Vidura Neethi – Udyoga Parvam Chapter 40


॥ iti śrīmāhābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākyē chatvāriṃśō’dhyāyaḥ ॥

vidura uvācha ।

yō’bhyarthitaḥ sadbhirasajjamānaḥ
karōtyarthaṃ śaktimahāpayitvā ।
kṣipraṃ yaśastaṃ samupaiti santamalaṃ
prasannā hi sukhāya santaḥ ॥ 1॥

mahāntamapyarthamadharmayuktaṃ
yaḥ santyajatyanupākruṣṭa ēva ।
sukhaṃ sa duḥkhānyavamuchya śētē
jīrṇāṃ tvachaṃ sarpa ivāvamuchya ॥ 2॥

anṛtaṃ cha samutkarṣē rājagāmi cha paiśunam ।
gurōśchālīka nirbandhaḥ samāni brahmahatyayā ॥ 3॥

asūyaika padaṃ mṛtyurativādaḥ śriyō vadhaḥ ।
aśuśrūṣā tvarā ślāghā vidyāyāḥ śatravastrayaḥ ॥ 4॥

sukhārthinaḥ kutō vidyā nāsti vidyārthinaḥ sukham ।
sukhārthī vā tyajēdvidyāṃ vidyārthī vā sukhaṃ tyajēt ॥ 5॥

nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahōdadhiḥ ।
nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalōchanā ॥ 6॥

āśā dhṛtiṃ hanti samṛddhimantakaḥ
krōdhaḥ śriyaṃ hanti yaśaḥ kadaryatā ।
apālanaṃ hanti paśūṃścha rājann
ēkaḥ kruddhō brāhmaṇō hanti rāṣṭram ॥ 7॥

ajaścha kāṃsyaṃ cha rathaścha nityaṃ
madhvākarṣaḥ śakuniḥ śrōtriyaś cha ।
vṛddhō jñātiravasannō vayasya
ētāni tē santu gṛhē sadaiva ॥ 8॥

ajōkṣā chandanaṃ vīṇā ādarśō madhusarpiṣī ।
viṣamaudumbaraṃ śaṅkhaḥ svarṇaṃ nābhiścha rōchanā ॥ 9॥

gṛhē sthāpayitavyāni dhanyāni manurabravīt ।
dēva brāhmaṇa pūjārthamatithīnāṃ cha bhārata ॥ 10॥

idaṃ cha tvāṃ sarvaparaṃ bravīmi
puṇyaṃ padaṃ tāta mahāviśiṣṭam ।
na jātu kāmānna bhayānna lōbhād
dharmaṃ tyajējjīvitasyāpi hētōḥ ॥ 11॥

nityō dharmaḥ sukhaduḥkhē tvanityē
nityō jīvō dhāturasya tvanityaḥ ।
tyaktvānityaṃ pratitiṣṭhasva nityē
santuṣya tvaṃ tōṣa parō hi lābhaḥ ॥ 12॥

mahābalānpaśya manānubhāvān
praśāsya bhūmiṃ dhanadhānya pūrṇām ।
rājyāni hitvā vipulāṃścha bhōgān
gatānnarēndrānvaśamantakasya ॥ 13॥

mṛtaṃ putraṃ duḥkhapuṣṭaṃ manuṣyā
utkṣipya rājansvagṛhānnirharanti ।
taṃ muktakēśāḥ karuṇaṃ rudantaś
chitāmadhyē kāṣṭhamiva kṣipanti ॥ 14॥

anyō dhanaṃ prētagatasya bhuṅktē
vayāṃsi chāgniścha śarīradhātūn ।
dvābhyāmayaṃ saha gachChatyamutra
puṇyēna pāpēna cha vēṣṭyamānaḥ ॥ 15॥

utsṛjya vinivartantē jñātayaḥ suhṛdaḥ sutāḥ ।
agnau prāstaṃ tu puruṣaṃ karmānvēti svayaṃ kṛtam ॥ 16॥

asmāllōkādūrdhvamamuṣya chādhō
mahattamastiṣṭhati hyandhakāram ।
tadvai mahāmōhanamindriyāṇāṃ
budhyasva mā tvāṃ pralabhēta rājan ॥ 17॥

idaṃ vachaḥ śakṣyasi chēdyathāvan
niśamya sarvaṃ pratipattumēvam ।
yaśaḥ paraṃ prāpsyasi jīvalōkē
bhayaṃ na chāmutra na chēha tē’sti ॥ 18॥

ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā
satyōdakā dhṛtikūlā damōrmiḥ ।
tasyāṃ snātaḥ pūyatē puṇyakarmā
puṇyō hyātmā nityamambhō’mbha ēva ॥ 19॥

kāmakrōdhagrāhavatīṃ pañchēndriya jalāṃ nadīm ।
kṛtvā dhṛtimayīṃ nāvaṃ janma durgāṇi santara ॥ 20॥

prajñā vṛddhaṃ dharmavṛddhaṃ svabandhuṃ
vidyā vṛddhaṃ vayasā chāpi vṛddham ।
kāryākāryē pūjayitvā prasādya
yaḥ sampṛchChēnna sa muhyētkadā chit ॥ 21॥

dhṛtyā śiśnōdaraṃ rakṣētpāṇipādaṃ cha chakṣuṣā ।
chakṣuḥ śrōtrē cha manasā manō vāchaṃ cha karmaṇā ॥ 22॥

nityōdakī nityayajñōpavītī
nityasvādhyāyī patitānna varjī ।
ṛtaṃ bruvanguravē karma kurvan
na brāhmaṇaśchyavatē brahmalōkāt ॥ 23॥

adhītya vēdānparisaṃstīrya chāgnīn
iṣṭvā yajñaiḥ pālayitvā prajāś cha ।
gōbrāhmaṇārthē śastrapūtāntarātmā
hataḥ saṅgrāmē kṣatriyaḥ svargamēti ॥ 24॥

vaiśyō’dhītya brāhmaṇānkṣatriyāṃś cha
dhanaiḥ kālē saṃvibhajyāśritāṃś cha ।
trētā pūtaṃ dhūmamāghrāya puṇyaṃ
prētya svargē dēva sukhāni bhuṅktē ॥ 25॥

brahmakṣatraṃ vaiśya varṇaṃ cha śūdraḥ
kramēṇaitānnyāyataḥ pūjayānaḥ ।
tuṣṭēṣvētēṣvavyathō dagdhapāpas
tyaktvā dēhaṃ svargasukhāni bhuṅktē ॥ 26॥

chāturvarṇyasyaiṣa dharmastavōktō
hētuṃ chātra bruvatō mē nibōdha ।
kṣātrāddharmāddhīyatē pāṇḍuputras
taṃ tvaṃ rājanrājadharmē niyuṅkṣva ॥ 27॥

dhṛtarāṣṭra uvācha ।

ēvamētadyathā māṃ tvamanuśāsati nityadā ।
mamāpi cha matiḥ saumya bhavatyēvaṃ yathāttha mām ॥ 28॥

sā tu buddiḥ kṛtāpyēvaṃ pāṇḍavānrapti mē sadā ।
duryōdhanaṃ samāsādya punarviparivartatē ॥ 29॥

na diṣṭamabhyatikrāntuṃ śakyaṃ martyēna kēna chit ।
diṣṭamēva kṛtaṃ manyē pauruṣaṃ tu nirarthakam ॥ 30॥

॥ iti śrīmāhābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduravākyē chatvāriṃśō’dhyāyaḥ ॥ 40॥

iti vidura nīti samāptā ॥

FAQs

What is Vidura Neethi - Udyoga Parvam Chapter 40?

Vidura Neethi - Udyoga Parvam Chapter 40 is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.

Can I read Vidura Neethi - Udyoga Parvam Chapter 40 online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download Vidura Neethi - Udyoga Parvam Chapter 40 as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook