KYTB 3.9 Ashtadashinam Pashunam Prayogah – Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha – Prajapati Ashvamedham
kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē navamaḥ prapāṭhakaḥ – aṣṭādaśinā-mpaśūnā-mprayōgaḥ
ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥
(aśvamēdhasya dvitīya-tṛtīyā harvidhānam)
anuvākaṃ 1 – aṣṭādaśinā-ṅgrābhyāṇāṃ āraṇyānā-ñcha paśūnā-mprayōgaḥ
pra̠jāpa̍ti-raśvamē̠dhama̍sṛjata । sō̎-‘smāthsṛ̠ṣṭō-‘pā̎krāmat ।
tama̍ṣṭāda̠śibhi̠ranu̠ prāyu̍ṅkta । tamā̎pnōt । tamā̠ptvā ‘ṣṭā̍da̠śibhi̠ravā̍rundha ।
yada̍ṣṭāda̠śina̍ āla̠bhyantē̎ । ya̠jñamē̠va tairā̠ptvā yaja̍mā̠nō-‘va̍rundhē ॥
sa̠ṃva̠thsa̠rasya̠ vā ē̠ṣā pra̍ti̠mā । yada̍ṣṭāda̠śina̍ḥ ।
dvāda̍śa̠ māsā̠ḥ pañcha̠rtava̍ḥ ॥ 1 ॥
sa̠ṃva̠thsa̠rō̎-‘ṣṭāda̠śaḥ । yada̍ṣṭāda̠śina̍ āla̠bhyantē̍ ।
sa̠ṃva̠thsa̠ramē̠va tairā̠ptvā
yajamā̠nō-‘va̍rundhē ॥
a̠gni̠ṣṭhē̎ ‘nyā-npa̠śūnu̍pā-ka̠rōti̍ ।
ita̍rēṣu̠ yūpē̎ṣvaṣṭāda̠śinō-‘jā̍mitvāya ॥
nava̍ na̠vāla̍bhyantē savīrya̠tvāya̍ ॥ yadā̍ra̠ṇyai-ssagg̍ sthā̠payē̎t । vyava̍syētā-mpitā pu̠trau । vyaddhvā̍naḥ krāmēyuḥ ।
vidū̍ra̠-ṅgrāma̍yō rgrāmā̠ntau syā̍tām ॥ 2 ॥
ṛ̠kṣīkā̎ḥ puruṣavyā̠ghrāḥ pa̍rimō̠ṣiṇa̍ āvyā̠dhinī̠-staska̍rā̠ ara̍ṇyē̠ṣvā-jā̍yērann ॥
tadā̍huḥ । apa̍śavō̠ vā ē̠tē । yadā̍ra̠ṇyāḥ ।
yadā̍ra̠ṇyai-ssagg̍sthā̠payē̎ta । kṣi̠prē yaja̍māna̠-mara̍ṇya-mmṛ̠tagṃ ha̍rēyuḥ ।
ara̍ṇyāyatanā̠ hyā̍ra̠ṇyāḥ pa̠śava̠ iti̍ । yatpa̠śūnnālabhē̍ta । ana̍varuddhā asya pa̠śava̍-ssyuḥ । yatparya̍gni-kṛtānuthsṛ̠jēt ॥ 3 ॥
ya̠jña̠vē̠śa̠sa-ṅku̍ryāt ॥ yatpa̠śūnā̠labha̍tē । tēnai̠va pa̠śūnava̍rundhē ।
yatparya̍gni-kṛtānuthsṛ̠jatya-ya̍jñavēśasāya ।
ava̍ruddhā asya pa̠śavō̠ bhava̍nti ।
na ya̍jñavēśa̠ sambha̍vati ।
na yaja̍māna̠-mara̍ṇya-mmṛ̠tagṃ ha̍ranti ॥
grā̠myai-ssaggsthā̍payati । ē̠tē vai pa̠śava̠ḥ, kṣēmō̠ nāma̍ । sa-mpi̍tā pu̠trāva va̍syataḥ । samaddhvā̍naḥ krāmanti ।
sa̠ma̠nti̠ka-ṅgrāma̍yō-rgrāmā̠ntau bha̍vataḥ ।
narkṣīkā̎ḥ puruṣavyā̠ghrāḥ pa̍rimō̠ṣiṇa̍ āvyā̠dhinī̠-staska̍rā̠ ara̍ṇyē̠ṣvā jā̍yantē ॥ 4 ॥
(ṛ̠tava̍ḥ – syātā – muthsṛ̠jēth – sya̍ta̠strīṇi̍ cha)(ā1)
anuvākaṃ 2 – chāturmāsyapaśūnā-mprayōgaḥ
pra̠jāpa̍tira-kāmayatō̠bhau lō̠kāva-va̍rundhī̠yēti̍ ।
sa ē̠tānu̠bhayā̎-npa̠śūna̍ paśyat । grā̠myāgśchā̍-ra̠ṇyāgścha̍ । tānāla̍bhata ।
tairvai sa u̠bhau lō̠kāva vā̍rundha । grā̠myairē̠va pa̠śubhi̍ri̠maṃ lō̠kama vā̍rundha ।
ā̠ra̠ṇyaira̠mum । yadgrā̠myā-npa̠śūnā̠labha̍tē ।
i̠mamē̠va tairlō̠kamava̍rundhē । yadā̍ra̠ṇyān ॥ 5 ॥
a̠mu-ntaiḥ ॥ ana̍varuddhō̠ vā ē̠tasya̍ saṃvathsa̠ra ityā̍huḥ । ya i̠ta i̠taśchāturmā̠syāni̍ sa̠ṃvathsa̠ra-mpra̍yu̠ṅkta iti̍ ।
ē̠tāvā̠n̠. vai sa̍ṃvathsa̠raḥ । yachchā̍turmā̠syāni̍ । yadē̠tē chātu̍rmā̠syāḥ pa̠śava̍ āla̠bhyantē̎ । pra̠tyakṣa̍mē̠va tai-ssa̍ṃvathsa̠raṃ yaja̍mā̠nō-‘va̍rundhē । ॥
vi vā ē̠ṣa pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍r-ṛddhyatē ।
ya-ssa̍ṃvathsa̠ra-mpra̍yu̠ṅktē । sa̠ṃva̠thsa̠ra-ssu̍va̠rgō lō̠kaḥ ॥ 6 ॥
su̠va̠rga-ntu lō̠ka-nnāpa̍rāddhnōti ।
pra̠jā vai pa̠śava̍ ēkāda̠śinī̎ ।
yadē̠ta ai̍kādaśi̠nāḥ pa̠śava̍ āla̠bhyantē̎ ।
sā̠kṣādē̠va pra̠jā-mpa̠śūn. yaja̍mā̠nō-‘va̍rundhē ॥ pra̠jāpa̍ti-rvi̠rāja̍masṛjata ।
sā sṛ̠ṣṭā-‘śva̍mē̠dha-mprāvi̍śat ।
tā-nda̠śibhi̠ranu̠ prāyu̍ṅkta । tāmā̎pnōt ।
tāmā̠ptvā da̠śibhi̠ravā̍rundha । yadda̠śina̍ āla̠bhyantē̎ ॥ 7 ॥
vi̠rāja̍mē̠va tairā̠ptvā yaja̍mā̠nō-‘va̍rundhē ॥
ēkā̍daśa da̠śata̠ āla̍bhyantē । ēkā̍daśākṣarā tri̠ṣṭup । traiṣṭu̍bhāḥ pa̠śava̍ḥ । pa̠śūnē̠vāva̍rundhē ॥ vai̠śva̠dē̠vō vā aśva̍ḥ। nā̠nā̠dē̠va̠tyā̎ḥ pa̠śavō̍ bhavanti ।
aśva̍sya sarva̠tvāya̍ । nānā̍rūpā bhavanti । tasmā̠nnānā̍rūpāḥ pa̠śava̍ḥ( ) ।
ba̠hu̠rū̠pā bha̍vanti । tasmā̎-dbahurū̠pāḥ pa̠śava̠-ssamṛ̍ddhyai ॥ 8 ॥
(ā̠ra̠ṇyān-ँlō̠kō-da̠śina̍ āla̠bhyantē̠-nānā̍rūpāḥ pa̠śavō̠ dvē cha̍) (a. 2)
anuvākaṃ 3 – rōhitādīnā-mpaśūnāṃ vapāhōmasāhityam
a̠smai vai lō̠kāya̍ grā̠myāḥ pa̠śava̠ āla̍bhyantē । a̠muṣmā̍ āra̠ṇyāḥ । yadgrā̠myā-npa̠śūnā̠labha̍tē । i̠mamē̠va tairlō̠kamava̍rundhē । yadā̍ra̠ṇyān । a̠mu-ntaiḥ । u̠bhayā̎-npa̠śūnāla̍bhatē । grā̠myāgśchā̍-ra̠ṇyāgścha̍ ।
u̠bhayō̎-rlō̠kayō̠ra va̍ruddhyai । u̠bhayā̎-npa̠śūnāla̍bhatē ॥ 9 ॥
grā̠myāgśchā̍-ra̠ṇyāgścha̍ । u̠bhaya̍syā̠-nnādya̠syā-va̍ruddhyai । ubhayā̎-npa̠śūnālabhatē । grāmyāgśchā̍ra̠ṇyāgścha̍ ।
u̠bhayē̍ṣā-mpaśū̠nāmava̍ruddhyai ॥
traya̍strayō bhavanti । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ ।
ē̠ṣāṃ lō̠kānā̠māptyai̎ ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । kasmā̎thsa̠tyāt ॥ 10 ॥
a̠smin ँlō̠kē ba̠hava̠ḥ kāmā̠ iti̍ ।
yathsa̍mā̠nībhyō̍ dē̠vatā̎bhyō̠-‘nyē̎-‘nyē pa̠śava̍ āla̠bhyantē̎ । a̠sminnē̠va tallō̠kē kāmā̎mdadhāti । tasmā̍da̠smin-ँlō̠kē ba̠hava̠ḥ kāmā̎ḥ ॥ tra̠yā̠ṇā-ntra̍yāṇāgṃ sa̠ha va̠pā ju̍hōti । tryā̍vṛtō̠ vai dē̠vāḥ ।
tryā̍vṛta i̠mē lō̠kāḥ । ē̠ṣāṃ lō̠kānā̠māptyai̎ । ē̠ṣāṃ lō̠kānā̠-ṅklṛptyai̎ ॥ parya̍gni-kṛtā-nāra̠ṇyā-nuthsṛ̍ja̠ntyahigṃ̍sāyai ॥ 11 ॥
(ava̍ruddhyā u̠bhayā̎-npa̠śūnāla̍bhatē – sa̠tyā – dahigṃ̍sāyai)(ā3)
anuvākaṃ 4 – aśvasya rathayōjanālaṅkārādayaḥ
yu̠ñjanti̍ bra̠ddhnamityā̍ha । a̠sau vā ā̍di̠tyō bra̠ddhnaḥ । ā̠di̠tya-mē̠vāsmai̍ yunakti । a̠ru̠ṣamityā̍ha । a̠gnirvā a̍ru̠ṣaḥ ।
a̠gnimē̠vāsmai̍ yunakti । chara̍nta̠mityā̍ha । vā̠yurvai charann̍ । vā̠yumē̠vāsmai̍ yunakti । pari̍ta̠sthuṣa̠ ityā̍ha ॥ 12 ॥
i̠mē vai lō̠kāḥ pari̍ta̠sthuṣa̍ḥ । i̠manē̠vāsmai̍ lō̠kān. yu̍nakti ॥ rōcha̍ntē rōcha̠nā di̠vītyā̍ha । nakṣa̍trāṇi̠ vai rō̍cha̠nā di̠vi ।
nakṣa̍trāṇyē̠vāsmai̍ rōchayati ॥ yu̠ñjantya̍sya̠ kāmyētyā̍ha । kāmā̍nē̠vāsmai̍ yunakti ॥ harī̠ vipa̍kṣa̠sētyā̍ha ।
i̠mē vai harī̠ vipa̍kṣasā । i̠mē ē̠vāsmai̍ yunakti ॥ 13 ॥
śōṇā̍ dhṛ̠ṣṇū nṛ̠vāha̠sētyā̍ha । a̠hō̠rā̠trē vai nṛ̠vāha̍sā । a̠hō̠rā̠trē ē̠vāsmai̍ yunakti ॥ ē̠tā ē̠vāsmai̍ dē̠vatā̍ yunakti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥
kē̠tu-ṅkṛ̠ṇvanna̍-kē̠tava̠ iti̍ ddhva̠ja-mprati̍muñchati । yaśa̍ ē̠vaina̠gṃ̠ rājñā̎-ṅgamayati ॥ jī̠mūta̍syēva bhavati̠ pratī̍ka̠mityā̍ha । ya̠thā̠ ya̠jurē̠vaitat ॥ yē tē̠ panthā̍na-ssavitaḥ pū̠rvyāsa̠ itya̍ddhva̠ryu-ryaja̍mānaṃ
ँvāchayatya̠bhiji̍tyai ॥ 14 ॥
parā̠ vā ē̠tasya̍ ya̠jña ē̍ti । yasya̍ pa̠śuru̠pā-kṛ̍tō̠-‘nyatra̠ vēdyā̠ ēti̍ । ētagg stō̍tarē̠tēna̍ pa̠thā puna̠raśva̠-māva̍rtayāsi na̠ ityā̍ha ।
vā̠yurvai stōtā̎ । vā̠yumē̠vāsya̍ pa̠rastā̎-ddadhā̠tyāvṛ̍ttyai ॥ yathā̠ vai ha̠viṣō̍ gṛhī̠tasya̠ skanda̍ti । ē̠vaṃ vā ē̠tadaśva̍sya skandati । yada̍syō̠pākṛ̍tasya̠ lōmā̍ni̠ śīya̍ntē । yadvālē̍ṣu kā̠chānā̠vaya̍nti ।
lōmā̎nyē̠vāsya̠ tathsambha̍ranti ॥ 15 ॥
bhūrbhuva̠ssuva̠riti̍ prājāpa̠tyā-bhi̠rāva̍yanti । prā̠jā̠pa̠tyō vā aśva̍ḥ ।
svayai̠vaina̍-ndē̠vata̍yā̠ sama̍drdhayanti ॥ bhūriti̠ mahi̍ṣī । bhuva̠ iti̍ vā̠vātā̎ ।
suva̠riti̍ parivṛ̠ktī । ē̠ṣāṃ lō̠kānā̍-ma̠bhiji̍tyai ॥ hi̠ra̠ṇyayā̎ḥ kā̠chā bha̍vanti । jyōti̠rvai hira̍ṇyam । rā̠ṣṭrama̍śvamē̠dhaḥ ॥ 16 ॥
jyōti̍śchai̠vāsmai̍ rā̠ṣṭra-ñcha̍ sa̠mīchī̍ dadhāti ॥ sa̠hasra̍-mbhavanti । sa̠hasra̍ sammita-ssuva̠rgō lō̠kaḥ । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā̠-bhiji̍tyai ॥
apa̠ vā ē̠tasmā̠ttēja̍ indri̠ya-mpa̠śava̠-śśrīḥ krā̍manti । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
vasa̍vastvā-‘ñjantu gāya̠trēṇa̠ Chanda̠sēti̠ mahi̍ṣya̠bhya̍nakti । tējō̠ vā ājya̎m । tējō̍ gāya̠trī । tēja̍sai̠vāsmai̠ tējō-‘va̍rundhē ॥ 17 ॥
ru̠drāstvā̎-‘ñjantu̠ traiṣṭu̍bhēna̠ Chanda̠sēti̍ vā̠vātā̎ । tējō̠ vā ājya̎m । i̠ndri̠ya-ntri̠ṣṭup । tēja̍sai̠vāsmā̍ indri̠yamava̍rundhē ।
ā̠di̠tyā-stvā̎-‘ñjantu̠ jāga̍tēna̠ Chanda̠sēti̍ parivṛ̠ktī । tējō̠ vā ājya̎m । pa̠śavō̠ jaga̍tī ।
tēja̍sai̠vāsmai̍ pa̠śūnava̍rundhē ॥
patna̍yō̠-‘bhya̍ñjanti । śri̠yā vā ē̠ta-drū̠pam ॥ 18 ॥
yatpatna̍yaḥ । śriya̍-mē̠vāsmi̠-ntadda̍dhati ।
nāsmā̠ttēja̍ indri̠ya-mpa̠śava̠-śśrīrapa̍krāmanti ॥
lājī(3)ñChāchī(3)n. yaśō̍ ma̠māँ(4) ityati̍rikta̠-manna̠maśvā̍yō̠ pāha̍ranti ।
pra̠jāmē̠vānnā̠dī-ṅku̍rvatē ॥
ē̠taddē̍vā̠ anna̍mattai̠ta-danna̍maddhi prajāpata̠ ityā̍ha । pra̠jāyā̍mē̠vānnādya̍-ndadhatē ॥
yadi̠ nāva̠jighra̎t । a̠gniḥ pa̠śurā̍sī̠dityava̍-ghrāpayēt । ava̍ hai̠va ji̍ghrati ॥
ākrāna̍. vā̠jī kramai̠ratya̍-kramīdvā̠jī dyaustē̍ pṛ̠ṣṭha-mpṛ̍thi̠vī
sa̠dhastha̠mityaśva̠-manu̍mantrayatē ।
ē̠ṣāṃ lō̠kānā̍-ma̠bhiji̍tyai ॥
sami̍ddhō a̠ñjankṛda̍ra-mmatī̠nā-mityaśva̍syā̠ priyō̍ bhavanti sarūpa̠tvāya̍ ॥ 19 ॥
(pari̍ta̠sthuṣa̠ ityā̍hē̠ – mē ē̠vāsmai̍ yunaktya̠ – bhiji̍tyai-bhara-ntyaśvamē̠dhō – ru̍ndhē – rū̠pam – ji̍ghrati̠ trīṇi̍ cha) (a. 4)
anuvākaṃ 5 – brahmōdyanāmakaḥ hōtṛbrāhmaṇōssaṃvādaḥ
tēja̍sā̠ vā ē̠ṣa bra̍hmavarcha̠sēna̠ vyṛ̍ddhyatē । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
hōtā̍ cha bra̠hmā cha̍ bra̠hmōdya̍ṃ vadataḥ ।
tēja̍sā chai̠vaina̍-mbrahmavarcha̠sēna̍ cha̠ sama̍drdhayataḥ ॥ da̠kṣi̠ṇa̠tō bra̠hmā bha̍vati ।
da̠kṣi̠ṇa̠ta ā̍yatanō̠ vai bra̠hmā । bā̠r̠ha̠spa̠tyō vai bra̠hmā ।
bra̠hma̠va̠rcha̠samē̠vāsya̍ dakṣiṇa̠tō (dakṣi̠ṇatō) da̍dhāti ।
tasmā̠-ddakṣi̠ṇō-‘drdhō̎ brahmavarcha̠sita̍raḥ ॥
u̠tta̠ra̠tō hōtā̍ bhavati ॥ 20 ॥
u̠tta̠ra̠ta ā̍yatanō̠ vai hōtā̎ । ā̠gnē̠yō vai hōtā̎ । tējō̠ vā a̠gniḥ । tēja̍ ē̠vāsyō̎ttara̠tō da̍dhāti । tasmā̠dutta̠rō-‘drdha̍-stēja̠svita̍raḥ ॥
yūpa̍ma̠bhitō̍ vadataḥ । ya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyō̍ vai yūpa̍ḥ । yaja̍mānamē̠va tēja̍sā cha brahmavarcha̠sēna̍ cha̠ sama̍drdhayataḥ ॥
kigg svi̍dāsīt-pū̠rvachi̍tti̠-rityā̍ha ।
dyaurvai vṛṣṭi̍ḥ pū̠rvachi̍ttiḥ ॥ 21 ॥
diva̍mē̠va vṛṣṭi̠mava̍rundhē ॥ kigg svi̍dāsī-dbṛ̠hadvaya̠ ityā̍ha । aśvō̠ vai bṛ̠hadvaya̍ḥ । aśva̍mē̠vāva̍rundhē ॥ kigg svi̍dāsīt-piśaṅgi̠lētyā̍ha । rātri̠rvai pi̍śaṅgi̠lā ।
rātri̍mē̠vāva̍rundhē ॥ kigg svi̍dāsīt-pilippi̠lētyā̍ha । śrīrvai pi̍lippi̠lā । a̠nnādya̍mē̠vāva̍rundhē ॥ 22 ॥
ka-ssvi̍dēkā̠kī cha̍ra̠tītyā̍ha । a̠sau vā ā̍di̠tya ē̍kā̠kī cha̍rati । tēja̍ ē̠vāva̍rundhē ॥
ka u̍ svijjāyatē̠ puna̠rityā̍ha ।
cha̠ndramā̠ vai jā̍yatē̠ puna̍ḥ ।
āyu̍rē̠vāva̍rundhē ॥
kigg svi̍ddhi̠masya̍ bhēṣa̠jamityā̍ha ।
a̠gnirvai hi̠masya̍ bhēṣa̠jam । bra̠hma̠va̠rcha̠samē̠vāva̍rundhē ॥
