KYTB 3.8 Ashvamedha Brahmanam Vaishvadeva Kandam – Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha – Sangrahanyeshtya Yajate


kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē aṣṭamaḥ prapāṭhakaḥ – aśvamēdhabrāhmaṇaṃ vaiśvadēva-ṅkāṇḍam

ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥

(aśvamēdhabrāhmaṇaṃ vaiśvadēva-ṅkāṇḍaṃ)

anuvākaṃ 1 – sāṅgrahaṇyēṣṭyādayaḥ yājamānasaṃskārāḥ
sā̠gra̠ṃha̠ṇyēṣṭyā̍ yajatē । i̠mā-ñja̠natā̠gṃ̠ saṅga̍hṇā̠nīti̍ ॥ dvāda̍śāratnī raśa̠nā bha̍vati । dvāda̍śa̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ ।
sa̠ṃva̠thsa̠ramē̠vā va̍rundhē । mau̠ñjī bha̍vati । ūrgvai muñjā̎ḥ । ūrja̍mē̠ vā va̍rundhē ॥ chi̠trā nakṣa̍tra-mbhavati । chi̠traṃ vā ē̠tatkarma̍ ॥ 1 ॥

yada̍śvamē̠dha-ssamṛ̍ddhyai ॥ puṇya̍nāma dēva̠yaja̍na-ma̠ddhyava̍syati । puṇyā̍mē̠va tēna̍ kī̠rtima̠bhija̍yati ॥ apa̍dātī-nṛ̠tvija̍-ssa̠māva̍ha̠ntyā su̍brahma̠ṇyāyā̎ḥ ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ kē̠śa̠śma̠śru va̍patē । na̠khāni̠ nikṛ̍ntatē । da̠tō dhā̍vatē । snāti̍ । aha̍ta̠ṃ vāsa̠ḥ pari̍dhattē । pā̠pmanō-‘pa̍hatyai ।
vācha̍ṃ ya̠tvōpa̍vasati । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ guptyai̎ । rātri̍-ñjāga̠raya̍nta āsatē । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ 2 ॥
(karma̍ – dhattē̠ pañcha̍ cha) (a. 1)

anuvākaṃ 2 – brahmaudanābhidhānam
chatu̍ṣṭayya̠ āpō̍ bhavanti ।
chatu̍śśaphō̠ vā aśva̍ḥ prājāpa̠tya-ssamṛ̍ddhyai ॥
tā di̠gbhya-ssa̠mābhṛ̍tā bhavanti । di̠kṣu vā āpa̍ḥ ।
anna̠ṃ vā āpa̍ḥ । a̠dbhyō vā anna̍-ñjāyatē । yadē̠vādbhyō-‘nna̠-ñjāya̍tē । tadava̍rundhē ॥ tāsu̍ brahmauda̠na-mpa̍chati । rēta̍ ē̠va tadda̍dhāti ॥ 3 ॥

chatu̍śśarāvō bhavati । di̠kṣvē̍va prati̍tiṣṭhati ॥ u̠bha̠yatō̍ ru̠kmau bha̍vataḥ । u̠bha̠yata̍ ē̠vāsmi̠n-rucha̍-ndadhāti । uddha̍rati śṛta̠tvāya̍ ।
sa̠rpiṣvā̎-nbhavati mēddhya̠tvāya̍ । cha̠tvāra̍ ār​ṣē̠yāḥ prāśna̍nti । di̠śāmē̠va jyōti̍ṣi juhōti । cha̠tvāri̠ hira̍ṇyāni dadāti । di̠śāma̠va jyōtī̠g̠ṣya va̍rundhē ॥ 4 ॥

yadājya̍-mu̠chChiṣya̍tē । tasmi̍n-raśa̠nā-nnyu̍natti । pra̠jāpa̍ti̠rvā ō̍da̠naḥ । rēta̠ ājya̎m । yadājyē̍ raśa̠nā-nnyu̠natti̍ । pra̠jāpa̍timē̠va rēta̍sā̠ sama̍rdhayati ॥ da̠rbha̠mayī̍ raśa̠nā bha̍vati ।
ba̠hu vā ē̠ṣa ku̍cha̠rō̍-‘mē̠ddhyamupa̍gachChati ।
yadaśva̍ḥ । pa̠vitra̠ṃ vai da̠rbhāḥ ॥ 5 ॥

yadda̍rbha̠mayī̍ raśa̠nā bhava̍ti । pu̠nātyē̠vaina̎m । pū̠tamē̍na̠-mmēddhya̠-māla̍bhatē ॥
aśva̍sya̠ vā āla̍bdhasya mahi̠mōda̍-krāmat ।
sa ma̠hartvi̍ja̠ḥ prāvi̍śat । tanma̠hartvi̍jā-mmahartvi̠ktvam । yanma̠hartvi̍jaḥ prā̠śñanti̍ ।
ma̠hi̠māna̍-mē̠vāsmi̠n-tadda̍dhati ॥
aśva̍sya̠ vā āla̍bdhasya̠ rēta̠ uda̍krāmat ।
tathsu̠varṇa̠gṃ̠ hira̍ṇya-mabhavat । yathsu̠varṇa̠gṃ̠ hira̍ṇya̠-ndadā̍ti ।
rēta̍ ē̠va tadda̍dhāti ॥ ō̠da̠nē da̍dāti । rētō̠ vā ō̍da̠naḥ । rētō̠ hira̍ṇyam । rēta̍sai̠vāsmi̠-nrētō̍ dadhāti ॥ 6 ॥
(da̠dhā̠ti̠ – ru̠ndhē̠ – da̠rbhā – a̍bhava̠-thṣaṭcha̍) (a. 2)

anuvākaṃ 3 – raśanayā-‘śvabandhanam
yō vai brahma̍ṇē dē̠vēbhya̍ḥ pra̠jāpa̍ta̠yē-‘pra̍ti-prō̠chyāśva̠-mmēddhya̍-mba̠ddhnāti̍ ।
ā dē̠vatā̎bhyō vṛśchyatē । pāpī̍yānbhavati । yaḥ pra̍ti̠prōchya̍ । na dē̠vatā̎bhya̠ āvṛ̍śchyatē । vasī̍yānbhavati ॥ yadāha̍ । brahma̠nnaśva̠-mmēddhya̍-mbhan​thsyāmi dē̠vēbhya̍ḥ pra̠jāpa̍tayē̠ tēna̍ rāddhyāsa̠miti̍ । brahma̠ vai bra̠hmā ।
brahma̍ṇa ē̠va dē̠vēbhya̍ḥ pra̠jāpa̍tayē prati̠prōchyāśva̠-mmēddhya̍-mbaddhnāti ॥ 7 ॥

na dē̠vatā̎bhya̠ āvṛ̍śchyatē । vasī̍yā-nbhavati ॥
dē̠vasya̍ tvā savi̠tuḥ pra̍sa̠va iti̍ raśa̠nā-māda̍ttē̠ prasū̎tyai । a̠śvinō̎-rbā̠hubhyā̠-mityā̍ha । a̠śvinau̠ hi dē̠vānā̍-maddhva̠ryū āstā̎m ।
pū̠ṣṇō hastā̎bhyā̠-mityā̍ha̠ yatyai̎ ॥
vyṛ̍ddha̠ṃ vā ē̠tadya̠jñasya̍ । yada̍ya̠juṣkē̍ṇa kri̠yatē̎ ।
i̠māma̍gṛbhṇan-raśa̠nā-mṛ̠tasyē-tyadhi̍ vadati̠ yaju̍ṣkṛtyai । ya̠jñasya̠ samṛ̍ddhyai ॥ 8 ॥

tadā̍huḥ । dvāda̍śāratnī raśa̠nā ka̍rta̠vyā(3) trayō̍daśāra̠tnī(3)riti̍ । ṛ̠ṣa̠bhō vā ē̠ṣa ṛ̍tū̠nām । yathsa̍ṃvathsa̠raḥ ।
tasya̍ trayōda̠śō māsō̍ vi̠ṣṭapa̎m । ṛ̠ṣa̠bha ē̠ṣa ya̠jñānā̎m । yada̍śvamē̠dhaḥ । yathā̠ vā ṛ̍ṣa̠bhasya̍ vi̠ṣṭapa̎m । ē̠vamē̠tasya̍ vi̠ṣṭapa̎m । tra̠yō̠da̠śama̍ra̠tnigṃ ra̍śa̠nāyā̍-mu̠pāda̍dhāti ॥ 9 ॥

yatha̍r​ṣa̠bhasya̍ vi̠ṣṭapagṃ̍ sagg​ska̠rōti̍ । tā̠dṛgē̠va tat ॥ pūrva̠ āyu̍ṣi vi̠dathē̍ṣu ka̠vyētyā̍ha । āyu̍rē̠vāsmi̍-ndadhāti ॥
tayā̍ dē̠vā-ssu̠tamāba̍bhūvu̠-rityā̍ha । bhūti̍mē̠vōpāva̍rtatē ॥ ṛ̠tasya̠ sāmana̎-thsa̠ramā̠rapa̠ntītyā̍ha । sa̠tyaṃ vā ṛ̠tam ।
sa̠tyēnai̠vaina̍ mṛ̠tēnāra̍bhatē ॥ a̠bhi̠dhā a̠sītyā̍ha ॥ 10 ॥

tasmā̍-daśvamēdhayā̠jī sarvā̍ṇi bhū̠tānya̠bhi bha̍vati । bhuva̍na-ma̠sītyā̍ha ।
bhū̠māna̍-mē̠vōpa̍ti । ya̠ntā-‘sītyā̍ha । ya̠ntāra̍mē̠vaina̍-ṅkarōti ।
dha̠rtā-‘sītyā̍ha । dha̠rtāra̍mē̠vaina̍-ṅkarōti । sō̎-‘gniṃ vai̎śvāna̠ra-mityā̍ha ।
a̠gnā-vē̠vaina̍ṃ vaiśvāna̠rē ju̍hōti । sapra̍thasa̠mityā̍ha ॥ 11 ॥

pra̠jayai̠vaina̍-mpa̠śubhi̍ḥ prathayati ।
svāhā̍kṛta̠ ityā̍ha । hōma̍ ē̠vāsya̠ṣaḥ ।
pṛ̠thi̠vyā-mityā̍ha । a̠syāmē̠vaina̠-mprati̍ṣṭhāpayati । ya̠ntā rāḍya̠ntā-‘si̠ yama̍nō dha̠rtā-‘si̍ dha̠ruṇa̠ ityā̍ha ।
rū̠pamē̠vāsyai̠-tanma̍hi̠māna̠ṃ vyācha̍ṣṭē ।
kṛ̠ṣyai tvā̠ kṣēmā̍ya tvā ra̠yyai tvā̠ pōṣā̍ya̠ tvētyā̍ha । ā̠śiṣa̍mē̠vaitāmāśā̎stē ॥
sva̠gā tvā̍ dē̠vēbhya̠ ityā̍ha ।
dē̠vēbhya̍ ē̠vainagg̍ sva̠gā ka̍rōti ।
svāhā̎ tvā pra̠jāpa̍taya̠ ityā̍ha । prā̠jā̠pa̠tyō vā aśva̍ḥ ।
yasyā̍ ē̠va dē̠vatā̍yā āla̠bhyata̎ । tayai̠vaina̠gṃ̠ sama̍rdhayati ॥ 12 ॥
(ba̠dhnā̠ti̠ – samṛ̍ddhyā – u̠pada̍dhā – tya̠sītyā̍ha̠ – sapra̍thasa̠mītyā̍ha – dē̠vēbhya̠ ityā̍ha̠ pañcha̍ cha) (a. 3)

anuvākaṃ 4 – aśvasya jalē-‘vagāhanam
yaḥ pi̠tura̍nu̠jāyā̎ḥ pu̠traḥ । sa pu̠rastā̎nnayati ।
yō mā̠tura̍nu̠jāyā̎ḥ pu̠traḥ । sa pa̠śchānna̍yati ।
viṣva̍ñchamē̠vāsmā̎t-pā̠pmāna̠ṃ vivṛ̍hataḥ ॥ yō arva̍nta̠-ñjighāgṃ̍sati̠ tama̠bhya̍mīti̠ varu̍ṇa̠ iti̠ śvāna̍-ñchatura̠kṣa-mprasau̍ti ।
pa̠rō marta̍ḥ pa̠ra-śśvēti̠ śuna̍śchatu-ra̠kṣasya̠ praha̍nti । śvēva̠ vai pā̠pmā bhrātṛ̍vyaḥ । pā̠pmāna̍-mē̠vāsya̠ bhrātṛ̍vyagṃ hanti ॥
sai̠ddhra̠ka-mmusa̍la-mbhavati ॥ 13 ॥

karma̍ karmai̠vāsmai̍ sādhayati ॥ pau̠gg̠ścha̠lē̠yō ha̍nti ।
pu̠gg̠ścha̠lvāṃ vai dē̠vā-śśucha̠-nnya̍dadhuḥ । śu̠chaivāsya̠ śuchagṃ̍ hanti ॥
pā̠pmā vā ē̠tamī̎phsa̠-tītyā̍huḥ । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍ta̠ iti̍ ।
aśva̍syādhaspa̠damupā̎syati ।
va̠jrī vā aśva̍ḥ prājāpa̠tyaḥ ।
vajrē̍ṇai̠va pā̠pmāna̠-mbhrātṛ̍vya̠-mava̍krāmati ॥ da̠kṣi̠ṇā-‘pa̍plāvayati ॥ 14 ॥

pā̠pmāna̍-mē̠vāsmā̠-chChama̍la̠-mapa̍plāvayati ॥ ai̠ṣī̠ka u̍dū̠hō bha̍vati । āyu̠rvā i̠ṣīkā̎ḥ । āyu̍rē̠-vāsmi̍-ndadhati । a̠mṛta̠ṃ vā i̠ṣīkā̎ḥ । a̠mṛta̍mē̠-vāsmi̍-ndadhati ॥ vē̠ta̠sa̠śā̠khōpa̠samba̍ddhā bhavati ।
a̠phsu-yō̍ni̠rvā aśva̍ḥ । a̠phsu̠jō vē̍ta̠saḥ ।
svādē̠vaina̠ṃ yōnē̠rnirmi̍mītē ॥
pu̠rastā̎t-pra̠tyañcha̍-ma̠bhyudū̍hati ।
pu̠rastā̍-dē̠vāsmi̍-npra̠tīchya̠ mṛta̍-ndadhāti ॥
a̠ha-ñcha̠ tva-ñcha̍ vṛtraha̠nniti̍ bra̠hmā yaja̍mānasya̠ hasta̍-ṅgṛhṇāti ।
bra̠hma̠kṣa̠trē ē̠va sanda̍dhāti ।
a̠bhi kratvē̎mdra bhū̠radha̠ jmannitya̍-dhva̠ryu-ryaja̍mānaṃ vāchayatya̠-bhiji̍tyai ॥ 15 ॥
(bha̠va̠ti̠ – plā̠va̠ya̠ti̠ – mi̠mī̠tē̠ pañcha̍ cha) (a. 4)

anuvākaṃ 5 – aśvasya prōkṣaṇa-mmahartvijām
cha̠tvāra̍ ṛ̠tvija̠-ssamu̍kṣanti ।
ā̠bhya ē̠vaina̍-ñchata̠sṛbhyō̍ di̠gbhyō̍-‘bhisamī̍rayanti ॥ śa̠tēna̍ rājapu̠trai-ssa̠hāddhva̠ryuḥ । pu̠rastā̎t-pra̠tyantiṣṭha̠-nprōkṣa̍ti । a̠nēnāśvē̍na̠ mēddhyē̍nē̠ṣṭvā ।
a̠yagṃ rājā̍ vṛ̠traṃ va̍ddhyā̠diti̍ । rā̠jyaṃ vā a̍ddhva̠ryuḥ । kṣa̠tragṃ rā̍japu̠traḥ । rā̠jyēnai̠-vāsmi̍n kṣa̠tra-nda̍dhāti ॥
śa̠tēnā̍-rā̠jabhi̍ru̠grai-ssa̠ha bra̠hmā ॥ 16 ॥

da̠kṣi̠ṇa̠ta uda̠ntiṣṭha̠-nprōkṣa̍ti । a̠nēnāśvē̍na̠ mēddhyē̍nē̠ṣṭvā ।
a̠yagṃ rājā̎-‘pratidhṛ̠ṣyō̎-‘stviti̍ । bala̠ṃ vai bra̠hmā । bala̍marā̠jōgraḥ । bala̍nai̠-vāsmi̠-nbala̍-ndadhāti ॥ śa̠tēna̍ sūtagrāma̠ṇibhi̍-ssa̠ha hōtā̎ । pa̠śchāt-prāntiṣṭha̠-nprōkṣa̍ti ।
a̠nēnāśvē̍na̠ mēddhyē̍nē̠ṣṭvā । a̠yagṃ rājā̠-‘syai vi̠śaḥ ॥ 17 ॥

ba̠hu̠gvai ba̍hva̠śvāyai̍ bahvajāvi̠kāyai̎ । ba̠hu̠vrī̠hi̠ya̠vāyai̍ bahumāṣati̠lāyai̎ ।
ba̠hu̠hi̠ra̠ṇyāyai̍ bahuha̠stikā̍yai । ba̠hu̠dā̠sa̠pū̠ru̠ṣāyai̍ rayi̠matyai̠ puṣṭi̍matyai । ba̠hu̠rā̠ya̠spō̠ṣāyai̠ rājā̠-‘stviti̍ । bhū̠mā vai hōtā̎ । bhū̠mā sū̍tagrāma̠ṇya̍ḥ । bhū̠mnaivāsmi̍-nbhū̠māna̍-ndadhāti ॥ śa̠tēna̍ kṣatta-saṅgrahī̠tṛbhi̍-ssa̠hōdgā̠tā । u̠tta̠ra̠tō da̍kṣi̠ṇā tiṣṭha̠-nprōkṣa̍ti ॥ 18 ॥

a̠nēnāśvē̍na̠ mēddhyē̍ nē̠ṣṭvā ।
a̠yagṃ rājā̠ sarva̠māyu̍rē̠tviti̍ ।
āyu̠rvā u̍dgā̠tā । āyu̍ḥ, kṣatta-saṅgrahī̠tāra̍ḥ ।
āyu̍ṣai̠-vāsmi̠nnāyu̍-rdadhāti ॥ śa̠tagṃ śa̍ta-mbhavanti । śa̠tāyu̠ḥ puru̍ṣa-śśa̠tēndri̍yaḥ ।
āyu̍ṣyē̠vēndri̠yē prati̍tiṣṭhati ॥ cha̠tu̠-śśa̠tā bha̍vanti । chata̍srō̠ diśa̍ḥ । di̠kṣvē̍va prati̍tiṣṭhati ॥ 19 ॥
(bra̠hmā – vi̠śa – u̍kṣati̠ – diśa̠ ēka̍-ñcha) (a. 5)

anuvākaṃ 6 – bhūmau patatā-mbindūnāmabhimantraṇam
yathā̠ vai ha̠viṣō̍ gṛhī̠tasya̠ skanda̍ti । ē̠vaṃ vā ē̠tadaśva̍sya skandati ।
yanni̠ktamanā̍-labdha-muthsṛ̠janti̍ । yathstōkyā̍ a̠nvāha̍ । sa̠rva̠huta̍-mē̠vaina̍-ṅkarō̠tya-ska̍ndāya । aska̍nna̠gṃ̠ hi tat ।
yaddhu̠tasya̠ skanda̍ti ॥ sa̠hasra̠-manvā̍ha । sa̠hasra̍ sammita-ssuva̠rgō lō̠kaḥ ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā̠-bhiji̍tyai ॥ 20 ॥

yatpari̍mitā anubrū̠yāt । pari̍mita̠mava̍rundhīta । apa̍rimitā̠ anvā̍ha । apa̍rimita-ssuva̠rgō lō̠kaḥ । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥
stōkyā̍ juhōti । yā ē̠va var​ṣyā̠ āpa̍ḥ । tā ava̍rundhē ॥ a̠syā-ñju̍hōti । i̠yaṃ vā a̠gnirvai̎śvāna̠raḥ ॥ 21 ॥

a̠syāmē̠vainā̠ḥ prati̍ṣṭhāpayati ॥ u̠vācha̍ ha pra̠jāpa̍tiḥ । stōkyā̍su̠ vā a̠hama̍śvamē̠dhagṃ sagg​sthā̍payāmi । tēna̠ tata̠-ssagg​sthi̍tēna charā̠mīti̍ ॥ a̠gnayē̠ svāhētyā̍ha ।
a̠gnaya̍ ē̠vaina̍-ñjuhōti ॥ sōmā̍ya̠ svāhētyā̍ha । sōmā̍yai̠vaina̍-ñjuhōti । sa̠vi̠trē svāhētyā̍ha । sa̠vi̠tra ē̠vaina̍-ñjuhōti ॥ 22 ॥

sara̍svatyai̠ svāhētyā̍ha । sara̍svatyā ē̠vaina̍-ñjuhōti । pū̠ṣṇē svāhētyā̍ha । pū̠ṣṇa ē̠vaina̍-ñjuhōti । bṛha̠spata̍yē̠ svāhētyā̍ha ।
bṛha̠spata̍ya ē̠vaina̍-ñjuhōti । a̠pā-mmōdā̍ya̠ svāhētyā̍ha । a̠dbhya ē̠vaina̍-ñjuhōti । vā̠yavē̠ svāhētyā̍ha । vā̠yava̍ ē̠vaina̍-ñjuhōti ॥ 23 ॥
mi̠trāya̠ svāhētyā̍ha । mi̠trāyai̠vaina̍-ñjuhōti । varu̍ṇāya̠ svāhētyā̍ha । varu̍ṇāyai̠vaina̍-ñjuhōti ॥ ē̠tābhya̍ ē̠vaina̍-ndē̠vatā̎bhyō juhōti ॥
daśa̍ daśa sa̠pānda̍-ñjuhōti । daśā̎kṣarā vi̠rāṭ । anna̍ṃ vi̠rāṭ । vi̠rājai̠-vānnādya̠mava̍rundhē ॥ pra vā ē̠ṣō̎-‘smāllō̠kā-chchya̍vatē ।
yaḥ parā̍chī̠rāhu̍tī-rju̠hōti̍ ।
puna̍ḥ punarabhyā̠varta̍-ñjuhōti ।
a̠sminnē̠va lō̠kē prati̍tiṣṭhati ॥
ē̠tāgṃ ha̠ vāva sō̎-‘śvamē̠dhasya̠ sagg​sthi̍ti muvā̠chā-ska̍ndāya । aska̍nna̠gṃ̠ hi tat ।
yadya̠jñasya̠ sagg​sthi̍tasya̠ skanda̍ti ॥ 24 ॥
(a̠bhiji̍tyai – vaiśvāna̠raḥ – sa̍vi̠tra ē̠vaina̍-ñjuhōti – vā̠yava̍ ē̠vaina̍-ñjuhōti – chyavatē̠ ṣaṭcha̍) (a. 6)

anuvākaṃ 7 – athādhvaryuprōkṣaṇam
pra̠jāpa̍tayē tvā̠ juṣṭa̠-mprōkṣā̠mīti̍ pura̠stā̎t-pa̠tyantiṣṭha̠-nprōkṣa̍ti ।
pra̠jāpa̍ti̠rvai dē̠vānā̍-mannā̠dō vī̠ryā̍vān ।
a̠nnādya̍-mē̠vāsmi̍n vī̠rya̍-ndadhāti ।
tasmā̠daśva̍ḥ paśū̠nā-ma̍nnā̠dō vī̠ryā̍vattamaḥ ॥ i̠ndrā̠gnibhyā̠-ntvēti̍ dakṣiṇa̠taḥ ।
i̠ndrā̠gnī vai dē̠vānā̠mōji̍ṣṭhau̠ bali̍ṣṭhau । ōja̍ ē̠vāsmi̠-nbala̍-ndadhāti । tasmā̠daśva̍ḥ paśū̠nāmōji̍ṣṭhō̠ bali̍ṣṭhaḥ ॥ vā̠yavē̠ tvēti̍ pa̠śchāt । vā̠yurvai dē̠vānā̍mā̠śu-ssā̍rasā̠rita̍maḥ ॥ 25 ॥

ja̠vamē̠vāsmi̍ndadhāti । tasmā̠daśva̍ḥ paśū̠nāmā̠śu-ssā̍rasā̠rita̍maḥ ॥
viśvē̎bhyastvā dē̠vēbhya̠ ityu̍ttara̠taḥ ।
viśvē̠ vai dē̠vā dē̠vānā̎ṃ yaśa̠svita̍māḥ ।
yaśa̍ ē̠vāsmi̍ndadhāti । tasmā̠daśva̍ḥ paśū̠nāṃ ya̍śa̠svita̍maḥ ॥ dē̠vēbhya̠-stvētya̠dhastā̎t । dē̠vā vai dē̠vānā̠-mapa̍chitatamāḥ ।
apa̍chiti-mē̠vāsmi̍-ndadhāti ।
tasmā̠daśva̍ḥ paśū̠nā-mapa̍chitatamaḥ ॥ 26 ॥

sarvē̎bhyastvā dē̠vēbhya̠ ityu̠pari̍ṣṭāt ।
sarvē̠ vai dē̠vāstviṣi̍mantō hara̠svina̍ḥ ।
tviṣi̍mē̠-vāsmi̠n̠. harō̍ dadhāti ।
tasmā̠daśva̍ḥ paśū̠nā-ntviṣi̍mān hara̠svita̍maḥ ॥ di̠vē tvā̠-‘ntari̍kṣāya tvā pṛthi̠vyai tvētyā̍ha ।
ē̠bhya ē̠vaina̍ṃ lō̠kēbhya̠ḥ prōkṣa̍ti ॥
sa̠tē tvā-‘sa̍tē tvā̠-‘dbhyastvau-ṣa̍dhībhyastvā̠ viśvē̎bhyastvā bhū̠tēbhya̠ ityā̍ha ।
tasmā̍daśvamēdhayā̠jina̠gṃ̠ sarvā̍ṇi bhū̠tānyupa̍ jīvanti ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । yatprā̍jāpa̠tyō-‘śva̍ḥ । atha̠ kasmā̍dēna-ma̠nyābhyō̍ dē̠vatā̠bhyō-‘pi̠ prōkṣa̠tīti̍ ।
aśvē̠ vai sarvā̍ dē̠vatā̍ a̠nvāya̍ttāḥ ।
taṃ yadviśvē̎bhyastvā bhū̠tēbhya̠ iti̍ prā̠kṣati̍ ।
dē̠vatā̍ ē̠vāsmi̍-nna̠nvāyā̍tayati ।
tasmā̠daśvē̠ sarvā̍ dē̠vatā̍ a̠nvāya̍ttāḥ ॥ 27 ॥
(sā̠ra̠sā̠rita̠mō – ‘pa̍chitatamaḥ – prājāpa̠tyō-‘śva̠ pañcha̍ cha) (a. 7)

anuvākaṃ 8 – aśvacharitānāmaśvarūpāṇā-ñcha hōmāḥ
yathā̠ vai ha̠viṣō̍ gṛhī̠tasya̠ skanda̍ti ।
ē̠vaṃ vā ē̠tadaśva̍sya skandati ।
yatprōkṣi̍ta̠-manā̍labdha-muthsṛ̠janti̍ । yada̍śva-chari̠tāni̍ ju̠hōti̍ । sa̠rva̠huta̍-mē̠vaina̍-ṅkarō̠tya-ska̍ndāya । aska̍nna̠gṃ̠ hi tat । yaddhu̠tasya̠ skanda̍ti ॥ ī̠ṅkā̠rāya̠ svāhē-ṅkṛ̍tāya̠ svāhētyā̍ha । ē̠tāni̠ vā a̍śvachari̠tāni̍ । cha̠ri̠tairē̠vaina̠gṃ̠ sama̍rdhayati ॥ 28 ॥

tadā̍huḥ । anā̍hutayō̠ vā a̍śvachari̠tāni̍ ।
naitā hō̍ta̠vyā̍ iti̍ । athō̠ khalvā̍huḥ । hō̠ta̠vyā̍ ē̠va । atra̠ vāvaivaṃ vi̠dvāna̍śvamē̠dhagṃ
sagg​sthā̍payati । yada̍śva-chari̠tāni̍ ju̠hōti̍ । tasmā̎-ddhōta̠vyā̍ iti̍ ॥ ba̠hi̠rdhā vā ē̍namē̠tadā̠yata̍nā-ddadhāti ।
bhrātṛ̍vyamasmai janayati ॥ 29 ॥

yasyā̍ nāyata̠nē̎-‘nyatrā̠gnē-rāhu̍tī-rju̠hōti̍ ।
sā̠vi̠tri̠yā iṣṭyā̎ḥ pu̠rastā̎thsviṣṭa̠ kṛta̍ḥ ।
ā̠ha̠va̠nīyē̎-‘śvachari̠tāni̍ juhōti । ā̠yata̍na ē̠vāsyāhu̍tī-rjuhōti । nāsmai̠ bhrātṛ̍vya-ñjanayati ॥ tadā̍huḥ । ya̠jña̠mu̠khē ya̍jñamukhē hōta̠vyā̎ḥ । ya̠jñasya̠ klṛptyai̎ । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā-nu̍khyātyā̠ iti̍ ॥ athō̠ khalvā̍huḥ ॥ 30 ॥

yadya̍jñamu̠khē ya̍jñamukhē juhu̠yāt ।
pa̠śubhi̠-ryaja̍māna̠ṃ vya̍drdhayēt ।
ava̍ suva̠rgāllō̠kā-tpa̍dyēta । pāpī̍yā-nthsyā̠diti̍ ।
sa̠kṛdē̠va hō̍ta̠vyā̎ḥ । na yaja̍māna-mpa̠śubhi̠-rvya̍drdhayati । a̠bhi su̍va̠rgaṃ lō̠ka-ñja̍yati । na pāpī̍yā-nbhavati ॥ a̠ṣṭācha̍tvārigṃśatamaśva rū̠pāṇi̍ juhōti । a̠ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣarā̠ jaga̍tī । jāga̠tō-‘śva̍ḥ prājāpa̠tya-ssamṛ̍ddhyai ॥ ēka̠mati̍rikta-ñjuhōti । tasmā̠dēka̍ḥ pra̠jāsvadrdhu̍kaḥ ॥ 31 ॥
(a̠drdha̠ya̠ti̠ – ja̠na̠ya̠ti̠ – khalvā̍hu̠–r jaga̍tī̠ trīṇi̍ cha) (a. 8)

anuvākaṃ 9 – aśvasya nāmnāmabhivāchanam, uthsargaścha
vi̠bhūrmā̠trā pra̠bhūḥ pi̠trētyā̍ha । i̠yaṃ vai mā̠tā । a̠sau pi̠tā । ā̠bhyāmē̠vaina̠-mpari̍dadāti ॥ aśvō̍-‘si̠ hayō̠-‘sītyā̍ha । śāstyē̠vaina̍mē̠tat । tasmā̎chChi̠ṣṭāḥ pra̠jā jā̍yantē ॥ atyō̠-‘sītyā̍ha ।
tasmā̠daśva̠-ssarvā̎-npa̠śūnatyē̍-‘ti ।
tasmā̠daśva̠-ssarvē̍ṣā-mpaśū̠nāg​ śraiṣṭhya̍-ṅgachChati ॥ 32 ॥

pra yaśa̠-śśraiṣṭhya̍māpnōti । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ narō̠-‘syarvā̍-‘si̠ sapti̍rasi vā̠jya̍sītyā̍ha ।
rū̠pamē̠vāsyai̠tanma̍hi̠māna̠ṃ vyācha̍ṣṭē ॥
yayu̠rnāmā̠-‘sītyā̍ha । ē̠tadvā aśva̍sya pri̠ya-nnā̍ma̠dhēya̎m । pri̠yēṇai̠vaina̍-nnāma̠dhēyē̍nā̠bhiva̍dati । tasmā̠dapyā̍mi̠trau sa̠gantya̍ । nāmnā̠ chēddhvayē̍tē । mi̠tramē̠va bha̍vataḥ ॥ 33 ॥

ā̠di̠tyānā̠-mpatvā-‘nvi̠hītyā̍ha । ā̠di̠tyānē̠vaina̍-ṅgamayati ॥
a̠gnayē̠ svāhā̠ svāhē̎mdrā̠gnibhyā̠miti̍ pūrvahō̠mā-ñju̍hōti । pūva̍ ē̠va dvi̠ṣanta̠-mbhrātṛ̍vya̠-mati̍krāmati ॥ bhūra̍si bhu̠vē tvā̠ bhavyā̍ya tvā bhaviṣya̠tē tvētyuthsṛ̍jati sarva̠tvāya̍ ॥ dēvā̍ āśāpālā ē̠ta-ndē̠vēbhyō-‘śva̠-mmēdhā̍ya̠ prōkṣi̍ta-ṅgōpāya̠tētyā̍ha । śa̠taṃ vai talpyā̍ rājapu̠trā dē̠vā ā̍śāpā̠lāḥ । tēbhya̍ ē̠vaina̠-mpari̍dadāti ॥
ī̠śva̠rō vā aśva̠ḥ pramu̍kta̠ḥ parā̎-mparā̠vata̠-ṅgantō̎ḥ । i̠ha dhṛti̠-ssvāhē̠ha vidhṛ̍ti̠-ssvāhē̠ha ranti̠-ssvāhē̠ha rama̍ti̠ḥ
svāhēti̍ chatṛ̠ṣu pa̠thsu ju̍hōti ॥ 34 ॥

ē̠tā vā aśva̍sya̠ bandha̍nam ।
tābhi̍rē̠vaina̍-mbaddhnāti ।
tasmā̠daśva̠ḥ pramu̍ktō̠ bandha̍na̠-māga̍chChati ।
tasmā̠daśva̠ḥ pramu̍ktō̠ bandha̍na̠-nna ja̍hāti ॥
rā̠ṣṭraṃ vā a̍śvamē̠dhaḥ । rā̠ṣṭrē khalu̠ vā ē̠tē vyāya̍chChantē । yē-‘śva̠-mmēddhya̠gṃ̠ rakṣa̍nti । tēṣā̠ṃ ya u̠dṛcha̠-ṅgachCha̍nti ।
rā̠ṣṭrādē̠va tē rā̠ṣṭra-ṅga̍chChanti । a̠tha ya u̠dṛcha̠-nna gachCha̍nti ॥ 35 ॥

rā̠ṣṭrādē̠va tē vyava̍chChidyantē । parā̠ vā ē̠ṣa si̍chyatē । yō̍-‘ba̠lō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē । yada̠mitrā̠ aśva̍ṃ vi̠ndērann̍ ।
ha̠nyētā̎sya ya̠jñaḥ । cha̠tu̠śśa̠tā ra̍kṣanti । ya̠jñasyāghātāya ॥ athā̠nya-mā̠nīya̠ prōkṣē̍yuḥ । saiva tata̠ḥ prāya̍śchittiḥ ॥ 36 ॥
(ga̠chCha̠ti̠ – bha̠va̠ta̠ḥ – pa̠thsu ju̍hōti̠ – na gachCha̍nti̠ – +nava̍ cha) (a. 9)

anuvākaṃ 10 – dīkṣābhidhāna-ntatra vaiśvadēvahōmaḥ
pra̠jāpa̍ti-rakāmayatāśvamē̠dhēna̍ yajē̠yēti̍ । sa tapō̍-‘tapyata । tasya̍ tēpā̠nasya̍ । sa̠ptātmanō̍ dē̠vatā̠ uda̍krāmann । sā dī̠kṣā-‘bha̍vat । sa ē̠tāni̍ vaiśvadē̠vānya̍paśyat । tānya̍ juhōt ।
tairvai sa dī̠kṣāmavā̍rundha । yadvai̎śva dē̠vāni̍ ju̠hōti̍ । dī̠kṣāmē̠va-tairyaja̍mā̠nō-‘va̍rundhē ॥ 37 ॥

sa̠pta ju̍hōti । sa̠pta hi tā dē̠vatā̍ u̠dakrā̍mann ॥ a̠nva̠ha-ñju̍hōti । a̠nva̠hamē̠va dī̠kṣāmava̍rundhē ॥ trīṇi̍ vaiśvadē̠vāni̍ juhōti ।
cha̠tvāryau̎dgraha̠ṇāni̍ । sa̠pta sampa̍dyantē । sa̠pta vai śī̍ra.ṣa̠ṇyā̎ḥ prā̠ṇāḥ ।
prā̠ṇā dī̠kṣā । prā̠ṇairē̠va prā̠ṇāndī̠kṣāmava̍rundhē ॥ 38 ॥

ēka̍vigṃśatiṃ vaiśvadē̠vāni̍ juhōti । ēka̍vigṃśati̠rvai dē̍valō̠kāḥ ।
dvāda̍śa̠ māsā̠ḥ pañcha̠rtava̍ḥ । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । a̠sāvā̍di̠tya ē̍kavi̠gṃ̠śaḥ ॥ ē̠ṣa su̍va̠rgō lō̠kaḥ । taddaivya̍-ṅkṣa̠ttram ।
sā śrīḥ । tadbra̠ddhnasya̍ vi̠ṣṭapa̎m । tathsvārā̎jya-muchyatē ॥ 39 ॥

tri̠gṃ̠śata̍maudgraha̠ṇāni̍ juhōti । tri̠gṃ̠śada̍kṣarā vi̠rāṭ । anna̍ṃ vi̠rāṭ । vi̠rājai̠vānnādya̠mava̍rundhē ॥
trē̠dhā vi̠bhajya̍ dē̠vatā̎-ñjuhōti । tryā̍vṛtō̠ vai dē̠vāḥ । tryā̍vṛta i̠mē lō̠kāḥ । ē̠ṣāṃ lō̠kānā̠māptyai̎ । ē̠ṣāṃ lō̠kānā̠-ṅklṛptyai̎ ॥ apa̠ vā ē̠tasmā̎tprā̠ṇāḥ krā̍manti ॥ 40 ॥

yō dī̠kṣāma̍ti-rē̠chaya̍ti । sa̠ptā̠ha-mpracha̍ranti ।
sa̠pta vai śī̍r​ṣa̠ṇyā̎ḥ prā̠ṇāḥ । prā̠ṇā dī̠kṣā ।
prā̠ṇairē̠va prā̠ṇāndī̠kṣāmava̍rundhē ॥ pū̠rṇā̠hu̠ti-mu̍tta̠mā-ñju̍hōti ।
sarva̠ṃ vai pū̎rṇāhu̠tiḥ । sarva̍mē̠vāpnō̍ti । athō̍ i̠yaṃ vai pū̎rṇāhu̠tiḥ ।
a̠syāmē̠va prati̍tiṣṭhati ॥ 41 ॥
(ru̠ndhē̠ – prā̠ṇā-ndī̠kṣāmava̍rundha – uchyatē – krāmanti – tiṣṭhati) (a. 10)

anuvākaṃ 11 – vaiśvadēvahōmamantravyākhyānam
prajāpa̍ti-raśvamē̠dha-ma̍sṛjata । tagṃ sṛ̠ṣṭa-nna kiñcha̠nōda̍yachChat ।
taṃ vai̎śvadē̠vānyē̠-vōda̍yachChann । yadvai̎śvadē̠vāni̍ ju̠hōti̍ ।
ya̠jñasyōdya̍tyai ॥ svāhā̠-”dhimādhī̍tāya̠ svāhā̎ । svāhā-”dhī̍ta̠-mmana̍sē̠ svāhā̎ ।
svāhā̠ mana̍ḥ pra̠jāpa̍tayē̠ svāhā̎ ।
kāya̠ svāhā̠ kasmai̠ svāhā̍ kata̠masmai̠ svāhēti̍ prājāpa̠tyē mukhyē̍ bhavataḥ ।
pra̠jāpa̍ti-mukhābhirē̠vaina̍-ndē̠vatā̍bhi̠rudya̍chChatē ॥ 42 ॥

adi̍tyai̠ svāhā-‘di̍tyai ma̠hyai̎ svāhā-‘di̍tyai sumṛḍī̠kāyai̠ svāhētyā̍ha । i̠yaṃ vā adi̍tiḥ । a̠syā ē̠vaina̍-mprati̠ṣṭhāyōdya̍chChatē ॥
sara̍svatyai̠ svāhā̠ sara̍svatyai bṛha̠tyai̎ svāhā̠ sara̍svatyai pāva̠kāyai̠ svāhētyā̍ha ।
vāgvai sara̍svatī । vā̠chaivaina̠mudya̍chChatē ॥
pū̠ṣṇē svāhā̍ pū̠ṣṇē pra̍pa̠thyā̍ya̠ svāhā̍ pū̠ṣṇē na̠randhi̍ṣāya̠ svāhētyā̍ha ।
pa̠śavō̠ vai pū̠ṣā । pa̠śubhi̍rē̠vaina̠-mudya̍chChatē ॥ tvaṣṭrē̠ svāhā̠ tvaṣṭra̍ tu̠rīpā̍ya̠ svāhā̠ tvaṣṭrē̍ puru̠rūpā̍ya̠ svāhētyā̍ha । tvaṣṭā̠ vai pa̍śū̠nā-mmi̍thu̠nānāgṃ̍ rūpa̠kṛt । rū̠pamē̠va pa̠śuṣu̍ dadhāti । athō̍ rū̠pairē̠vaina̠-mudya̍chChatē ॥
viṣṇa̍vē̠ svāhā̠ viṣṇa̍vē nikhurya̠pāya̠ svāhā̠ viṣṇa̍vē nibhūya̠pāya̠ svāhētyā̍ha ।
ya̠jñō vai viṣṇu̍ḥ । ya̠jñāyai̠vaina̠-mudya̍chChatē ॥ pū̠rṇā̠hu̠ti-mu̍tta̠mā-ñju̍hōti । pratyutta̍bdhyai saya̠tvāya̍ ॥ 43 ॥
(ya̠chCha̠tē̠ – pu̠ru̠rūpā̍ya̠ svāhētyā̍hā̠ṣṭau cha̍) (a. 11)

anuvākaṃ 12 – aśvasañcharaṇavathsarē pratidina-ndēvayajanadēśē kartavyamiṣṭitrayamabhidhīyatē
sā̠vi̠tra-ma̠ṣṭaka̍pāla-mprā̠tarnirva̍pati । a̠ṣṭākṣa̍rā gāya̠trī ।
gā̠ya̠tra-mprā̍tassava̠nam ।
prā̠ta̠ssa̠va̠nā dē̠vaina̍-ṅgāyatri̠yā ̍007ā;Chanda̠sō-‘dhi̠ nirmi̍mītē ।
athō̎ prātassava̠namē̠va tēnā̎pnōti । gā̠ya̠trī-ñChanda̍ḥ ॥ sa̠vi̠trē pra̍savi̠tra ēkā̍daśa-kapāla-mma̠ddhyandi̍nē । ēkā̍daśākṣarā tri̠ṣṭup ।
traiṣṭu̍bha̠-mmāddhya̍ndina̠gṃ̠ sava̍nam ।
māddhya̍ndinā-dē̠vaina̠gṃ̠ sava̍nāttri̠ṣṭubha̠ḥ-Chanda̠sō-‘dhi̠ nirmi̍mītē ॥ 44 ॥

athō̠ māddhya̍ndinamē̠va sava̍na̠-ntēnā̎pnōti । tri̠ṣṭubha̠-ñChanda̍ḥ ॥ sa̠vi̠tra ā̍savi̠trē dvāda̍śa-kapāla-maparā̠hṇē । dvāda̍śākṣarā̠ jaga̍tī । jāga̍ta-ntṛtīya sava̠nam ।
tṛ̠tī̠ya̠ sa̠va̠nādē̠vaina̠-ñjaga̍tyā̠ ̍007ā;Chanda̠sō-‘dhi̠ nirmi̍mītē ।
athō̍ tṛtīya sava̠namē̠va tēnā̎pnōti ।
jaga̍tī̠-ñChanda̍ḥ ॥ ī̠śva̠rō vā aśva̠ḥ pramu̍kta̠ḥ parā̎-mparā̠vata̠-ṅgantō̎ḥ ।
i̠ha dhṛti̠-ssvāhē̠ha vidhṛ̍ti̠-ssvāhē̠ha ranti̠-ssvāhē̠ha rama̍ti̠-ssvāhēti̠ chata̍sra̠ āhu̍tī-rjuhōti
( ) ॥ 45 ॥

chata̍srō̠ diśa̍ḥ । di̠gbhirē̠vaina̠-mpari̍gṛhṇāti ॥ āśva̍tthō vra̠jō bha̍vati । pra̠jāpa̍ti-rdē̠vēbhyō̠ nilā̍yata । aśvō̍ rū̠pa-ṅkṛ̠tvā ।
sō̎-‘śva̠tthē sa̍ṃvathsa̠ra-ma̍tiṣṭhat । tada̍śva̠tthasyā̎-śvattha̠tvam ।
yadāśva̍tthō vra̠jō bhava̍ti । sva ē̠vaina̠ṃ yōnau̠ prati̍ṣṭhāpayati ॥ 46 ॥
(tri̠ṣṭubha̠ ̍śChanda̠sō-‘dhi̠ nirmi̍mītē – juhōti̠ – nava̍ cha) (a. 12)

anuvākaṃ 13 – saṃvathsarādrdhvamukhyasyāgrērūpasthānam
ā bra̍hma-nbrāhma̠ṇō bra̍hmavarcha̠sī jā̍yatā̠-mityā̍ha । brā̠hma̠ṇa ē̠va bra̍hmavarcha̠sa-ndadhāti । tasmā̎tpu̠rā brā̎hma̠ṇō bra̍hmavarcha̠sya̍ jāyata ॥ ā-‘smi-nrā̠ṣṭrē rā̍ja̠nya̍ iṣa̠vya̍-śśūrō̍ mahāra̠thō jā̍yatā̠-mityā̍ha । rā̠ja̠nya̍ ē̠va śau̠rya-mma̍hi̠māna̍-ndadhāti । tasmā̎tpu̠rā rā̍ja̠nya̍ iṣa̠vya̍-śśūrō̍ mahāra̠thō̍-‘jāyata ॥
dōgdhrī̍ dhē̠nurityā̍ha । dhē̠nvāmē̠va payō̍ dadhāti । tasmā̎tpu̠rā dōgdhrī̍ dhē̠nura̍jāyata । vōḍhā̍-‘na̠ḍvā-nityā̍ha ॥ 47 ॥

a̠na̠ḍuhyē̠va vī̠rya̍-ndadhāti । tasmā̎tpu̠rā vōḍhā̍-‘na̠ḍvāna̍jāyata । ā̠śu-ssapti̠rityā̍ha । aśva̍ ē̠va ja̠va-nda̍dhāti । tasmā̎tpu̠rā-”śuraśvō̍-‘jāyata । pura̍dhi̠ṃryōṣētyā̍ha ।
yō̠ṣityē̠va rū̠pa-nda̍dhāti । tasmā̠thstrī yu̍va̠tiḥ pri̠yā bhāvu̍kā ॥ ji̠ṣṇū ra̍thē̠ṣṭhā ityā̍ha । ā ha̠ vai tatra̍ ji̠ṣṇū ra̍thē̠ṣṭhā jā̍yatē ॥ 48 ॥

yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ sa̠bhēyō̠ yuvētyā̍ha । yō vai pū̎rvavaya̠sī ।
sa sa̠bhēyō̠ yuvā̎ । tasmā̠dyuvā̠ pumā̎-npri̠yō bhāvu̍kaḥ ॥ ā-‘sya yaja̍mānasya vī̠rō jā̍yatā̠-mityā̍ha । ā ha̠ vai tatra̠ yaja̍mānasya vī̠rō jā̍yatē ।
yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ ni̠kā̠mēni̍kāmē naḥ pa̠rjanyō̍ var​ṣa̠tvityā̍ha ।
ni̠kā̠mēni̍kāmē ha̠ vai tatra̍ pa̠rjanyō̍ var​ṣati । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ pha̠linyō̍ na̠ ōṣa̍dhayaḥ pachyantā̠-mityā̍ha ।
pha̠linyō̍ ha̠ vai tatrauṣa̍dhayaḥ pachyantē । yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ।
yō̠ga̠kṣē̠mō na̍ḥ kalpatā̠-mityā̍ha ।
kalpa̍tē ha̠ vai tatra̍ pra̠jābhyō̍ yōgakṣē̠maḥ ।
yatrai̠tēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍ntē ॥ 49 ॥
(a̠na̠ḍvānityā̍ha – jāyatē – var​ṣati sa̠pta cha̍) (a. 13)

anuvākaṃ 14 – annahōmāḥ. trirātrarūpasyāśvamēdhasya prathamadinarātrau
pra̠jāpa̍ti-rdē̠vēbhyō̍ ya̠jñān vyādi̍śat ।
sa ā̠tma-nna̍śvamē̠dhama̍dhatta ।
ta-ndē̠vā a̍bruvann । ē̠ṣa vāva ya̠jñaḥ । yada̍śvamē̠dhaḥ । apyē̠va nō-‘trā̠stviti̍ ।
tēbhya̍ ē̠tāna̍nnahō̠mā-nprāya̍chChat ।
tāna̍juhōt । tairvai sa dē̠vāna̍ prīṇāt ।
yada̍nna-hō̠māñju̠hōti̍ ॥ 50 ॥

dē̠vānē̠va tairyaja̍mānaḥ prīṇāti ॥ ājyē̍na juhōti ।
a̠gnērvā ē̠tadrū̠pam । yadājya̎m । yadājyē̍na ju̠hōti̍ । a̠gnimē̠va tatprī̍ṇāti ॥ madhu̍nā juhōti ।
ma̠ha̠tyai vā ē̠taddē̠vatā̍yai rū̠pam । yanmadhu̍ । yanmadhu̍nā ju̠hōti̍ ॥ 51 ॥

ma̠ha̠tīmē̠va taddē̠vatā̎-mprīṇāti । ta̠ṇḍu̠lai-rju̍hōti । vasū̍nā̠ṃ vā ē̠tadrū̠pam । yatta̍ṇḍu̠lāḥ । yatta̍ṇḍu̠lai-rju̠hōti̍ ।
vasū̍nē̠va tatprī̍ṇāti । pṛthu̍kai-rju̠hōti̍ (rjuhōti) ।
ru̠drāṇā̠ṃ vā ē̠tadrū̠pam । yatpṛthu̍kāḥ । yatpṛthu̍kai-rju̠hōti̍ ॥ 52 ॥

ru̠drānē̠va tatprī̍ṇāti । lā̠jairju̍hōti । ā̠di̠tyānā̠ṃ vā ē̠tadrū̠pam । yallā̠jāḥ । yallā̠jai-rju̠hōti̍ । ā̠di̠tyānē̠va tatprī̍ṇāti । ka̠rambai̎-rjuhōti । viśvē̍ṣā̠ṃ vā ē̠taddē̠vānāgṃ̍ rū̠pam । yatka̠rambā̎ḥ । yatka̠rambai̎-rju̠hōti̍ ॥ 53 ॥

viśvā̍nē̠va taddē̠vā-nprī̍ṇāti । dhā̠nābhi̍-rjuhōti ।
nakṣa̍trāṇā̠ṃ vā ē̠tadrū̠pam । yaddhā̠nāḥ । yaddhā̠nābhi̍-rju̠hōti̍ । nakṣa̍trāṇyē̠va tatprī̍ṇāti । saktu̍bhi-rjuhōti । pra̠jāpa̍tē̠rvā ē̠tadrū̠pam ।
yathsakta̍vaḥ । yathsaktu̍bhi-rju̠hōti̍ ॥ 54 ॥

pra̠jāpa̍timē̠va tatprī̍ṇāti । ma̠sūsyai̎rjuhōti ।
sarvā̍sā̠ṃ vā ē̠taddē̠vatā̍nāgṃ rū̠pam । yanma̠sūsyā̍ni । yanma̠sūsyai̎-rju̠hōti̍ । sarvā̍ ē̠va taddē̠vatā̎ḥ prīṇāti । pri̠ya̠ṅgu̠ta̠ṇḍu̠lai-rju̍hōti । pri̠yāṅgā̍ ha̠ vai nāmai̠tē ।
ē̠tairvai dē̠vā aśva̠syāṅgā̍ni̠ sama̍dadhuḥ । yatpri̍yaṅgutaṇḍu̠lai-rju̠hōti̍ । aśva̍syai̠vāṅgā̍ni̠ sanda̍dhāti ॥ daśānnā̍ni juhōti । daśā̎kṣarā vi̠rāṭ ।
vi̠rāṭ-kṛ̠thsnasyā̠-nnādya̠syā-va̍ruddhyai ॥ 55 ॥
(ju̠hōti̠ – madhu̍nā ju̠hōti̠ – pṛthu̍kairju̠hōti̍ – ka̠rambai̎rju̠hōti̠ – saktu̍bhirju̠hōti̍ – priyaṅgutaṇḍu̠lairju̠hōti̍ cha̠tvāri̍ cha) (a. 14)

(a̠nna̠hō̠mānājyē̍nā̠gnērmadhu̍nā taṇḍu̠laiḥ pṛthu̍kairlā̠jaiḥ ka̠rambai̎drdhā̠nābhi̠-ssaktu̍bhirma̠sūsyai̎ḥ priyaṅgutaṇḍu̠lai-rdaśānnā̍ni̠ dvāda̍śa)
anuvākaṃ 15 – tatprakāraviśēṣa
pra̠jāpa̍ti-raśvamē̠dhama̍sṛjata । tagṃ sṛ̠ṣṭagṃ rakṣāg̍sya jighāgṃsann ।
sa ē̠tā-npra̠jāpa̍tirnaktagṃ hō̠māna̍-paśyat । tāna̍ juhōt । tairvai sa ya̠jñā-drakṣā̠g̠syapā̍hann । yanna̍ktagṃ hō̠māñju̠hōti̍ । ya̠jñādē̠va tairyaja̍mānō̠ rakṣā̠g̠syapa̍hanti ॥ ājyē̍na juhōti ।
vajrō̠ vā ājya̎m । vajrē̍ṇai̠va ya̠jñā-drakṣā̠g̠syapa̍hanti ॥ 56 ॥

