ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି – ସପ୍ତଦଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ

ପୁସ୍ତକପ୍ରତ୍ୟୟାଧୀତଂ ନାଧୀତଂ ଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ ।
ସଭାମଧ୍ୟେ ନ ଶୋଭଂତେ ଜାରଗର୍ଭା ଇଵ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 01 ॥

କୃତେ ପ୍ରତିକୃତିଂ କୁର୍ୟାଦ୍ଧିଂସନେ ପ୍ରତିହିଂସନମ୍ ।
ତତ୍ର ଦୋଷୋ ନ ପତତି ଦୁଷ୍ଟେ ଦୁଷ୍ଟଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ 02 ॥

ୟଦ୍ଦୂରଂ ୟଦ୍ଦୁରାରାଧ୍ୟଂ ୟଚ୍ଚ ଦୂରେ ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ତପସା ସାଧ୍ୟଂ ତପୋ ହି ଦୁରତିକ୍ରମମ୍ ॥ 03 ॥

ଲୋଭଶ୍ଚେଦଗୁଣେନ କିଂ ପିଶୁନତା ୟଦ୍ୟସ୍ତି କିଂ ପାତକୈଃ
ସତ୍ୟଂ ଚେତ୍ତପସା ଚ କିଂ ଶୁଚି ମନୋ ୟଦ୍ୟସ୍ତି ତୀର୍ଥେନ କିମ୍ ।
ସୌଜନ୍ୟଂ ୟଦି କିଂ ଗୁଣୈଃ ସୁମହିମା ୟଦ୍ୟସ୍ତି କିଂ ମଂଡନୈଃ
ସଦ୍ଵିଦ୍ୟା ୟଦି କିଂ ଧନୈରପୟଶୋ ୟଦ୍ୟସ୍ତି କିଂ ମୃତ୍ୟୁନା ॥ 04 ॥

ପିତା ରତ୍ନାକରୋ ୟସ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ୟସ୍ୟ ସହୋଦରା ।
ଶଂଖୋ ଭିକ୍ଷାଟନଂ କୁର୍ୟାନ୍ନ ଦତ୍ତମୁପତିଷ୍ଠତେ ॥ 05 ॥

ଅଶକ୍ତସ୍ତୁ ଭଵେତ୍ସାଧୁ-ର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵା ନିର୍ଧନଃ ।
ଵ୍ୟାଧିତୋ ଦେଵଭକ୍ତଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧା ନାରୀ ପତିଵ୍ରତା ॥ 06 ॥

ନାଽନ୍ନୋଦକସମଂ ଦାନଂ ନ ତିଥିର୍ଦ୍ଵାଦଶୀ ସମା ।
ନ ଗାୟତ୍ର୍ୟାଃ ପରୋ ମଂତ୍ରୋ ନ ମାତୁର୍ଦୈଵତଂ ପରମ୍ ॥ 07 ॥

ତକ୍ଷକସ୍ୟ ଵିଷଂ ଦଂତେ ମକ୍ଷିକାୟାସ୍ତୁ ମସ୍ତକେ ।
ଵୃଶ୍ଚିକସ୍ୟ ଵିଷଂ ପୁଚ୍ଛେ ସର୍ଵାଂଗେ ଦୁର୍ଜନେ ଵିଷମ୍ ॥ 08 ॥

ପତ୍ୟୁରାଜ୍ଞାଂ ଵିନା ନାରୀ ହ୍ୟୁପୋଷ୍ୟ ଵ୍ରତଚାରିଣୀ ।
ଆୟୁଷ୍ୟଂ ହରତେ ଭର୍ତୁଃ ସା ନାରୀ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ 09 ॥

ନ ଦାନୈଃ ଶୁଧ୍ୟତେ ନାରୀ ନୋପଵାସଶତୈରପି ।
ନ ତୀର୍ଥସେଵୟା ତଦ୍ଵଦ୍ଭର୍ତୁଃ ପଦୋଦକୈର୍ୟଥା ॥ 10 ॥

ପାଦଶେଷଂ ପୀତଶେଷଂ ସଂଧ୍ୟାଶେଷଂ ତଥୈଵ ଚ ।
ଶ୍ଵାନମୂତ୍ରସମଂ ତୋୟଂ ପୀତ୍ଵା ଚାଂଦ୍ରାୟଣଂ ଚରେତ୍ ॥ 11 ॥

