋ॑ ରୁ॒ଦ୍ରଵାନ୍॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଵରୁ॑ଣାୟ ତ୍ଵା-ଽଽଦି॒ତ୍ୟଵ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ॥ 67 ॥
ଅ॒ଫ୍ସୁ ଵୈ ଵରୁ॑ଣ ଆଦି॒ତ୍ୟଵାନ୍॑ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ବୃହ॒ସ୍ପତ॑ୟେ ତ୍ଵା ଵି॒ଶ୍ଵଦେ᳚ଵ୍ୟାଵତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ।
ସ॒ଵି॒ତ୍ରେ ତ୍ଵ॑ର୍ଭୁ॒ମତେ॑ ଵିଭୁ॒ମତେ᳚ ପ୍ରଭୁ॒ମତେ॒ ଵାଜ॑ଵତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୋ ଵୈ ସ॑ଵି॒ତର୍ଭୁ॒ମାନ୍. ଵି॑ଭୁ॒ମା-ନ୍ପ୍ର॑ଭୁ॒ମାନ୍. ଵାଜ॑ଵାନ୍ । ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ୟ॒ମାୟ॒ ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗି॑ରସ୍ଵତେ ପିତୃ॒ମତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ ୟ॒ମୋ-ଽଙ୍ଗି॑ରସ୍ଵା-ନ୍ପିତୃ॒ମାନ୍ ॥ 68 ॥
ତସ୍ମା॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଏ॒ତାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ୟୋ ଜୁହୋତି । ଦଶ॒ ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଦଶା᳚କ୍ଷରା ଵି॒ରାଟ୍ । ଅନ୍ନଂ॑-ଵିଁ॒ରାଟ୍ । ଵି॒ରାଜୈ॒ଵାନ୍ନାଦ୍ୟ॒ମଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ରୌ॒ହି॒ଣାଭ୍ୟାଂ॒-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମା॑ୟନ୍ନ୍ । ତ-ଦ୍ରୌ॑ହି॒ଣୟୋ॑ ରୌହିଣ॒ତ୍ଵମ୍ । ୟ-ଦ୍ରୌ॑ହି॒ଣୌ ଭଵ॑ତଃ । ରୌ॒ହି॒ଣାଭ୍ୟା॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ୟଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ।
ଅହ॒ର୍ଜ୍ୟୋତିଃ॑ କେ॒ତୁନା॑ ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ସୁଜ୍ୟୋ॒ତିର୍ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॒ ରାତ୍ରି॒ର୍ଜ୍ୟୋତିଃ॑ କେ॒ତୁନା॑ ଜୁଷତାଗ୍ମ୍ ସୁଜ୍ୟୋ॒ତିର୍ଜ୍ୟୋତି॑ଷା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟମେ॒ଵ ତଦ॒ମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ-ଽହ୍ନା॑ ପ॒ରସ୍ତା᳚-ଦ୍ଦାଧାର । ରାତ୍ରି॑ୟା ଅ॒ଵସ୍ତା᳚ତ୍ ।
ତସ୍ମା॑ଦ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟୋ॑ ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ॑-ଽହୋରା॒ତ୍ରାଭ୍ୟା᳚-ନ୍ଧୃ॒ତଃ ॥ 69 ॥
(ମ॒ନୁ॒ଷ୍ୟ॒ନା॒ମାନି॑ – ପ॒ଶଵଃ॑ – ସୀଦ॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॒ – ହେନ୍ଦ୍ରା॒ୟେତ୍ୟା॑ହା – ର୍ଧୟତି – ଘ୍ନନ୍ତି – ଗୃହ୍ଣା॒ – ତ୍ୟହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ॒ – ପଞ୍ଚା॑ହା – ଦି॒ତ୍ୟଵ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ – ପିତୃ॒ମା – ନେ॑ତି ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॑ ଦକ୍ଷିଣ॒ସଦିତ୍ୟା॑ହ । ଵିଶ୍ଵା॑ନେ॒ଵ ଦେ॒ଵା-ନ୍ପ୍ରୀ॑ଣାତି । ଅଥୋ॒ ଦୁରି॑ଷ୍ଟ୍ୟା ଏ॒ଵୈନ॑-ମ୍ପାତି । ଵିଶ୍ଵା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵାନ॑ୟାଡି॒ହେତ୍ୟା॑ହ । ଵିଶ୍ଵା॑ନେ॒ଵ ଦେ॒ଵା-ନ୍ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ସ୍ଵାହା॑କୃତସ୍ୟ ଘ॒ର୍ମସ୍ୟ॒ ମଧୋଃ᳚ ପିବତମଶ୍ଵି॒ନେତ୍ୟା॑ହ ।
ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ।
ସ୍ଵାହା॒-ଽଗ୍ନୟେ॑ ୟ॒ଜ୍ଞିୟା॑ୟ॒ ଶଂୟଁଜୁ॑ର୍ଭି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଭ୍ୟେ॑ଵୈନ॑-ଙ୍ଘାରୟତି । ଅଥୋ॑ ହ॒ଵିରେ॒ଵାକଃ॑ ॥ 70 ॥
ଅଶ୍ଵି॑ନା ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ତଗ୍ମ୍ ହାର୍ଦିଵା॒ନ-ମହ॑ର୍ଦି॒ଵାଭି॑-ରୂ॒ତିଭି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଶ୍ଵିନା॑ଵେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ଅନୁ॑ ଵା॒-ନ୍ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ମଗ୍ମ୍॑ସାତା॒ମିତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ମତ୍ୟୈ ।
ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ସ୍ଵାହେନ୍ଦ୍ରା॒ ଵଡିତ୍ୟା॑ହ ।
ଇନ୍ଦ୍ରା॑ୟ॒ ହି ପୁ॒ରୋ ହୂ॒ୟତେ᳚ । ଆ॒ଶ୍ରାଵ୍ୟା॑ହ ଘ॒ର୍ମସ୍ୟ॑ ୟ॒ଜେତି॑ । ଵଷ॑ଟ୍କୃତେ ଜୁହୋତି । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ଅନୁ॑ୟଜତି ସ୍ଵ॒ଗାକୃ॑ତ୍ୟୈ ।
ଘ॒ର୍ମମ॑ପାତମଶ୍ଵି॒ନେତ୍ୟା॑ହ ॥ 71 ॥
ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵୋଦି॒ତମ୍ । ଉତ୍ତ॑ରେଣା॒ଭିଗୃ॑ଣାତି ।
ଅନୁ॑ ଵା॒ନ୍-ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଅ॑ମଗ୍ମ୍ସାତା॒ମିତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ମତ୍ୟୈ ।
ତ-ମ୍ପ୍ରା॒ଵ୍ୟ॑ମ୍ ଁୟଥା॒ଵଣ୍ଣମୋ॑ ଦି॒ଵେ ନମଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ୟା ଇତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଦି॒ଵି ଧା॑ ଇ॒ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞମି॒ମ-ନ୍ଦି॒ଵି ଧା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗମେ॒ଵୈନ॑ମ୍ ଁଲୋ॒କ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି ।
ଦିଵ॑-ଙ୍ଗଚ୍ଛା॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ପୃଥି॒ଵୀ-ଙ୍ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ ।
ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵୈନ॑ମ୍ ଁଲୋ॒କେଷୁ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ପଞ୍ଚ॑ ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ ॥ 72 ॥
ଦି॒କ୍ଷ୍ଵେ॑ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ।
ଦେ॒ଵା-ନ୍ଘ॑ର୍ମ॒ପା-ନ୍ଗ॑ଚ୍ଛ ପି॒ତୄ-ନ୍ଘ॑ର୍ମ॒ପା-ନ୍ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ । ଉ॒ଭୟେ᳚ଷ୍ଵେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ୟ-ତ୍ପିନ୍ଵ॑ତେ । ଵର୍ଷୁ॑କଃ ପ॒ର୍ଜନ୍ୟୋ॑ ଭଵତି । ତସ୍ମା॒-ତ୍ପିନ୍ଵ॑ମାନଃ॒ ପୁଣ୍ୟଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ରାମ୍ପିନ୍ଵ॑ତେ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା᳚ମ୍ । ୟ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା । ତତ୍-ପି॑ତୃ॒ଣାମ୍ ॥ 73 ॥
ୟ-ତ୍ପ୍ର॒ତ୍ୟକ୍ । ତ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ଣାମ୍ । ୟଦୁଦଙ୍ଙ୍॑ । ତ-ଦ୍ରୁ॒ଦ୍ରାଣା᳚ମ୍ । ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ॑ଞ୍ଚ-ମ୍ପିନ୍ଵୟତି । ଦେ॒ଵ॒ତ୍ରା-ଽକଃ॑ । ଅଥୋ॒ ଖଲୁ॑ । ସର୍ଵା॒ ଅନୁ॒ ଦିଶଃ॑ ପିନ୍ଵୟତି । ସର୍ଵା॒ ଦିଶ॒-ସ୍ସମେ॑ଧନ୍ତେ । ଅ॒ନ୍ତଃ॒ପ॒ରି॒ଧି ପି॑ନ୍ଵୟତି ॥ 74 ॥
ତେଜ॒ସୋ-ଽସ୍କ॑ନ୍ଦାୟ । ଇ॒ଷେ ପୀ॑ପିହ୍ୟୂ॒ର୍ଜେ ପୀ॑ପି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଇଷ॑ମେ॒ଵୋର୍ଜଂ॒-ୟଁଜ॑ମାନେ ଦଧାତି । ୟଜ॑ମାନାୟ ପୀପି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ । ୟଜ॑ମାନାୟୈ॒ଵୈତା-ମା॒ଶିଷ॒ମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ମହ୍ୟ॒ଞ୍ଜ୍ୟୈଷ୍ଠ୍ୟା॑ୟ ପୀପି॒ହୀତ୍ୟା॑ହ ।
ଆ॒ତ୍ମନ॑ ଏ॒ଵୈତାମା॒ଶିଷ॒ମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ତ୍ଵିଷ୍ୟୈ᳚ ତ୍ଵା ଦ୍ୟୁ॒ମ୍ନାୟ॑ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରି॒ୟାୟ॑ ତ୍ଵା॒ ଭୂତ୍ୟୈ॒ ତ୍ଵେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ଧର୍ମା॑-ଽସି ସୁ॒ଧର୍ମା ମେ᳚ ନ୍ୟ॒ସ୍ମେ ବ୍ରହ୍ମା॑ଣି ଧାର॒ୟେତ୍ୟା॑ହ ॥ 75 ॥
ବ୍ରହ୍ମ॑ନ୍ନେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି । ନେତ୍ତ୍ଵା॒ ଵାତ॑-ସ୍ସ୍କ॒ନ୍ଦୟା॒ଦିତି॒ ୟଦ୍ୟ॑ଭି॒ଚରେ᳚ତ୍ । ଅ॒ମୁଷ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣେ ସା॑ଦୟାମ୍ୟ॒ମୁନା॑ ସ॒ହ ନି॑ର॒ର୍ଥ-ଙ୍ଗ॒ଚ୍ଛେତି॑ ବ୍ରୂୟା॒-ଦ୍ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ୟାତ୍ । ୟମେ॒ଵ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॑ । ତେନୈ॑ନଗ୍ମ୍ ସ॒ହ ନି॑ର॒ର୍ଥ-ଙ୍ଗ॑ମୟତି । ପୂ॒ଷ୍ଣେ ଶର॑ସେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟା ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତା॑ ହୁ॒ତଭା॑ଗାଃ । ତାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଗ୍ରାଵ॑ଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟା ଏ॒ଵାନ୍ତରି॑କ୍ଷେ॒ ଵାଚଃ॑ ॥ 76 ॥
ତାଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ପ୍ର॒ତି॒ରେଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା ଵୈ ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ର॑ତି॒ରାଃ । ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ ।
