Patanjali Yoga Sutras – 4 (Kaivalya Pada)


atha kaivalyapādaḥ ।

janmauṣadhimantratapassamādhijāḥ siddhayaḥ ॥1॥

jātyantarapariṇāmaḥ prakṛtyāpūrāt ॥2॥

nimittamaprayōjakaṃ prakṛtīnāṃvaraṇabhēdastu tataḥ kṣētrikavat ॥3॥

nirmāṇachittānyasmitāmātrāt ॥4॥

pravṛttibhēdē prayōjakaṃ chittamēkamanēkēṣām ॥5॥

tatra dhyānajamanāśayam ॥6॥

karmāśuklākṛṣṇaṃ yōginaḥ trividhamitarēṣām ॥7॥

tatastadvipākānuguṇānāmēvābhivyaktirvāsanānām ॥8॥

jāti dēśa kāla vyavahitānāmapyānantaryaṃ smṛtisaṃskārayōḥ ēkarūpatvāt ॥9॥

tāsāmanāditvaṃ chāśiṣō nityatvāt ॥10॥

hētuphalāśrayālambanaiḥ saṅgṛhītatvātēṣāmabhāvētadabhāvaḥ ॥11॥

atītānāgataṃ svarūpatō’styadhvabhēdāddharmāṇām ॥12॥

tē vyaktasūkṣmāḥ guṇātmānaḥ ॥13॥

pariṇāmaikatvāt vastutattvam ॥14॥

vastusāmyē chittabhēdāttayōrvibhaktaḥ panthāḥ ॥15॥

na chaikachittatantraṃ vastu tadapramāṇakaṃ tadā kiṃ syāt ॥16॥

taduparāgāpēkṣitvāt chittasya vastujñātājñātam ॥17॥

sadājñātāḥ chittavṛttayaḥ tatprabhōḥ puruṣasyāpariṇāmitvāt ॥18॥

na tatsvābhāsaṃ dṛśyatvāt ॥19॥

ēka samayē chōbhayānavadhāraṇam ॥20॥

chittāntara dṛśyē buddhibuddhēḥ atiprasaṅgaḥ smṛtisaṅkaraścha ॥21॥

chitērapratisaṅkramāyāḥ tadākārāpattau svabuddhi saṃvēdanam ॥22॥

draṣṭṛdṛśyōparaktaṃ chittaṃ sarvārtham ॥23॥

tadasaṅkhyēya vāsanābhiḥ chitramapi parārthaṃ saṃhatyakāritvāt ॥24॥

viśēṣadarśinaḥ ātmabhāvabhāvanānivṛttiḥ ॥25॥

tadā vivēkanimnaṃ kaivalyaprāgbhāraṃ chittam ॥26॥

tachChidrēṣu pratyayāntarāṇi saṃskārēbhyaḥ ॥27॥

hānamēṣāṃ klēśavaduktam ॥28॥

prasaṅkhyānē’pyakusīdasya sarvathā vivēkakhyātēḥ dharmamēghassamādhiḥ ॥29॥

tataḥ klēśakarmanivṛttiḥ ॥30॥

tadā sarvāvaraṇamalāpētasya jñānasyānantyāt jñēyamalpam ॥31॥

tataḥ kṛtārthānāṃ pariṇāmakramasamāptirguṇānām ॥32॥

kṣaṇapratiyōgī pariṇāmāparānta nirgrāhyaḥ kramaḥ ॥33॥

puruṣārthaśūnyānāṃ guṇānāmpratiprasavaḥ kaivalyaṃ svarūpapratiṣṭhā vā chitiśaktiriti ॥34॥

iti pātañjalayōgadarśanē kaivalyapādō nāma chaturthaḥ pādaḥ ।

FAQs

What is Patanjali Yoga Sutras - 4 (Kaivalya Pada)?

Patanjali Yoga Sutras - 4 (Kaivalya Pada) is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.

Can I read Patanjali Yoga Sutras - 4 (Kaivalya Pada) online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download Patanjali Yoga Sutras - 4 (Kaivalya Pada) as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook