ଭର୍ତୃହରେଃ ଶତକ ତ୍ରିଶତି – ଵୈରାଗ୍ୟ ଶତକମ୍

ଚୂଡୋତ୍ତଂସିତଚଂଦ୍ରଚାରୁକଲିକାଚଂଚଚ୍ଛିଖାଭାସ୍ଵରୋ
ଲୀଲାଦଗ୍ଧଵିଲୋଲକାମଶଲଭଃ ଶ୍ରେୟୋଦଶାଗ୍ରେ ସ୍ଫୁରନ୍ ।
ଅଂତଃସ୍ଫୂର୍ଜଦ୍​ଅପାରମୋହତିମିରପ୍ରାଗ୍ଭାରଂ ଉଚ୍ଚାଟୟନ୍
ଚେତଃସଦ୍ମନି ୟୋଗିନାଂ ଵିଜୟତେ ଜ୍ଞାନପ୍ରଦୀପୋ ହରଃ ॥ 3.1 ॥

ଭ୍ରାଂତଂ ଦେଶଂ ଅନେକଦୁର୍ଗଵିଷମଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ନ କିଂଚିତ୍ଫଲଂ
ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ଜାତିକୁଲାଭିମାନଂ ଉଚିତଂ ସେଵା କୃତା ନିଷ୍ଫଲା ।
ଭୁକ୍ତଂ ମାନଵିଵର୍ଜିତଂ ପରଗୃହେଷ୍ଵାଶଂକୟା କାକଵତ୍
ତୃଷ୍ଣେ ଜୃଂଭସି ପାପକର୍ମପିଶୁନେ ନାଦ୍ୟାପି ସଂତୁଷ୍ୟସି ॥ 3.2 ॥

ଉତ୍ଖାତଂ ନିଧିଶଂକୟା କ୍ଷିତିତଲଂ ଧ୍ମାତା ଗିରେର୍ଧାତଵୋ
ନିସ୍ତୀର୍ଣଃ ସରିତାଂ ପତିର୍ନୃପତୟୋ ୟତ୍ନେନ ସଂତୋଷିତାଃ ।
ମଂତ୍ରାରାଧନତତ୍ପରେଣ ମନସା ନୀତାଃ ଶ୍ମଶାନେ ନିଶାଃ
ପ୍ରାପ୍ତଃ କାଣଵରାଟକୋଽପି ନ ମୟା ତୃଷ୍ଣେ ସକାମା ଭଵ ॥ 3.3 ॥

ଖଲାଲାପାଃ ସୋଢାଃ କଥଂ ଅପି ତଦ୍​ଆରାଧନପରୈର୍ନିଗୃହ୍ୟାଂତର୍
ବାଷ୍ପଂ ହସିତଂ ଅପି ଶୂନ୍ୟେନ ମନସା ।
କୃତୋ ଵିତ୍ତସ୍ତଂଭପ୍ରତିହତଧିୟାଂ ଅଂଜଲିରପି
ତ୍ଵଂ ଆଶେ ମୋଘାଶେ କିମ ଅପରଂ ଅତୋ ନର୍ତୟସି ମାମ୍ ॥ 3.4 ॥

ଅମୀଷାଂ ପ୍ରାଣାନାଂ ତୁଲିତଵିସିନୀପତ୍ରପୟସାଂ
କୃତେ କିଂ ନାସ୍ମାଭିର୍ଵିଗଲିତଵିଵେକୈର୍ଵ୍ୟଵସିତମ୍ ।
ୟଦ୍​ଆଢ୍ୟାନାଂ ଅଗ୍ରେ ଦ୍ରଵିଣମଦନିଃସଂଜ୍ଞମନସାଂ
କୃତଂ ଵୀତଵ୍ରୀଡୈର୍ନିଜଗୁଣକଥାପାତକଂ ଅପି ॥ 3.5 ॥

କ୍ଷାଂତଂ ନ କ୍ଷମୟା ଗୃହୋଚିତସୁଖଂ ତ୍ୟକ୍ତଂ ନ ସଂତୋଷତଃ
ସୋଢୋ ଦୁଃସହଶୀତତାପପଵନକ୍ଲେଶୋ ନ ତପ୍ତଂ ତପଃ ।
ଧ୍ୟାତଂ ଵିତ୍ତଂ ଅହର୍ନିଶଂ ନିତ୍ୟମିତପ୍ରାଣୈର୍ନ ଶଂଭୋଃ ପଦଂ
ତତ୍ତତ୍କର୍ମ କୃତଂ ୟଦେଵ ମୁନିଭିସ୍ତୈସ୍ତୈଃ ଫଲୈର୍ଵଂଚିତାଃ ॥ 3.6 ॥

ଭୋଗା ନ ଭୁକ୍ତା ଵୟଂ ଏଵ ଭୁକ୍ତାସ୍
ତପୋ ନ ତପ୍ତଂ ଵୟଂ ଏଵ ତପ୍ତାଃ ।
କାଲୋ ନ ୟାତୋ ଵୟଂ ଏଵ ୟାତାସ୍ତୃଷ୍ଣା
ନ ଜୀର୍ଣା ଵୟଂ ଏଵ ଜୀର୍ଣାଃ ॥ 3.7 ॥

ବଲିଭିର୍ମୁଖଂ ଆକ୍ରାଂତଂ ପଲିତେନାଂକିତଂ ଶିରଃ ।
ଗାତ୍ରାଣି ଶିଥିଲାୟଂତେ ତୃଷ୍ଣୈକା ତରୁଣାୟତେ ॥ 3.8 ॥

ଵିଵେକଵ୍ୟାକୋଶେ ଵିଦଧତି ସମେ ଶାମ୍ୟତି ତୃଷା
ପରିଷ୍ଵଂଗେ ତୁଂଗେ ପ୍ରସରତିତରାଂ ସା ପରିଣତା ।
ଜରାଜୀର୍ଣୈଶ୍ଵର୍ୟଗ୍ରସନଗହନାକ୍ଷେପକୃପଣସ୍ତୃଷାପାତ୍ରଂ
ୟସ୍ୟାଂ ଭଵତି ମରୁତାଂ ଅପ୍ୟଧିପତିଃ ॥ 3.8.1 ॥

ନିଵୃତ୍ତା ଭୋଗେଚ୍ଛା ପୁରୁଷବହୁମାନୋଽପି ଗଲିତଃ
ସମାନାଃ ସ୍ଵର୍ୟାତାଃ ସପଦି ସୁହୃଦୋ ଜୀଵିତସମାଃ ।
ଶନୈର୍ୟଷ୍ଟ୍ୟୁତ୍ଥାନଂ ଘନତିମିରରୁଦ୍ଧେ ଚ ନୟନେ
ଅହୋ ମୂଢଃ କାୟସ୍ତଦପି ମରଣାପାୟଚକିତଃ ॥ 3.9 ॥

ଆଶା ନାମ ନଦୀ ମନୋରଥଜଲା ତୃଷ୍ଣାତରଂଗାକୁଲା
ରାଗଗ୍ରାହଵତୀ ଵିତର୍କଵିହଗା ଧୈର୍ୟଦ୍ରୁମଧ୍ଵଂସିନୀ ।
ମୋହାଵର୍ତସୁଦୁସ୍ତରାତିଗହନା ପ୍ରୋତ୍ତୁଂଗଚିଂତାତଟୀ
ତସ୍ୟାଃ ପାରଗତା ଵିଶୁଦ୍ଧମନସୋ ନଂଦଂତି ୟୋଗୀଶ୍ଵରାଃ ॥ 3.10 ॥

ନ ସଂସାରୋତ୍ପନ୍ନଂ ଚରିତଂ ଅନୁପଶ୍ୟାମି କୁଶଲଂ
ଵିପାକଃ ପୁଣ୍ୟାନାଂ ଜନୟତି ଭୟଂ ମେ ଵିମୃଶତଃ ।
ମହଦ୍ଭିଃ ପୁଣ୍ୟୌଘୈଶ୍ଚିରପରିଗୃହୀତାଶ୍ଚ ଵିଷୟା
ମହାଂତୋ ଜାୟଂତେ ଵ୍ୟସନଂ ଇଵ ଦାତୁଂ ଵିଷୟିଣାମ୍ ॥ 3.11 ॥

ଅଵଶ୍ୟଂ ୟାତାରଶ୍ଚିରତରଂ ଉଷିତ୍ଵାପି ଵିଷୟା
ଵିୟୋଗେ କୋ ଭେଦସ୍ତ୍ୟଜତି ନ ଜନୋ ୟତ୍ସ୍ଵୟଂ ଅମୂନ୍ ।
ଵ୍ରଜଂତଃ ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ୟାଦତୁଲପରିତାପାୟ ମନସଃ
ସ୍ଵୟଂ ତ୍ୟକ୍ତା ହ୍ୟେତେ ଶମସୁଖଂ ଅନଂତଂ ଵିଦଧତି ॥ 3.12 ॥

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଵିଵେକନିର୍ମଲଧିୟଃ କୁର୍ଵଂତ୍ୟହୋ ଦୁଷ୍କରଂ
ୟନ୍ମୁଂଚଂତ୍ୟୁପଭୋଗଭାଂଜ୍ୟପି ଧନାନ୍ୟେକାଂତତୋ ନିଃସ୍ପୃହାଃ ।
ସଂପ୍ରାପ୍ତାନ୍ନ ପୁରା ନ ସଂପ୍ରତି ନ ଚ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଦୃଢପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍
ଵାଂଛାମାତ୍ରପରିଗ୍ରହାନପି ପରଂ ତ୍ୟକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ତା ଵୟମ୍ ॥ 3.13 ॥

ଧନ୍ୟାନାଂ ଗିରିକଂଦରେଷୁ ଵସତାଂ ଜ୍ୟୋତିଃ ପରଂ ଧ୍ୟାୟତାମାନଂଦାଶ୍ରୁ
ଜଲଂ ପିବଂତି ଶକୁନା ନିଃଶଂକଂ ଅଂକେଶୟାଃ ।
ଅସ୍ମାକଂ ତୁ ମନୋରଥୋପରଚିତପ୍ରାସାଦଵାପୀତଟକ୍ରୀଡା
କାନନକେଲିକୌତୁକଜୁଷାଂ ଆୟୁଃ ପରଂ କ୍ଷୀୟତେ ॥ 3.14 ॥

ଭିକ୍ଷାଶନଂ ତଦପି ନୀରସଂ ଏକଵାରଂ
ଶୟ୍ୟା ଚ ଭୂଃ ପରିଜନୋ ନିଜଦେହମାତ୍ରମ୍ ।
ଵସ୍ତ୍ରଂ ଵିଶୀର୍ଣଶତଖଂଡମୟୀ ଚ କଂଥା
ହା ହା ତଥାପି ଵିଷୟା ନ ପରିତ୍ୟଜଂତି ॥ 3.15 ॥

ସ୍ତନୌ ମାଂସଗ୍ରଂଥୀ କନକକଲଶାଵିତ୍ୟୁପମିତୌ
ମୁଖଂ ଶ୍ଲେଷ୍ମାଗାରଂ ତଦପି ଚ ଶଶାଂକେନ ତୁଲିତମ୍ ।
ସ୍ରଵନ୍ମୂତ୍ରକ୍ଲିନ୍ନଂ କରିଵରଶିରସ୍ପର୍ଧି ଜଘନଂ
ମୁହୁର୍ନିଂଦ୍ୟଂ ରୂପଂ କଵିଜନଵିଶେଷୈର୍ଗୁରୁକୃତମ୍ ॥ 3.16 ॥

ଏକୋ ରାଗିଷୁ ରାଜତେ ପ୍ରିୟତମାଦେହାର୍ଧହାରୀ ହରୋ
ନୀରାଗେଷୁ ଜନୋ ଵିମୁକ୍ତଲଲନାସଂଗୋ ନ ୟସ୍ମାତ୍ପରଃ ।
ଦୁର୍ଵାରସ୍ମରବାଣପନ୍ନଗଵିଷଵ୍ୟାଵିଦ୍ଧମୁଗ୍ଧୋ ଜନଃ
ଶେଷଃ କାମଵିଡଂବିତାନ୍ନ ଵିଷୟାନ୍ଭୋକ୍ତୁଂ ନ ମୋକ୍ତୁଂ କ୍ଷମଃ ॥ 3.17 ॥

ଅଜାନଂଦାହାତ୍ମ୍ୟଂ ପତତୁ ଶଲଭସ୍ତୀଵ୍ରଦହନେ
ସ ମୀନୋଽପ୍ୟଜ୍ଞାନାଦ୍ବଡିଶୟୁତଂ ଅଶ୍ନାତୁ ପିଶିତମ୍ ।
ଵିଜାନଂତୋଽପ୍ୟେତେ ଵୟଂ ଇହ ଵିପଜ୍ଜାଲଜଟିଲାନ୍
ନ ମୁଂଚାମଃ କାମାନ୍ ଅହହ ଗହନୋ ମୋହମହିମା ॥ 3.18 ॥

ତୃଷା ଶୁଷ୍ୟତ୍ୟାସ୍ୟେ ପିବତି ସଲିଲଂ ଶୀତମଧୁରଂ
କ୍ଷୁଧାର୍ତଃ ଶାଲ୍ୟନ୍ନଂ କଵଲୟତି ମାଂସାଦିକଲିତମ୍ ।
ପ୍ରଦୀପ୍ତେ କାମାଗ୍ନୌ ସୁଦୃଢତରଂ ଆଲିଂଗତି ଵଧୂଂ
ପ୍ରତୀକାରଂ ଵ୍ୟାଧେଃ ସୁଖଂ ଇତି ଵିପର୍ୟସ୍ୟତି ଜନଃ ॥ 3.19 ॥

ତୁଂଗଂ ଵେଶ୍ମ ସୁତାଃ ସତାଂ ଅଭିମତାଃ ସଂଖ୍ୟାତିଗାଃ ସଂପଦଃ
କଲ୍ୟାଣୀ ଦୟିତା ଵୟଶ୍ଚ ନଵଂ ଇତ୍ୟଜ୍ଞାନମୂଢୋ ଜନଃ ।
ମତ୍ଵା ଵିଶ୍ଵଂ ଅନଶ୍ଵରଂ ନିଵିଶତେ ସଂସାରକାରାଗୃହେ
ସଂଦୃଶ୍ୟ କ୍ଷଣଭଂଗୁରଂ ତଦଖିଲଂ ଧନ୍ୟସ୍ତୁ ସନ୍ନ୍ୟସ୍ୟତି ॥ 3.20 ॥

ଦୀନା ଦୀନମୁଖୈଃ ସଦୈଵ ଶିଶୁକୈରାକୃଷ୍ଟଜୀର୍ଣାଂବରା
କ୍ରୋଶଦ୍ଭିଃ କ୍ଷୁଧିତୈର୍ନିରନ୍ନଵିଧୁରା ଦୃଶ୍ୟା ନ ଚେଦ୍ଗେହିନୀ ।
ୟାଚ୍ଞାଭଂଗଭୟେନ ଗଦ୍ଗଦଗଲତ୍ରୁଟ୍ୟଦ୍ଵିଲୀନାକ୍ଷରଂ
କୋ ଦେହୀତି ଵଦେତ୍ସ୍ଵଦଗ୍ଧଜଠରସ୍ୟାର୍ଥେ ମନସ୍ଵୀ ପୁମାନ୍ ॥ 3.21 ॥

ଅଭିମତମହାମାନଗ୍ରଂଥିପ୍ରଭେଦପଟୀୟସୀ
ଗୁରୁତରଗୁଣଗ୍ରାମାଂଭୋଜସ୍ଫୁଟୋଜ୍ଜ୍ଵଲଚଂଦ୍ରିକା ।
ଵିପୁଲଵିଲସଲ୍ଲଜ୍ଜାଵଲ୍ଲୀଵିତାନକୁଠାରିକା
ଜଠରପିଠରୀ ଦୁଷ୍ପୂରେୟଂ କରୋତି ଵିଡଂବନମ୍ ॥ 3.22 ॥

ପୁଣ୍ୟେ ଗ୍ରାମେ ଵନେ ଵା ମହତି ସିତପଟଚ୍ଛନ୍ନପାଲୀ କପାଲିଂ
ହ୍ୟାଦାୟ ନ୍ୟାୟଗର୍ଭଦ୍ଵିଜହୁତହୁତଭୁଗ୍ଧୂମଧୂମ୍ରୋପକଂଠେ ।
ଦ୍ଵାରଂ ଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଵରଂ ଉଦରଦରୀପୂରଣାୟ କ୍ଷୁଧାର୍ତୋ
ମାନୀ ପ୍ରାଣୈଃ ସନାଥୋ ନ ପୁନରନୁଦିନଂ ତୁଲ୍ୟକୁଲ୍ୟେଷୁ ଦୀନଃ ॥ 3.23 ॥

ଗଂଗାତରଂଗକଣଶୀକରଶୀତଲାନି
ଵିଦ୍ୟାଧରାଧ୍ୟୁଷିତଚାରୁଶିଲାତଲାନି ।
ସ୍ଥାନାନି କିଂ ହିମଵତଃ ପ୍ରଲୟଂ ଗତାନି
ୟତ୍ସାଵମାନପରପିଂଡରତା ମନୁଷ୍ୟାଃ ॥ 3.24 ॥

କିଂ କଂଦାଃ କଂଦରେଭ୍ୟଃ ପ୍ରଲୟଂ ଉପଗତା ନିର୍ଝରା ଵା ଗିରିଭ୍ୟଃ
ପ୍ରଧ୍ଵସ୍ତା ଵା ତରୁଭ୍ୟଃ ସରସଫଲଭୃତୋ ଵଲ୍କଲିନ୍ୟଶ୍ଚ ଶାଖାଃ ।
ଵୀକ୍ଷ୍ୟଂତେ ୟନ୍ମୁଖାନି ପ୍ରସଭଂ ଅପଗତପ୍ରଶ୍ରୟାଣାଂ ଖଲାନାଂ
ଦୁଃଖାପ୍ତସ୍ଵଲ୍ପଵିତ୍ତସ୍ମୟପଵନଵଶାନ୍ନର୍ତିତଭ୍ରୂଲତାନି ॥ 3.25 ॥

ପୁଣ୍ୟୈର୍ମୂଲଫଲୈସ୍ତଥା ପ୍ରଣୟିନୀଂ ଵୃତ୍ତିଂ କୁରୁଷ୍ଵାଧୁନା
ଭୂଶୟ୍ୟାଂ ନଵପଲ୍ଲଵୈରକୃପଣୈରୁତ୍ତିଷ୍ଠ ୟାଵୋ ଵନମ୍ ।
କ୍ଷୁଦ୍ରାଣାଂ ଅଵିଵେକମୂଢମନସାଂ ୟତ୍ରେଶ୍ଵରାଣାଂ ସଦା
ଵିତ୍ତଵ୍ୟାଧିଵିକାରଵିହ୍ଵଲଗିରାଂ ନାମାପି ନ ଶ୍ରୂୟତେ ॥ 3.26 ॥

ଫଲଂ ସ୍ଵେଚ୍ଛାଲଭ୍ୟଂ ପ୍ରତିଵନଂ ଅଖେଦଂ କ୍ଷିତିରୁହାଂ
ପୟଃ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଶିଶିରମଧୁରଂ ପୁଣ୍ୟସରିତାମ୍ ।
ମୃଦୁସ୍ପର୍ଶା ଶୟ୍ୟା ସୁଲଲିତଲତାପଲ୍ଲଵମୟୀ
ସହଂତେ ସଂତାପଂ ତଦପି ଧନିନାଂ ଦ୍ଵାରି କୃପଣାଃ ॥ 3.27 ॥

ୟେ ଵର୍ତଂତେ ଧନପତିପୁରଃ ପ୍ରାର୍ଥନାଦୁଃଖଭାଜୋ
ୟେ ଚାଲ୍ପତ୍ଵଂ ଦଧତି ଵିଷୟାକ୍ଷେପପର୍ୟାପ୍ତବୁଦ୍ଧେଃ ।
ତେଷାଂ ଅଂତଃସ୍ଫୁରିତହସିତଂ ଵାସରାଣି ସ୍ମରେୟଂ
ଧ୍ୟାନଚ୍ଛେଦେ ଶିଖରିକୁହରଗ୍ରାଵଶୟ୍ୟାନିଷଣ୍ଣଃ ॥ 3.28 ॥

ୟେ ସଂତୋଷନିରଂତରପ୍ରମୁଦିତାସ୍ତେଷାଂ ନ ଭିନ୍ନା ମୁଦୋ
ୟେ ତ୍ଵନ୍ୟେ ଧନଲୁବ୍ଧସଂକୁଲଧିୟସ୍ତେଷାଂ ନ ତୃଷ୍ଣାହତା ।
ଇତ୍ଥଂ କସ୍ୟ କୃତେ କୁତଃ ସ ଵିଧିନା କୀଦୃକ୍ପଦଂ ସଂପଦାଂ [କୃତଃ]
ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ୟେଵ ସମାପ୍ତହେମମହିମା ମେରୁର୍ନ ମେ ରୋଚତେ ॥ 3.29 ॥

ଭିକ୍ଷାହାରଂ ଅଦୈନ୍ୟଂ ଅପ୍ରତିସୁଖଂ ଭୀତିଚ୍ଛିଦଂ ସର୍ଵତୋ
ଦୁର୍ମାତ୍ସର୍ୟମଦାଭିମାନମଥନଂ ଦୁଃଖୌଘଵିଧ୍ଵଂସନମ୍ ।
ସର୍ଵତ୍ରାନ୍ଵହଂ ଅପ୍ରୟତ୍ନସୁଲଭଂ ସାଧୁପ୍ରିୟଂ ପାଵନଂ
ଶଂଭୋଃ ସତ୍ରଂ ଅଵାର୍ୟଂ ଅକ୍ଷୟନିଧିଂ ଶଂସଂତି ୟୋଗୀଶ୍ଵରାଃ ॥ 3.30 ॥

ଭୋଗେ ରୋଗଭୟଂ କୁଲେ ଚ୍ୟୁତିଭୟଂ ଵିତ୍ତେ ନୃପାଲାଦ୍ଭୟଂ
ମାନେ ଦୈନ୍ୟଭୟଂ ବଲେ ରିପୁଭୟଂ ରୂପେ ଜରାୟା ଭୟମ୍ ।
ଶାସ୍ତ୍ରେ ଵାଦିଭୟଂ ଗୁଣେ ଖଲଭୟଂ କାୟେ କୃତାଂତାଦ୍ଭୟଂ
ସର୍ଵଂ ଵସ୍ତୁ ଭୟାନ୍ଵିତଂ ଭୁଵି ନୃଣାଂ ଵୈରାଗ୍ୟମେଵାଭୟମ୍ ॥ 3.31 ॥

ଆକ୍ରାଂତଂ ମରଣେନ ଜନ୍ମ ଜରସା ଚାତ୍ୟୁଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ୟୌଵନଂ
ସଂତୋଷୋ ଧନଲିପ୍ସୟା ଶମସୁଖଂ ପ୍ରୌଢାଂଗନାଵିଭ୍ରମୈଃ ।
ଲୋକୈର୍ମତ୍ସରିଭିର୍ଗୁଣା ଵନଭୁଵୋ ଵ୍ୟାଲୈର୍ନୃପା ଦୁର୍ଜନୈର୍
ଅସ୍ଥୈର୍ୟେଣ ଵିଭୂତୟୋଽପ୍ୟପହତା ଗ୍ରସ୍ତଂ ନ କିଂ କେନ ଵା ॥ 3.32 ॥

ଆଧିଵ୍ୟାଧିଶତୈର୍ଜନସ୍ୟ ଵିଵିଧୈରାରୋଗ୍ୟଂ ଉନ୍ମୂଲ୍ୟତେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ୟତ୍ର ପତଂତି ତତ୍ର ଵିଵୃତଦ୍ଵାରା ଇଵ ଵ୍ୟାପଦଃ ।
ଜାତଂ ଜାତଂ ଅଵଶ୍ୟଂ ଆଶୁ ଵିଵଶଂ ମୃତ୍ୟୁଃ କରୋତ୍ୟାତ୍ମସାତ୍
ତତ୍କିଂ ତେନ ନିରଂକୁଶେନ ଵିଧିନା ୟନ୍ନିର୍ମିତଂ ସୁସ୍ଥିରମ୍ ॥ 3.33 ॥

ଭୋଗାସ୍ତୁଂଗତରଂଗଭଂଗତରଲାଃ ପ୍ରାଣାଃ କ୍ଷଣଧ୍ଵଂସିନଃ
ସ୍ତୋକାନ୍ୟେଵ ଦିନାନି ୟୌଵନସୁଖଂ ସ୍ଫୂର୍ତିଃ ପ୍ରିୟାସୁ ସ୍ଥିତା ।
ତତ୍ସଂସାରଂ ଅସାରଂ ଏଵ ନିଖିଲଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବୁଧା ବୋଧକା
ଲୋକାନୁଗ୍ରହପେଶଲେନ ମନସା ୟତ୍ନଃ ସମାଧୀୟତାମ୍ ॥ 3.34 ॥

ଭୋଗା ମେଘଵିତାନମଧ୍ୟଵିଲସତ୍ସୌଦାମିନୀଚଂଚଲା
ଆୟୁର୍ଵାୟୁଵିଘଟ୍ଟିତାବ୍ଜପଟଲୀଲୀନାଂବୁଵଦ୍ଭଂଗୁରମ୍ ।
ଲୀଲା ୟୌଵନଲାଲସାସ୍ତନୁଭୃତାଂ ଇତ୍ୟାକଲୟ୍ୟ ଦ୍ରୁତଂ
ୟୋଗେ ଧୈର୍ୟସମାଧିସିଦ୍ଧିସୁଲଭେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଵିଦଧ୍ଵଂ ବୁଧାଃ ॥ 3.35 ॥

ଆୟୁଃ କଲ୍ଲୋଲଲୋଲଂ କତିପୟଦିଵସସ୍ଥାୟିନୀ ୟୌଵନଶ୍ରୀଃ
ଅର୍ଥାଃ ସଂକଲ୍ପକଲ୍ପା ଘନସମୟତଡିଦ୍ଵିଭ୍ରମା ଭୋଗପୂଗାଃ ।
କଂଠାଶ୍ଲେଷୋପଗୂଢଂ ତଦପି ଚ ନ ଚିରଂ ୟତ୍ପ୍ରିୟାଭିଃ ପ୍ରଣୀତଂ
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟାସକ୍ତଚିତ୍ତା ଭଵତ ଭଵଭୟାଂଭୋଧିପାରଂ ତରୀତୁମ୍ ॥ 3.36 ॥

କୃଚ୍ଛ୍ରେଣାମେଧ୍ୟମଧ୍ୟେ ନିୟମିତତନୁଭିଃ ସ୍ଥୀୟତେ ଗର୍ଭଵାସେ
କାଂତାଵିଶ୍ଲେଷଦୁଃଖଵ୍ୟତିକରଵିଷମୋ ୟୌଵନେ ଚୋପଭୋଗଃ ।
ଵାମାକ୍ଷୀଣାଂ ଅଵଜ୍ଞାଵିହସିତଵସତିର୍ଵୃଦ୍ଧଭାଵୋଽପ୍ୟସାଧୁଃ
ସଂସାରେ ରେ ମନୁଷ୍ୟା ଵଦତ ୟଦି ସୁଖଂ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଅପ୍ୟସ୍ତି କିଂଚିତ୍ ॥ 3.37 ॥

ଵ୍ୟାଘ୍ରୀଵ ତିଷ୍ଠତି ଜରା ପରିତର୍ଜୟଂତୀ
ରୋଗାଶ୍ଚ ଶତ୍ରଵ ଇଵ ପ୍ରହରଂତି ଦେହମ୍ ।
ଆୟୁଃ ପରିସ୍ରଵତି ଭିନ୍ନଘଟାଦିଵାଂଭୋ
ଲୋକସ୍ତଥାପ୍ୟହିତଂ ଆଚରତୀତି ଚିତ୍ରମ୍ ॥ 3.38 ॥

ଭୋଗା ଭଂଗୁରଵୃତ୍ତୟୋ ବହୁଵିଧାସ୍ତୈରେଵ ଚାୟଂ ଭଵସ୍ତତ୍
କସ୍ୟେହ କୃତେ ପରିଭ୍ରମତ ରେ ଲୋକାଃ କୃତଂ ଚେଷ୍ଟିତୈଃ ।
ଆଶାପାଶଶତୋପଶାଂତିଵିଶଦଂ ଚେତଃସମାଧୀୟତାଂ
କାମୋତ୍ପତ୍ତିଵଶାତ୍ସ୍ଵଧାମନି ୟଦି ଶ୍ରଦ୍ଧେୟଂ ଅସ୍ମଦ୍ଵଚଃ ॥ 3.39 ॥

ସଖେ ଧନ୍ୟାଃ କେଚିତ୍ତ୍ରୁଟିତଭଵବଂଧଵ୍ୟତିକରା
ଵନାଂତେ ଚିତ୍ତାଂତର୍ଵିଷମଵିଷୟାଶୀଵିଷଗତାଃ ।
ଶରଚ୍ଚଂଦ୍ରଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାଧଵଲଗଗନାଭୋଗସୁଭଗାଂ
ନୟଂତେ ୟେ ରାତ୍ରିଂ ସୁକୃତଚୟଚିଂତୈକଶରଣାଃ ॥ 3.39.1 ॥

ବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରାଦିମରୁଦ୍ଗଣାଂସ୍ତୃଣକଣାନ୍ୟତ୍ର ସ୍ଥିତୋ ମନ୍ୟତେ
ୟତ୍ସ୍ଵାଦାଦ୍ଵିରସା ଭଵଂତି ଵିଭଵାସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରାଜ୍ୟାଦୟଃ ।
ଭୋଗଃ କୋଽପି ସ ଏଵ ଏକଃ ପରମୋ ନିତ୍ୟୋଦିତୋ ଜୃଂଭତେ
ଭୋଃ ସାଧୋ କ୍ଷଣଭଂଗୁରେ ତଦିତରେ ଭୋଗେ ରତିଂ ମା କୃଥାଃ ॥ 3.40 ॥

ସା ରମ୍ୟା ନଗରୀ ମହାନ୍ସ ନୃପତିଃ ସାମଂତଚକ୍ରଂ ଚ ତତ୍
ପାର୍ଶ୍ଵେ ତସ୍ୟ ଚ ସା ଵିଦଗ୍ଧପରିଷତ୍ତାଶ୍ଚଂଦ୍ରବିଂବାନନାଃ ।
ଉଦ୍ଵୃତ୍ତଃ ସ ରାଜପୁତ୍ରନିଵହସ୍ତେ ଵଂଦିନସ୍ତାଃ କଥାଃ
ସର୍ଵଂ ୟସ୍ୟ ଵଶାଦଗାତ୍ସ୍ମୃତିପଥଂ କାଲାୟ ତସ୍ମୈ ନମଃ ॥ 3.41 ॥

ୟତ୍ରାନେକଃ କ୍ଵଚିଦପି ଗୃହେ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତ୍ୟଥୈକୋ
ୟତ୍ରାପ୍ୟେକସ୍ତଦନୁ ବହଵସ୍ତତ୍ର ନୈକୋଽପି ଚାଂତେ ।
ଇତ୍ଥଂ ନେୟୌ ରଜନିଦିଵସୌ ଲୋଲୟଂଦ୍ଵାଵିଵାକ୍ଷୌ
କାଲଃ କଲ୍ୟୋ ଭୁଵନଫଲକେ କ୍ରୀଡତି ପ୍ରାଣିଶାରୈଃ ॥ 3.42 ॥

ଆଦିତ୍ୟସ୍ୟ ଗତାଗତୈରହରହଃ ସଂକ୍ଷୀୟତେ ଜୀଵିତଂ
ଵ୍ୟାପାରୈର୍ବହୁକାର୍ୟଭାରଗୁରୁଭିଃ କାଲୋଽପି ନ ଜ୍ଞାୟତେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନ୍ମଜରାଵିପତ୍ତିମରଣଂ ତ୍ରାସଶ୍ଚ ନୋତ୍ପଦ୍ୟତେ
ପୀତ୍ଵା ମୋହମୟୀଂ ପ୍ରମାଦମଦିରାଂ ଉନ୍ମତ୍ତଭୂତଂ ଜଗତ୍ ॥ 3.43 ॥

ରାତ୍ରିଃ ସୈଵ ପୁନଃ ସ ଏଵ ଦିଵସୋ ମତ୍ଵା ମୁଧା ଜଂତଵୋ
ଧାଵଂତ୍ୟୁଦ୍ୟମିନସ୍ତଥୈଵ ନିଭୃତପ୍ରାରବ୍ଧତତ୍ତତ୍କ୍ରିୟାଃ ।
ଵ୍ୟାପାରୈଃ ପୁନର୍​ଉକ୍ତଭୂତଵିଷୟୈରିତ୍ଥଂ ଵିଧେନାମୁନା
ସଂସାରେଣ କଦର୍ଥିତା ଵୟଂ ଅହୋ ମୋହାନ୍ନ ଲଜ୍ଜାମହେ ॥ 3.44 ॥

ନ ଧ୍ୟାତଂ ପଦଂ ଈଶ୍ଵରସ୍ୟ ଵିଧିଵତ୍ସଂସାରଵିଚ୍ଛିତ୍ତୟେ
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରକପାଟପାଟନପଟୁର୍ଧର୍ମୋଽପି ନୋପାର୍ଜିତଃ ।
ନାରୀପୀନପୟୋଧରୋରୁୟୁଗଲଂ ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ନାଲିଂଗିତଂ
ମାତୁଃ କେଵଲଂ ଏଵ ୟୌଵନଵନଚ୍ଛେଦେ କୁଠାରା ଵୟମ୍ ॥ 3.45 ॥

ନାଭ୍ୟସ୍ତା ପ୍ରତିଵାଦିଵୃଂଦଦମନୀ ଵିଦ୍ୟା ଵିନୀତୋଚିତା
ଖଡ୍ଗାଗ୍ରୈଃ କରିକୁଂଭପୀଠଦଲନୈର୍ନାକଂ ନ ନୀତଂ ୟଶଃ ।
କାଂତାକୋମଲପଲ୍ଲଵାଧରରସଃ ପୀତୋ ନ ଚଂଦ୍ରୋଦୟେ
ତାରୁଣ୍ୟଂ ଗତଂ ଏଵ ନିଷ୍ଫଲଂ ଅହୋ ଶୂନ୍ୟାଲୟେ ଦୀପଵତ୍ ॥ 3.46 ॥

ଵିଦ୍ୟା ନାଧିଗତା କଲଂକରହିତା ଵିତ୍ତଂ ଚ ନୋପାର୍ଜିତଂ
ଶୁଶ୍ରୂଷାପି ସମାହିତେନ ମନସା ପିତ୍ରୋର୍ନ ସଂପାଦିତା ।
ଆଲୋଲାୟତଲୋଚନାଃ ପ୍ରିୟତମାଃ ସ୍ଵପ୍ନେଽପି ନାଲିଂଗିତାଃ
କାଲୋଽୟଂ ପରପିଂଡଲୋଲୁପତୟା କାକୈରିଵ ପ୍ରେର୍ୟତେ ॥ 3.47 ॥

ଵୟଂ ୟେଭ୍ୟୋ ଜାତାଶ୍ଚିରପରିଗତା ଏଵ ଖଲୁ ତେ
ସମଂ ୟୈଃ ସଂଵୃଦ୍ଧାଃ ସ୍ମୃତିଵିଷୟତାଂ ତେଽପି ଗମିତାଃ ।
ଇଦାନୀଂ ଏତେ ସ୍ମଃ ପ୍ରତିଦିଵସଂ ଆସନ୍ନପତନା
ଗତାସ୍ତୁଲ୍ୟାଵସ୍ଥାଂ ସିକତିଲନଦୀତୀରତରୁଭିଃ ॥ 3.48 ॥

ଆୟୁର୍ଵର୍ଷଶତଂ ନୃଣାଂ ପରିମିତଂ ରାତ୍ରୌ ତଦ୍​ଅର୍ଧଂ ଗତଂ
ତସ୍ୟାର୍ଧସ୍ୟ ପରସ୍ୟ ଚାର୍ଧଂ ଅପରଂ ବାଲତ୍ଵଵୃଦ୍ଧତ୍ଵୟୋଃ ।
ଶେଷଂ ଵ୍ୟାଧିଵିୟୋଗଦୁଃଖସହିତଂ ସେଵାଦିଭିର୍ନୀୟତେ
ଜୀଵେ ଵାରିତରଂଗଚଂଚଲତରେ ସୌଖ୍ୟଂ କୁତଃ ପ୍ରାଣିନାମ୍ ॥ 3.49 ॥

କ୍ଷଣଂ ବାଲୋ ଭୂତ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ଅପି ୟୁଵା କାମରସିକଃ
କ୍ଷଣଂ ଵିତ୍ତୈର୍ହୀନଃ କ୍ଷଣଂ ଅପି ଚ ସଂପୂର୍ଣଵିଭଵଃ ।
ଜରାଜୀର୍ଣୈରଂଗୈର୍ନଟ ଇଵ ଵଲୀମଂଡିତତନୂର୍
ନରଃ ସଂସାରାଂତେ ଵିଶତି ୟମଧାନୀୟଵନିକାମ୍ ॥ 3.50 ॥

ତ୍ଵଂ ରାଜା ଵୟଂ ଅପ୍ୟୁପାସିତଗୁରୁପ୍ରଜ୍ଞାଭିମାନୋନ୍ନତାଃ
ଖ୍ୟାତସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଭଵୈର୍ୟଶାଂସି କଵୟୋ ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରତନ୍ଵଂତି ନଃ ।
ଇତ୍ଥଂ ମାନଧନାତିଦୂରଂ ଉଭୟୋରପ୍ୟାଵୟୋରଂତରଂ
ୟଦ୍ୟସ୍ମାସୁ ପରାଙ୍ମୁଖୋଽସି ଵୟଂ ଅପ୍ୟେକାଂତତୋ ନିଃସ୍ପୃହାଃ ॥ 3.51 ॥

ଅର୍ଥାନାଂ ଈଶିଷେ ତ୍ଵଂ ଵୟଂ ଅପି ଚ ଗିରାଂ ଈଶ୍ମହେ ୟାଵଦର୍ଥଂ
ଶୂରସ୍ତ୍ଵଂ ଵାଦିଦର୍ପଵ୍ୟୁପଶମନଵିଧାଵକ୍ଷୟଂ ପାଟଵଂ ନଃ ।
ସେଵଂତେ ତ୍ଵାଂ ଧନାଢ୍ୟା ମତିମଲହତୟେ ମାଂ ଅପି ଶ୍ରୋତୁକାମାଃ ।
ମୟ୍ୟପ୍ୟାସ୍ଥା ନ ତେ ଚେତ୍ତ୍ଵୟି ମମ ନିତରାଂ ଏଵ ରାଜନ୍ନନାସ୍ଥା ॥ 3.52 ॥

ଵୟଂ ଇହ ପରିତୁଷ୍ଟା ଵଲ୍କଲୈସ୍ତ୍ଵଂ ଦୁକୂଲୈଃ
ସମ ଇହ ପରିତୋଷୋ ନିର୍ଵିଶେଷୋ ଵିଶେଷଃ ।
ସ ତୁ ଭଵତୁ ଦରିଦ୍ରୋ ୟସ୍ୟ ତୃଷ୍ଣା ଵିଶାଲା
ମନସି ଚ ପରିତୁଷ୍ଟେ କୋଽର୍ଥଵାନ୍କୋ ଦରିଦ୍ରଃ ॥ 3.53 ॥

ଫଲଂ ଅଲଂ ଅଶନାୟ ସ୍ଵାଦୁ ପାନାୟ ତୋୟଂ
କ୍ଷିତିରପି ଶୟନାର୍ଥଂ ଵାସସେ ଵଲ୍କଲଂ ଚ ।
ନଵଧନମଧୁପାନଭ୍ରାଂତସର୍ଵେଂଦ୍ରିୟାଣାଂ
ଅଵିନୟଂ ଅନୁମଂତୁଂ ନୋତ୍ସହେ ଦୁର୍ଜନାନାମ୍ ॥ 3.54 ॥

ଅଶ୍ନୀମହି ଵୟଂ ଭିକ୍ଷାଂ ଆଶାଵାସୋ ଵସୀମହି ।
ଶୟୀମହି ମହୀପୃଷ୍ଠେ କୁର୍ଵୀମହି କିଂ ଈଶ୍ଵରୈଃ ॥ 3.55 ॥

ନ ନଟା ନା ଵିଟା ନ ଗାୟକା ନ ଚ ସଭ୍ୟେତରଵାଦଚୁଂଚଵଃ ।
ନୃପଂ ଈକ୍ଷିତୁଂ ଅତ୍ର କେ ଵୟଂ ସ୍ତନଭାରାନମିତା ନ ୟୋଷିତଃ ॥ 3.56 ॥

ଵିପୁଲହୃଦୟୈରୀଶୈରେତଜ୍ଜଗଜ୍ଜନିତଂ ପୁରା
ଵିଧୃତଂ ଅପରୈର୍ଦତ୍ତଂ ଚାନ୍ୟୈର୍ଵିଜିତ୍ୟ ତୃଣଂ ୟଥା ।
ଇହ ହି ଭୁଵନାନ୍ୟନ୍ୟୈର୍ଧୀରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ଭୁଂଜତେ
କତିପୟପୁରସ୍ଵାମ୍ୟେ ପୁଂସାଂ କ ଏଷ ମଦଜ୍ଵରଃ ॥ 3.57 ॥

ଅଭୁକ୍ତାୟାଂ ୟସ୍ୟାଂ କ୍ଷଣଂ ଅପି ନ ୟାତଂ ନୃପଶତୈର୍
ଭୁଵସ୍ତସ୍ୟା ଲାଭେ କ ଇଵ ବହୁମାନଃ କ୍ଷିତିଭୃତାମ୍ ।
ତଦ୍​ଅଂଶସ୍ୟାପ୍ୟଂଶେ ତଦ୍​ଅଵୟଵଲେଶେଽପି ପତୟୋ
ଵିଷାଦେ କର୍ତଵ୍ୟେ ଵିଦଧତି ଜଡାଃ ପ୍ରତ୍ୟୁତ ମୁଦମ୍ ॥ 3.58 ॥

ମୃତ୍ପିଂଡୋ ଜଲରେଖୟା ଵଲୟିତଃ ସର୍ଵୋଽପ୍ୟୟଂ ନନ୍ଵଣୁଃ
ସ୍ଵାଂଶୀକୃତ୍ୟ ସ ଏଵ ସଂଗରଶତୈ ରାଜ୍ଞାଂ ଗଣା ଭୁଂଜତେ । [ତମେଵ]
ୟେ ଦଦ୍ୟୁର୍ଦଦତୋଽଥଵା କିଂ ଅପରଂ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଦରିଦ୍ରା ଭୃଶଂ
ଧିଗ୍ଧିକ୍ତାନ୍ପୁରୁଷାଧମାଂଧନକଣାନ୍ଵାଂଛଂତି ତେଭ୍ୟୋଽପି ୟେ ॥ 3.59 ॥

ସ ଜାତଃ କୋଽପ୍ୟାସୀନ୍ମଦନରିପୁଣା ମୂର୍ଧ୍ନି ଧଵଲଂ
କପାଲଂ ୟସ୍ୟୋଚ୍ଚୈର୍ଵିନିହିତଂ ଅଲଂକାରଵିଧୟେ ।
ନୃଭିଃ ପ୍ରାଣତ୍ରାଣପ୍ରଵଣମତିଭିଃ କୈଶ୍ଚିଦଧୁନା
ନମଦ୍ଭିଃ କଃ ପୁଂସାଂ ଅୟଂ ଅତୁଲଦର୍ପଜ୍ଵରଭରଃ ॥ 3.60 ॥

ପରେଷାଂ ଚେତାଂସି ପ୍ରତିଦିଵସଂ ଆରାଧ୍ୟ ବହୁଧା
ପ୍ରସାଦଂ କିଂ ନେତୁଂ ଵିଶସି ହୃଦୟ କ୍ଲେଶକଲିତମ୍ ।
ପ୍ରସନ୍ନେ ତ୍ଵୟ୍ୟଂତଃସ୍ଵୟମୁଦିତଚିଂତାମଣିଗଣୋ
ଵିଵିକ୍ତଃ ସଂକଲ୍ପଃ କିଂ ଅଭିଲଷିତଂ ପୁଷ୍ୟତି ନ ତେ ॥ 3.61 ॥

ସତ୍ୟାଂ ଏଵ ତ୍ରିଲୋକୀସରିତି ହରଶିରଶ୍ଚୁଂବିନୀଵଚ୍ଛଟାୟାଂ
ସଦ୍ଵୃତ୍ତିଂ କଲ୍ପୟଂତ୍ୟାଂ ଵଟଵିଟପଭଵୈର୍ଵଲ୍କଲୈଃ ସତ୍ଫଲୈଶ୍ଚ ।
କୋଽୟଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵିପତ୍ତିଜ୍ଵରଜନିତରୁଜାତୀଵଦୁଃଖାସିକାନାଂ
ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵୀକ୍ଷେତ ଦୁଃସ୍ଥେ ୟଦି ହି ନ ଵିଭୃୟାତ୍ସ୍ଵେ କୁଟୁଂବେଽନୁକଂପାମ୍ ॥ 3.61.1 ॥

ପରିଭ୍ରମସି କିଂ ମୁଧା କ୍ଵଚନ ଚିତ୍ତ ଵିଶ୍ରାମ୍ୟତାଂ
ସ୍ଵୟଂ ଭଵତି ୟଦ୍ୟଥା ଭଵତି ତତ୍ତଥା ନାନ୍ୟଥା ।
ଅତୀତଂ ଅନନୁସ୍ମରନ୍ନପି ଚ ଭାଵ୍ୟସଂକଲ୍ପୟନ୍ନତର୍କିତ
ସମାଗମାନନୁଭଵାମି ଭୋଗାନହମ୍ ॥ 3.62 ॥

ଏତସ୍ମାଦ୍ଵିରମେଂଦ୍ରିୟାର୍ଥଗହନାଦାୟାସକାଦାଶ୍ରୟଶ୍ରେୟୋ
ମାର୍ଗଂ ଅଶେଷଦୁଃଖଶମନଵ୍ୟାପାରଦକ୍ଷଂ କ୍ଷଣାତ୍ ।
ସ୍ଵାତ୍ମୀଭାଵଂ ଉପୈହି ସଂତ୍ୟଜ ନିଜାଂ କଲ୍ଲୋଲଲୋଲାଂ ଗତିଂ
ମା ଭୂୟୋ ଭଜ ଭଂଗୁରାଂ ଭଵରତିଂ ଚେତଃ ପ୍ରସୀଦାଧୁନା ॥ 3.63 ॥

ମୋହଂ ମାର୍ଜୟ ତାଂ ଉପାର୍ଜୟ ରତିଂ ଚଂଦ୍ରାର୍ଧଚୂଡାମଣୌ
ଚେତଃ ସ୍ଵର୍ଗତରଂଗିଣୀତଟଭୁଵାଂ ଆସଂଗଂ ଅଂଗୀକୁରୁ ।
କୋ ଵା ଵୀଚିଷୁ ବୁଦ୍ବୁଦେଷୁ ଚ ତଡିଲ୍ଲେଖାସୁ ଚ ଶ୍ରୀଷୁ ଚ
ଜ୍ଵାଲାଗ୍ରେଷୁ ଚ ପନ୍ନଗେଷୁ ସରିଦ୍ଵେଗେଷୁ ଚ ପ୍ରତ୍ୟୟଃ ॥ 3.64 ॥

ଚେତଶ୍ଚିଂତୟ ମା ରମାଂ ସକୃଦିମାଂ ଅସ୍ଥାୟିନୀଂ ଆସ୍ଥୟା
ଭୂପାଲଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟୀଵିହରଣଵ୍ୟାପାରପଣ୍ୟାଂଗନାମ୍ ।
କଂଥାକଂଚୁକିନଃ ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ଭଵନଦ୍ଵାରାଣି ଵାରାଣସୀରଥ୍ୟା
ପଂକ୍ତିଷୁ ପାଣିପାତ୍ରପତିତାଂ ଭିକ୍ଷାଂ ଅପେକ୍ଷାମହେ ॥ 3.65 ॥

ଅଗ୍ରେ ଗୀତଂ ସରସକଵୟଃ ପାର୍ଶ୍ଵୟୋର୍ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟାଃ
ପଶ୍ଚାଲ୍ଲୀଲାଵଲୟରଣିତଂ ଚାମରଗ୍ରାହିଣୀନାମ୍ ।
ୟଦ୍ୟସ୍ତ୍ୟେଵଂ କୁରୁ ଭଵରସାସ୍ଵାଦନେ ଲଂପଟତ୍ଵଂ
ନୋ ଚେଚ୍ଚେତଃ ପ୍ରଵିଶ ସହସା ନିର୍ଵିକଲ୍ପେ ସମାଧୌ ॥ 3.66 ॥

ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶ୍ରିୟଃ ସକଲକାମଦୁଘାସ୍ତତଃ କିଂ
ନ୍ୟସ୍ତଂ ପଦଂ ଶିରସି ଵିଦ୍ଵିଷତାଂ ତତଃ କିମ୍ ।
ସଂପାଦିତାଃ ପ୍ରଣୟିନୋ ଵିଭଵୈସ୍ତତଃ କିଂ
କଲ୍ପଂ ସ୍ଥିତାସ୍ତନୁଭୃତାଂ ତନଵସ୍ତତଃ କିମ୍ ॥ 3.67 ॥

ଭକ୍ତିର୍ଭଵେ ମରଣଜନ୍ମଭୟଂ ହୃଦିସ୍ଥଂ
ସ୍ନେହୋ ନ ବଂଧୁଷୁ ନ ମନ୍ମଥଜା ଵିକାରାଃ ।
ସଂସର୍ଗ ଦୋଷରହିତା ଵିଜନା ଵନାଂତା
ଵୈରାଗ୍ୟଂ ଅସ୍ତି କିଂ ଇତଃ ପରମର୍ଥନୀୟମ୍ ॥ 3.68 ॥

ତସ୍ମାଦନଂତଂ ଅଜରଂ ପରମଂ ଵିକାସି
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଚିଂତୟ କିଂ ଏଭିରସଦ୍ଵିକଲ୍ପୈଃ ।
ୟସ୍ୟାନୁଷଂଗିଣ ଇମେ ଭୁଵନାଧିପତ୍ୟଭୋଗାଦୟଃ
କୃପଣଲୋକମତା ଭଵଂତି ॥ 3.69 ॥

ପାତାଲଂ ଆଵିଶସି ୟାସି ନଭୋ ଵିଲଂଘ୍ୟ
ଦିଙ୍ମଂଡଲଂ ଭ୍ରମସି ମାନସ ଚାପଲେନ ।
ଭ୍ରାଂତ୍ୟାପି ଜାତୁ ଵିମଲଂ କଥଂ ଆତ୍ମନୀନଂ
ନ ବ୍ରହ୍ମ ସଂସ୍ମରସି ନିର୍ଵୃତିଂ ଏଷି ୟେନ ॥ 3.70 ॥

କିଂ ଵେଦୈଃ ସ୍ମୃତିଭିଃ ପୁରାଣପଠନୈଃ ଶାସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାଵିସ୍ତରୈଃ
ସ୍ଵର୍ଗଗ୍ରାମକୁଟୀନିଵାସଫଲଦୈଃ କର୍ମକ୍ରିୟାଵିଭ୍ରମୈଃ ।
ମୁକ୍ତ୍ଵୈକଂ ଭଵଦୁଃଖଭାରରଚନାଵିଧ୍ଵଂସକାଲାନଲଂ
ସ୍ଵାତ୍ମାନଂଦପଦପ୍ରଵେଶକଲନଂ ଶେଶୈର୍ଵଣିଗ୍ଵୃତ୍ତିଭିଃ ॥ 3.71 ॥

ନାୟଂ ତେ ସମୟୋ ରହସ୍ୟଂ ଅଧୁନା ନିଦ୍ରାତି ନାଥୋ ୟଦି
ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟତି କୁପ୍ୟତି ପ୍ରଭୁରିତି ଦ୍ଵାରେଷୁ ୟେଷାଂ ଵଚଃ ।
ଚେତସ୍ତାନପହାୟ ୟାହି ଭଵନଂ ଦେଵସ୍ୟ ଵିଶ୍ଵେଶିତୁର୍
ନିର୍ଦୌଵାରିକନିର୍ଦୟୋକ୍ତ୍ୟ୍​ଅପରୁଷଂ ନିଃସୀମଶର୍ମପ୍ରଦମ୍ ॥ 3.71.1 ॥

ୟତୋ ମେରୁଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ନିପତତି ୟୁଗାଂତାଗ୍ନିଵଲିତଃ
ସମୁଦ୍ରାଃ ଶୁଷ୍ୟଂତି ପ୍ରଚୁରମକରଗ୍ରାହନିଲୟାଃ ।
ଧରା ଗଚ୍ଛତ୍ୟଂତଂ ଧରଣିଧରପାଦୈରପି ଧୃତା
ଶରୀରେ କା ଵାର୍ତା କରିକଲଭକର୍ଣାଗ୍ରଚପଲେ ॥ 3.72 ॥

ଗାତ୍ରଂ ସଂକୁଚିତଂ ଗତିର୍ଵିଗଲିତା ଭ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଦଂତାଵଲିର୍
ଦୃଷ୍ଟିର୍ନଶ୍ୟତି ଵର୍ଧତେ ବଧିରତା ଵକ୍ତ୍ରଂ ଚ ଲାଲାୟତେ ।
ଵାକ୍ୟଂ ନାଦ୍ରିୟତେ ଚ ବାଂଧଵଜନୋ ଭାର୍ୟା ନ ଶୁଶ୍ରୂଷତେ
ହା କଷ୍ଟଂ ପୁରୁଷସ୍ୟ ଜୀର୍ଣଵୟସଃ ପୁତ୍ରୋଽପ୍ୟମିତ୍ରାୟତେ ॥ 3.73 ॥

ଵର୍ଣଂ ସିତଂ ଶିରସି ଵୀକ୍ଷ୍ୟ ଶିରୋରୁହାଣାଂ
ସ୍ଥାନଂ ଜରାପରିଭଵସ୍ୟ ତଦା ପୁମାଂସମ୍ ।
ଆରୋପିତାସ୍ଥିଶତକଂ ପରିହୃତ୍ୟ ୟାଂତି
ଚଂଡାଲକୂପଂ ଇଵ ଦୂରତରଂ ତରୁଣ୍ୟଃ ॥ 3.74 ॥

ୟାଵତ୍ସ୍ଵସ୍ଥଂ ଇଦଂ ଶରୀରଂ ଅରୁଜଂ ୟାଵଚ୍ଚ ଦୂରେ ଜରା
ୟାଵଚ୍ଚେଂଦ୍ରିୟଶକ୍ତିରପ୍ରତିହତା ୟାଵତ୍କ୍ଷୟୋ ନାୟୁଷଃ ।
ଆତ୍ମଶ୍ରେୟସି ତାଵଦେଵ ଵିଦୁଷା କାର୍ୟଃ ପ୍ରୟତ୍ନୋ ମହାନ୍
ସଂଦୀପ୍ତେ ଭଵନେ ତୁ କୂପଖନନଂ ପ୍ରତ୍ୟୁଦ୍ୟମଃ କୀଦୃଶଃ ॥ 3.75 ॥

ତପସ୍ୟଂତଃ ସଂତଃ କିଂ ଅଧିନିଵସାମଃ ସୁରନଦୀଂ
ଗୁଣୋଦାରାଂଦାରାନୁତ ପରିଚରାମଃ ସଵିନୟମ୍ ।
ପିବାମଃ ଶାସ୍ତ୍ରୌଘାନୁତଵିଵିଧକାଵ୍ୟାମୃତରସାନ୍
ନ ଵିଦ୍ମଃ କିଂ କୁର୍ମଃ କତିପୟନିମେଷାୟୁଷି ଜନେ ॥ 3.76 ॥

ଦୁରାରାଧ୍ୟାଶ୍ଚାମୀ ତୁରଗଚଲଚିତ୍ତାଃ କ୍ଷିତିଭୁଜୋ
ଵୟଂ ତୁ ସ୍ଥୂଲେଚ୍ଛାଃ ସୁମହତି ଫଲେ ବଦ୍ଧମନସଃ ।
ଜରା ଦେହଂ ମୃତ୍ୟୁର୍ହରତି ଦୟିତଂ ଜୀଵିତଂ ଇଦଂ
ସଖେ ନାନ୍ୟଚ୍ଛ୍ରେୟୋ ଜଗତି ଵିଦୁଷୋଽନ୍ୟତ୍ର ତପସଃ ॥ 3.77 ॥

ମାନେ ମ୍ଲାୟିନି ଖଂଡିତେ ଚ ଵସୁନି ଵ୍ୟର୍ଥେ ପ୍ରୟାତେଽର୍ଥିନି
କ୍ଷୀଣେ ବଂଧୁଜନେ ଗତେ ପରିଜନେ ନଷ୍ଟେ ଶନୈର୍ୟୌଵନେ ।
ୟୁକ୍ତଂ କେଵଲଂ ଏତଦେଵ ସୁଧିୟାଂ ୟଜ୍ଜହ୍ନୁକନ୍ୟାପୟଃପୂତଗ୍ରାଵ
ଗିରୀଂଦ୍ରକଂଦରତଟୀକୁଂଜେ ନିଵାସଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 3.78 ॥

ରମ୍ୟାଶ୍ଚଂଦ୍ରମରୀଚୟସ୍ତୃଣଵତୀ ରମ୍ୟା ଵନାଂତସ୍ଥଲୀ
ରମ୍ୟଂ ସାଧୁସମାଗମାଗତସୁଖଂ କାଵ୍ୟେଷୁ ରମ୍ୟାଃ କଥାଃ ।
କୋପୋପାହିତବାଷ୍ପବିଂଦୁତରଲଂ ରମ୍ୟଂ ପ୍ରିୟାୟା ମୁଖଂ
ସର୍ଵଂ ରମ୍ୟଂ ଅନିତ୍ୟତାଂ ଉପଗତେ ଚିତ୍ତେ ନ କିଂଚିତ୍ପୁନଃ ॥ 3.79 ॥