ājya̍sya prati̠pada̍-ṅkarōti । prā̠ṇō vā ājya̎m ।
mu̠kha̠ta ē̠vāsya̍ prā̠ṇa-nda̍dhāti ॥ a̠nna̠hō̠mā-ñju̍hōti । śarī̍ravadē̠vāva̍rundhē ॥ vya̠tyāsa̍-ñjuhōti । u̠bhaya̠syā va̍ruddhyai ॥
nakta̍-ñjuhōti । rakṣa̍sā̠mapa̍hatyai ॥ ājyē̍nā-nta̠tō ju̍hōti ॥ 57 ॥

prā̠ṇō vā ājya̎m । u̠bha̠yata̍ ē̠vāsya̍ prā̠ṇa-nda̍dhāti । pu̠rastā̎-chchō̠pari̍ṣṭāchcha ॥ ēka̍smai̠ svāhētyā̍ha । a̠sminnē̠va lō̠kē prati̍tiṣṭhati । dvābhyā̠g̠ svāhētyā̍ha । a̠muṣmi̍nnē̠va lō̠kē prati̍tiṣṭhati । u̠bhayō̍rē̠va lō̠kayā̠ḥ prati̍tiṣṭhati । a̠smigg​śchā̠-muṣmigg̍ścha ॥ śa̠tāya̠ svāhētyā̍ha । śa̠tāyu̠rvai puru̍ṣa-śśa̠tavī̎ryaḥ । āyu̍rē̠va vī̠rya̍mava̍rundhē ।
sa̠hasrā̍ya̠ svāhētyā̍ha । āyu̠rvai sa̠hasra̎m । āyu̍rē̠vā-va̍rundhē ॥
sarva̍smai̠ svāhētyā̍ha । apa̍rimitamē̠vā va̍rundhē ॥ 58 ॥
(ē̠va ya̠jña-drakṣā̠g̠syapa̍han – tyanta̠tō ju̍hōti – śa̠tāya̠ svāhētyā̍ha sapta cha̍) (a. 15)

anuvākaṃ 16 – vivaraṇamētayōḥ
pra̠jāpa̍ti̠ṃ vā ē̠ṣa ī̎phsa̠tītyā̍huḥ । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍ta̠ iti̍ ।
athō̍ āhuḥ । sarvā̍ṇi bhū̠tānīti̍ ॥
ēka̍smai̠ svāhētyā̍ha । pra̠jāpa̍ti̠rvā ēka̍ḥ । tamē̠vāpnō̍ti ॥ ēka̍smai̠ svāhā̠ dvābhyā̠g̠ svāhētya̍bhi-pū̠rvamāhu̍tī-rjuhōti ।
a̠bhi̠pū̠rvamē̠va sa̍va̠rgaṃ lō̠kamē̍ti ॥ ē̠kō̠tta̠ra-ñju̍hōti ॥ 59 ॥

ē̠ka̠vadē̠va su̍va̠rgaṃ lō̠kamē̍ti ॥ santa̍ta-ñjuhōti । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ santa̍tyai ॥ śa̠tāya̠ svāhētyā̍ha । śa̠tāyu̠rvai puru̍ṣa-śśa̠tavī̎ryaḥ । āyu̍rē̠va vī̠rya̍mava̍rundhē । sa̠hasrā̍ya̠ svāhētyā̍ha । āyu̠rvai sa̠hasra̎m । āyu̍rē̠vā va̍rundhē ॥ a̠yutā̍ya̠ svāhā̍ ni̠yutā̍ya̠ svāhā̎ pra̠yutā̍ya̠ svāhētyā̍ha ॥ 60 ॥

traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । i̠mānē̠va lō̠kānava̍rundhē ॥ arbu̍dāya̠ svāhētyā̍ha । vāgvā arbu̍dam । vācha̍mē̠vā va̍rundhē ॥ nya̍rbudāya̠ svāhētyā̍ha ।
yō vai vā̠chō bhū̠mā । tannya̍rbudam ।
vā̠cha ē̠va bhū̠māna̠mava̍rundhē ॥
sa̠mu̠drāya̠ svāhētyā̍ha ॥ 61 ॥

sa̠mu̠dramē̠vāpnō̍ti । maddhyā̍ya̠ svāhētyā̍ha । maddhya̍mē̠vāpnō̍ti । antā̍ya̠ svāhētyā̍ha । anta̍mē̠-vāpnō̍ti । pa̠rā̠drdhāya̠ svāhētyā̍ha ।
pa̠rā̠drdhamē̠vāpnō̍ti ॥ u̠ṣasē̠ svāhā̠ vyu̍ṣṭyai̠ svāhētyā̍ha । rātri̠rvā u̠ṣāḥ ।
aha̠rvyu̍ṣṭiḥ । a̠hō̠rā̠trē ē̠vāva̍rundhē ।
athō̍ ahōrā̠trayō̍rē̠va prati̍tiṣṭhati ॥
tā yadu̠bhayī̠rdivā̍ vā̠ nakta̍ṃ vā juhu̠yāt । a̠hō̠rā̠trē mō̍hayēt । u̠ṣasē̠ svāhā̠ vyu̍ṣṭyai̠ svāhō̍dēṣya̠tē svāhō̎dya̠tē
svāhētyanu̍ditē juhōti । udi̍tāya̠ svāhā̍ suva̠rgāya̠ svāhā̍ lō̠kāya̠ svāhētyudi̍tē juhōti ।
a̠hō̠rā̠trayō̠-ravya̍timōhāya ॥ 62 ॥
(ē̠kō̠tta̠ra-ñju̍hōti – pra̠yutā̍ya̠ svāhētyā̍ha – samu̠drāya̠ svāhētyā̠hāha̠–r vyu̍ṣṭi-ssa̠pta cha̍) (a. 16)

anuvākaṃ 17 – saptamakāṇḍagatānnahōmānuvākā vyākhyāyantē
vi̠bhūrmā̠trā pra̠bhūḥ pi̠trētya̍śva-nā̠māni̍ juhōti ।
u̠bhayō̍rē̠vaina̍ṃ lō̠kayō̎-rnāma̠dhēya̍-ṅgamayati ॥ āya̍nāya̠ svāhā̠ prāya̍ṇāya̠ svāhētyu̍-ddrā̠vāñju̍hōti । sarva̍mē̠vaina̠-maska̍nnagṃ suva̠rgaṃ lō̠ka-ṅga̍mayati ॥
a̠gnayē̠ svāhā̠ sōmā̍ya̠ svāhēti̍ pūrvahā̠mā-ñju̍hōti । pūrva̍ ē̠va dvi̠ṣanta̠-mbhrātṛ̍vya̠-mati̍krāmati ॥
pṛ̠thi̠vyai svāhā̠-‘ntari̍kṣāya̠ svāhētyā̍ha । ya̠thā̠ ya̠jurē̠vaitat ॥ a̠gnayē̠ svāhā̠ sōmā̍ya̠ svāhēti̍ pūrvadī̠kṣā ju̍hōti ।
pūrva̍ ē̠va dvi̠ṣanta̠-mbhrātṛ̍vya̠-mati̍krāmati ॥ 63 ॥

pṛ̠thi̠vyai svāhā̠-‘ntari̍kṣāya̠ svāhētyē̍-kavi̠gṃ̠śinī̎-ndī̠kṣā-ñju̍hōti ।
ēka̍vigṃśati̠rvai dē̍valō̠kāḥ । dvāda̍śa̠ māsā̠ḥ pañcha̠rtava̍ḥ । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । a̠sāvā̍di̠tya ē̍kavi̠gṃ̠śaḥ । ē̠ṣa su̍va̠rgō lō̠kaḥ ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥
bhuvō̍ dē̠vānā̠-ṅkarma̠ṇētyṛ̍tu-dī̠kṣā ju̍hōti ।
ṛ̠tūnē̠-vāsmai̍ kalpayati ॥ a̠gnayē̠ svāhā̍ vā̠yavē̠ svāhēti̍ juhō̠tya-na̍ntarityai ॥ 64 ॥

a̠rvāṃya̠jña-ssaṅkrā̍ma̠tvi-tyāptī̎-rjuhōti । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyāptyai̎ ॥ bhū̠ta-mbhavya̍-mbhavi̠ṣyaditi̠ paryā̎ptī-rjuhōti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ paryā̎ptyai ॥
ā mē̍ gṛ̠hā bha̍va̠ntvityā̠bhū-rju̍hōti । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā bhū̎tyai ॥
a̠gninā̠ tapō-‘nva̍bhava̠ditya̍nu̠bhū-rju̍hōti । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyānu̍bhūtyai ॥
svāhā̠-”dhimādhī̍tāya̠ svāhēti̠ sama̍stāni vaiśvadē̠vāni̍ juhōti । sama̍stamē̠va dvi̠ṣanta̠-mbhrātṛ̍vya̠-mati̍krāmati ॥ 65 ॥

da̠dbhya-ssvāhā̠ hanū̎bhyā̠g̠ svāhētya̍ṅgahō̠mā-ñju̍hōti ।
aṅgē̍ aṅgē̠ vai puru̍ṣasya pā̠pmōpa̍śliṣṭaḥ ।
aṅgā̍daṅgā dē̠vaina̍-mpā̠pmana̠stēna̍ muñchati ॥ a̠ñjyē̠tāya̠ svāhā̍ kṛ̠ṣṇāya̠ svāhā̎ śvē̠tāya̠ svāhētya̍-śvarū̠pāṇi̍ juhōti ।
rū̠pairē̠vaina̠gṃ̠ sama̍drdhayati ॥
ōṣa̍dhībhya̠-ssvāhā̠ mūlē̎bhya̠-ssvāhētyō̍ṣadhi hō̠māñju̍hōti । dva̠yyō vā ōṣa̍dhayaḥ । puṣpē̎bhyō̠-‘nyāḥ phala̍-ṅgṛ̠hṇanti̍ ।
mūlē̎bhyō̠-‘nyāḥ । tā ē̠vōbhayī̠rava̍rundhē ॥ 66 ॥

vana̠spati̍bhya̠-ssvāhēti̍ vanaspati-hō̠māñju̍hōti ।
ā̠ra̠ṇyasyā̠nnādya̠syāva̍ruddhyai ॥
mē̠ṣastvā̍ pacha̠tai-ra̍va̠tvitya-pā̎vyāni juhōti ।
prā̠ṇā vai dē̠vā apā̎vyāḥ । prā̠ṇānē̠vāva̍rundhē ॥ kūpyā̎bhya̠-ssvāhā̠-‘dbhya-ssvāhētya̠pāgṃ hōmā̎mjuhōti । a̠phsu vā āpa̍ḥ । anna̠ṃ vā āpa̍ḥ । a̠dbhyō vā anna̍-ñjāyatē । yadē̠vādbhyō-‘nna̠-ñjāya̍tē । tadava̍rundhē ॥ 67 ॥
(pū̠rva̠dī̠kṣā ju̍hōti̠ pūrva̍ ē̠va dvi̠ṣanta̠-mbhrātṛ̍vya̠mati̍krāma̠ – tyana̍ntarityai – krāmati – rundhē̠ – jāya̍ta̠ ēka̍-ñcha) (a. 17)

anuvākaṃ 18 – saptamakāṇḍagatānnahōmānuvākā vyākhyāyantē
ambhāgṃ̍si juhōti । a̠yaṃ vai lō̠kō-‘mbhāgṃ̍si ।
tasya̠ vasa̠vō-‘dhi̍patayaḥ । a̠gnirjyōti̍ḥ । yadambhāgṃ̍si ju̠hōti̍ ।
i̠mamē̠va lō̠kamava̍rundhē । vasū̍nā̠gṃ̠ sāyu̍jya-ṅgachChati । a̠gni-ñjyōti̠rava̍rundhē ॥ nabhāgṃ̍si juhōti । a̠ntari̍kṣaṃ vai nabhāgṃ̍si ॥ 68 ॥

tasya̍ ru̠drā adhi̍patayaḥ । vā̠yurjyōti̍ḥ । yannabhāgṃ̍si ju̠hōti̍ । a̠ntari̍kṣamē̠vā-va̍rundhē । ru̠drāṇā̠gṃ̠ sāyu̍jya-ṅgachChati ।
vā̠yu-ñjyōti̠rava̍rundhē । mahāgṃ̍si juhōti । a̠sau vai lō̠kō mahāgṃ̍si । tasyā̍di̠tyā adhi̍patayaḥ। sūryō̠ jyōti̍ḥ ॥ 69 ॥

yanmahāgṃ̍si ju̠hōti̍ । a̠mumē̠va lō̠kamava̍rundhē । ā̠di̠tyānā̠gṃ̠ sāyu̍jya-ṅgachChati । sūrya̠-ñjyōti̠rava̍rundhē ॥
namō̠ rājña̠ namō̠ varu̍ṇā̠yēti̍ ya̠vyāni̍ juhōti ।
a̠nnādya̠syāva̍ruddhyai ॥ ma̠yō̠bhūrvātō̍ a̠bhi vā̍tū̠srā iti̍ ga̠vyāni̍ juhōti ।
pa̠śū̠nāmava̍ruddhyai ॥
prā̠ṇāya̠ svāhā̎ vyā̠nāya̠ svāhēti̍ santati-hō̠māñju̍hōti । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ santa̍tyai ॥ 70 ॥

si̠tāya̠ svāhā-‘si̍tāya̠ svāhēti̠ pramu̍ktī-rjuhōti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ pramu̍ktyai ॥ pṛ̠thi̠vyai svāhā̠-‘ntari̍kṣāya̠ svāhētyā̍ha ।
ya̠thā̠ ya̠jurē̠vaitat ॥
da̠ttvatē̠ svāhā̍-‘da̠ntakā̍ya̠ svāhēti̍ śarīra-hō̠māñju̍hōti । pi̠tṛ̠lō̠kamē̠va tairyaja̍mā̠nō-‘va̍rundhē ॥ kastvā̍ yunakti̠ sa tvā̍ yuna̠ktviti̍ pari̠dhīn. yu̍nakti । i̠mē vai lō̠kāḥ pa̍ri̠dhaya̍ḥ । i̠mānē̠vāsmai̍ lō̠kān. yu̍nakti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ 71 ॥

yaḥ prā̍ṇa̠tō ya ā̎tma̠dā iti̍ mahi̠mānau̍ juhōti ।
su̠va̠rgō vai lō̠kō maha̍ḥ । su̠va̠rgamē̠va tābhyā̎ṃ lō̠kaṃ yaja̍mā̠nō-‘va̍rundhē ॥
ā brahma̍-nbrāhma̠ṇō bra̍hmavacha̠r​sī jā̍yatā̠miti̠ sama̍stāni brahmavarcha̠sāni̍ juhōti ।
bra̠hma̠va̠rcha̠samē̠va tairyaja̍mā̠nō
-‘va̍rundhē ॥ jajñi̠ bīja̠miti̍ juhō̠tya-na̍ntarityai ॥
a̠gnayē̠ sama̍nama-tpṛthi̠vyai samana̍ma̠diti̍ sannati hō̠māñju̍hōti । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sanna̍tyai ॥ bhū̠tāya̠ svāhā̍ bhaviṣya̠tē svāhēti̍ bhūtābha̠vyau hōmau̍ juhōti ।
a̠yaṃ vai lō̠kō bhū̠tam ॥ 72 ॥

asau bha̍vi̠ṣyat । a̠nayō̍rē̠va lō̠kayō̠ḥ prati̍tiṣṭhati । sarva̠syāptyai̎ । sarva̠syāva̍ruddhyai ॥ yadakra̍ndaḥ pratha̠ma-ñjāya̍māna̠ itya̍śvastō̠mīya̍-ñjuhōti । sarva̠syāptyai̎ । sarva̍sya̠ jityai̎ ॥ sarva̍mē̠va tēnā̎pnōti ।
sarva̍-ñjayati । yō̎-‘śvamē̠dhēna̠ yaja̍tē ॥ 73 ॥

ya u̍ chainamē̠vaṃ vēda̍ ॥ ya̠jñagṃ rakṣāg̍sya jighāgṃsann । sa ē̠tā-npra̠jāpa̍ti-rnaktagṃ hō̠māna̍paśyat । tāna̍juhōt ।
tairvai sa ya̠jñādrakṣā̠g̠syapā̍hann । yanna̍ktagṃ hō̠māñju̠hōti̍ ।
ya̠jñādē̠va tairyaja̍mānō̠
rakṣā̠g̠syapa̍hanti ॥ u̠ṣasē̠ svāhā̠ vyu̍ṣṭyai̠ svāhētya̍nta̠tō ju̍hōti ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ 74 ॥
(vai nabhāgṃ̍si̠ – sūryō̠ jyōti̠ḥ – santa̍tyai̠ – sama̍ṣṭyai – bhu̠tam – ँyaja̍tē̠ – +nava̍ cha) (a. 18)

anuvākaṃ 19 – aupasathyadinē yūpaprayōgāḥ
ē̠ka̠yū̠pō vai̍kāda̠śinī̍ vā । a̠nyēṣā̎ṃ ya̠jñānā̠ṃ yūpā̍ bhavanti ।
ē̠ka̠vi̠śinya̍-śvamē̠dhasya̍ । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasyā̠-bhiji̍tyai ॥ bai̠la̠.vō vā̍ khādi̠rō vā̍ pālā̠śō vā̎ । a̠nyēṣā̎ṃ yajñakratū̠nāṃ yūpā̍ bhavanti । rājju̍dāla̠ ēka̍vigṃśatya-ratniraśvamē̠dhasya̍ । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ nānyēṣā̎-mpaśū̠nā-ntē̍ja̠nyā a̍va̠dyanti̍ । ava̍dya̠ntyaśva̍sya ॥ 75 ॥

pā̠pmā vai tē̍ja̠nī । pā̠pmanō-‘pa̍hatyai ॥
pla̠kṣa̠śā̠khāyā̍ma̠nyēṣā̎-mpaśū̠nāma̍va̠dyanti̍ । vē̠ta̠sa̠-śā̠khāyā̠-maśva̍sya । a̠phsuyō̍ni̠rvā aśva̍ḥ । a̠phsu̠jō vē̍ta̠saḥ । sva ē̠vāsya̠ yōnā̠va-va̍dyati ॥
yūpē̍ṣu grā̠myā-npa̠śūnni̍-yu̠ñjanti̍ । ā̠rō̠kēṣvā̍-ra̠ṇyāndhā̍rayanti ।
pa̠śū̠nāṃ vyāvṛ̍ttyai ॥ ā grā̠myā-npa̠śūn-ँlabha̍ntē । prāra̠ṇyān​thsṛ̍janti । pā̠pmanō-‘pa̍hatyai ॥ 76 ॥
(aśva̍sya̠ – vyāvṛ̍ttya̠ trīṇi̍ cha) (a. 19)

anuvākaṃ 20 – yūpānāṃ sthānādayaḥ
rājju̍dāla-magni̠ṣṭha-mmi̍nōti । bhrū̠ṇa̠ha̠tyāyā̠ apa̍hatyai ॥ pautu̍dravāva̠bhitō̍ bhavataḥ । puṇya̍sya ga̠ndhasyāva̍ruddhyai ।
bhrū̠ṇa̠ha̠tyā-mē̠vāsmā̍-dapa̠hatya̍ । puṇyē̍na ga̠ndhēnō̍bha̠yata̠ḥ pari̍gṛhṇāti ॥
ṣaḍbai̠l̠.vā bha̍vanti । bra̠hma̠va̠rcha̠sasyā-va̍ruddhyai ॥ ṣaṭkhā̍di̠rāḥ ।
tēja̠sō-‘va̍ruddhyai ॥ 77 ॥

ṣaṭpā̍lā̠śāḥ । sō̠ma̠pī̠thasyā-va̍ruddhyai ॥ ēka̍vigṃśati̠-ssampa̍dyantē ।
ēka̍vigṃśati̠rvai dē̍valō̠kāḥ । dvāda̍śa̠ māsā̠ḥ pañcha̠rtava̍ḥ । traya̍ i̠mē lō̠kāḥ । a̠sāvā̍di̠tya ē̍kavi̠gṃ̠śaḥ । ē̠ṣa su̍va̠rgō lō̠kaḥ ।
su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ śa̠ta-mpa̠śavō̍ bhavanti ॥ 78 ॥

śa̠tāyu̠ḥ puru̍ṣa-śśa̠tēndri̍yaḥ । āyu̍ṣyē̠vēndri̠yē prati̍tiṣṭhati ॥
sarva̠ṃ vā a̍śvamē̠ddhyāpnō̍ti । apa̍rimitā bhavanti । apa̍rimita̠syā-va̍ruddhyai ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । kasmā̎thsa̠tyāt ।
da̠kṣi̠ṇa̠tō̎-‘nyēṣā̎-mpaśū̠nāma̍va̠dyanti̍ । u̠tta̠ra̠tō-‘śva̠syēti̍ । vā̠ru̠ṇō vā aśva̍ḥ ॥ 79 ॥

ē̠ṣā vai varu̍ṇasya̠ dik । svāyā̍mē̠vāsya̍ di̠śyava̍dyati । yadita̍rēṣā-mpaśū̠nāma̍va̠dyati̍ । śa̠ta̠dē̠va̠tya̍-ntēnāva̍rundhē ॥
chi̠tē̎-‘gnā-vadhi̍vaita̠sē kaṭē-‘śva̍-ñchinōti ।
a̠phsu-yō̍ni̠rvā aśva̍ḥ ।
a̠phsu̠jō vē̍ta̠saḥ । sva ē̠vaina̠ṃ yōnau̠ prati̍ṣṭhāpayati ॥ pu̠rastā̎-tpra̠tyañcha̍-ntūpa̠ra-ñchi̍nōti । pa̠śchātprā̠chīna̍-ṅgōmṛ̠gam ॥ 80 ॥

prā̠ṇā̠pā̠nā-vē̠vāsmina̎ thsa̠myañchau̍ dadhāti ॥
aśva̍-ntūpa̠ra-ṅgō̍mṛ̠gamiti̍ sarva̠huta̍ ē̠tāñju̍hōti । ē̠ṣāṃ lō̠kānā̍-ma̠bhiji̍tyai ॥ ā̠tmanā̠-‘bhiju̍hōti । sātmā̍namē̠vaina̠gṃ̠ sata̍nu-ṅkarōti ॥ sātmā̠-‘muṣmi̍n ँlā̠kē bha̍vati ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ । athō̠ vasō̍rē̠va dhārā̠-ntēnāva̍rundhē ॥ i̠lu̠vardā̍ya̠ svāhā̍ bali̠vardā̍ya̠ svāhētyā̍ha । sa̠ṃva̠thsa̠rō vā i̍lu̠varda̍ḥ ।
pa̠ri̠va̠thsa̠rō ba̍li̠varda̍ḥ । sa̠ṃva̠thsa̠rādē̠va pa̍rivathsa̠rādāyu̠ra va̍rundhē । āyu̍rē̠vāsmi̍n-dadhāti ।
tasmā̍daśva-mēdhayā̠jī ja̠rasā̍ vi̠srasā̠-‘muṃ lō̠kamē̍ti ॥ 81 ॥
(tēja̠sō-‘va̍ruddhai – bhava̠n – tyaśvō̍ – gōmṛ̠ga – mi̍lu̠varda̍ ścha̠tvāri̍ cha) (a. 20)

anuvākaṃ 21 – chētavyāgnayādērviśēṣaḥ
ē̠ka̠vi̠gṃ̠śō̎-‘gnirbha̍vati । ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa-sstōma̍ḥ । ēka̍vigṃśati̠ryūpā̎ḥ ॥
yathā̠ vā aśvā̍ varr​ṣa̠bhā vā̠ vṛṣā̍ṇa-ssagg​sphu̠rērann̍ । ē̠vamē̠tathstōmā̠-ssagg​sphu̍rantē । yadē̍kavi̠gṃ̠śāḥ । tē yathsa̍mṛ̠chChērann̍ । ha̠nyētā̎sya ya̠jñaḥ ॥ dvā̠da̠śa ē̠vāgni-ssyā̠dityā̍huḥ ।
dvā̠da̠śa-sstōma̍ḥ ॥ 82 ॥

