Patanjali Yoga Sutras – 2 (Sadhana Pada)
atha sādhanapādaḥ ।
tapaḥ svādhyāyēśvarapraṇidhānāni kriyāyōgaḥ ॥1॥
samādhibhāvanārthaḥ klēśatanūkaraṇārthaścha ॥2॥
avidyāsmitārāgadvēṣābhinivēśāḥ klēśāḥ ॥3॥
avidyā kṣētramuttarēṣāṃ prasuptatanuvichChinnōdārāṇām ॥4॥
anityāśuchiduḥkhānātmasu nityaśuchisukhātmakhyātiravidyā ॥5॥
dṛgdarśanaśaktyōrēkātmatēvāsmitā ॥6॥
sukhānuśayī rāgaḥ ॥7॥
duḥkhānuśayī dvēṣaḥ ॥8॥
svarasavāhī viduṣō’pi tathārūḍhō’bhinivēśaḥ ॥9॥
tē pratiprasavahēyāḥ sūkṣmāḥ ॥10॥
dhyānahēyāstadvṛttayaḥ ॥11॥
klēśamūlaḥ karmāśayō dṛṣṭādṛṣṭajanmavēdanīyaḥ ॥12॥
sati mūlē tad vipākō jātyāyurbhōgāḥ ॥13॥
tē hlādaparitāpaphalāḥ puṇyāpuṇyahētutvāt ॥14॥
pariṇāmatāpasaṃskāraduḥkhairguṇavṛttivirōdhāchcha duḥkhamēva sarvaṃ vivēkinaḥ ॥15॥
hēyaṃ duḥkhamanāgatam ॥16॥
draṣṭṛdṛśyayōḥ saṃyōgō hēyahētuḥ॥17॥
prakāśakriyāsthitiśīlaṃ bhūtēndriyātmakaṃ bhōgāpavargārthaṃ dṛśyam ॥18॥
viśēṣāviśēṣaliṅgamātrāliṅgāni guṇaparvāṇi ॥19॥
draṣṭā dṛśimātraḥ śuddhō’pi pratyayānupaśyaḥ ॥20॥
tadartha ēva dṛśyasyātmā ॥21॥
kṛtārthaṃ prati naṣṭamapyanaṣṭaṃ tadanyasādhāraṇatvāt ॥22॥
svasvāmiśaktyōḥ svarūpōpalabdhihētuḥ saṃyōgaḥ ॥23॥
tasya hēturavidyā ॥24॥
tadabhāvātsaṃyōgābhāvō hānaṃ tad dṛśēḥ kaivalyam ॥25॥
vivēkakhyātiraviplavā hānōpāyaḥ ॥26॥
tasya saptadhā prāntabhūmiḥ prajñā ॥27॥
yōgāṅgānuṣṭhānādaśuddhikṣayē jñānadīptirāvivēkakhyātēḥ ॥28॥
yamaniyamāsanaprāṇāyāmapratyāhāradhāraṇādhyānasamādhayō’ṣṭāvaṅgāni ॥29॥
ahiṃsāsatyāstēyabrahmacharyāparigrahā yamāḥ ॥30॥
jātidēśakālasamayānavachChinnāḥ sārvabhaumā mahāvratam ॥31॥
śauchasantōṣatapaḥ svādhyāyēśvarapraṇidhānāni niyamāḥ ॥32॥
vitarkabādhanē pratipakṣabhāvanam ॥33॥
vitarkāhiṃsādayaḥ kṛtakāritānumōditā lōbhakrōdhamōhapūrvakā mṛdumadhyādhimātrā duḥkhājñānānantaphalā iti pratipakṣabhāvanam ॥34॥
ahiṃsāpratiṣṭhāyāṃ tatsannidhau vairatyāgaḥ ॥35॥
satyapratiṣṭhāyāṃ kriyāphalāśrayatvam ॥36॥
astēyapratiṣṭhāyāṃ sarvaratnōpasthānam ॥37॥
brahmacharyapratiṣṭhāyāṃ vīryalābhaḥ ॥38॥
aparigrahasthairyē janmakathantāsambōdhaḥ ॥39॥
śauchātsvāṅgajugupsā parairasaṃsargaḥ ॥40॥
sattvaśuddhi-saumanasyaikāgryēndriyajayātmadarśana-yōgyatvāni cha ॥41॥
santōṣāt anuttamaḥsukhalābhaḥ ॥42॥
kāyēndriyasiddhiraśuddhikṣayāt tapasaḥ ॥43॥
svādhyāyādiṣṭadēvatāsamprayōgaḥ ॥44॥
samādhisiddhirīśvarapraṇidhānāt ॥45॥
sthirasukhamāsanam ॥46॥
prayatnaśaithilyānantasamāpattibhyām ॥47॥
tatō dvandvānabhighātaḥ ॥48॥
tasmin sati śvāsapraśvāsayōrgativichChēdaḥ prāṇāyāmaḥ ॥49॥
(sa tu) bāhyābhyantarastambhavṛttirdēśakālasaṅkhyābhiḥ paridṛṣṭō dīrghasūkṣmaḥ ॥50॥
bāhyābhyantaraviṣayākṣēpī chaturthaḥ ॥51॥
tataḥ kṣīyatē prakāśāvaraṇam ॥52॥
dhāraṇāsu cha yōgyatā manasaḥ ॥53॥
svaviṣayāsamprayōgē chittasvarūpānukāra ivēndriyāṇāṃ pratyāhāraḥ ॥54॥
tataḥ paramāvaśyatēndriyāṇām ॥55॥
iti pātañjalayōgadarśanē sādhanapādō nāma dvitīyaḥ pādaḥ ।
FAQs
What is Patanjali Yoga Sutras - 2 (Sadhana Pada)?
Patanjali Yoga Sutras - 2 (Sadhana Pada) is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.
Can I read Patanjali Yoga Sutras - 2 (Sadhana Pada) online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download Patanjali Yoga Sutras - 2 (Sadhana Pada) as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.