નિત્ય પૂજા વિધાનમ્ (સ્માર્ત પદ્ધતિ)

આવશ્યકાનિ વસ્તૂનિ
– આસનં
– દીપઃ
– ગંધઃ
– કુંકુમં
– અક્ષતાઃ
– પુષ્પાણિ
– ધૂપઃ
– નૈવેદ્યં
– તાંબૂલં
– આચમનીયં
– પૂજા પાત્રં
– કલશઃ
– શંખઃ [optional]
– ઇષ્ટ દેવતા પ્રતિમા વા ચિત્રપટઃ વા

સૂચના
[This is a general template. Replace iShTa dEvatA with the actual deity name or mantra used in your family. Examples: OM SrImahAgaNapatayE namaH, OM namaH SivAya, OM namO nArAyaNAya, OM SrI durgAyai namaH, OM SrIsubrahmaNyAya namaH.]

પૂર્વાંગ પૂજા
શ્રીમહાગણાધિપતયે નમઃ ।
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ ।
હરિઃ ઓમ્ ।

શુચિઃ
અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થાં ગતોઽપિ વા ।
યઃ સ્મરેત્ પુંડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યંતરઃ શુચિઃ ॥
પુંડરીકાક્ષ પુંડરીકાક્ષ પુંડરીકાક્ષાય નમઃ ॥

પ્રાર્થના
શુક્લાંબરધરં વિષ્ણું શશિવર્ણં ચતુર્ભુજમ્ ।
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્ સર્વવિઘ્નોપશાંતયે ॥

અગજાનન પદ્માર્કં ગજાનનમહર્નિશમ્ ।
અનેકદં તં ભક્તાનાં એકદંતમુપાસ્મહે ॥

તદેવ લગ્નં સુદિનં તદેવ
તારાબલં ચંદ્રબલં તદેવ ।
વિદ્યાબલં દૈવબલં તદેવ
લક્ષ્મીપતે તેઽંઘ્રિયુગં સ્મરામિ ॥

ગુરુર્બ્રહ્મા ગુરુર્વિષ્ણુઃ ગુરુર્દેવો મહેશ્વરઃ ।
ગુરુઃ સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥

સર્વમંગળ માંગળ્યે શિવે સર્વાર્થસાધિકે ।
શરણ્યે ત્ર્યંબકે ગૌરી નારાયણિ નમોઽસ્તુ તે ॥

શ્રીલક્ષ્મીનારાયણાભ્યાં નમઃ ।
ઉમામહેશ્વરાભ્યાં નમઃ ।
વાણીહિરણ્યગર્ભાભ્યાં નમઃ ।
શચીપુરંદરાભ્યાં નમઃ ।
અરુંધતીવસિષ્ઠાભ્યાં નમઃ ।
શ્રીસીતારામાભ્યાં નમઃ ।
માતાપિતૃભ્યો નમઃ ।
સર્વેભ્યો મહાજનેભ્યો નમઃ ।

આચમનં
ઓં કેશવાય સ્વાહા ।
ઓં નારાયણાય સ્વાહા ।
ઓં માધવાય સ્વાહા ।
ઓં ગોવિંદાય નમઃ ।
ઓં વિષ્ણવે નમઃ ।
ઓં મધુસૂદનાય નમઃ ।
ઓં ત્રિવિક્રમાય નમઃ ।
ઓં વામનાય નમઃ ।
ઓં શ્રીધરાય નમઃ ।
ઓં હૃષીકેશાય નમઃ ।
ઓં પદ્મનાભાય નમઃ ।
ઓં દામોદરાય નમઃ ।
ઓં સંકર્ષણાય નમઃ ।
ઓં વાસુદેવાય નમઃ ।
ઓં પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ ।
ઓં અનિરુદ્ધાય નમઃ ।
ઓં પુરુષોત્તમાય નમઃ ।
ઓં અધોક્ષજાય નમઃ ।
ઓં નારસિંહાય નમઃ ।
ઓં અચ્યુતાય નમઃ ।
ઓં જનાર્દનાય નમઃ ।
ઓં ઉપેંદ્રાય નમઃ ।
ઓં હરયે નમઃ ।
ઓં શ્રીકૃષ્ણાય નમઃ ।