ଦ୍ୟାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀଭ୍ୟା॑-ମେ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି । ପି॒ତୃଭ୍ୟୋ॑ ଘର୍ମ॒ପେଭ୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟେ ଵୈ ୟଜ୍ଵା॑ନଃ । ତେ ପି॒ତରୋ॑ ଘର୍ମ॒ପାଃ । ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ 77 ॥
ରୁ॒ଦ୍ରାୟ॑ ରୁ॒ଦ୍ରହୋ᳚ତ୍ରେ॒ ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ରୁ॒ଦ୍ରମେ॒ଵ ଭା॑ଗ॒ଧେୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । ସ॒ର୍ଵତ॒-ସ୍ସମ॑ନକ୍ତି । ସ॒ର୍ଵତ॑ ଏ॒ଵ ରୁ॒ଦ୍ରନ୍ନି॒ରଵ॑ଦୟତେ । ଉଦ॑ଞ୍ଚ॒ନ୍ନିର॑ସ୍ୟତି ।
ଏ॒ଷା ଵୈ ରୁ॒ଦ୍ରସ୍ୟ॒ ଦିକ୍ । ସ୍ଵାୟା॑ମେ॒ଵ ଦି॒ଶି ରୁ॒ଦ୍ରନ୍ନି॒ରଵ॑ଦୟତେ । ଅ॒ପ ଉପ॑ସ୍ପୃଶତି ମେଦ୍ଧ୍ୟ॒ତ୍ଵାୟ॑ । ନାନ୍ଵୀ᳚କ୍ଷେତ । ୟଦ॒ନ୍ଵୀକ୍ଷେ॑ତ ॥ 78 ॥
ଚକ୍ଷୁ॑ରସ୍ୟ ପ୍ର॒ମାୟୁ॑କଗ୍ଗ୍ ସ୍ୟାତ୍ । ତସ୍ମା॒ନ୍ନାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ୟଃ॑ ।
ଅପୀ॑ପରୋ॒ ମା-ଽହ୍ନୋ॒ ରାତ୍ରି॑ୟୈ ମା ପାହ୍ୟେ॒ଷା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିତ୍ତୟା॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ୟ॒ସ୍ଵାୟୁ॑ର୍ମେ ଦା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ମା-ଽଞ୍ଜୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍ ଵର୍ଚୋ॑ ଦଧାତି ।
ଅପୀ॑ପରୋ ମା॒ ରାତ୍ରି॑ୟା॒ ଅହ୍ନୋ॑ ମା ପାହ୍ୟେ॒ଷା ତେ॑ ଅଗ୍ନେ ସ॒ମିତ୍ତୟା॒ ସମି॑ଦ୍ଧ୍ୟ॒ସ୍ଵାୟୁ॑ର୍ମେ ଦା॒ ଵର୍ଚ॑ସା ମା-ଽଞ୍ଜୀ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଆୟୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॒ନ୍ ଵର୍ଚୋ॑ ଦଧାତି ।
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଜ୍ୟୋତି॒-ର୍ଜ୍ୟୋତି॑ର॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵାହା॒ ସୂର୍ୟୋ॒ ଜ୍ୟୋତି॒ର୍ଜ୍ୟୋତି॒-ସ୍ସୂର୍ୟ॒-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟା॑ହ । ୟ॒ଥା॒ୟ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ହୋ॒ତ॒ଵ୍ୟ॑ମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରା(3) ନ୍ନ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟା(3) ମିତି॑ ॥ 79 ॥
ୟ-ଦ୍ୟଜୁ॑ଷା ଜୁହୁ॒ୟାତ୍ । ଅୟ॑ଥାପୂର୍ଵ॒ମାହୁ॑ତୀ ଜୁହୁୟାତ୍ । ୟନ୍ନ ଜୁ॑ହୁ॒ୟାତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିଃ ପରା॑ଭଵେତ୍ । ଭୂ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ୟେ॒ଵ ହୋ॑ତ॒ଵ୍ୟ᳚ମ୍ । ୟ॒ଥା॒ପୂ॒ର୍ଵମାହୁ॑ତୀ ଜୁ॒ହୋତି॑ । ନାଗ୍ନିଃ ପରା॑ଭଵତି । ହୁ॒ତଗ୍ମ୍ ହ॒ଵିର୍ମଧୁ॑ ହ॒ଵିରିତ୍ୟା॑ହ ।
ସ୍ଵ॒ଦୟ॑ତ୍ୟେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ତମେ॒-ଽଗ୍ନାଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 80 ॥
ପ୍ରା॒ଣୋ ଵା ଇନ୍ଦ୍ର॑ତମୋ॒-ଽଗ୍ନିଃ ।
ପ୍ରା॒ଣ ଏ॒ଵୈନ॒ମିନ୍ଦ୍ର॑ତମେ॒-ଽଗ୍ନୌ ଜୁ॑ହୋତି ।
ପି॒ତା ନୋ॑-ଽସି॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ଅ॒ଶ୍ୟାମ॑ ତେ ଦେଵ ଘର୍ମ॒ ମଧୁ॑ମତୋ॒ ଵାଜ॑ଵତଃ ପିତୁ॒ମତ॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ସ୍ଵ॒ଧା॒ଵିନୋ॑-ଽଶୀ॒ମହି॑ ତ୍ଵା॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒-ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ । ତେଜ॑ସା॒ ଵା ଏ॒ତେ ଵ୍ୟୃ॑ଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତେ । ୟେ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟେ॑ଣ॒ ଚର॑ନ୍ତି । ପ୍ରାଶ୍ଞ॑ନ୍ତି ।
ତେଜ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଦ॑ଧତେ ॥ 81 ॥
ସଂ॒ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରନ୍ନ ମା॒ଗ୍ମ୍॒ସମ॑ଶ୍ଞୀୟାତ୍ । ନ ରା॒ମାମୁପେ॑ୟାତ୍ । ନ ମୃ॒ନ୍ମୟେ॑ନ ପିବେତ୍ । ନାସ୍ୟ॑ ରା॒ମ ଉଚ୍ଛି॑ଷ୍ଟ-ମ୍ପିବେତ୍ । ତେଜ॑ ଏ॒ଵ ତଥ୍ସଗ୍ମ୍ଶ୍ୟ॑ତି ।
ଦେ॒ଵା॒ସୁ॒ରା-ସ୍ସଂୟଁ॑ତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେ॒ଵା ଵି॑ଜ॒ୟମୁ॑ପ॒ୟନ୍ତଃ॑ । ଵି॒ଭ୍ରାଜି॑ ସୌ॒ର୍ୟେ ବ୍ରହ୍ମ॒ ସନ୍ନ୍ୟ॑ଦଧତ । ୟ-ତ୍କିଞ୍ଚ॑ ଦିଵାକୀ॒ର୍ତ୍ୟ᳚ମ୍ ।
ତଦେ॒ତେନୈ॒ଵ ଵ୍ର॒ତେନା॑ଗୋପାୟତ୍ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ତ-ଦ୍ଵ୍ର॒ତ-ଞ୍ଚା॒ର୍ୟ᳚ମ୍ । ତେଜ॑ସୋ ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ତାନି॒ ୟଜୂଗ୍ମ୍॑ଷି ଵି॒ଭ୍ରାଜ॑-ସ୍ସୌ॒ର୍ୟସ୍ୟେତ୍ୟା॑ହୁଃ ।