kigg svi̍dā̠-vapa̍na-mma̠hadityā̍ha ॥ 23 ॥
a̠yaṃ vai lō̠ka ā̠vapa̍na-mma̠hat ।
a̠sminnē̠va lō̠kē prati̍tiṣṭhati ॥
pṛ̠chChāmi̍ tvā̠ para̠manta̍-mpṛthi̠vyā ityā̍ha । vēdi̠rvai parō-‘nta̍ḥ pṛthi̠vyāḥ ।
vēdi̍mē̠vāva̍rundhē ॥ pṛ̠chChāmi̍ tvā̠ bhuva̍nasya̠ nābhi̠mityā̍ha ।
ya̠jñō vai bhuva̍nasya̠ nābhi̍ḥ । ya̠jñamē̠vāva̍rundhē ॥
pṛ̠chChāmi̍ tvā̠ vṛṣṇō̠ aśva̍sya̠ rēta̠ ityā̍ha ।
sōmō̠ vai vṛṣṇō̠ aśva̍sya̠ rēta̍ḥ । sō̠ma̠pī̠tha-mē̠vāva̍rundhē ॥
pṛ̠chChāmi̍ vā̠chaḥ pa̍ra̠maṃ vyō̍mētyā̍ha । brahma̠ vai vā̠chaḥ pa̍ra̠maṃ vyō̍ma ।
bra̠hma̠va̠rcha̠sa-mē̠vāva̍rundhē ॥ 24 ॥
(hōtā̍ bhavati̠ – vai vṛṣṭi̍ḥ pū̠rvachi̍tti – ra̠nnādya̍mē̠vāva̍rundhē – ma̠hadityā̍ha̠ – sōmō̠ vai vṛṣṇō̠ aśva̍sya̠ rēta̍ścha̠tvāri̍ cha) (a. 5)
anuvākaṃ 6 – aśvasya mṛtōpachāra-ssañjñapanaprakāraḥ
apa̠ vā ē̠tasmā̎-tprā̠ṇāḥ krā̍manti । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
prā̠ṇāya̠ svāhā̎ vyā̠nāya̠ svāhēti̍ sañjña̠pyamā̍na̠ āhu̍tī-rjuhōti ।
prā̠ṇānē̠vāsmi̍ndadhāti । nāsmā̎tprā̠ṇā apa̍krāmanti ॥ ava̍ntī̠ḥ-sthāva̍ntī-stvā-‘vantu । pri̠ya-ntvā̎ pri̠yāṇā̎m । varṣi̍ṣṭha̠māpyānām । ni̠dhī̠nā-ntvā̍ nidhi̠patigṃ̍ havāmahē
vasōma̠-mētyā̍ha ।
apai̠vāsmai̠ taddhnu̍vatē ॥ 25 ॥
athō̍ dhu̠vantyē̠vaina̎m । athō̠ nyē̍vāsmai̎ hnuvatē ॥ triḥ pari̍yanti । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । ē̠bhya ē̠vaina̍ṃ lō̠kēbhyō̍ dhuvatē ॥ triḥ puna̠ḥ pari̍yanti । ṣaṭ-thsampa̍dyantē । ṣaḍvā ṛ̠tava̍ḥ ।
ṛ̠tubhi̍rē̠vaina̍-ndhuvatē ॥ apa̠ vā ē̠tēbhya̍ḥ prā̠ṇāḥ krā̍manti ॥ 26 ॥
yē ya̠jñē dhuva̍na-nta̠nvatē̎ । na̠va̠kṛtva̠ḥ pari̍yanti । nava̠ vai puru̍ṣē prā̠ṇāḥ ।
prā̠ṇānē̠vātmanda̍dhatē । naibhya̍ḥ prā̠ṇā apa̍krāmanti ॥ ambē̠ ambā̠lyambi̍ka̠ iti̠ patnī̍mu̠dāna̍yati । ahva̍tai̠vainā̎m ॥
subha̍gē̠ kāmpī̍la-vāsi̠nītyā̍ha । tapa̍ ē̠vainā̠-mupa̍nayati ॥ su̠va̠rgē lō̠kē samprōrṇvā̍thā̠-mityā̍ha ॥ 27 ॥
su̠va̠rgamē̠vainā̎ṃ lō̠ka-ṅga̍mayati ॥
ā-‘hama̍jāni garbha̠dhamā tvama̍jāsi garbha̠dhamityā̍ha । pra̠jā vai pa̠śavō̠ garbha̍ḥ । pra̠jāmē̠va pa̠śūnā̠tmandha̍ttē ॥
dē̠vā vā a̍śvamē̠dhē pava̍mānē । su̠va̠rgaṃ lō̠ka-nna prājā̍nann । tamaśva̠ḥ prājā̍nāt । yathsū̠chībhi̍-rasipa̠thā-nka̠lpaya̍nti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ prajñā̎tyai ॥ gā̠ya̠trī tri̠ṣṭubjaga̠tītyā̍ha ॥ 28 ॥
ya̠thā̠ ya̠jurē̠vaitat ॥ tra̠yya-ssū̠chyō̍ bhavanti ।
a̠ya̠smayyō̍ raja̠tā hari̍ṇyaḥ । a̠sya vai lō̠kasya̍ rū̠pama̍ya̠smayya̍ḥ । a̠ntari̍kṣasya raja̠tāḥ । di̠vō hari̍ṇyaḥ । diśō̠ vā a̍ya̠smayya̍ḥ ।
a̠vā̠nta̠ra̠di̠śā ra̍ja̠tāḥ । ū̠drdhvā hari̍ṇyaḥ ।
diśa̍ ē̠vāsmai̍ kalpayati ॥
kastvā̎-Chyati̠ kastvā̠ viśā̠stī-tyā̠hā higṃ̍sāyai ॥ 29 ॥
(hnu̠va̠tē̠-krā̠ma̠-ntyū̠rṇvā̠thā̠mityā̍ha̠-jaga̠tītyā̍ha-kalpaya̠tyēka̍-ñcha) (a. 6)
anuvākaṃ 7 – tatra mantrāḥ
apa̠ vā ē̠tasmā̠chChrī rā̠ṣṭra-ṅkrā̍mati । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
ū̠drdhvāmē̍nā̠-muchChra̍yatā̠-dityā̍ha ।
śrīrvai rā̠ṣṭrama̍śvamē̠dhaḥ ।
śriya̍mē̠vāsma̍ rā̠ṣṭramū̠drdhva-muchChra̍yati ॥ vē̠ṇu̠bhā̠ra-ṅgi̠rāvi̠-vētyā̍ha ।
rā̠ṣṭraṃ vai bhā̠raḥ । rā̠ṣṭramē̠vāsmai̠ paryū̍hati ॥ athā̎syā̠ maddhya̍mēdhatā̠-mityā̍ha । śrīrvai rā̠ṣṭrasya̠ maddhya̎m ॥ 30 ॥
śriya̍mē̠vā-va̍rundhē ॥ śī̠tē vātē̍ pu̠nanni̠-vētyā̍ha । kṣēmō̠ vai rā̠ṣṭrasya̍ śī̠tō vāta̍ḥ । kṣēma̍mē̠vā-va̍rundhē ॥ yaddha̍ri̠ṇī yava̠mattītyā̍ha । viḍvai ha̍ri̠ṇī । rā̠ṣṭraṃ yava̍ḥ । viśa̍-ñchai̠vāsmai̍ rā̠ṣṭra-ñcha̍ sa̠mīchī̍ dadhāti ॥
na pu̠ṣṭa-mpa̠śu ma̍nyata̠ ityā̍ha ।
tasmā̠-drājā̍ pa̠śūnna puṣya̍ti ॥ 31 ॥
śū̠drā yadarya̍jārā̠ na pōṣā̍ya dhanāya̠tītyā̍ha ।
tasmā̎-dvaiśīpu̠tra-nnābhiṣi̍ñchantē ॥ i̠yaṃ ya̠kā śa̍kunti̠kētyā̍ha । viḍvai śa̍kunti̠kā । rā̠ṣṭrama̍śvamē̠dhaḥ । viśa̍-ñchai̠vāsmai̍ rā̠ṣṭra-ñcha̍ sa̠mīchī̍ dadhāti ॥
ā̠hala̠miti̠ sarpa̠tītyā̍ha । tasmā̎-drā̠ṣṭrāya̠ viśa̍-ssarpanti ॥ āha̍ta-ṅga̠bhē pasa̠ ityā̍ha । viḍvai gabha̍ḥ ॥ 32 ॥
rā̠ṣṭra-mpasa̍ḥ । rā̠ṣṭrama̠va vi̠śyāha̍nti । tasmā̎-drā̠ṣṭraṃ viśa̠-ṅghātu̍kam ॥
mā̠tā cha̍ tē pi̠tā cha̍ ta̠ ityā̍ha । i̠yaṃ vai mā̠tā । a̠sau pi̠tā । ā̠bhyāmē̠vaina̠-mpari̍dadāti ॥
agra̍ṃ vṛ̠kṣasya̍ rōhata̠ ityā̍ha ।
śrīrvai va̠kṣasyāgra̎m । śriya̍mē̠vāva̍rundhē ॥ 33 ॥
prasu̍lā̠mīti̍ tē pi̠tā ga̠bhē mu̠ṣṭima̍tagṃsaya̠-dityā̍ha । viḍvai gabha̍ḥ । rā̠ṣṭra-mmu̠ṣṭiḥ । rā̠ṣṭramē̠va vi̠śyāha̍nti । tasmā̎-drā̠ṣṭraṃ viśa̠-ṅghātu̍kam ॥ apa̠ vā ē̠tēbhya̍ḥ prā̠ṇāḥ krā̍manti । yē ya̠jñē-‘pū̍ta̠ṃ vada̍nti ।
da̠dhi̠krāv.ṇṇō̍ akāriṣa̠miti̍ surabhi̠-matī̠mṛcha̍ṃ vadanti ।
prā̠ṇā vai su̍ra̠bhaya̍ḥ । prā̠ṇānē̠vātmanda̍dhatē । naibhya̍ḥ prā̠ṇā apa̍krāmanti ॥
āpō̠ hiṣṭhā ma̍yō̠bhuva̠ itya̠dbhirmā̎rjayantē । āpō̠ vai sarvā̍ dē̠vatā̎ḥ ।
dē̠vatā̍bhirē̠-vātmāna̍-mpavayantē ॥ 34 ॥
(rā̠ṣṭrasya̠ maddhya̠m – puṣya̍ti̠ – gabhō̍ – rundhē – dadhatē cha̠tvāri̍ cha) (a. 7)
anuvākaṃ 8 – aśvamēdhasya tatpaśūnā-ñcha praśaṃsā
pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā-ssṛ̠ṣṭvā prē̠ṇā-‘nu̠ prāvi̍śat । tābhya̠ḥ puna̠-ssambha̍vitu̠-nnāśa̍knōt । sō̎-‘bravīt । ṛ̠ddhnava̠dithsaḥ । yō mē̠taḥ puna̍-ssa̠bhaṃra̠diti̍ । ta-ndē̠vā a̍śvamē̠dhēnai̠va sama̍bharann । tatō̠ vai ta ā̎drdhnuvanna । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
pra̠jāpa̍timē̠va sambha̍ratyṛ̠ddhnōti̍ ॥ puru̍ṣa̠māla̍bhatē ॥ 35 ॥
vai̠rā̠jō vai puru̍ṣaḥ । vi̠rāja̍-mē̠vāla̍bhatē । athō̠ anna̠ṃ vai vi̠rāṭ । anna̍mē̠vāva̍rundhē ॥ aśva̠māla̍bhatē । prā̠jā̠pa̠tyō vā aśva̍ḥ ।
pra̠jāpa̍ti-mē̠vāla̍bhatē । athō̠ śrīrvā ēka̍śapham ।
śriya̍-mē̠vāva̍rundhē ॥ gāmāla̍bhatē ॥ 36 ॥
ya̠jñō vai gauḥ । ya̠jñamē̠vāla̍bhatē ।
athō̠ anna̠ṃ vai gauḥ । anna̍mē̠vāva̍rundhē ॥
a̠jā̠vī āla̍bhatē bhū̠mnē । athō̠ puṣṭi̠rvai bhū̠mā ।
puṣṭi̍mē̠vāva̍rundhē ॥
parya̍gnikṛta̠-mpuru̍ṣa-ñchāra̠ṇyāg-śchō-thsṛ̍ja̠ntyahigṃ̍sāyai ॥ u̠bhau vā ē̠tau pa̠śū āla̍bhyētē । yaśchā̍va̠mō yaścha̍ para̠maḥ ।
tē̎-‘syō̠bhayē̍ ya̠jñē ba̠ddhāḥ । a̠bhīṣṭā̍ a̠bhiprī̍tāḥ । a̠bhiji̍tā a̠bhihu̍tā bhavanti ॥ naina̍-nda̠ṅkṣṇava̍ḥ pa̠śavō̍ ya̠jñē ba̠ddhāḥ ।
a̠bhīṣṭā̍ a̠bhiprī̍tāḥ । a̠bhiji̍tā a̠bhihu̍tā higṃsanti । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē । ya u̍ chainamē̠vaṃ vēda̍ ॥ 37 ॥
(la̠bha̠tē̠ – gāmāla̍bhatē – para̠mō̎-‘ṣṭau cha̍) (a. 8)
anuvākaṃ 9 – uttamē-‘hani praśavaḥ
pra̠tha̠mēna̠ vā ē̠ṣa stōma̍na rā̠ddhvā ।
cha̠tu̠ṣṭō̠mēna̍ kṛ̠tēnāyā̍nā̠-mutta̠rē-‘hann̍ ।
ē̠ka̠vi̠gṃ̠śē pra̍ti̠ṣṭhāyā̠-mprati̍tiṣṭhati ॥
ē̠ka̠vi̠gṃ̠śā-tpra̍ti̠ṣṭhāyā̍ ṛ̠tūna̠nvārō̍hati । ṛ̠tavō̠ vai pṛ̠ṣṭhāni̍ । ṛ̠tava̍-ssaṃvathsa̠raḥ । ṛ̠tuṣvē̠va sa̍ṃvathsa̠rē pra̍ti̠ṣṭhāya̍ । dē̠vatā̍ a̠bhyārō̍hati । śakva̍rayaḥ pṛ̠ṣṭha-mbha̍vantya̠-nyada̍nya̠-chChanda̍ḥ । a̠nyē̎-‘nyē̠ vā ē̠tē pa̠śava̠ āla̍bhyantē ॥ 38 ॥
u̠tēva̍ grā̠myāḥ । u̠tēvā̍ra̠ṇyāḥ । aha̍rē̠va rū̠pēṇa̠ sama̍drdhayati । athō̠ ahna̍ ē̠vaiṣa ba̠lirhri̍yatē ॥ tadā̍huḥ । apa̍śavō̠ vā ē̠tē ।
yada̍jā̠-vaya̍śchāra̠ṇyāścha̍ । ē̠tē vai sarvē̍ pa̠śava̍ḥ । yadga̠vyā iti̍ ।
ga̠vyā-npa̠śūnu̍tta̠mē-‘ha̠nnāla̍bhatē ॥ 39 ॥
tēnai̠vōbhayā̎-npa̠śūnava̍rundhē ॥ prā̠jā̠pa̠tyā bha̍vanti । ana̍bhijitasyā̠-bhiji̍tyai ॥ sau̠rīrnava̍ śvē̠tāva̠śā a̍nūba̠ndhyā̍ bhavanti ।
a̠nta̠ta ē̠va ba̍hmavarcha̠samava̍rundhē ॥
sōmā̍ya sva̠rājñē̍-‘nōvā̠hā-va̍na̠ḍvāhā̠viti̍ dva̠ndvina̍ḥ pa̠śūnāla̍bhatē ।
a̠hō̠rā̠trāṇā̍-ma̠bhiji̍tyai ॥ pa̠śubhi̠rvā ē̠ṣa vyṛ̍ddhyatē । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
Cha̠ga̠la-ṅka̠lmāṣa̍-ṅkikidī̠viṃ vi̍dī̠gaya̠miti̍ tvā̠ṣṭrā-npa̠śūnāla̍bhatē ।
pa̠śubhi̍rē̠vātmāna̠gṃ̠ sama̍drdhayati ॥
ṛ̠tubhi̠rvā ē̠ṣa vyṛ̍ddhyatē । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
pi̠śaṅgā̠-strayō̍ vāsa̠ntā ityṛ̍tu-pa̠śūnāla̍bhatē । ṛ̠tubhi̍rē̠-vātmāna̠gṃ̠ sama̍drdhayati ॥
ā vā ē̠ṣa pa̠śubhyō̍ vṛśchyatē ।
yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē । parya̍gnikṛtā̠ uthsṛ̍ja̠ntyanā̎vraskāya ॥ 40 ॥
(la̠bhya̠ntē̠ – la̠bha̠tē̠ – tvā̠ṣṭrā-npa̠śūnāla̍bhatē̠-‘ṣṭau cha̍) (a. 9)
anuvākaṃ 10 – mahimābhidhānau prahau
pra̠jāpa̍ti-rakāmayata ma̠hāna̍nnā̠da-ssyā̠miti̍ ।
sa ē̠tāva̍śvamē̠dhē ma̍hi̠mānā̍vapaśyat । tāva̍gṛhṇīta । tatō̠ vai sa ma̠hāna̍nnā̠dō̍-‘bhavat । yaḥ kā̠mayē̍ta ma̠hāna̍nnā̠da-ssyā̠miti̍ । sa ē̠tāva̍śvamē̠dhē ma̍hi̠mānau̍ gṛhṇīta ।
ma̠hānē̠vānnā̠dō bha̍vati ॥ ya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyā̍ vai va̠pā । rājā̍ mahi̠mā ।
yadva̠pā-mma̍hi̠mnōbha̠yata̍ḥ pari̠yaja̍ti ।
yaja̍mānamē̠va rā̠jyēnō̍bha̠yata̠ḥ pari̍gṛhṇāti ॥
pu̠rastā̎-thsvāhākārā̠ vā a̠nyē dē̠vāḥ ।
u̠pari̍ṣṭā-thsvāhākārā a̠nyē । tē vā ē̠tē-‘śva̍ ē̠va mēddhya̍ u̠bhayē-‘va̍ruddhyantē ।
yadva̠pā-mma̍hi̠mnōbha̠yata̍ḥ pari̠yaja̍ti । tānē̠vōbhayā̎-nprīṇāti ॥ 41 ॥
(pa̠ri̠yaja̍ti̠ ṣaṭcha̍) (a. 10)
anuvākaṃ 11 – śarīrahōmā-ssviṣṭakṛdādayaścha
vai̠śva̠dē̠vō vā aśva̍ḥ । taṃ yatprā̍jāpa̠tya-ṅku̠ryāt । yā dē̠vatā̠ api̍bhāgāḥ ।
tā bhā̍ga̠dhēyē̍na̠ vya̍drdhayēt । dē̠vatā̎bhya-ssa̠mada̍-ndaddhyāt । stē̠gān-daggṣṭrā̎bhyā-mma̠ṇḍūkā̠-ñjambhyē̍-bhi̠riti̍ ।
ājya̍-mava̠dāna̍-ṅkṛ̠tvā prati̍sa̠ṅkhyāya̠-māhu̍tī-rjuhōti । yā ē̠va dē̠vatā̠ api̍bhāgāḥ । tā bhā̍ga̠dhēyē̍na̠ sama̍drdhayati ।
na dē̠vatā̎bhya-ssa̠mada̍-ndadhāti ॥ 42 ॥
chatu̍rdaśai̠tā-na̍nuvā̠kāñju̍hō̠tya-na̍ntarityai ॥
pra̠yā̠sāya̠ svāhēti̍ pañchada̠śam । pañcha̍daśa̠ vā a̍drdhamā̠sasya̠ rātra̍yaḥ ।
a̠drdha̠mā̠sa̠śa-ssa̍ṃvathsa̠ra ā̎pyatē ॥ dē̠vā̠su̠rā-ssaṃya̍nttā āsann ।
tē̎-‘bruvanna̠gnaya̍-ssviṣṭa̠kṛta̍ḥ । aśva̍sya̠ mēddhya̍sya va̠yamu̍ddhā̠ra-muddha̍rāmahai ।
athai̠tāna̠bhi-bha̍vā̠mēti̍ । tē lōhi̍ta̠-muda̍haranta ।
tatō̍ dē̠vā abha̍vann ॥ 43 ॥
parā-‘su̍rāḥ । yathsvi̍ṣṭa̠kṛdbhyō̠ lōhi̍ta-ñju̠hōti̠ bhrātṛ̍vyābhibhūtyai । bhava̍tyā̠tmanā̎ । parā̎-‘sya̠ bhrātṛ̍vyō bhavati ॥
gō̠mṛ̠ga̠ka̠ṇṭhēna̍ pratha̠mā-māhu̍ti-ñjuhōti ।
pa̠śavō̠ vai gō̍mṛ̠gaḥ । ru̠drō̎-‘gni-ssvi̍ṣṭa̠kṛt । ru̠drādē̠va pa̠śūna̠ntarda̍dhāti । athō̠ yatrai̠ṣā-”hu̍tir-hū̠yatē̎ ।
na tatra̍ ru̠draḥ pa̠śūna̠bhima̍nyatē ॥ 44 ॥
a̠śva̠śa̠phēna̍ dvi̠tīyā̠-māhu̍ti-ñjuhōti । pa̠śavō̠ vā ēka̍śapham । ru̠drō̎-‘gni-ssvi̍ṣṭa̠kṛt । ru̠drādē̠va pa̠śūna̠ntarda̍dhāti ।
athō̠ yatrai̠ṣā-”hu̍tira.ha̠yatē̎ ।
na tatra̍ ru̠draḥ pa̠śūna̠bhima̍nyatē ॥
a̠ya̠smayē̍na kama̠ṇḍalu̍nā tṛ̠tīyā̎m ।
āhu̍ti-ñjuhōtyā-ya̠syō̍ vai pra̠jāḥ । ru̠drō̎-‘gni-ssvi̍ṣṭa̠kṛt । ru̠drādē̠va pra̠jā a̠ntarda̍dhāti । athō̠ yatrai̠ṣā-”hu̍tir-hū̠yatē̎ ।
na tatra̍ ru̠draḥ pra̠jā a̠bhima̍nyatē ॥ 45 ॥
(da̠dhā̠ – tyabha̍van – manyatē – pra̠jā a̠nta-rda̍dhāti̠ dvē cha̍) (a. 11)
anuvākaṃ 12 – tadubhayahōmamadhyavartyaśchastōmīyahōmaḥ
aśva̍sya̠ vā āla̍bdhasya̠ mēdha̠ uda̍krāmat । tada̍śvastō̠mīya̍-mabhavat ।
yada̍śvastō̠mīya̍-ñju̠hōti̍ । samē̍dhamē̠vaina̠-māla̍bhatē ॥ ājyē̍na juhōti । mēdhō̠ vā ājya̎m । mēdhō̎-‘śvastō̠mīya̎m । mēdhē̍nai̠vāsmi̠-nmēdha̍-ndadhāti ॥ ṣaṭatragṃ̍śata-ñjuhōti ।
ṣaṭatragṃ̍śadakṣarā bṛha̠tī ॥ 46 ॥
bārha̍tāḥ pa̠śava̍ḥ । sā pa̍śū̠nā-mmātrā̎ । pa̠śūnē̠va mātra̍yā̠ sama̍drdhayati ॥
tā yadbhūya̍sīrvā̠ kanī̍yasīrvā juhu̠yāt । pa̠śūnmātra̍yā̠ vya̍drdhayēt ।
ṣaṭatragṃ̍śata-ñjuhōti । ṣaṭatragṃ̍śadakṣarā bṛha̠tī । bārha̍tāḥ pa̠śava̍ḥ ।
sā pa̍śū̠nā-mmātrā̎ । pa̠śūnē̠va mātra̍yā̠ sama̍drdhayati ॥ 47 ॥
a̠śva̠stō̠mīyagṃ̍ hu̠tvā dvi̠padā̍ juhōti । dvi̠pādvai puru̍ṣō̠ dvipra̍tiṣṭhaḥ ।
tadē̍na-mprati̠ṣṭhayā̠ sama̍drdhayati ॥ tadā̍huḥ । a̠śva̠stō̠mīya̠-mpūrvagṃ̍ hōta̠vyā(3)-ndvi̠padā(3) iti̍ । aśvō̠ vā a̍śvastō̠mīya̎m । puru̍ṣō dvi̠padā̎ḥ । a̠śva̠stō̠mīyagṃ̍ hu̠tvā dvi̠padā̍ juhōti । tasmā̎-ddvi̠pāchchatu̍ṣpādamatti ।
athō̎ dvi̠padyē̠va chatu̍ṣpada̠ḥ prati̍ṣṭhāpayati ॥ dvi̠padā̍ hu̠tvā । nānyāmutta̍rā̠-māhu̍ti-ñjuhuyāt । yada̠nyāmutta̍rā̠-māhu̍ti-ñjuhu̠yāt ।
pra pra̍ti̠ṣṭhāyā̎śchyavēta । dvi̠padā̍ anta̠tō ja̍hōti̠ prati̍ṣṭhityai ॥ 48 ॥
(bṛ̠ha̠ – tya̍drdhayati – sthāpayati̠ pañcha̍ cha) (a. 12)
anuvākaṃ 13 – saṃvathsarānuṣṭhānamiṣṭīnām
pra̠jāpa̍ti-raśvamē̠dha-ma̍sṛjata ।
sō̎-‘smāthsṛ̠ṣṭō-‘pā̎krāmat ।
taṃ ya̍jña-kra̠tubhi̠-ranvai̎chChat । taṃ ya̍jña-kra̠tubhi̠-rnānva̍vindat । tamiṣṭi̍bhi̠-ranvai̎chChat । tamiṣṭi̍bhi̠-ranva̍vindat । tadiṣṭī̍nā-miṣṭi̠tvam ।
yathsa̍ṃvathsa̠ra-miṣṭi̍bhi̠-ryaja̍tē । aśva̍mē̠va tadanvi̍chChati ॥
sā̠vi̠triyō̍ bhavanti ॥ 49 ॥
i̠yaṃ vai sa̍vi̠tā । yō vā a̠syā-nnaśya̍ti̠ yō ni̠laya̍tē । a̠syāṃ vāva taṃ vi̍ndanti । na vā i̠mā-ṅkaścha̠nētyā̍huḥ । ti̠ryannōdrdhvō-‘tyē̍tumarha̠tīti̍ । yathsā̍vi̠triyō̠ bhava̍nti ।
sa̠vi̠tṛ-pra̍sūta ē̠vaina̍michChati ॥
ī̠śva̠rō vā aśva̠ḥ pramu̍kta̠ḥ parā̎-mparā̠vata̠-ṅgantō̎ḥ । yathsā̠ya-ndhṛtī̎rju̠hōti̍ । aśva̍sya̠ yatyai̠ dhṛtyai̎ ॥ 50 ॥
yatprā̠tariṣṭi̍bhi̠-ryaja̍tē । aśva̍mē̠va tadanvi̍chChati । yathsā̠ya-ndhṛtī̎rju̠hōti̍ । aśva̍syai̠va yatyai̠ dhṛtyai̎ । tasmā̎thsā̠ya-mpra̠jāḥ, kṣē̠myā̍
bhavanti ॥ yatprā̠ta-riṣṭi̍bhi̠-ryaja̍tē ।
aśva̍mē̠va tadanvi̍chChati । tasmā̠ddivā̍ naṣṭai̠ṣa ē̍ti ॥ yatprā̠tariṣṭi̍bhi̠-ryaja̍tē sā̠ya-ndhṛtī̎rju̠hōti̍ । a̠hō̠rā̠trābhyā̍-mē̠vaina̠-manvi̍chChati । athō̍ ahōrā̠trābhyā̍-mē̠vāsmai̍ yōgakṣē̠ma-ṅka̍lpayati ॥ 51 ॥
(bha̠va̠nti̠ – dhṛtyā̍ – ēna̠ manvi̍chCha̠tyēka̍-ñcha) (a. 13)
anuvākaṃ 14 – tāsviṣṭiṣu brāhmaṇarājanyayōrgānam
apa̠ vā ē̠tasmā̠chChrī rā̠ṣṭra-ṅkrā̍mati । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē । brā̠hma̠ṇau vī̍ṇāgā̠thinau̍ gāyataḥ । śri̠yā vā ē̠ta-drū̠pam । yadvīṇā̎ । śriya̍-mē̠vāsmi̠-ntaddha̍ttaḥ । ya̠dā khalu̠ vai puru̍ṣa̠-śśriya̍maśnu̠tē ।
vīṇā̎-‘smai vādyatē ॥ tadā̍huḥ ।
yadu̠bhau brā̎hma̠ṇau gāyē̍tām ॥ 52 ॥
pra̠bhragṃśu̍kā-‘smā̠chChrī-ssyā̎t ।
na vai brā̎hma̠ṇē śrī ra̍mata̠ iti̍ ।
brā̠hma̠ṇō̎-‘nyō gāyē̎t । rā̠ja̠nyō̎-‘nyaḥ ।
brahma̠ vai brā̎hma̠ṇaḥ । kṣa̠tragṃ rā̍ja̠nya̍ḥ ।
tathā̍ hāsya̠ brahma̍ṇā cha kṣa̠trēṇa̍ chōbha̠yata̠-śśrīḥ pari̍gṛhītā bhavati ॥
tadā̍huḥ । yadu̠bhau divā̠ gāyē̍tām ।
apā̎smā-drā̠ṣṭra-ṅkrā̍mēt ॥ 53 ॥
na vai brā̎hma̠ṇē rā̠ṣṭragṃ ra̍mata̠ iti̍ । ya̠dā khalu̠ vai rājā̍ kā̠maya̍tē । atha̍ brāhma̠ṇa-ñji̍nāti । divā̎ brāhma̠ṇō gā̍yēt । naktagṃ̍ rāja̠nya̍ḥ ।
brahma̍ṇō̠ vai rū̠pamaha̍ḥ । kṣa̠trasya̠ rātri̍ḥ ।
tathā̍ hāsya̠ brahma̍ṇā cha kṣa̠trēṇa̍ chōbha̠yatō̍ rā̠ṣṭra-mpari̍gṛhīta-mbhavati ॥ itya̍dadā̠ itya̍yajathā̠ itya̍pacha̠ iti̍ brāhma̠ṇō gāyē̎t ।
i̠ṣṭā̠pū̠rtaṃ vai brā̎hma̠ṇasya̍ ॥ 54 ॥
i̠ṣṭā̠pū̠rtē-nai̠vaina̠gṃ̠ sa sama̍drdhayati ॥
itya̍jinā̠ itya̍yuddhyathā̠ itya̠mugṃ sa̍grā̠mma-ma̍ha̠nniti̍ rāja̠nya̍ḥ । yu̠ddhaṃ vai rā̍ja̠nya̍sya । yu̠ddhēnai̠vaina̠gṃ̠ sa sama̍drdhayati ॥ aklṛ̍ptā̠ vā ē̠tasya̠rtava̠ ityā̍huḥ । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍ta̠ iti̍ ।
ti̠srō̎-‘nyō gāya̍ti ti̠srō̎-‘nyaḥ । ṣaṭthsampa̍dyantē । ṣaḍvā ṛ̠tava̍ḥ ।
ṛ̠tūnē̠vāsmai̍ kalpayataḥ ॥ tābhyāgṃ̍ sa̠gg̠sthāyā̎m । a̠nō̠yu̠ktē cha̍ śa̠tē cha̍ dadāti । śa̠tāyu̠ḥ puru̍ṣa-śśa̠tēndri̍yaḥ ।
āyu̍ṣyē̠vēndri̠yē prati̍tiṣṭhati ॥ 55 ॥
(gāyē̍tām – krāmē-d- brāhma̠ṇasya̍ – kalpayataścha̠tvāri̍ cha) (a. 14)
anuvākaṃ 15 – avabhṛthahōmaviśēṣāḥ
sarvē̍ṣu̠ vā ē̠ṣu lō̠kēṣu̍ mṛ̠tyavō̠-‘nvāya̍ttāḥ । tēbhyō̠ yadāhu̍tī̠rna ju̍hu̠yāt । lō̠kē lō̍ka ēna-mmṛ̠tyurvi̍ndēt ।
mṛ̠tyavē̠ svāhā̍ mṛ̠tyavē̠ svāhētya̍bhi pū̠rvamāhu̍tī-rjuhōti ।