દીપારાધનમ્
દીપસ્ત્વં બ્રહ્મરૂપોઽસિ જ્યોતિષાં પ્રભુરવ્યયઃ ।
સૌભાગ્યં દેહિ પુત્રાંશ્ચ સર્વાન્કામાંશ્ચ દેહિ મે ॥
ભો દીપ દેવિ રૂપસ્ત્વં કર્મસાક્ષી હ્યવિઘ્નકૃત્ ।
યાવત્પૂજાં કરિષ્યામિ તાવત્ત્વં સુસ્થિરો ભવ ॥
દીપારાધન મુહૂર્તઃ સુમુહૂર્તોઽસ્તુ ॥

ભૂતોચ્ચાટનમ્
ઉત્તિષ્ઠંતુ ભૂતપિશાચાઃ ય એતે ભૂમિભારકાઃ ।
એતેષામવિરોધેન બ્રહ્મકર્મ સમારભે ॥
અપસર્પંતુ તે ભૂતા યે ભૂતા ભૂમિસંસ્થિતાઃ ।
યે ભૂતા વિઘ્નકર્તારસ્તે ગચ્છંતુ શિવાઽજ્ઞયા ॥

પ્રાણાયામઃ

ઓં ભૂઃ । ઓં ભુવઃ॑ । ઓગ્​મ્ સુવઃ॑ । ઓં મહઃ॑ । ઓં જનઃ॑ । ઓં તપઃ॑ । ઓગ્​મ્ સત્યમ્ ।
ઓં તત્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્યં॒ ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।
ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥
ઓમાપો॒ જ્યોતી॒ રસો॒ઽમૃતં॒ બ્રહ્મ॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રોમ્ ॥

સંકલ્પઃ
મમ ઉપાત્ત સમસ્ત દુરિતક્ષય દ્વારા શ્રીપરમેશ્વર પ્રીત્યર્થં, મમ/અસ્માકં સહકુટુંબસ્ય ક્ષેમ-સ્થૈર્ય-ધૈર્ય-વીર્ય-વિજય-અભય-આયુઃ-આરોગ્ય-ઐશ્વર્ય-અભિવૃદ્ધ્યર્થં, ધર્માર્થ-કામ-મોક્ષ-ચતુર્વિધ-પુરુષાર્થ-ફલ-સિદ્ધ્યર્થં, સર્વાભીષ્ટ-સિદ્ધ્યર્થં, શ્રી ઇષ્ટ દેવતા-પ્રીત્યર્થં, યાવચ્છક્તિ ધ્યાન-આવાહનાદિ-ષોડશોપચાર-પૂજાં કરિષ્યે ॥

તદંગ કલશારાધનં કરિષ્યે ॥

કલશારાધનમ્
કલશે ગંધ પુષ્પાક્ષતૈરભ્યર્ચ્ય ।
કલશે ઉદકં પૂરયિત્વા ।
કલશસ્યોપરિ હસ્તં નિધાય ।

કલશસ્ય મુખે વિષ્ણુઃ કંઠે રુદ્રઃ સમાશ્રિતઃ ।
મૂલે ત્વસ્ય સ્થિતો બ્રહ્મા મધ્યે માતૃગણાઃ સ્મૃતાઃ ॥
કુક્ષૌ તુ સાગરાઃ સર્વે સપ્તદ્વીપા વસુંધરા ।
ઋગ્વેદોઽથ યજુર્વેદો સામવેદો હ્યથર્વણઃ ॥
અંગૈશ્ચ સહિતાઃ સર્વે કલશાંબુ સમાશ્રિતાઃ ॥

ગંગે ચ યમુને ચૈવ ગોદાવરી સરસ્વતી ।
નર્મદે સિંધુ કાવેરી જલેઽસ્મિન્ સન્નિધિં કુરુ ॥
કાવેરી તુંગભદ્રા ચ કૃષ્ણવેણી ચ ગૌતમી ।
ભાગીરથીતિ વિખ્યાતાઃ પંચગંગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥

આયાંતુ દેવપૂજાર્થં મમ દુરિતક્ષયકારકાઃ ।
કલશોદકેન પૂજા દ્રવ્યાણિ સંપ્રોક્ષ્ય, દેવં સંપ્રોક્ષ્ય, આત્માનં ચ સંપ્રોક્ષ્ય ॥

શંખપૂજા
શંખં ચંદ્રાર્ક દૈવતં મધ્યે વરુણ દેવતામ્ ।
પૃષ્ઠે પ્રજાપતિં વિંદ્યાદગ્રે ગંગા સરસ્વતીમ્ ॥
ત્રૈલોક્યે યાનિ તીર્થાનિ વાસુદેવસ્ય આજ્ઞયા ।
શંખે તિષ્ઠંતુ વિપ્રેંદ્રાઃ તસ્માત્ શંખં પ્રપૂજયેત્ ॥

ઓં શંખાય નમઃ ।
ઓં ધવળાય નમઃ ।
ઓં પાંચજન્યાય નમઃ ।
ઓં શંખદેવતાભ્યો નમઃ ।
સકલપૂજાર્થે અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ॥

ઘંટાનાદઃ
આગમાર્થં તુ દેવાનાં ગમનાર્થં તુ રાક્ષસામ્ ।
ઘંટારવં કરોમ્યાદૌ દેવતાહ્વાન લાંછનમ્ ॥
ઓં ઘંટાદેવતાભ્યો નમઃ ।
સકલોપચાર પૂજાર્થે અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ॥

શ્રી મહાગણપતિ પૂજા

ઓં ગ॒ણાનાં᳚ ત્વા ગ॒ણપ॑તિગ્​મ્ હવામહે ક॒વિં ક॑વી॒નામુ॑પ॒મશ્ર॑વસ્તમમ્ ।
જ્યે॒ષ્ઠ॒રાજં॒ બ્રહ્મ॑ણાં બ્રહ્મણસ્પત॒ આ નઃ॑ શૃ॒ણ્વન્નૂ॒તિભિ॑સ્સીદ॒ સાદ॑નમ્ ॥

સુમુખશ્ચૈકદંતશ્ચ કપિલો ગજકર્ણકઃ ।
લંબોદરશ્ચ વિકટો વિઘ્નરાજો ગણાધિપઃ ॥
ધૂમકેતુર્ગણાધ્યક્ષઃ ફાલચંદ્રો ગજાનનઃ ।
વક્રતુંડઃ શૂર્પકર્ણો હેરંબઃ સ્કંદપૂર્વજઃ ॥

ઓં શ્રીમહાગણપતયે નમઃ ।
ધ્યાયામિ । આવાહયામિ । આસનં સમર્પયામિ ।
પાદ્યં સમર્પયામિ । અર્ઘ્યં સમર્પયામિ । આચમનીયં સમર્પયામિ ।
સ્નાનં સમર્પયામિ । વસ્ત્રં સમર્પયામિ । યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ ।
ગંધં સમર્પયામિ । પુષ્પાણિ સમર્પયામિ ।
ધૂપમાઘ્રાપયામિ । દીપં દર્શયામિ ।
નૈવેદ્યં સમર્પયામિ । તાંબૂલં સમર્પયામિ ।
નીરાજનં સમર્પયામિ । મંત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ।
પ્રદક્ષિણ નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ॥

ષોડશોપચાર પૂજા
ઇષ્ટ દેવતા ધ્યાનમ્
[Meditate on the chosen deity. If there is a known dhyana sloka for that deity, recite it here.]

ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
ધ્યાયામિ । ધ્યાનં સમર્પયામિ ॥

આવાહનમ્
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
આવાહયામિ । સ્થાપયામિ । પૂજયામિ ॥

આસનમ્
રત્નસિંહાસનં ચારુ પ્રીત્યર્થં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ।
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
આસનં સમર્પયામિ ॥

પાદ્યમ્
પાદ્યં ગૃહાણ દેવેશ પાવનં પુણ્ય વર્ધનમ્ ।
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
પાદયોઃ પાદ્યં સમર્પયામિ ॥