ସ୍ଵାହା᳚ ତ୍ଵା॒ ସୂର୍ୟ॑ସ୍ୟ ର॒ଶ୍ମିଭ୍ୟ॒ ଇତି॑ ପ୍ରା॒ତ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସା॑ଦୟତି । ସ୍ଵାହା᳚ ତ୍ଵା॒ ନକ୍ଷ॑ତ୍ରେଭ୍ୟ॒ ଇତି॑ ସା॒ୟମ୍ ।
ଏ॒ତା ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ତାଭି॑ରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 82 ॥
(ଅ॒କ॒ – ର॒ଶ୍ଵି॒ନେତ୍ୟା॑ହ – ପ୍ର॒ଦିଶୋ॑ ଗ॒ଚ୍ଛେତ୍ୟା॑ହ – ପିତୃ॒ଣା – ମ॑ନ୍ତଃ ପରି॒ଧି ପି॑ନ୍ଵୟତି – ଧାର॒ୟେତ୍ୟା॑ହ॒ – ଵାଚୋ॑ – ଧର୍ମ॒ପା ସ୍ତେଭ୍ୟ॑ ଏ॒ଵୈନ॑-ଞ୍ଜୁହୋ – ତ୍ୟ॒ନ୍ଵୀକ୍ଷେ॑ତ – ହୋତ॒ଵ୍ୟା (3) ମି – ତ୍ୟ॒ଗ୍ରାଵିତ୍ୟା॑ହ – ଦଧତେ – ଽଗୋପାୟ-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ଘର୍ମ॒ ୟା ତେ॑ ଦି॒ଵି ଶୁଗିତି॑ ତି॒ସ୍ର ଆହୁ॑ତୀ-ର୍ଜୁହୋତି ।
ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ଭ୍ୟୋ ଲୋ॒କେଭ୍ୟ॒-ଶ୍ଶୁଚ॒ମଵ॑ ୟଜତେ । ଇୟ॒ତ୍ୟଗ୍ରେ॑ ଜୁହୋତି । ଅଥେୟ॒ତ୍ୟଥେୟ॑ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ ।
ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟ॒-ଶ୍ଶୁଚ॒ମଵ॑ ୟଜତେ ।
ଅନୁ॑ ନୋ॒-ଽଦ୍ୟାନୁ॑ମତି॒ରିତ୍ୟା॒ହାନୁ॑ମତ୍ୟୈ । ଦି॒ଵସ୍ତ୍ଵା॑ ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଦି॒ଵ ଏ॒ଵେମାନ୍ ଁଲୋ॒କା-ନ୍ଦା॑ଧାର ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ତ୍ଵା ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ ॥ 83 ॥
ଏ॒ଷ୍ଵେ॑ଵ ଲୋ॒କେଷୁ॑ ପ୍ର॒ଜା ଦା॑ଧାର । ପ୍ରା॒ଣସ୍ୟ॑ ତ୍ଵା ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାସ୍ଵେ॒ଵ ପ୍ରା॒ଣା-ନ୍ଦା॑ଧାର । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତଂ-ୟଁ-ଦ୍ଦ॑କ୍ଷି॒ଣା ପ୍ର॒ତ୍ୟଞ୍ଚ॒-ମୁଦ॑ଞ୍ଚ-ମୁଦ୍ଵା॒ସୟେ᳚ତ୍ ।
ଜି॒ହ୍ମଂ-ୟଁ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରୋ॑ ହରେତ୍ ।
ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ୍ଵା॑ସୟତି । ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦେ॒ଵ ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॒ ଶିରଃ॒ ପ୍ରତି॑ଦଧାତି ॥ 84 ॥
ପ୍ରାଞ୍ଚ॒ମୁଦ୍ଵା॑ସୟତି । ତସ୍ମା॑ଦ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ୟଃ ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦୁଦେ॑ତି । ଶ॒ଫୋ॒ପ॒ୟ॒ମାନ୍ଧ॒ଵିତ୍ରା॑ଣି॒ ଧୃଷ୍ଟୀ॒ ଇତ୍ୟ॒ନ୍ଵଵ॑ହରନ୍ତି ।
ସାତ୍ମା॑ନମେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ମ୍॒ ସତ॑ନୁ-ଙ୍କରୋତି । ସାତ୍ମା॒-ଽମୁଷ୍ମି॑ନ୍ ଁଲୋ॒କେ ଭ॑ଵତି ।
ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଔଦୁ॑ମ୍ବରାଣି ଭଵନ୍ତି । ଊର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵାଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଵର୍ତ୍ମ॑ନା॒ ଵା ଅ॒ନ୍ଵିତ୍ୟ॑ ॥ 85 ॥
ୟ॒ଜ୍ଞଗ୍ମ୍ ରକ୍ଷାଗ୍ମ୍॑ସି ଜିଘାଗ୍ମ୍ସନ୍ତି । ସାମ୍ନା᳚ ପ୍ରସ୍ତୋ॒ତା-ଽନ୍ଵଵୈ॑ତି । ସାମ॒ ଵୈ ର॑କ୍ଷୋ॒ହା । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ । ତ୍ରିର୍ନି॒ଧନ॒ମୁପୈ॑ତି । ତ୍ରୟ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ୟ ଏ॒ଵ ଲୋ॒କେଭ୍ୟୋ॒ ରକ୍ଷା॒ଗ୍॒ସ୍ୟପ॑ହନ୍ତି । ପୁରୁ॑ଷଃପୁରୁଷୋ ନି॒ଧନ॒ମୁପୈ॑ତି । ପୁରୁ॑ଷଃପୁରୁଷୋ॒ ହି ର॑କ୍ଷ॒ସ୍ଵୀ । ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ ॥ 86 ॥
ୟ-ତ୍ପୃ॑ଥି॒ଵ୍ୟାମୁ॑ଦ୍ଵା॒ସୟେ᳚ତ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀଗ୍ମ୍ ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ୟଦ॒ଫ୍ସୁ । ଅ॒ପ-ଶ୍ଶୁ॒ଚାର୍ପ॑ୟେତ୍ । ୟଦୋଷ॑ଧୀଷୁ । ଓଷ॑ଧୀ-ଶ୍ଶୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ ।
ୟ-ଦ୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑ଷୁ । ଵନ॒ସ୍ପତୀ᳚ଞ୍ଛୁ॒ଚା-ଽର୍ପ॑ୟେତ୍ । ହିର॑ଣ୍ୟନ୍ନି॒ଧାୟୋଦ୍ଵା॑ସୟତି ।
ଅ॒ମୃତଂ॒-ଵୈଁ ହିର॑ଣ୍ୟମ୍ ॥ 87 ॥
ଅ॒ମୃତ॑ ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ।