ରମ୍ୟଂ ହର୍ମ୍ୟତଲଂ ନ କିଂ ଵସତୟେ ଶ୍ରାଵ୍ୟଂ ନ ଗେୟାଦିକଂ
କିଂ ଵା ପ୍ରାଣସମାସମାଗମସୁଖଂ ନୈଵାଧିକପ୍ରୀତୟେ ।
କିଂତୁ ଭ୍ରାଂତପତଂଗପକ୍ଷପଵନଵ୍ୟାଲୋଲଦୀପାଂକୁରଚ୍ଛାୟା
ଚଂଚଲଂ ଆକଲୟ୍ୟ ସକଲଂ ସଂତୋ ଵନାଂତଂ ଗତାଃ ॥ 3.80 ॥

ଆ ସଂସାରାତ୍ତ୍ରିଭୁଵନଂ ଇଦଂ ଚିନ୍ଵତାଂ ତାତ ତାଦୃଙ୍ନୈଵାସ୍ମାକଂ
ନୟନପଦଵୀଂ ଶ୍ରୋତ୍ରମାର୍ଗଂ ଗତୋ ଵା ।
ୟୋଽୟଂ ଧତ୍ତେ ଵିଷୟକରିଣୋ ଗାଢଗୂଢାଭିମାନକ୍ଷୀଵସ୍ୟାଂତଃ [ଵିଷୟକରିଣୀଗାଢଗୂଢାଭିମାନକ୍ଷୀଵସ୍ୟାଂତଃ]
କରଣକରିଣଃ ସଂୟମାଲାନଲୀଲାମ୍ ॥ 3.81 ॥

ୟଦେତତ୍ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଂ ଵିହରଣଂ ଅକାର୍ପଣ୍ୟଂ ଅଶନଂ
ସହାର୍ୟୈଃ ସଂଵାସଃ ଶ୍ରୁତଂ ଉପଶମୈକଵ୍ରତଫଲମ୍ ।
ମନୋ ମଂଦସ୍ପଂଦଂ ବହିରପି ଚିରସ୍ୟାପି ଵିମୃଶନ୍ନ
ଜାନେ କସ୍ୟୈଷା ପରିଣତିରୁଦାରସ୍ୟ ତପସଃ ॥ 3.82 ॥

ଜୀର୍ଣା ଏଵ ମନୋରଥାଶ୍ଚ ହୃଦୟେ ୟାତଂ ଚ ତଦ୍ୟୌଵନଂ
ହଂତାଂଗେଷୁ ଗୁଣାଶ୍ଚ ଵଂଧ୍ୟଫଲତାଂ ୟାତା ଗୁଣଜ୍ଞୈର୍ଵିନା ।
କିଂ ୟୁକ୍ତଂ ସହସାଭ୍ୟୁପୈତି ବଲଵାନ୍କାଲଃ କୃତାଂତୋଽକ୍ଷମୀ
ହା ଜ୍ଞାତଂ ମଦନାଂତକାଂଘ୍ରିୟୁଗଲଂ ମୁକ୍ତ୍ଵାସ୍ତି ନାନ୍ୟା ଗତିଃ ॥ 3.83 ॥

ମହେଶ୍ଵରେ ଵା ଜଗତାଂ ଅଧୀଶ୍ଵରେ
ଜନାର୍ଦନେ ଵା ଜଗଦ୍​ଅଂତରାତ୍ମନି ।
ନ ଵସ୍ତୁଭେଦପ୍ରତିପତ୍ତିରସ୍ତି ମେ
ତଥାପି ଭକ୍ତିସ୍ତରୁଣେଂଦୁଶେଖରେ ॥ 3.84 ॥

ସ୍ଫୁରତ୍ସ୍ଫାରଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାଧଵଲିତତଲେ କ୍ଵାପି ପୁଲିନେ
ସୁଖାସୀନାଃ ଶାଂତଧ୍ଵନିଷୁ ରଜନୀଷୁ ଦ୍ୟୁସରିତଃ ।
ଭଵାଭୋଗୋଦ୍ଵିଗ୍ନାଃ ଶିଵ ଶିଵ ଶିଵେତ୍ୟୁଚ୍ଚଵଚସଃ
କଦା ୟାସ୍ୟାମୋଽଂତର୍ଗତବହୁଲବାଷ୍ପାକୁଲଦଶାମ୍ ॥ 3.85 ॥

ମହାଦେଵୋ ଦେଵଃ ସରିଦପି ଚ ସୈଷା ସୁରସରିଦ୍ଗୁହା
ଏଵାଗାରଂ ଵସନଂ ଅପି ତା ଏଵ ହରିତଃ ।
ସୁହୃଦା କାଲୋଽୟଂ ଵ୍ରତଂ ଇଦଂ ଅଦୈନ୍ୟଵ୍ରତଂ ଇଦଂ
କିୟଦ୍ଵା ଵକ୍ଷ୍ୟାମୋ ଵଟଵିଟପ ଏଵାସ୍ତୁ ଦୟିତା ॥ 3.85.1 ॥

ଵିତୀର୍ଣେ ସର୍ଵସ୍ଵେ ତରୁଣକରୁଣାପୂର୍ଣହୃଦୟାଃ
ସ୍ମରଂତଃ ସଂସାରେ ଵିଗୁଣପରିଣାମାଂ ଵିଧିଗତିମ୍ ।
ଵୟଂ ପୁଣ୍ୟାରଣ୍ୟେ ପରିଣତଶରଚ୍ଚଂଦ୍ରକିରଣାସ୍
ତ୍ରିୟାମା ନେଷ୍ୟାମୋ ହରଚରଣଚିଂତୈକଶରଣାଃ ॥ 3.86 ॥

କଦା ଵାରାଣସ୍ୟାଂ ଅମରତଟିନୀରୋଧସି ଵସନ୍
ଵସାନଃ କୌପୀନଂ ଶିରସି ନିଦଧାନୋଽଂଜଲିପୁଟମ୍ ।
ଅୟେ ଗୌରୀନାଥ ତ୍ରିପୁରହର ଶଂଭୋ ତ୍ରିନୟନ
ପ୍ରସୀଦେତ୍ୟାକ୍ରୋଶନ୍ନିମିଷଂ ଇଵ ନେଷ୍ୟାମି ଦିଵସାନ୍ ॥ 3.87 ॥

ଉଦ୍ୟାନେଷୁ ଵିଚିତ୍ରଭୋଜନଵିଧିସ୍ତୀଵ୍ରାତିତୀଵ୍ରଂ ତପଃ
କୌପୀନାଵରଣଂ ସୁଵସ୍ତ୍ରଂ ଅମିତଂ ଭିକ୍ଷାଟନଂ ମଂଡନମ୍ ।
ଆସନ୍ନଂ ମରଣଂ ଚ ମଂଗଲସମଂ ୟସ୍ୟାଂ ସମୁତ୍ପଦ୍ୟତେ
ତାଂ କାଶୀଂ ପରିହୃତ୍ୟ ହଂତ ଵିବୁଧୈରନ୍ୟତ୍ର କିଂ ସ୍ଥୀୟତେ ॥ 3.87.1 ॥

ସ୍ନାତ୍ଵା ଗାଂଗୈଃ ପୟୋଭିଃ ଶୁଚିକୁସୁମଫଲୈରର୍ଚୟିତ୍ଵା ଵିଭୋ ତ୍ଵାଂ
ଧ୍ୟେୟେ ଧ୍ୟାନଂ ନିଵେଶ୍ୟ କ୍ଷିତିଧରକୁହରଗ୍ରାଵପର୍ୟଂକମୂଲେ ।
ଆତ୍ମାରାମଃ ଫଲାଶୀ ଗୁରୁଵଚନରତସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସ୍ମରାରେ
ଦୁଃଖଂ ମୋକ୍ଷ୍ୟେ କଦାହଂ ସମକରଚରଣେ ପୁଂସି ସେଵାସମୁତ୍ଥମ୍ ॥ 3.88 ॥

ଏକାକୀ ନିଃସ୍ପୃହଃ ଶାଂତଃ ପାଣିପାତ୍ରୋ ଦିଗଂବରଃ ।
କଦା ଶଂଭୋ ଭଵିଷ୍ୟାମି କର୍ମନିର୍ମୂଲନକ୍ଷମଃ ॥ 3.89 ॥

ପାଣିଂ ପାତ୍ରୟତାଂ ନିସର୍ଗଶୁଚିନା ଭୈକ୍ଷେଣ ସଂତୁଷ୍ୟତାଂ
ୟତ୍ର କ୍ଵାପି ନିଷୀଦତାଂ ବହୁତୃଣଂ ଵିଶ୍ଵଂ ମୁହୁଃ ପଶ୍ୟତାମ୍ ।
ଅତ୍ୟାଗେଽପି ତନୋରଖଂଡପରମାନଂଦାଵବୋଧସ୍ପୃଶା
ମଧ୍ଵା କୋଽପି ଶିଵପ୍ରସାଦସୁଲଭଃ ସଂପତ୍ସ୍ୟତେ ୟୋଗିନାମ୍ ॥ 3.90 ॥

କୌପୀନଂ ଶତଖଂଡଜର୍ଜରତରଂ କଂଥା ପୁନସ୍ତାଦୃଶୀ
ନୈଶ୍ଚିଂତ୍ୟଂ ନିରପେକ୍ଷଭୈକ୍ଷ୍ୟଂ ଅଶନଂ ନିଦ୍ରା ଶ୍ମଶାନେ ଵନେ ।
ସ୍ଵାତଂତ୍ର୍ୟେଣ ନିରଂକୁଶଂ ଵିହରଣଂ ସ୍ଵାଂତଂ ପ୍ରଶାଂତଂ ସଦା
ସ୍ଥୈର୍ୟଂ ୟୋଗମହୋତ୍ସଵେଽପି ଚ ୟଦି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରାଜ୍ୟେନ କିମ୍ ॥ 3.91 ॥

ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ମଂଡଲୀମାତ୍ରଂ କିଂ ଲୋଭାୟ ମନସ୍ଵିନଃ ।
ଶଫରୀସ୍ଫୁରିତେନାବ୍ଧିଃ କ୍ଷୁବ୍ଧୋ ନ ଖଲୁ ଜାୟତେ ॥ 3.92 ॥

ମାତର୍ଲକ୍ଷ୍ମି ଭଜସ୍ଵ କଂଚିଦପରଂ ମତ୍କାଂକ୍ଷିଣୀ ମା ସ୍ମ ଭୂର୍
ଭୋଗେଷୁ ସ୍ପୃହୟାଲଵସ୍ତଵ ଵଶେ କା ନିଃସ୍ପୃହାଣାଂ ଅସି ।
ସଦ୍ୟଃ ସ୍ୟୂତପଲାଶପତ୍ରପୁଟିକାପାତ୍ରୈଃ ପଵିତ୍ରୀକୃତୈର୍
ଭିକ୍ଷାଵସ୍ତୁଭିରେଵ ସଂପ୍ରତି ଵୟଂ ଵୃତ୍ତିଂ ସମୀହାମହେ ॥ 3.93 ॥

ମହାଶୟ୍ୟା ପୃଥ୍ଵୀ ଵିପୁଲଂ ଉପଧାନଂ ଭୁଜଲତା
ଵିତାନଂ ଚାକାଶଂ ଵ୍ୟଜନଂ ଅନୁକୂଲୋଽୟଂ ଅନିଲଃ ।
ଶରଚ୍ଚଂଦ୍ରୋ ଦୀପୋ ଵିରତିଵନିତାସଂଗମୁଦିତଃ
ସୁଖୀ ଶାଂତଃ ଶେତେ ମୁନିରତନୁଭୂତିର୍ନୃପ ଇଵ ॥ 3.94 ॥

ଭିକ୍ଷାଶୀ ଜନମଧ୍ୟସଂଗରହିତଃ ସ୍ଵାୟତ୍ତଚେଷ୍ଟଃ ସଦା
ହାନାଦାନଵିରକ୍ତମାର୍ଗନିରତଃ କଶ୍ଚିତ୍ତପସ୍ଵୀ ସ୍ଥିତଃ ।
ରଥ୍ୟାକୀର୍ଣଵିଶୀର୍ଣଜୀର୍ଣଵସନଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତକଂଥାସନୋ
ନିର୍ମାନୋ ନିରହଂକୃତିଃ ଶମସୁଖାଭୋଗୈକବଦ୍ଧସ୍ପୃହଃ ॥ 3.95 ॥

ଚଂଡାଲଃ କିଂ ଅୟଂ ଦ୍ଵିଜାତିରଥଵା ଶୂଦ୍ରୋଽଥ କିଂ ତାପସଃ
କିଂ ଵା ତତ୍ତ୍ଵଵିଵେକପେଶଲମତିର୍ୟୋଗୀଶ୍ଵରଃ କୋଽପି କିମ୍ ।
ଇତ୍ୟୁତ୍ପନ୍ନଵିକଲ୍ପଜଲ୍ପମୁଖରୈରାଭାଷ୍ୟମାଣା ଜନୈର୍
ନ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପଥି ନୈଵ ତୁଷ୍ଟମନସୋ ୟାଂତି ସ୍ଵୟଂ ୟୋଗିନଃ ॥ 3.96 ॥

ହିଂସାଶୂନ୍ୟଂ ଅୟତ୍ନଲଭ୍ୟଂ ଅଶନଂ ଧାତ୍ରା ମରୁତ୍କଲ୍ପିତଂ
ଵ୍ୟାଲାନାଂ ପଶଵସ୍ତୃଣାଂକୁରଭୁଜସ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଥଲୀଶାୟିନଃ ।
ସଂସାରାର୍ଣଵଲଂଘନକ୍ଷମଧିୟାଂ ଵୃତ୍ତିଃ କୃତା ସା ନୃଣାଂ
ତାଂ ଅନ୍ଵେଷୟତାଂ ପ୍ରୟାଂତି ସତତଂ ସର୍ଵଂ ସମାପ୍ତିଂ ଗୁଣାଃ ॥ 3.97 ॥

ଗଂଗାତୀରେ ହିମଗିରିଶିଲାବଦ୍ଧପଦ୍ମାସନସ୍ୟ
ବ୍ରହ୍ମଧ୍ୟାନାଭ୍ୟସନଵିଧିନା ୟୋଗନିଦ୍ରାଂ ଗତସ୍ୟ ।
କିଂ ତୈର୍ଭାଵ୍ୟଂ ମମ ସୁଦିଵସୈର୍ୟତ୍ର ତେ ନିର୍ଵିଶଂକାଃ
କଂଡୂୟଂତେ ଜରଠହରିଣାଃ ସ୍ଵାଂଗଂ ଅଂଗେ ମଦୀୟେ ॥ 3.98 ॥

ଜୀର୍ଣା କଂଥା ତତଃ କିଂ ସିତଂ ଅମଲପଟଂ ପଟ୍ଟସୂତ୍ରଂ ତତଃ କିଂ
ଏକା ଭାର୍ୟା ତତଃ କିଂ ହୟକରିସୁଗଣୈରାଵୃତୋ ଵା ତତଃ କିମ୍ ।
ଭକ୍ତଂ ଭୁକ୍ତଂ ତତଃ କିଂ କଦଶନଂ ଅଥଵା ଵାସରାଂତେ ତତଃ କିଂ
ଵ୍ୟକ୍ତଜ୍ୟୋତିର୍ନ ଵାଂତର୍ମଥିତଭଵଭୟଂ ଵୈଭଵଂ ଵା ତତଃ କିମ୍ ॥ 3.98.1 ॥

ପାଣିଃ ପାତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରଂ ଭ୍ରମଣପରିଗତଂ ଭୈକ୍ଷ୍ୟଂ ଅକ୍ଷୟ୍ୟଂ ଅନ୍ନଂ
ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଆଶାଦଶକଂ ଅଚପଲଂ ତଲ୍ପଂ ଅସ୍ଵଲ୍ପଂ ଉର୍ଵୀ ।
ୟେଷାଂ ନିଃସଂଗତାଂଗୀକରଣପରିଣତସ୍ଵାଂତସଂତୋଷିଣସ୍ତେ
ଧନ୍ୟାଃ ସଂନ୍ୟସ୍ତଦୈନ୍ୟଵ୍ୟତିକରନିକରାଃ କର୍ମ ନିର୍ମୂଲୟଂତି ॥ 3.99 ॥

ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟାଧିପତିତ୍ଵଂ ଏଵ ଵିରସଂ ୟସ୍ମିନ୍ମହାଶାସନେ
ତଲ୍ଲବ୍ଧ୍ଵାସନଵସ୍ତ୍ରମାନଘଟନେ ଭୋଗେ ରତିଂ ମା କୃଥାଃ ।
ଭୋଗଃ କୋଽପି ସ ଏକ ଏଵ ପରମୋ ନିତ୍ୟୋଦିତୋ ଜୃଂଭତେ
ୟତ୍ସ୍ଵାଦାଦ୍ଵିରସା ଭଵଂତି ଵିଷୟାସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରାଜ୍ୟାଦୟଃ ॥ 3.99.1 ॥

ମାତର୍ମେଦିନି ତାତ ମାରୁତ ସଖେ ତେଜଃ ସୁବଂଧୋ ଜଲ
ଭ୍ରାତର୍ଵ୍ୟୋମ ନିବଦ୍ଧ ଏଷ ଭଵତାଂ ଅଂତ୍ୟଃ ପ୍ରଣାମାଂଜଲିଃ ।
ୟୁଷ୍ମତ୍ସଂଗଵଶୋପଜାତସୁକୃତସ୍ଫାରସ୍ଫୁରନ୍ନିର୍ମଲଜ୍ଞାନାପାସ୍ତ
ସମସ୍ତମୋହମହିମା ଲୀୟେ ପରବ୍ରହ୍ମଣି ॥ 3.100 ॥

ଶୟ୍ୟା ଶୈଲଶିଲା ଗୃହଂ ଗିରିଗୁହା ଵସ୍ତ୍ରଂ ତରୂଣାଂ ତ୍ଵଚଃ
ସାରଂଗାଃ ସୁହୃଦୋ ନନୁ କ୍ଷିତିରୁହାଂ ଵୃତ୍ତିଃ ଫଲୈଃ କୋମଲୈଃ ।
ୟେଷାଂ ନିର୍ଝରଂ ଅଂବୁପାନଂ ଉଚିତଂ ରତ୍ୟୈ ତୁ ଵିଦ୍ୟାଂଗନା
ମନ୍ୟେ ତେ ପରମେଶ୍ଵରାଃ ଶିରସି ୟୈର୍ ବଦ୍ଧୋ ନ ସେଵାଂଜଲିଃ ॥ 3.101 ॥

ଧୈର୍ୟଂ ୟସ୍ୟ ପିତା କ୍ଷମା ଚ ଜନନୀ ଶାଂତିଶ୍ଚିରଂ ଗେହିନୀ
ସତ୍ୟଂ ମିତ୍ରଂ ଇଦଂ ଦୟା ଚ ଭଗିନୀ ଭ୍ରାତା ମନଃସଂୟମଃ ।
ଶୟ୍ୟା ଭୂମିତଲଂ ଦିଶୋଽପି ଵସନଂ ଜ୍ଞାନାମୃତଂ ଭୋଜନଂ
ହ୍ୟେତେ ୟସ୍ୟ କୁଟୁଂବିନୋ ଵଦ ସଖେ କସ୍ମାଦ୍ଭୟଂ ୟୋଗିନଃ ॥ 3.102 ॥

ଅହୌ ଵା ହାରେ ଵା ବଲଵତି ରିପୌ ଵା ସୁହୃଦି ଵା
ମଣୌ ଵା ଲୋଷ୍ଠେ ଵା କୁସୁମଶୟନେ ଵା ଦୃଷଦି ଵା ।
ତୃଣେ ଵା ସ୍ତ୍ରୈଣେ ଵା ମମ ସମଦୃଶୋ ୟାଂତି ଦିଵସାଃ
କ୍ଵଚିତ୍ପୁଣ୍ୟାରଣ୍ୟେ ଶିଵ ଶିଵ ଶିଵେତି ପ୍ରଲପତଃ ॥ 3.103 ॥