Mahanyasam – 7.5. Prati Purusham

(tai. saṃ. 1.8.6.1 – tai. saṃ. 1.8.6.2)
(tai. brā. 1.6.10.1 – tai. brā. 1.6.10.5)

pra̠ti̠pū̠ru̠ṣa mēka̍kapālā̠-nnirva̍pa̠tyē-ka̠mati̍rikta̠ṃ yāva̍ntō gṛ̠hyā̎-ssmastēbhya̠ḥ kama̍kara-mpaśū̠nāgṃ śarmā̍si̠ śarma̠ yaja̍mānasya̠ śarma̍ mē
ya̠chChaika̍ ē̠va ru̠drō na dvi̠tīyā̍ya tastha ā̠khustē̍ rudra pa̠śusta-ñju̍ṣasvai̠ṣa tē̍ rudra bhā̠ga-ssa̠ha svasrāṃ-‘bi̍kayā̠ tañju̍ṣasva bhēṣa̠ja-ṅgavē-‘śvā̍ya̠
puru̍ṣāya bhēṣa̠jamathō̍ a̠smabhya̍-mbhēṣa̠jagṃ subhē̍ṣaja̠ṃ yathā-‘sa̍ti । 1

su̠ga-mmē̠ṣāya̍ mē̠ṣyā̍ avā̎baṃ ru̠drama̍di-ma̠hyava̍ dē̠va-ntrya̍baṅkam ।
yathā̍ na̠-śśrēya̍sa̠ḥ kara̠dyathā̍ nō̠ vasya̍ sa̠ḥ kara̠dyathā̍ naḥ paśu̠mata̠ḥ
kara̠dyathā̍ nō vyavasā̠yayā̎t । trya̍baṅkaṃ yajāmahē suga̠ndhi-mpu̍ṣṭi̠vardha̍nam ।
u̠rvā̠ru̠kami̍va̠ bandha̍nā-nmṛ̠tyō rmu̍kṣīya̠ mā-‘mṛtā̎t । ē̠ṣatē̍ rudra bhā̠ga stañju̍ṣasva̠ tēnā̍va̠sēna̍ pa̠rō mūja̍va̠tō-‘tī̠hyava̍tata
dhanvā̠ pinā̍kahasta̠ḥ kṛtti̍vāsāḥ ॥ 2

pra̠ti̠pū̠ru̠ṣa-mēka̍kapālā̠-nnirva̍pati । jā̠tā ē̠va pra̠jā ru̠drā-nni̠rava̍dayatē । ēka̠mati̍riktam । ja̠ni̠ṣyamā̍ṇā ē̠va pra̠jā ru̠drā-nni̠rava̍dayatē । ēka̍kapālā bhavanti । ē̠ka̠dhaiva ru̠dra-nni̠rava̍dayatē । nābhighā̍rayati । yada̍bhighā̠rayē̎t । a̠nta̠ra̠va̠-chā̠riṇagṃ̍ ru̠dra-ṅku̍ryāt ।
ē̠kō̠lmu̠kēna̍ yanti । 3

taddhi ru̠drasya̍ bhāga̠dhēya̎m । i̠mā-ndiśa̍ṃ yanti । ē̠ṣā vai ru̠drasya̠ dik । svāyā̍ mē̠va di̠śi ru̠dra-nni̠rava̍dayatē । ru̠drō vā a̍pa̠śukā̍yā̠ āhu̍tyai̠ nāti̍ṣṭhata । a̠sau tē̍ pa̠śuriti̠ nirdi̍śē̠dya-ndvi̠ṣyāt । yamē̠va dvēṣṭi̍ ।
tama̍smai pa̠śu-nnirdi̍śati । yadi̠ na dvi̠ṣyāt ।
ā̠khustē̍ pa̠śuriti̍ brūyāt । 4

na grā̠myā-npa̠śūn hi̠nasti̍ । nāra̠ṇyān । cha̠tu̠ṣpa̠thē ju̍hōti । ē̠ṣa vā a̍gnī̠nā-mpaḍbī̍śō̠ nāma̍ । a̠gni̠vatyē̠va ju̍hōti ।
ma̠ddhya̠mēna̍ pa̠rṇēna̍ juhōti । srugghyē̍ṣā । athō̠ khalu̍ । a̠nta̠mēnai̠va hō̍ta̠vya̎m । a̠nta̠ta ē̠va ru̠dra-nni̠rava̍dayatē । 5

ēṣa̠ tē̍ rudrabhā̠ga-ssa̠hasvasrāṃ-‘bi̍ka̠yētyā̍ha । śa̠radvā a̠syāmbi̍kā̠ svasā̎ ।
tayā̠ vā ē̠ṣa hi̍nasti । yagṃ hi̠nasti̍ । tayai̠vainagṃ̍ sa̠ha śa̍mayati ।
bhē̠ṣa̠jaṅgava̠ ityā̍ha । yāva̍nta ē̠va grā̠myāḥ pa̠śava̍ḥ । tēbhyō̍ bhēṣa̠ja-ṅka̍rōti । avā̎baṃ ru̠drama̍di ma̠hītyā̍ha । ā̠śiṣa̍mē̠vai-tāmā śā̎stē । 6

trya̍baṅkaṃ yajāmaha̠ ityā̍ha । mṛ̠tyō rmu̍kṣīya̠ mā-‘mṛtā̠-diti̠ vā vai tadā̍ha ।
utki̍ranti । bhaga̍sya līphsantē । mūtē̍ kṛ̠tvā sa̍janti ।
yathā̠ jana̍ṃ ya̠tē̍-‘va̠sa-ṅka̠rōti̍ । tā̠dṛgē̠va tat । ē̠ṣa tē̍ rudrabhā̠ga ityā̍ha ni̠rava̍tyai । apra̍tīkṣa̠-māya̍nti । a̠paḥ pari̍ṣiñchati । ru̠drasyā̠nta r​hi̍tyai । pravā ē̠tē̎-‘smā-llō̠kā-chchya̍vantē । yē trya̍baṅkai̠-śchara̍nti । ā̠di̠tya-ñcha̠ru-mpuna̠rētya̠ nirva̍pati । i̠yaṃ vā adi̍tiḥ । a̠syāmē̠va prati̍tiṣṭhanti ॥ 7

ō-nnamō bhagavatē̍ rudrā̠ya ॥ pratipūruṣaṃ vibhāḍiti nētratrayā̍ya vau̠ṣaṭ ॥