ଵ॒ଲ୍ଗୁର॑ସି ଶଂ॒-ୟୁଁଧା॑ୟା॒ ଇତି॒ ତ୍ରିଃ ପ॑ରିଷି॒ଞ୍ଚନ୍ପର୍ୟେ॑ତି । ତ୍ରି॒ଵୃଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ୟାଵା॑ନେ॒ଵାଗ୍ନିଃ । ତସ୍ୟ॒ ଶୁଚଗ୍ମ୍॑ ଶମୟତି । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପର୍ୟେ॑ତି । ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ୟନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵାସ୍ୟ॒ ଶୁଚଗ୍ମ୍॑ ଶମୟତି । ଚତୁ॑-ସ୍ସ୍ରକ୍ତି॒ର୍ନାଭି॑ର୍-ଋ॒ତସ୍ୟେତ୍ୟା॑ହ ॥ 88 ॥
ଇ॒ୟଂ-ଵାଁ ଋ॒ତମ୍ । ତସ୍ୟା॑ ଏ॒ଷ ଏ॒ଵ ନାଭିଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵମା॑ହ । ସଦୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵାୟୁ॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ସଦୋ॒ ହୀୟମ୍ । ଅପ॒ ଦ୍ଵେଷୋ॒ ଅପ॒ ହ୍ଵର॒ ଇତ୍ୟା॑ହ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ୟାପନୁତ୍ତ୍ୟୈ । ଘର୍ମୈ॒ତତ୍ତେ-ଽନ୍ନ॑ମେ॒ତ-ତ୍ପୁରୀ॑ଷ॒ମିତି॑ ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନା ମ॑ଧୁମି॒ଶ୍ରେଣ॑ ପୂରୟତି ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଅ॒ନ୍ନାଦ୍ୟ॒ନ୍ଦଧି॑ । ଊ॒ର୍ଜୈଵୈନ॑ମ॒ନ୍ନାଦ୍ୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି ॥ 89 ॥
ଅନ॑ଶନାୟୁକୋ ଭଵତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ରନ୍ତି॒ର୍ନାମା॑ସି ଦି॒ଵ୍ୟୋ ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵ ଇତ୍ୟା॑ହ ।
ରୂ॒ପମେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒-ତ-ନ୍ମ॑ହି॒ମାନ॒ଗ୍ମ୍॒ ରନ୍ତି॑-ମ୍ବ॒ନ୍ଧୁତାଂ॒-ଵ୍ୟାଁଚ॑ଷ୍ଟେ । ସମ॒ହମାୟୁ॑ଷା॒ ସ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣେନେତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଵ୍ୟ॑ସୌ ୟୋ᳚-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ୟଞ୍ଚ॑ ଵ॒ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଭି॒ଚା॒ର ଏ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ଷଃ । ଅଚି॑କ୍ରଦ॒-ଦ୍ଵୃଷା॒ ହରି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ଵୃଷା॒ ହ୍ୟେ॑ଷଃ ॥ 90 ॥
ଵୃଷା॒ ହରିଃ॑ । ମ॒ହା-ନ୍ମି॒ତ୍ରୋ ନ ଦ॑ର୍ଶ॒ତ ଇତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ତୌତ୍ୟେ॒ଵୈନ॑ମେ॒ତତ୍ । ଚିଦ॑ସି ସମୁ॒ଦ୍ରୟୋ॑ନି॒ରିତ୍ୟା॑ହ । ସ୍ଵାମେ॒ଵୈନଂ॒-ୟୋଁନି॑ଙ୍ଗମୟତି ।
ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ॒ ମା ମା॑ ହିଗ୍ମ୍ସୀ॒ରିତ୍ୟା॒ହାହିଗ୍ମ୍॑ସାୟୈ ।
ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁଗ୍ମ୍ ସୋମଗନ୍ଧ॒ର୍ଵମିତ୍ୟା॑ହ । ୟଦେ॒ଵାସ୍ୟ॑ କ୍ରି॒ୟମା॑ଣସ୍ୟାନ୍ତ॒ର୍ୟନ୍ତି॑ । ତଦେ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ତେନା ପ୍ୟା॑ୟୟତି ।
ଵି॒ଶ୍ଵାଵ॑ସୁର॒ଭି ତନ୍ନୋ॑ ଗୃଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ ॥ 91 ॥
ପୂର୍ଵ॑ମେ॒ଵୋଦି॒ତମ୍ । ଉତ୍ତ॑ରେଣା॒ଭିଗୃ॑ଣାତି ।
ଧିୟୋ॑ ହିନ୍ଵା॒ନୋ ଧିୟ॒ ଇନ୍ନୋ॑ ଅଵ୍ୟା॒ଦିତ୍ୟା॑ହ । ଋ॒ତୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି । ପ୍ରାସା᳚-ଙ୍ଗନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ ଅ॒ମୃତା॑ନି ଵୋଚ॒ଦିତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା ଵା ଅ॒ମୃତାଃ᳚ ।
ପ୍ରା॒ଣାନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ କଲ୍ପୟତି । ଏ॒ତତ୍ତ୍ଵନ୍ଦେ॑ଵ ଘର୍ମ ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନୁପା॑ଗା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଦେ॒ଵୋ ହ୍ୟେ॑ଷ ସନ୍ଦେ॒ଵାନୁ॒ପୈତି॑ । ଇ॒ଦମ॒ହ-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑ନିତ୍ୟା॑ହ ॥ 92 ॥
ମ॒ନୁ॒ଷ୍ୟୋ॑ ହି । ଏ॒ଷ ସ-ନ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ୟା॑ନୁ॒ପୈତି॑ ।
ଈ॒ଶ୍ଵ॒ରୋ ଵୈ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମୁଦ୍ଵା॒ସୟନ୍ନ୍॑ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍-ଥ୍ସୋ॑ମପୀ॒ଥମ॑ନୂ॒ଦ୍ଵାସ॒-ସ୍ସୋମ॑ପୀ॒ଥାନୁ॒ମେହି॑ । ସ॒ହ ପ୍ର॒ଜୟା॑ ସ॒ହ ରା॒ୟସ୍ପୋଷେ॒ଣେତ୍ୟା॑ହ । ପ୍ର॒ଜାମେ॒ଵ ପ॒ଶୂନ୍-ଥ୍ସୋ॑ମପୀ॒ଥମା॒ତ୍ମ-ନ୍ଧ॑ତ୍ତେ । ସୁ॒ମି॒ତ୍ରା ନ॒ ଆପ॒ ଓଷ॑ଧୟ-ସ୍ସ॒ନ୍ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ । ଆ॒ଶିଷ॑ମେ॒ଵୈତାମାଶା᳚ସ୍ତେ ।
ଦୁ॒ର୍ମି॒ତ୍ରାସ୍ତସ୍ମୈ॑ ଭୂୟାସୁ॒-ର୍ୟୋ᳚-ଽସ୍ମାନ୍-ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ୟଞ୍ଚ॑ ଵ॒ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ମ ଇତ୍ୟା॑ହ । ଅ॒ଭି॒ଚା॒ର ଏ॒ଵାସ୍ୟୈ॒ଷଃ । ପ୍ର ଵା ଏ॒ଷୋ᳚-ଽସ୍ମା-ଲ୍ଲୋ॒କାଚ୍ଚ୍ୟ॑ଵତେ ।
ୟଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑ମୁଦ୍ଵା॒ସୟ॑ତି । ଉଦୁ॒ ତ୍ୟ-ଞ୍ଚି॒ତ୍ରମିତି॑ ସୌ॒ରୀଭ୍ୟା॑ମୃ॒ଗ୍ଭ୍ୟା-ମ୍ପୁନ॒ରେତ୍ୟ॒ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ୟେ ଜୁହୋତି ।
ଅ॒ୟମ୍ ଁଵୈ ଲୋ॒କୋ ଗାର୍ହ॑ପତ୍ୟଃ । ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନେ॒ଵ ଲୋ॒କେ ପ୍ରତି॑ତିଷ୍ଠତି ।
ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟ-ସ୍ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗୋ ଲୋ॒କଃ ।
ୟ-ଥ୍ସୌ॒ରୀ ଭଵ॑ତଃ । ତେନୈ॒ଵ ସୁ॑ଵ॒ର୍ଗା-ଲ୍ଲୋ॒କାନ୍ନୈତି॑ ॥ 93 ॥
(ବ୍ରହ୍ମ॑ଣସ୍ତ୍ଵା ପର॒ସ୍ପାୟା॒ ଇତ୍ୟା॑ହ – ଦଧା – ତ୍ୟ॒ନ୍ଵିତ୍ୟ॑ – ରକ୍ଷ॒ସ୍ଵୀ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମପ॑ହତ୍ୟୈ॒ – ଵୈ ହିର॑ଣ୍ୟ – ମାହା – ର୍ଧୟତି॒ – ହ୍ୟେ॑ଷ – ଗୃ॑ଣା॒ତ୍ଵିତ୍ୟା॑ହ – ମନୁ॒ଷ୍ୟା॑ନିତ୍ୟା॑ହା – ସ୍ୟୈ॒ଷୋ᳚ ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଂ॒-ଵୈଁ ଦେ॒ଵା-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ର-ମ୍ପୟୋ॑-ଽଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ । ତଦେ᳚ଭ୍ୟୋ॒ ନ ଵ୍ୟ॑ଭଵତ୍ । ତଦ॒ଗ୍ନିର୍ଵ୍ୟ॑କରୋତ୍ । ତାନି॒ ଶୁକ୍ରି॑ୟାଣି॒ ସାମା᳚ନ୍ୟଭଵନ୍ନ୍ । ତେଷାଂ॒-ୟୋଁ ରସୋ॒-ଽତ୍ୟକ୍ଷ॑ରତ୍ । ତାନି॑ ଶୁକ୍ରୟ॒ଜୂଗ୍ଷ୍ୟ॑ଭଵନ୍ନ୍ ।
ଶୁକ୍ରି॑ୟାଣାଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତାନି॒ ଶୁକ୍ରି॑ୟାଣି । ସା॒ମ॒ପ॒ୟ॒ସଂଵାଁ ଏ॒ତୟୋ॑ର॒ନ୍ୟତ୍ ।
ଦେ॒ଵାନା॑ମ॒ନ୍ୟତ୍ପୟଃ॑ । ୟଦ୍ଗୋଃ ପୟଃ॑ ॥ 94 ॥
ତ-ଥ୍ସାମ୍ନଃ॒ ପୟଃ॑ । ୟଦ॒ଜାୟୈ॒ ପୟଃ॑ । ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପୟଃ॑ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ୟତ୍ରୈ॒ତୈ-ର୍ୟଜୁ॑ର୍ଭି॒ଶ୍ଚର॑ନ୍ତି । ତ-ତ୍ପୟ॑ସା ଚରନ୍ତି । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନ୍ପୟ॑ସା॒-ଽନ୍ନାଦ୍ୟେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧୟନ୍ତି । ଏ॒ଷ ହ॒ ତ୍ଵୈ ସା॒କ୍ଷା-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ଭକ୍ଷୟତି । ୟସ୍ୟୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ଵେ॒ଦ୍ୟା-ମୁଦ୍ଵା॑ସୟେ॒ତ୍-ତେଜ॑ସ୍କାମସ୍ୟ । ତେଜୋ॒ ଵା ଉ॑ତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ ॥ 95 ॥
ତେଜଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ତେଜ॑ସୈ॒ଵ ତେଜ॒-ସ୍ସମ॑ର୍ଧୟତି ।
ଉ॒ତ୍ତ॒ର॒ଵେ॒ଦ୍ୟା-ମୁଦ୍ଵା॑ସୟେ॒-ଦନ୍ନ॑କାମସ୍ୟ । ଶିରୋ॒ ଵା ଏ॒ତ-ଦ୍ୟ॒ଜ୍ଞସ୍ୟ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ମୁଖ॑ମୁତ୍ତରଵେ॒ଦିଃ ।
ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣୈଵ ମୁଖ॒ଗ୍ମ୍॒ ସନ୍ଦ॑ଧାତ୍ୟ॒ନ୍ନାଦ୍ୟା॑ୟ । ଅ॒ନ୍ନା॒ଦ ଏ॒ଵ ଭ॑ଵତି । ୟତ୍ର॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତମୁଦ୍ଵା॑ସିତଂ॒-ଵଁୟାଗ୍ମ୍॑ସି ପ॒ର୍ୟାସ॑ତେ । ପରି॒ ଵୈ ତାଗ୍ମ୍ ସମା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ଜା ଵୟାଗ୍॑ସ୍ୟାସତେ ॥ 96 ॥
ତସ୍ମା॑-ଦୁତ୍ତରଵେ॒ଦ୍ୟା-ମେ॒ଵୋଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ । ପ୍ର॒ଜାନା᳚-ଙ୍ଗୋପୀ॒ଥାୟ॑ । ପୁ॒ରୋ ଵା॑ ପ॒ଶ୍ଚାଦ୍ଵୋଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ । ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଵା ଏ॒ତଜ୍ଜ୍ୟୋତି॒ରୁଦେ॑ତି । ତ-ତ୍ପ॒ଶ୍ଚାନ୍ନିମ୍ରୋ॑ଚତି । ସ୍ଵାମେ॒ଵୈନ॒ମ୍ ଁୟୋନି॒ମନୂଦ୍ଵା॑ସୟତି ।
ଅ॒ପା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ୟ॒ ଉଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ । ଅ॒ପାଂ-ଵାଁ ଏ॒ତନ୍ମଦ୍ଧ୍ୟା॒-ଜ୍ଜ୍ୟୋତି॑ରଜାୟତ । ଜ୍ୟୋତିଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ସ୍ଵ ଏ॒ଵୈନଂ॒-ୟୋଁନୌ॒ ପ୍ରତି॑ଷ୍ଠାପୟତି ॥ 97 ॥
ୟ-ନ୍ଦ୍ଵି॒ଷ୍ୟାତ୍ । ୟତ୍ର॒ ସ ସ୍ୟାତ୍ । ତସ୍ୟା᳚-ନ୍ଦି॒ଶ୍ୟୁଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ ।
ଏ॒ଷ ଵା ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵାନ॒ରଃ । ୟତ୍-ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ଅ॒ଗ୍ନିନୈ॒ଵୈନଂ॑-ଵୈଁଶ୍ଵାନ॒ରେଣା॒ଭି ପ୍ରଵ॑ର୍ତୟତି ।
ଔଦୁ॑ମ୍ବର୍ୟା॒ଗ୍ମ୍॒ ଶାଖା॑ୟା॒ମୁଦ୍ଵା॑ସୟେତ୍ ।
ଊର୍ଗ୍ଵା ଉ॑ଦୁ॒ମ୍ବରଃ॑ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଃ । ଶୁଗ୍ଘ॒ର୍ମଃ ॥ 98 ॥
ଇ॒ଦମ॒ହ-ମ॒ମୁଷ୍ୟା॑ମୁଷ୍ୟାୟ॒ଣସ୍ୟ॑ ଶୁ॒ଚା ପ୍ରା॒ଣମପି॑ ଦହା॒ମୀତ୍ୟା॑ହ । ଶୁ॒ଚୈଵାସ୍ୟ॑ ପ୍ରା॒ଣମପି॑ ଦହତି । ତା॒ଜଗାର୍ତି॒ମାର୍ଚ୍ଛ॑ତି । ୟତ୍ର॑ ଦ॒ର୍ଭା ଉ॑ପ॒ଦୀକ॑ସନ୍ତତା॒-ସ୍ସ୍ୟୁଃ । ତଦୁଦ୍ଵା॑ସୟେ॒-ଦ୍ଵୃଷ୍ଟି॑କାମସ୍ୟ । ଏ॒ତା ଵା ଅ॒ପାମ॑ନୂ॒ଜ୍ଝାଵ॑ର୍ୟୋ॒ ନାମ॑ ।
ୟ-ଦ୍ଦ॒ର୍ଭାଃ । ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵା ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟ ଇ॒ତୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ମୁଦୀ॑ରୟତି । ଅ॒ସାଵେ॒ଵାସ୍ମା॑ ଆଦି॒ତ୍ୟୋ ଵୃଷ୍ଟି॒ନ୍ନିୟ॑ଚ୍ଛତି । ତା ଆପୋ॒ ନିୟ॑ତା॒ ଧନ୍ଵ॑ନା ୟନ୍ତି ॥ 99 ॥
(ଗୋଃ ପୟ॑ – ଉତ୍ତରଵେ॒ଦି – ରା॑ସତେ – ସ୍ଥାପୟତି – ଘ॒ର୍ମୋ – ୟ॑ନ୍ତି) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରି॒ୟମା॑ଣଃ । ସ॒ମ୍ରାଟ୍-ଥ୍ସମ୍ଭୃ॑ତଃ । ଘ॒ର୍ମଃ ପ୍ରଵୃ॑କ୍ତଃ । ମ॒ହା॒ଵୀ॒ର ଉଦ୍ଵା॑ସିତଃ । ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵାଵୈଷ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ସ ଏ॒ତାନି॒ ନାମା᳚ନ୍ୟକୁରୁତ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଵି॒ଦୁରେ॑ନ॒ନ୍ନାମ୍ନା᳚ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ॥ 100 ॥
ୟୋ ଵୈ ଵସୀ॑ୟାଗ୍ମ୍ ସଂୟଁଥାନା॒ମମୁ॑ପ॒ଚର॑ତି ।
ପୁଣ୍ୟା᳚ର୍ତିଂ॒-ଵୈଁ ସ ତସ୍ମୈ॑ କାମୟତେ । ପୁଣ୍ୟା᳚ର୍ତିମସ୍ମୈ କାମୟନ୍ତେ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ତସ୍ମା॑ଦେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଘ॒ର୍ମ ଇତି॒ ଦିଵା-ଽଽଚ॑କ୍ଷୀତ । ସ॒ମ୍ରାଡିତି॒ ନକ୍ତ᳚ମ୍ । ଏ॒ତେ ଵା ଏ॒ତସ୍ୟ॑ ପ୍ରି॒ୟେ ତ॒ନୁଵୌ᳚ । ଏ॒ତେ ଅ॑ସ୍ୟ ପ୍ରି॒ୟେ ନାମ॑ନୀ । ପ୍ରି॒ୟୟୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା᳚ ॥ 101 ॥
ପ୍ରି॒ୟେଣ॒ ନାମ୍ନା॒ ସମ॑ର୍ଧୟତି । କୀ॒ର୍ତିର॑ସ୍ୟ॒ ପୂର୍ଵା ଗ॑ଚ୍ଛତି ଜ॒ନତା॑ମାୟ॒ତଃ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀ ଦେ॒ଵେଭ୍ୟୋ-ଽପା᳚କ୍ରାମତ୍ । ତାନ୍ଦେ॒ଵାଃ ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟେ॑ଣୈ॒ଵାନୁ॒ ଵ୍ୟ॑ଭଵନ୍ନ୍ ।
ପ୍ର॒ଵ॒ର୍ଗ୍ୟେ॑ଣାପ୍ନୁଵନ୍ନ୍ । ୟଚ୍ଚ॑ତୁର୍ଵିଗ୍ମ୍ଶତିଃ॒ କୃତ୍ଵଃ॑ ପ୍ରଵ॒ର୍ଗ୍ୟ॑-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଣକ୍ତି॑ । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀମେ॒ଵ ତଦନୁ॒ ଵିଭ॑ଵତି । ଗା॒ୟ॒ତ୍ରୀମା᳚ପ୍ନୋତି । ପୂର୍ଵା᳚-ଽସ୍ୟ॒ ଜନଂ॑-ୟଁ॒ତଃ କୀ॒ର୍ତିର୍ଗ॑ଚ୍ଛତି । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵ-ସ୍ସଗ୍ମ୍ସ॑ନ୍ନଃ ॥ 102 ॥
ଵସ॑ଵଃ॒ ପ୍ରଵୃ॑କ୍ତଃ । ସୋମୋ॑-ଽଭିକୀ॒ର୍ୟମା॑ଣଃ । ଆ॒ଶ୍ଵି॒ନଃ ପୟ॑ସ୍ୟାନୀ॒ୟମା॑ନେ ।
ମାରୁ॒ତଃ କ୍ଵଥନ୍ନ୍॑ । ପୌ॒ଷ୍ଣ ଉଦ॑ନ୍ତଃ । ସା॒ର॒ସ୍ଵ॒ତୋ ଵି॒ଷ୍ୟନ୍ଦ॑ମାନଃ । ମୈ॒ତ୍ର-ଶ୍ଶରୋ॑ ଗୃହୀତଃ । ତେଜ॒ ଉଦ୍ୟ॑ତୋ ଵା॒ୟୁଃ । ହ୍ରି॒ୟମା॑ଣଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ।
ହୂ॒ୟମା॑ନୋ॒ ଵାଘୁ॒ତଃ ॥ 103 ॥
ଅ॒ସୌ ଖଲୁ॒ ଵାଵୈଷ ଆ॑ଦି॒ତ୍ୟଃ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ ।
ସ ଏ॒ତାନି॒ ନାମା᳚ନ୍ୟକୁରୁତ । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ । ଵି॒ଦୁରେ॑ନ॒ନ୍ନାମ୍ନା᳚ । ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି ।
ୟନ୍ମୃ॒ନ୍ମୟ॒-ମାହୁ॑ତି॒ନ୍ନାଶ୍ଞୁ॒ତେ-ଽଥ॑ । କସ୍ମା॑ଦେ॒ଷୋ᳚-ଽଶ୍ଞୁତ॒ ଇତି॑ । ଵାଗେ॒ଷ ଇତି॑ ବ୍ରୂୟାତ୍ । ଵା॒ଚ୍ୟେ॑ଵ ଵାଚ॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ 104 ॥
ତସ୍ମା॑ଦଶ୍ଞୁତେ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଦ୍ଵା॑ଦଶ॒ଧା ଵିହି॑ତଃ । ୟ-ତ୍ପ୍ର॑ଵ॒ର୍ଗ୍ୟଃ॑ । ୟ-ତ୍ପ୍ରାଗ॑ଵକା॒ଶେଭ୍ୟଃ॑ । ତେନ॑ ପ୍ର॒ଜା ଅ॑ସୃଜତ । ଅ॒ଵ॒କା॒ଶୈ-ର୍ଦେ॑ଵାସୁ॒ରାନ॑ସୃଜତ । ୟଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵମ॑ଵକା॒ଶେଭ୍ୟଃ॑ ।
ତେନାନ୍ନ॑ମସୃଜତ । ଅନ୍ନ॑-ମ୍ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵାଵୈଷଃ ॥ 105 ॥
(ଵ॒ଦ॒ନ୍ତି॒ – ତ॒ନୁଵା॒ – ସଗ୍ମ୍ସ॑ନ୍ନୋ – ହୂ॒ୟମା॑ନୋ॒ ଵାଘୁ॒ତୋ – ଦ॑ଧା – ତ୍ୟେ॒ଷଃ) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ସ॒ଵି॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ର॑ଥ॒ମେ-ଽହ॒-ନ୍ପ୍ରଵୃ॑ଜ୍ୟତେ । ତେନ॒ କାମାଗ୍ମ୍॑ ଏତି । ୟ-ଦ୍ଦ୍ଵି॒ତୀୟେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ଦେ॒ଵାନେ॑ତି । ୟତ୍-ତୃ॒ତୀୟେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଵା॒ୟୁ-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ପ୍ରା॒ଣାନେ॑ତି ।
ୟଚ୍ଚ॑ତୁ॒ର୍ଥେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ୟୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ର॒ଶ୍ମୀନେ॑ତି । ୟ-ତ୍ପ॑ଞ୍ଚ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟେତି ॥ 106 ॥
ୟ-ଥ୍ଷ॒ଷ୍ଠେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଋ॒ତୁ-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ସଂ॑ଵଁଥ୍ସ॒ରମେ॑ତି । ୟ-ଥ୍ସ॑ପ୍ତ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଧା॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ଶକ୍ଵ॑ରୀମେତି । ୟଦ॑ଷ୍ଟ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ଗା॑ୟ॒ତ୍ରୀମେ॑ତି ।
ୟ-ନ୍ନ॑ଵ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ମି॒ତ୍ରୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ତ୍ରି॒ଵୃତ॑ ଇ॒ମାନ୍ ଁଲୋ॒କାନେ॑ତି । ୟ-ଦ୍ଦ॑ଶ॒ମେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଵରୁ॑ଣୋ ଭୂ॒ତ୍ଵା ଵି॒ରାଜ॑ମେତି ॥ 107 ॥
ୟଦେ॑କାଦ॒ଶେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭ॑ମେତି । ୟ-ଦ୍ଦ୍ଵା॑ଦ॒ଶେ-ଽହ॑ନ୍-ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ସୋମୋ॑ ଭୂ॒ତ୍ଵା ସୁ॒ତ୍ୟାମେ॑ତି । ୟତ୍-ପୁ॒ରସ୍ତା॑ଦୁପ॒ସଦା᳚-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ତସ୍ମା॑ଦି॒ତଃ ପରାଂ॑ଅ॒ମୂଂ-ଲୋଁ॒କାଗ୍ସ୍ତପ॑ନ୍ନେତି । ୟଦୁ॒ପରି॑ଷ୍ଟା-ଦୁପ॒ସଦା᳚-ମ୍ପ୍ରଵୃ॒ଜ୍ୟତେ᳚ । ତସ୍ମା॑ଦ॒ମୁତୋ॒-ଽର୍ଵାଂଇ॒ମାଂ-ଲୋଁ॒କାଗ୍ସ୍ତପ॑ନ୍ନେତି । ୟ ଏ॒ଵଂ-ଵେଁଦ॑ ।
ଐଵ ତ॑ପତି ॥ 108 ॥
(ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣ୍ୟେତି – ଵି॒ରାଜ॑ମେତି – ତପତି) (ଅ. 12)
ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ – ସା॑ଵି॒ତ୍ରମ୍ – ପରି॑ଶ୍ରିତେ॒ – ବ୍ରହ୍ମ॒-ନ୍ପ୍ରଚ॑ରିଷ୍ୟାମୋ॒ – ଽଗ୍ନିଷ୍ଟ୍ଵା॒ – ଶିରୋ᳚ ଗ୍ରୀ॒ଵା – ଦେ॒ଵସ୍ୟ॑ ରଶ॒ନାଂ – ଁଵିଶ୍ଵା॒ ଆଶା॒ – ଧର୍ମ॒ ୟା ତ᳚ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଗ୍ମ୍ ଶୁ॒କ୍ରମ୍ – ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ସ୍ସମ୍ଭ୍ରି॒ୟମା॑ଣଃ –
ସଵି॒ତା ଭୂ॒ତ୍ଵା ଦ୍ଵାଦ॑ଶ)
(ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ରଗ୍ମ୍ – ସ ଖ॑ଦି॒ରଃ – ପରି॑ଶ୍ରିତେ – ଽଭିପୂ॒ର୍ଵ – ମଥୋ॒ ରକ୍ଷ॑ସା॒ମ୍ – ଗ୍ରୈଷ୍ମା॑ଵେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ – ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒ – ମଶ୍ଵି॑ନା ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପା॑ତମ୍ – ପ୍ରା॒ଣୋ ଵୈ – ଵୃଷା॒ ହରି॒–ର୍ ୟୋ ଵୈ ଵସୀ॑ୟାଗ୍ମ୍ ସଂୟଁଥାନା॒ମ
ମ॒ଷ୍ଟୋତ୍ତ॑ରଶ॒ତମ୍)
(ଦେ॒ଵା ଵୈ ସ॒ତ୍ର – ମୈଵ ତ॑ପତି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦୀୟ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକେ ପଞ୍ଚମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
What is 5 - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରମାସତ?
5 - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରମାସତ is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Odia. Use the language selector to view another available edition.
Can I read 5 - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରମାସତ online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download 5 - ପ୍ରଵର୍ଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମ୍ - କୃଷ୍ଣ ୟଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀୟ ଆରଣ୍ୟକ ପାଠଃ - ଦେଵା ଵୈ ସତ୍ରମାସତ as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.