અર્ઘ્યમ્
ગંધ-પુષ્પાક્ષતૈર્યુક્તં અર્ઘ્યં ભક્ત્યા નિવેદિતમ્ ।
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
હસ્તયોઃ અર્ઘ્યં સમર્પયામિ ॥

આચમનીયમ્
મંદાકિન્યાસ્તુ યદ્વારિ સર્વપાપહરં શુભમ્ ।
તદિદં કલ્પિતં દેવ સમ્યગાચમ્યતાં પ્રભો ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
મુખે આચમનીયં સમર્પયામિ ॥

સ્નાનમ્

આપો॒ હિષ્ઠા મ॑યો॒ભુવ॒સ્તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન ।
મ॒હે રણા॑ય॒ ચક્ષ॑સે ॥
યો વઃ॑ શિ॒વત॑મો રસ॒સ્તસ્ય॑ ભાજયતે॒હ નઃ॑ ।
ઉ॒શ॒તીરિ॑વ મા॒ત॑રઃ ॥
તસ્મા॒ અરં॑ ગમામ વો॒ યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ ।
આપો॑ જ॒નય॑થા ચ નઃ ॥

ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
શુદ્ધોદક સ્નાનં સમર્પયામિ ॥
સ્નાનાનંતરં આચમનીયં સમર્પયામિ ॥

વસ્ત્રમ્
વસ્ત્રયુગ્મં ચ દિવ્યં ચ શોભનં પ્રીતિ વર્ધનમ્ ।
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
વસ્ત્રં સમર્પયામિ ॥

યજ્ઞોપવીતમ્
યજ્ઞોપવીતં પરમં પવિત્રં પ્રજાપતેર્યત્સહજં પુરસ્તાત્ ।
આયુષ્યમગ્ર્યં પ્રતિમુંચ શુભ્રં યજ્ઞોપવીતં બલમસ્તુ તેજઃ ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
યજ્ઞોપવીતં સમર્પયામિ ॥

ગંધમ્
શ્રીખંડં ચંદનં દિવ્યં ગંધાઢ્યં સુમનોહરમ્ ।
વિલેપનં સુરશ્રેષ્ઠ પ્રીત્યર્થં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
ગંધં સમર્પયામિ ॥

અર્ચન
અક્ષતાન્ ધવળાન્ દિવ્યાન્ પુષ્પાણિ ચ સુગંધીનિ ।
ભક્ત્યા દત્તાનિ ગૃહ્યંતાં સર્વદેવાઃ પ્રસીદત ॥

[Choose the namavali for the deity being worshipped. Recite the ashtottara shata namavali, or at least a few known names, and offer flowers or akshatas with each name.]
ઉદાહરણાનિ –

અથવા ઇષ્ટ દેવતા નામાવળી પઠનમ્ ॥

ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
અષ્ટોત્તર શત નામાવળી પૂજાં સમર્પયામિ ।
અક્ષતાન્ પુષ્પાણિ ચ સમર્પયામિ ॥

ધૂપમ્
વનસ્પત્યુદ્ભવૈર્દિવ્યૈઃ નાનાગંધૈઃ સુસંયુતઃ ।
આઘ્રેયઃ સર્વદેવાનાં ધૂપોઽયં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
ધૂપમાઘ્રાપયામિ ॥

દીપમ્
સાજ્યં ત્રિવર્તિ સંયુક્તં વહ્નિના યોજિતં પ્રિયમ્ ।
ગૃહાણ મંગળં દીપં ત્રૈલોક્ય તિમિરાપહમ્ ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
દીપં દર્શયામિ ॥

નૈવેદ્યમ્
નૈવેદ્યં ગૃહ્યતાં દેવ ભક્ત્યા સંપાદિતં મયા ।
ઇદં ફલં ચ પાનીયં સર્વોપચાર સંયુતમ્ ॥

ઓં ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॒ । તત્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્યં॒ ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।
ધિ॒યો યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

સત્યં ત્વા ઋતેન પરિષિંચામિ ।
અમૃતમસ્તુ । અમૃતોપસ્તરણમસિ ।
ઓં પ્રાણાય સ્વાહા । ઓં અપાનાય સ્વાહા । ઓં વ્યાનાય સ્વાહા ।
ઓં ઉદાનાય સ્વાહા । ઓં સમાનાય સ્વાહા ।
મધ્યે મધ્યે પાનીયં સમર્પયામિ ।
અમૃતાપિધાનમસિ ।
ઉત્તરાપોશનં સમર્પયામિ ।
હસ્તૌ પ્રક્ષાળયામિ । પાદૌ પ્રક્ષાળયામિ ।
શુદ્ધાચમનીયં સમર્પયામિ ॥

ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
નૈવેદ્યં સમર્પયામિ ॥

તાંબૂલમ્
પૂગીફલશ્ચ કર્પૂરૈઃ નાગવલ્લીદલૈર્યુતમ્ ।
મુક્તાચૂર્ણ સંયુક્તં તાંબૂલં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
તાંબૂલં સમર્પયામિ ॥

નીરાજનમ્
નાનાદીપસમાયુક્તં નીરાજનં મનોહરમ્ ।
અજ્ઞાન તિમિર ધ્વંસિ ગૃહ્યતાં ભક્તિપૂર્વકમ્ ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
નીરાજનં સમર્પયામિ ॥

મંત્રપુષ્પમ્

યો॑ઽપાં પુષ્પં॒-વેઁદ॑ । પુષ્પ॑વાન્ પ્ર॒જાવા᳚ન્ પશુ॒માન્ ભ॑વતિ ।
ચં॒દ્રમા॒ વા અ॒પાં પુષ્પ᳚મ્ ।
પુષ્પ॑વાન્ પ્ર॒જાવા᳚ન્ પશુ॒માન્ ભ॑વતિ ।
ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥

ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
મંત્રપુષ્પં સમર્પયામિ ॥

પ્રદક્ષિણમ્
યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ જન્માંતર કૃતાનિ ચ ।
તાનિ તાનિ પ્રણશ્યંતિ પ્રદક્ષિણ પદે પદે ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
પ્રદક્ષિણ નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ॥

નમસ્કારઃ
ઉરસા શિરસા દૃષ્ટ્યા મનસા વચસા તથા ।
પદ્ભ્યાં કરાભ્યાં કર્ણાભ્યાં પ્રણામોઽષ્ટાંગ ઉચ્યતે ॥
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
નમસ્કારાન્ સમર્પયામિ ॥

સર્વોપચારાઃ
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
છત્રં સમર્પયામિ ।
ચામરં સમર્પયામિ ।
ગીતં શ્રાવયામિ ।
નૃત્યં દર્શયામિ ।
સમસ્ત રાજોપચારાન્ દેવોપચારાન્ સમર્પયામિ ॥

ક્ષમાપ્રાર્થના
મંત્રહીનં ક્રિયાહીનં ભક્તિહીનં સુરેશ્વર ।
યત્પૂજિતં મયા દેવ પરિપૂર્ણં તદસ્તુ તે ॥

કાયેન વાચા મનસેંદ્રિયૈર્વા
બુદ્ધ્યાત્મના વા પ્રકૃતેઃ સ્વભાવાત્ ।
કરોમિ યદ્યત્ સકલં પરસ્મૈ
નારાયણાયેતિ સમર્પયામિ ॥

અનયા ધ્યાન-આવાહનાદિ-ષોડશોપચાર પૂજયા શ્રી ઇષ્ટ દેવતા સુપ્રીતા સુપ્રસન્ના વરદા ભવતુ ॥

ઉદ્વાસનમ્
ઓં શ્રી ઇષ્ટ દેવતાયૈ નમઃ ।
યથાસ્થાનં ઉદ્વાસયામિ ।
શોભનાર્થે ક્ષેમાય પુનરાગમનાય ચ ॥

પ્રસાદ ગ્રહણમ્
અકાલમૃત્યુહરણં સર્વવ્યાધિનિવારણમ્ ।
સમસ્તપાપક્ષયકરં દેવતા પાદોદકં શુભમ્ ॥

શ્રી ઇષ્ટ દેવતા પ્રસાદં શિરસા ગૃહ્ણામિ ॥

ઓં શાંતિઃ શાંતિઃ શાંતિઃ ॥

ઓં તત્સત્ બ્રહ્માર્પણમસ્તુ ॥