lō̠kāllō̍kādē̠va mṛ̠tyumava̍yajatē ।
naina̍ṃ lō̠kē lā̍kē mṛ̠tyurvi̍ndati ॥
yada̠muṣmai̠ svāhā̠-‘muṣmai̠ svāhēti̠ juhva̍thsa̠-ñchakṣī̍ta । ba̠hu-mmṛ̠tyuma̠mitra̍-ṅkurvīta । mṛ̠tyavē̠ svāhētyēka̍smā ē̠vaikā̎-ñjuhuyāt । ēkō̠ vā a̠muṣmi̍n ँlā̠kē mṛ̠tyuḥ ॥ 56 ॥
a̠śa̠na̠yā̠ mṛ̠tyurē̠va । tamē̠vāmuṣmi̍n ँlō̠kē-‘va̍yajatē ॥ bhrū̠ṇa̠ha̠tyāyai̠ svāhētya̍vabhṛ̠tha āhu̍ti-ñjuhōti ।
bhrū̠ṇa̠ha̠tyāmē̠ vā va̍yajatē ॥ tadā̍huḥ । yadbhrū̍ṇaha̠tyā ‘pā̠tryā-‘tha̍ ।
kasmā̎-dya̠jñē-‘pi̍ kriyata̠ iti̍ ॥
amṛ̍tyu̠rvā a̠nyō bhrū̍ṇaha̠tyāyā̠ ityā̍huḥ ।
bhrū̠ṇa̠ha̠tyā vāva mṛ̠tyuriti̍ ।
yadbhrū̍ṇaha̠tyāyai̠ svāhētya̍vabhṛ̠tha āhuti̍-ñju̠hōti̍ ॥ 57 ॥
mṛ̠tyumē̠ vā hu̍tyā tarpayi̠tvā pa̍ri̠pāṇa̍-ṅkṛ̠tvā ।
bhrū̠ṇa̠ghnē bhē̍ṣa̠ja-ṅka̍rōti ॥ ē̠tāgṃ ha̠ vai mu̍ṇḍi̠bha au̍danya̠vaḥ ।
bhrū̠ṇa̠ha̠tyāyai̠ prāya̍śchittiṃ vi̠dāñcha̍kāra ।
yō hā̠syāpi̍ pra̠jāyā̎-mbrāhma̠ṇagṃ hanti̍ । sarva̍smai̠ tasmai̍ bhēṣa̠ja-ṅka̍rōti ॥
ju̠mba̠kāya̠ svāhētya̍vabhṛ̠tha u̍tta̠māmāhu̍ti-ñjuhōti । varu̍ṇō̠ vai ju̍mba̠kaḥ । a̠nta̠ta ē̠va varu̍ṇa̠-mava̍yajatē ॥ kha̠la̠tērvi̍kli̠dhasya̍ śu̠klasya̍ piṅgā̠kṣasya̍ mū̠drdhañju̍hōti ।
ē̠tadvai varu̍ṇasya rū̠pam । rū̠pēṇai̠va varu̍ṇa̠mava̍yajatē ॥ 58 ॥
(lō̠kē mṛ̠tyu–r ju̠hōti̍ – mū̠drdhañju̍hōti̠ dvē cha̍) (a. 15)
anuvākaṃ 16 – upākaraṇamantravyākhyānādiḥ
vā̠ru̠ṇō vā aśva̍ḥ । ta-ndē̠vata̍yā̠ vya̍drdhayati । yatprā̍jāpa̠tya-ṅka̠rōti̍ ।
namō̠ rājñē̠ namō̠ varu̍ṇā̠yētyā̍ha । vā̠ru̠ṇō vā aśva̍ḥ । svayai̠vaina̍-ndē̠vata̍yā̠ sama̍drdhayati ॥ namō-‘śvā̍ya̠ nama̍ḥ pra̠jāpa̍taya̠ ityā̍ha । prā̠jā̠pa̠tyō vā aśva̍ḥ । svayai̠vaina̍-ndē̠vata̍yā̠ sama̍drdhayati ॥
namō-‘dhi̍pataya̠ ityā̍ha ॥ 59 ॥
dharmō̠ vā adhi̍patiḥ । dharma̍mē̠vā-va̍rundhē ॥
adhi̍pati-ra̠syadhi̍pati-mmā ku̠rvadhi̍patira̠ha-mpra̠jānā̎-mbhūyāsa̠-mityā̍ha ।
adhi̍pati-ma̠vainagṃ̍ samā̠nānā̎-ṅkarōti ॥
mā-ndha̍hi̠ mayi̍ dha̠hītyā̍ha ।
ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ॥
u̠pākṛ̍tāya̠ svāhētyu̠pākṛ̍tē juhōti ।
āla̍bdhāya̠ svāhēti̠ niyu̍ktē juhōti ।
hu̠tāya̠ svāhēti̍ hu̠tē ju̍hōti ।
ē̠ṣāṃ lō̠kānā̍-ma̠bhiji̍tyai ॥ 60 ॥
pra vā ē̠ṣa ē̠bhyō lō̠kēbhya̍śchyavatē । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ।
ā̠gnē̠ya-mai̎mdrā̠gna-mā̎śvi̠nam ।
tā-npa̠śūnāla̍bhatē̠ prati̍ṣṭhityai ॥
yadā̎-‘gnē̠yō bhava̍ti । a̠gni-ssarvā̍ dē̠vatā̎ḥ । dē̠vatā̍ ē̠vāva̍rundhē ॥
brahma̠ vā a̠gniḥ । kṣa̠tramindra̍ḥ । yadai̎mdrā̠gnō bhava̍ti ॥ 61 ॥
bra̠hma̠kṣa̠trē ē̠vāva̍rundhē ॥
yadā̎-‘śvi̠nō bhava̍ti । ā̠śiṣā̠mava̍ruddhyai ॥
trayō̍ bhavanti । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ ।
ē̠ṣvē̍va lō̠kēṣu̠ prati̍tiṣṭhati ॥
a̠gnayē-‘gṃ̍hō̠muchē̠-‘ṣṭāka̍pāla̠ iti̠ daśa̍haviṣa̠miṣṭi̠-nnirva̍pati ।
daśā̎kṣarā vi̠rāṭ । anna̍ṃ vi̠rāṭ ।
vi̠rājai̠-vānnādya̠-mava̍rundhē ॥
a̠gnērma̍nvē pratha̠masya̠ prachē̍tasa̠ iti̍ yājyānuvā̠kyā̍ bhavanti sarva̠tvāya̍ ॥ 62 ॥
(adhi̍pataya̠ ityā̍ – hā̠bhiji̍tyā – aindrā̠gnō bhava̍ti – rundha̠ ēka̍-ñcha) (a. 16)
anuvākaṃ 17 – aśvasya rōgādinimitta-mprāyaśchittam
yadyaśva̍mupa̠tapa̍dvi̠ndēt ।
ā̠gnē̠ya-ma̠ṣṭāka̍pāla̠-nnirva̍pēt ।
sau̠mya-ñcha̠rum । sā̠vi̠tra-ma̠ṣṭāka̍pālam ॥ yadā̎gnē̠yō bhava̍ti ।
a̠gni-ssarvā̍ dē̠vatā̎ḥ । dē̠vatā̍-bhirē̠vaina̍-mbhiṣajyati ॥ yathsau̠myō bhava̍ti ।
sōmō̠ vā ōṣa̍dhīnā̠gṃ̠ rājā̎ ।
yābhya̍ ē̠vaina̍ṃ vi̠ndati̍ ॥ 63 ॥
tābhi̍rē̠vaina̍-mbhiṣajyati ॥ yathsā̍vi̠trō bhava̍ti ।
sa̠vi̠tṛpra̍sūta ē̠vaina̍-mbhiṣajyati ॥ ē̠tābhi̍rē̠vaina̍-ndē̠vatā̍bhi-rbhiṣajyati ।
a̠ga̠dō hai̠va bha̍vati ॥ pau̠ṣṇa-ñcha̠ru-nnirva̍pēt । yadi̍ ślō̠ṇa-ssyāt । pū̠ṣā vai ślauṇya̍sya bhi̠ṣak । sa ē̠vaina̍-mbhiṣajyati । aślō̍ṇō hai̠va bha̍vati ॥ 64 ॥
rau̠dra-ñcha̠ru-nnirva̍pēt । yadi̍ maha̠tī dē̠vatā̍-‘bhi̠manyē̍ta । ē̠ta̠ddē̠va̠tyō̍ vā aśva̍ḥ । svayai̠vaina̍-ndē̠vata̍yā bhiṣajyati ।
a̠ga̠dō hai̠va bha̍vati ॥ vai̠śvā̠na̠ra-ndvāda̍śa-kapāla̠-nnirva̍pēnmṛgākha̠rē yadi̠ nāgachChē̎t ।
i̠yaṃ vā a̠gnirvai̎śvāna̠raḥ । i̠yamē̠vaina̍-ma̠rchibhyā̎-mpari̠rōdha̠māna̍yati ।
ā hai̠va sutya̠maha̍-rgachChati ॥ yadya̍dhī̠yāt ॥ 65 ॥
a̠gnayē-‘gṃ̍hō̠muchē̠-‘ṣṭāka̍pālaḥ । sau̠rya-mpaya̍ḥ । vā̠ya̠vya̍ ājya̍bhāgaḥ ॥ yaja̍mānō̠ vā aśva̍ḥ । agṃha̍sā̠ vā ē̠ṣa gṛ̍hī̠taḥ ।
yasyāśvō̠ mēdhā̍ya̠ prōkṣi̍tō̠-‘ddhyēti̍ । yadagṃ̍hō̠muchē̍ ni̠rvapa̍ti ।
agṃha̍sa ē̠va tēna̍ muchyatē ॥ yaja̍mānō̠ vā aśva̍ḥ । rēta̍sā̠ vā ē̠ṣa vyṛ̍ddhyatē ॥ 66 ॥
yasyāśvō̠ mēdhā̍ya̠ prōkṣi̍tō̠-‘ddhyēti̍ । sau̠ryagṃ rēta̍ḥ । yathsau̠rya-mpayō̠ bhava̍ti । rēta̍sai̠vaina̠gṃ̠ sa sama̍drdhayati ॥
yaja̍mānō̠ vā aśva̍ḥ । garbhai̠rvā ē̠ṣa vyṛ̍ddhyatē । yasyāśvō̠ mēdhā̍ya̠ prōkṣi̍tō̠-‘ddhyēti̍ । vā̠ya̠vyā̍ garbhā̎ḥ ।
yadvā̍ya̠vya̍ ājya̍bhāgō̠ bhava̍ti । garbhai̍rē̠vaina̠gṃ̠ sa sama̍drdhayati ॥
athō̠ yasyai̠ṣā-‘śva̍mē̠dhē prāya̍śchittaḥ kri̠yatē̎ । i̠ṣṭvā vasī̍yā-nbhavati ॥ 67 ॥
(vi̠nda – tyaślō̍ṇō hai̠va bha̍va – tyadhī̠yā – dṛ̍ddhyatē̠ – garbhai̍rē̠vaina̠gṃ̠ sa sama̍drdhayati̠ dvē cha̍) (a. 17)
anuvākaṃ 18 – brahmaudanā uchyantē
tadā̍huḥ । dvāda̍śa brahmauda̠nā-nthsaggsthi̍ta̠ nirva̍pēt । dvā̠da̠śabhi̠rvēṣṭi̍bhi̠-ryajē̠tēti̍ ॥ yadiṣṭi̍-bhi̠ryajē̍ta । u̠pa̠nāmu̍ka ēnaṃ ya̠jña-ssyā̎t । pāpī̍yā̠g̠stu syā̎t ।
ā̠ptāni̠ vā ē̠tasya̠ Chandāgṃ̍si । ya ī̍jā̠naḥ ।
tāni̠ ka ē̠tāva̍dāśu̠ puna̠ḥ prayu̍ñjī̠tēti̍ ।
sarvā̠ vai saggsthi̍tē ya̠jñē vāgā̎pyatē ॥ 68 ॥
sā-”ptā bha̍vati yā̠tayā̎mnī । krū̠rīkṛ̍tēva̠ hi bhava̠tyaru̍ṣkṛtā । sā na puna̍ḥ pra̠yujyētyā̍huḥ ॥ dvāda̍śai̠va bra̍hmauda̠nā-nthsaggsthi̍tē̠ nirva̍pēt । pra̠jāpa̍ti̠rvā ō̍da̠naḥ । ya̠jñaḥ pra̠jāpa̍tiḥ । u̠pa̠nāmu̍ka ēnaṃ ya̠jñō bha̍vati ।
na pāpī̍yā-nbhavati ॥ dvāda̍śa bhavanti ।
dvāda̍śa̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ ।
sa̠ṃva̠thsa̠ra ē̠va prati̍tiṣṭhati ॥ 69 ॥
(ā̠pya̠tē̠ – sa̠ṃva̠thsa̠ra ēka̍-ñcha) (a. 18)
anuvākaṃ 19 – vibhutvādibhiḥ dvādaśabhirguṇauraśvamēdhapraśaṃsā
ē̠ṣa vai vi̠bhūrnāma̍ ya̠jñaḥ । sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̍ vi̠bhu bha̍vati । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ ē̠ṣa vai pra̠bhūrnāma̍ ya̠jñaḥ । sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̍ pra̠bhu bha̍vati । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ ē̠ṣa vā ūrja̍svā̠nnāma̍ ya̠jñaḥ । sarvagṃ̍ ha̠ vai tatrōrja̍sva-dbhavati । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ ē̠ṣa vai paya̍svā̠nnāma̍ ya̠jñaḥ ॥ 70 ॥
sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̠ paya̍sva-dbhavati । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥
ē̠ṣa vai vidhṛ̍tō̠ nāma̍ ya̠jñaḥ ।
sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̠ vidhṛ̍ta-mbhavati ।
yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ ē̠ṣa vai vyāvṛ̍ttō̠ nāma̍ ya̠jñaḥ ।
sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̠ vyāvṛ̍tta-mbhavati । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥
ē̠ṣa vai prati̍ṣṭhitō̠ nāma̍ ya̠jñaḥ ।
sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̠ prati̍ṣṭhita-mbhavati ॥ 71 ॥
yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ ē̠ṣa vai tē̍ja̠svī nāma̍ ya̠jñaḥ । sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̍ tēja̠svi bha̍vati । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥
ē̠ṣa vai bra̍hmavarcha̠sī nāma̍ ya̠jñaḥ ।
ā ha̠ vai tatra̍ brāhma̠ṇō bra̍hmavarcha̠sī jā̍yatē । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥
ē̠ṣa vā a̍tivyā̠dhī nāma̍ ya̠jñaḥ ।
ā ha̠ vai tatra̍ rāja̠nyō̍-‘tivyā̠dhī jā̍yatē । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥
ē̠ṣa vai dī̠rghō nāma̍ ya̠jñaḥ ।
dī̠rghāyu̍ṣō ha̠ vai tatra̍ manu̠ṣyā̍ bhavanti ।
yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥
ē̠ṣa vai klṛ̠ptō nāma̍ ya̠jñaḥ ।
kalpa̍tē ha̠ vai tatra̍ pra̠jābhyō̍ yōgakṣē̠maḥ ।
yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ 72 ॥
(paya̍svā̠nnāma̍ ya̠jñaḥ – prati̍ṣṭhita-mbhavati̠ – yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē̠ ṣaṭcha̍) (a. 19)
(ē̠ṣa vai vi̠bhūḥ pra̠bhūrūrja̍svā̠-npaya̍svā̠n̠. vidhṛ̍tō̠ vyāvṛ̍tta̠ḥ prati̍ṣṭhitastēja̠svī bra̍hmavarcha̠sya̍tivyā̠dhī dī̠rghaḥ klu̠ptō dvāda̍śa)
anuvākaṃ 20 – aśvasañjñapanaprakāraḥ
tā̠rpyēṇāśva̠gṃ̠ sañjña̍payanti । ya̠jñō vai tā̠rpyam । ya̠jñēnai̠vaina̠gṃ̠ sama̍drdhayanti ॥ yā̠mēna̠ sāmnā̎ prastō̠tā-‘nūpa̍tiṣṭhatē ।
ya̠ma̠lō̠ka-mē̠vaina̍-ṅgamayati ॥
tā̠rpyē cha̍ kṛttyadhīvā̠sē chāśva̠gṃ̠ sañjña̍payanti । ē̠tadvai pa̍śū̠nāgṃ rū̠pam । rū̠pēṇai̠va pa̠śūnava̍rundhē ॥
hi̠ra̠ṇya̠ka̠śi̠pu bha̍vati । tēja̠sō-‘va̍ruddhyai ॥ 73 ॥
ru̠kmō bha̍vati । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā-nu̍khyātyai ॥ aśvō̍ bhavati । pra̠jāpa̍tē̠-rāptyai̎ ॥ a̠sya vai lō̠kasya̍ rū̠pa-ntā̠rpyam । a̠ntari̍kṣasya kṛttyadhīvā̠saḥ । di̠vō hi̍raṇyakaśi̠pu ।
ā̠di̠tyasya̍ ru̠kmaḥ । pra̠jāpa̍tē̠raśva̍ḥ ।
i̠mamē̠va lō̠ka-ntā̠rpyēṇā̎pnōti ॥ 74 ॥
a̠ntari̍kṣa-ṅkṛtyadhīvā̠sēna̍ । divagṃ̍ hiraṇyakaśi̠punā̎ । ā̠di̠tyagṃ ru̠kmēṇa̍ ।
aśvē̍nai̠va mēddhyē̍na pra̠jāpa̍tē̠-ssāyu̍jyagṃ salō̠katā̍-māpnōti ॥ ē̠tāsā̍mē̠va dē̠vatā̍nā̠gṃ̠ sāyu̍jyam ।
sā̠rṣṭitāgṃ̍ samāna lō̠katā̍māpnōti ।
yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē । ya u̍ chainamē̠vaṃ vēda̍ ॥ 75 ॥
(ava̍ruddhyā – āpnōtya̠ -+ṣṭau cha̍) (a. 20)
anuvākaṃ 21 – uttaravēdyupavāpaḥ
ā̠di̠tyāśchāṅgi̍rasaścha suva̠rgē lō̠kē̎-‘spadrdhanta । tē-‘ṅgi̍rasa ādi̠tyēbhya̍ḥ ।
a̠mumā̍di̠tya-maśvagg̍ śvē̠ta-mbhū̠ta-ndakṣi̍ṇā-manayann । tē̎-‘bruvann ।
ya-nnō-‘na̎ṣṭa । sa varyō̍-‘bhū̠diti̍ । tasmā̠daśva̠gṃ̠ sava̠ryētyā-hva̍yanti ।
tasmā̎dya̠jñē varō̍ dīyatē ॥ yatpra̠jāpa̍ti̠-rāla̠bdhō-‘śvō-‘bha̍vat ।
tasmā̠daśvō̠ nāma̍ ॥ 76 ॥
yachChvaya̠daru̠rāsī̎t । tasmā̠darvā̠ nāma̍ ॥
yathsa̠dyō vājā̎-nthsa̠maja̍yat । tasmā̎dvā̠jī nāma̍ ॥ yadasu̍rāṇāṃ lō̠kānāda̍tta । tasmā̍dādi̠tyō nāma̍ ॥ a̠gnirvā a̍śvamē̠dhasya̠ yōni̍rā̠yata̍nam । sūryō̠-‘gnēryōni̍-rā̠yata̍nam ।
yada̍śvamē̠dhē̎-‘gnau chitya̍ uttaravē̠di-mu̍pa̠vapa̍ti । yōni̍-mantamē̠vaina̍-mā̠yata̍navanta-ṅkarōti ॥ 77 ॥
yōni̍-mānā̠yata̍navā-nbhavati । sa ē̠vaṃ vēda̍ ॥
prā̠ṇā̠pā̠nau vā ē̠tau dē̠vānā̎m । yada̍rkāśvamē̠dhau । prā̠ṇā̠pā̠nāvē̠vāva̍rundhē ॥ ōjō̠ bala̠ṃ vā ē̠tau dē̠vānā̎m ।
yada̍rkāśvamē̠dhau । ōjō̠ bala̍mē̠vāva̍rundhē ॥
a̠gnirvā a̍śvamē̠dhasya̠ yōni̍-rā̠yata̍nam ।
sūryō̠-‘gnēryōni̍-rā̠yata̍nam ।
yada̍śvamē̠dhē̎-‘gnau chitya̍ uttaravē̠di-ñchi̠nōti̍ ।
tāva̍rkāśvamē̠dhau । a̠rkā̠śva̠mē̠dhāvē̠vā va̍rundhē । athō̍ arkāśva-mē̠dhayō̍rē̠va prati̍tiṣṭhati ॥ 78 ॥
(nāma̍ – karōti̠ – sūryō̠-‘gnēryōni̍rā̠yata̍na-ñcha̠tvāri̍ cha) (a. 21)
anuvākaṃ 22 – ṛṣabhālambhaḥ
pra̠jāpa̍ti̠ṃ vai dē̠vāḥ pi̠tara̎m ।
pa̠śu-mbhū̠ta-mmēdhā̠yāla̍bhanta ।
tamā̠labhyōpā̍vasann । prā̠taryaṣṭā̎smaha̠ iti̍ ।
ēka̠ṃ vā ē̠taddē̠vānā̠maha̍ḥ । yathsa̍ṃvathsa̠raḥ । tasmā̠daśva̍ḥ pu̠rastā̎-thsaṃvathsa̠ra āla̍bhyatē ॥
yatpra̠jāpa̍ti̠-rāla̠bdhō-‘śvō-‘bha̍vat । tasmā̠daśva̍ḥ । yathsa̠dyō mēdhō-‘bha̍vat ॥ 79 ॥
tasmā̍daśvamē̠dhaḥ ॥ vēdu̠kō-‘śva̍mā̠śu-mbha̍vati । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ yadvai tatpra̠jāpa̍ti̠-rāla̠bdhō-‘śvō-‘bha̍vat । tasmā̠daśva̍ḥ pra̠jāpa̍tēḥ paśū̠nā-manu̍rūpatamaḥ ॥
ā-‘sya̍ pu̠traḥ prati̍rūpō jāyatē । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ sarvā̍ṇi bhū̠tāni̍ sa̠bhṛntyāla̍bhatē ।
samē̍na-ndē̠vā-stēja̍sē brahmavarcha̠sāya̍ bharanti ।
yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ॥ 80 ॥
ya u̍ chainamē̠vaṃ vēda̍ ॥ ē̠tadvai taddē̠vā ē̠tā-ndē̠vatā̎m । pa̠śu-mbhū̠ta-mmēdhā̠yāla̍bhanta । ya̠jñama̠va । ya̠jñēna̍ ya̠jñama̍yajanta dē̠vāḥ । kā̠ma̠praṃ ya̠jñama̍ kurvata । tē̍-‘mṛta̠tvama̍kāmayanta ।
ta̍-‘mṛta̠tva-ma̍gachChann ॥ yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē । dē̠vānā̍mē̠vā-ya̍nēnaiti ॥ 81 ॥
prā̠jā̠pa̠tyēnai̠va ya̠jñēna̍ yajatē kāma̠prēṇa̍ । apu̍narmāramē̠va ga̍chChati ॥ ē̠tasya̠ vai rū̠pēṇa̍ pu̠rastā̎-tprājāpa̠tya-mṛ̍ṣa̠bha-ntū̍pa̠raṃ
ba̍hurū̠pa-māla̍bhatē । sarvē̎bhya̠ḥ kāmē̎bhyaḥ । sarva̠syāptyai̎ । sarva̍sya̠ jityai̎ ॥ sarva̍mē̠va tēnā̎pnōti । sarva̍-ñjayati ।
yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē । ya u̍ chainamē̠vaṃ vēda̍ ॥ 82 ॥
(mēdhō-‘bha̍va̠–dyaja̍ta – ēti̠ – vēda̍) (a. 22)
anuvākaṃ 23 – aśvāvayavēṣūpāsanam
yō vā aśva̍sya̠ mēddhya̍sya̠ lōma̍nī̠ vēda̍ ।
aśva̍syai̠va mēddhya̍sya̠ lōma̍ṃ lōmañjuhōti ।
a̠hō̠rā̠trē vā aśva̍sya̠ mēddhya̍sya̠ lōma̍nī । yathsā̠ya-mprā̍tarju̠hōti̍ । aśva̍syai̠va mēddhya̍sya̠ lōma̍ṃ lōmañjuhōti ।
ē̠tada̍nukṛti hasma̠ vai pu̠rā । aśva̍sya̠ mēddhya̍sya̠ lōma̍ṃ lōmañjuhvati ॥
yō vā aśva̍sya̠ mēddhya̍sya pa̠dē vēda̍ ।
aśva̍syai̠va mēddhya̍sya pa̠dē pa̍dē juhōti ।
da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau vā aśva̍sya̠ mēddhya̍sya pa̠dē ॥ 83 ॥
yadda̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।
aśva̍syai̠va mēddhya̍sya pa̠dē pa̍dē juhōti ।
ē̠tada̍nukṛti ha sma̠ vai pu̠rā ।
aśva̍sya̠ mēddhya̍sya pa̠dē pa̍dē juhvati ॥
yō vā aśva̍sya̠ mēddhya̍sya vi̠varta̍na̠ṃ vēda̍ । aśva̍syai̠va mēddhya̍sya vi̠varta̍nē vivartanē juhōti । a̠sau vā ā̍di̠tyō-‘śva̍ḥ । sa ā̍hava̠nīya̠-māga̍chChati । tadviva̍rtatē ।
yada̍gnihō̠tra-ñju̠hōti̍ ।
aśva̍syai̠va mēddhya̍sya vi̠varta̍nē vivartanē juhōti । ē̠tada̍nukṛti ha sma̠ vai pu̠rā ।
aśva̍sya̠ mēddhya̍sya vi̠varta̍nē vivartanē juhvati ॥ 84 ॥
(pa̠dē – a̍gnihō̠tra-ñju̠hōti̠ trīṇi̍ cha) (a. 23)
(pra̠jāpa̍ti̠stama̍ṣṭāda̠śibhi̍ḥ – pra̠jāpa̍tirakāmayatō̠bhā – va̠smai – yu̠ñjanti̠-tēja̠sā – ‘pa̍ prā̠ṇā – apa̠ śrīrū̠drdhvam – pra̠jāpa̍tiḥ prē̠ṇā-‘nu̍ – pratha̠mēna̍ – pra̠jāpa̍tirakāmayata ma̠hān. – vai̎śvadē̠vō vā aśvō – ‘śva̍sya – pra̠jāpa̍ti̠staṃ ya̍jñakra̠tubhi̠ – rapa̠ śrīrbrā̎hma̠ṇau – sarvē̍ṣu- vāru̠ṇō – yadyaśva̠m – tadā̍hu- rē̠ṣa vai vi̠bhū – stā̠rpyēṇā̍- di̠tyāḥ – pra̠jāpa̍ti-mpi̠tara̠ṃ – ँyō vā aśva̍sya̠ mēddhya̍sya̠ lōma̍nī̠ trayō̍vigṃśatiḥ)
(pra̠jāpa̍tira̠ – smin ँlō̠kē – u̍ttara̠taḥ – śriya̍mē̠va – pra̠jāpa̍tirakāmayata ma̠hān.-ya-tprā̠ta – pra vā ē̠ṣa ē̠bhyō
lō̠kēbhya̠ḥ- sarvagṃ̍ ha̠ vai tatra̠ paya̍sva̠dya -u̍ chainamē̠vaṃ vēda̍ cha̠tvāryaśī̍tiḥ)
(pra̠jāpa̍tiraśvamē̠dhaṃ – ju̍hvati)
॥ hariḥ ōm ॥
॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē navamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ॥
++++++++++++++++++++
FAQs
What is KYTB 3.9 Ashtadashinam Pashunam Prayogah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Prajapati Ashvamedham?
KYTB 3.9 Ashtadashinam Pashunam Prayogah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Prajapati Ashvamedham is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.
Can I read KYTB 3.9 Ashtadashinam Pashunam Prayogah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Prajapati Ashvamedham online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download KYTB 3.9 Ashtadashinam Pashunam Prayogah - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Prajapati Ashvamedham as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.