ଦାନେନ ପାଣିର୍ନ ତୁ କଂକଣେନ
ସ୍ନାନେନ ଶୁଦ୍ଧିର୍ନ ତୁ ଚଂଦନେନ ।
ମାନେନ ତୃପ୍ତିର୍ନ ତୁ ଭୋଜନେନ
ଜ୍ଞାନେନ ମୁକ୍ତିର୍ନ ତୁ ମୁଂଡନେନ ॥ 12 ॥

ନାପିତସ୍ୟ ଗୃହେ କ୍ଷୌରଂ ପାଷାଣେ ଗଂଧଲେପନମ୍ ।
ଆତ୍ମରୂପଂ ଜଲେ ପଶ୍ୟନ୍ ଶକ୍ରସ୍ୟାପି ଶ୍ରିୟଂ ହରେତ୍ ॥ 13 ॥

ସଦ୍ୟଃ ପ୍ରଜ୍ଞାହରା ତୁଂଡୀ ସଦ୍ୟଃ ପ୍ରଜ୍ଞାକରୀ ଵଚା ।
ସଦ୍ୟଃ ଶକ୍ତିହରା ନାରୀ ସଦ୍ୟଃ ଶକ୍ତିକରଂ ପୟଃ ॥ 14 ॥

ପରୋପକରଣଂ ୟେଷାଂ ଜାଗର୍ତି ହୃଦୟେ ସତାମ୍ ।
ନଶ୍ୟଂତି ଵିପଦସ୍ତେଷାଂ ସଂପଦଃ ସ୍ୟୁଃ ପଦେ ପଦେ ॥ 15 ॥

ୟଦି ରାମା ୟଦି ଚ ରମା ୟଦି ତନୟୋ ଵିନୟଗୁଣୋପେତଃ ।
ତନୟେ ତନୟୋତ୍ପତ୍ତିଃ ସୁରଵରନଗରେ କିମାଧିକ୍ୟମ୍ ॥ 16 ॥

ଆହାରନିଦ୍ରାଭୟମୈଥୁନାନି
ସମାନି ଚୈତାନି ନୃଣାଂ ପଶୂନାମ୍ ।
ଜ୍ଞାନଂ ନରାଣାମଧିକୋ ଵିଶେଷୋ
ଜ୍ଞାନେନ ହୀନାଃ ପଶୁଭିଃ ସମାନାଃ ॥ 17 ॥

ଦାନାର୍ଥିନୋ ମଧୁକରା ୟଦି କର୍ଣତାଲୈର୍ଦୂରୀକୃତାଃ
ଦୂରୀକୃତାଃ କରିଵରେଣ ମଦାଂଧବୁଦ୍ଧ୍ୟା ।
ତସ୍ୟୈଵ ଗଂଡୟୁଗ୍ମମଂଡନହାନିରେଷା
ଭୃଂଗାଃ ପୁନର୍ଵିକଚପଦ୍ମଵନେ ଵସଂତି ॥ 18 ॥

ରାଜା ଵେଶ୍ୟା ୟମଶ୍ଚାଗ୍ନିସ୍ତସ୍କରୋ ବାଲୟାଚକୌ ।
ପରଦୁଃଖଂ ନ ଜାନଂତି ଅଷ୍ଟମୋ ଗ୍ରାମକଂଟକଃ ॥ 19 ॥

ଅଧଃ ପଶ୍ୟସି କିଂ ବାଲେ ପତିତଂ ତଵ କିଂ ଭୁଵି ।
ରେ ରେ ମୂର୍ଖ ନ ଜାନାସି ଗତଂ ତାରୁଣ୍ୟମୌକ୍ତିକମ୍ ॥ 20 ॥

ଵ୍ୟାଲାଶ୍ରୟାପି ଵିକଲାପି ସକଂଟକାପି
ଵକ୍ରାପି ପଂକିଲଭଵାପି ଦୁରାସଦାପି ।
ଗଂଧେନ ବଂଧୁରସି କେତକି ସର୍ଵଜଂତା
ରେକୋ ଗୁଣଃ ଖଲୁ ନିହଂତି ସମସ୍ତଦୋଷାନ୍ ॥ 21 ॥