ēkā̍daśa̠ yūpā̎ḥ ॥ yaddvā̍da̠śō̎-‘gnirbhava̍ti । dvāda̍śa̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ ।
sa̠ṃva̠thsa̠rēṇai̠vāsmā̠ anna̠mava̍rundhē ॥ yaddaśa̠ yūpā̠ bhava̍nti । daśā̎kṣarā vi̠rāṭ । anna̍ṃ vi̠rāṭ । vi̠rājai̠vānnādya̠-mava̍rundhē ।
ya ē̍kāda̠śaḥ । stana̍ ē̠vāsyai̠ saḥ ॥ 83 ॥

du̠ha ē̠vainā̠-ntēna̍ ॥ tadā̍huḥ ।
yaddvā̍da̠śō̎-‘gni-ssyā̎ddvāda̠śa-sstōma̠ ēkā̍daśa̠ yūpā̎ḥ । yathā̠ sthūri̍ṇā yā̠yāt । tā̠dṛktat ॥ ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa ē̠vāgniḥ
syā̠dityā̍huḥ । ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa-sstōma̍ḥ ।
ēka̍vigṃśati̠ryūpā̎ḥ । yathā̠ praṣṭi̍bhi̠ryāti̍ ।
tā̠dṛgē̠va tat ॥ 84 ॥

yō vā a̍śvamē̠dhē ti̠sraḥ ka̠kubhō̠ vēda̍ । ka̠kuddha̠ rājñā̎-mbhavati ।
ē̠ka̠vi̠gṃ̠śō̎-‘gnirbha̍vati । ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa-sstōma̍ḥ । ēka̍vigṃśati̠ryūpā̎ḥ ।
ē̠tā vā a̍śvama̠dhē ti̠sraḥ ka̠kubha̍ḥ ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ । ka̠kuddha̠ rājñā̎-mbhavati ॥
yō vā a̍śvamē̠dhē trīṇi̍ śī̠r̠ṣāṇi̠ vēda̍ ।
śirō̍ ha̠ rājñā̎-mbhavati ।
ē̠ka̠vi̠gṃ̠śō̎-‘gnirbha̍vati । ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa-sstōma̍ḥ । ēka̍vigṃśati̠ryūpā̎ḥ ।
ē̠tāni̠ vā a̍śvamē̠dhē trīṇi̍ śī̠ra̠.ṣāṇi̍ ।
ya ē̠vaṃ vēda̍ । śirō̍ ha̠ rājñā̎-mbhavati ॥ 85 ॥
(dvā̠da̠śa-sstōma̠ḥ-sa- ē̠va tach – Chirō̍ ha̠ rājñā̎-mbhavati̠ ṣaṭcha̍) (a. 21)

anuvākaṃ 22 – ukthyākhyē dvitīyē-‘hani bahiṣpavamānē aśvasyōdrātṛtvam
dē̠vā vā a̍śvamē̠dhē pava̍mānē । su̠va̠rgaṃ lō̠ka-nna prājā̍nann । tamaśva̠ḥ prājā̍nāt ।
yada̍śvama̠dhē-‘śvē̍na̠ mēddhyē̠nōda̍ñchō bahiṣpavamā̠nagṃ sarpa̍nti । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ prajñā̎tyai । na vai ma̍nu̠ṣya̍-ssuva̠rgaṃ lō̠kamañja̍sā vēda ।
aśvō̠ vai su̍va̠rgaṃ lō̠kamañja̍sā vēda ॥ yadu̍dgā̠-tōdgāyē̎t । yathā-‘kṣē̎trajñō̠-‘nyēna̍ pa̠thā pra̍tipā̠dayē̎t । tā̠dṛktat ॥ 86 ॥

u̠dgā̠tāra̍-mapa̠ruddhya̍ । aśva̍-mudgī̠thāya̍ vṛṇītē । yathā̎ kṣētra̠jñō-‘ñja̍sā̠ naya̍ti ।
ē̠vamē̠vaina̠maśva̍-ssuva̠rgaṃ lō̠kamañja̍sā nayati ॥ puchCha̍ma̠nvāra̍bhantē । su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ॥ hi-ṅka̍rōti । sāmai̠vāka̍ḥ ।
hi-ṅka̍rōti । u̠dgī̠tha ē̠vāsya̠ saḥ ॥ 87 ॥

vaḍa̍bā̠ upa̍ rundhanti । mi̠thu̠na̠tvāya̠ prajā̎tyai ।
athō̠ yathō̍pagā̠tāra̍ upa̠gāya̍nti । tā̠dṛgē̠va tat ॥ uda̍gāsī̠daśvō̠ mēddhya̠ ityā̍ha । prā̠jā̠pa̠tyō vā aśva̍ḥ । pra̠jāpa̍ti-rudgī̠thaḥ । u̠dgī̠thamē̠vāva̍rundhē । athō̍ ṛkhsā̠mayō̍rē̠va prati̍tiṣṭhati ॥ hira̍ṇyēnō̠pāka̍rōti ।
jyōti̠rvai hira̍ṇyam । jyōti̍rē̠va mu̍kha̠tō da̍dhāti ।
yaja̍mānē cha pra̠jāsu̍ cha । athō̠ hira̍ṇyajyōtirē̠va yaja̍māna-ssuva̠rgaṃ lō̠kamē̍ti ॥ 88 ॥
(tath – sa – u̠pāka̍rōti cha̠tvāri̍ cha) (a. 22)

anuvākaṃ 23 – aśvē paryagnyaprayantānā-mpaśūnā-nniyōjanaṃ
puru̍ṣō̠ vai ya̠jñaḥ । ya̠jñaḥ pra̠jāpa̍tiḥ । yadaśvē̍ pa̠śūnni̍yu̠ñjanti̍ ।
ya̠jñādē̠va tadya̠jña-mprayu̍ṅktē ॥ aśva̍-ntūpa̠ra-ṅgō̍mṛ̠gam । tāna̍gni̠ṣṭha āla̍bhatē ।
sē̠nā̠mu̠khamē̠va tathsagg​śya̍ti । tasmā̎-drājamu̠kha-mbhī̠ṣma-mbhāvu̍kam ॥
ā̠gnē̠ya-ṅkṛ̠ṣṇagrī̍va-mpu̠rastā̎-lla̠lāṭē̎ । pū̠rvā̠gnimē̠va ta-ṅku̍rutē ॥ 89 ॥

tasmā̎-tpūrvā̠gni-mpu̠rastā̎-thsthāpayanti ॥ pau̠ṣṇama̠nvañcha̎m । anna̠ṃ vai pū̠ṣā । tasmā̎-tpūrvā̠gnā-vā̍hā̠rya̍-māha̍ranti ॥
ai̠ndrā̠pau̠ṣṇa mu̠pari̍ṣṭāt । ai̠ndrō vai rā̍ja̠nyō-‘nna̍-mpū̠ṣā ।
a̠nnādyē̍nai̠vaina̍-mubha̠yata̠ḥ pari̍gṛhṇāti । tasmā̎-drāja̠nyō̎nnā̠dō bhāvu̍kaḥ ॥
ā̠gnē̠yau kṛ̠ṣṇagrī̍vau bāhu̠vōḥ । bā̠hu̠vōrē̠va vī̠rya̍-ndhattē ॥ 90 ॥

tasmā̎-drāja̠nyō̍ bāhuba̠lī bhāvu̍kaḥ ॥
tvā̠ṣṭrau lō̍maśasa̠kthau sa̠kthyōḥ ।
sa̠kthyōrē̠va vī̠rya̍-ndhattē । tasmā̎-drāja̠nya̍ ūruba̠lī bhāvu̍kaḥ ॥ śi̠ti̠pṛ̠ṣṭhau bā̍r​haspa̠tyau pṛ̠ṣṭhē ।
bra̠hma̠va̠rcha̠sa-mē̠vōpari̍ṣṭāddhattē ।
athō̍ ka̠vachē̍ ē̠vaitē a̠bhita̠ḥ paryū̍hatē ।
tasmā̎-drāja̠nya̍-ssanna̍ddhō vī̠rya̍-ṅkarōti ॥ dhā̠trē pṛ̍ṣōda̠ra-ma̠dhastā̎t ।
pra̠ti̠ṣṭhāmē̠vaitā-ṅku̍rutē ।
athō̍ i̠yaṃ vai dhā̠tā ।
a̠syāmē̠va prati̍tiṣṭhati ॥ sau̠rya-mba̠lakṣa̠-mpuchChē̎ । u̠thsē̠dhamē̠va ta-ṅku̍rutē ।
tasmā̍duthsē̠dha-mbha̠yē pra̠jā
a̠bhisagg​śra̍yanti ॥ 91 ॥
(ku̠ru̠tē̠ – dha̠ttē̠ – ku̠ru̠tē̠ pañcha̍ cha) (a. 23)

(sā̠gra̠ṃha̠ṇyā – chatu̍ṣṭayyō̠ – yō vai – yaḥ pi̠tu – ścha̠tvārā̠ – yathā̍ ni̠ktam – pra̠jāpa̍tayē tvā̠- yathā̠ prōkṣi̍taṃ – vi̠bhūrā̍ha- pra̠jāpa̍tirakāmayatāśvamē̠dhēna̍ – pra̠jāpa̍ti̠rna kiñcha̠ na – sā̍vi̠tra – mā brahma̍n – pra̠jāpa̍ti-rdē̠vēbhya̍ḥ – pra̠jāpa̍ti̠ rakṣāgṃ̍si – pra̠jāpa̍timīphsati – vi̠bhura̍śvanā̠mānya – mbhāg̍ – syēkayū̠pō – rājju̍dāla – mēkavi̠gṃ̠śō – dē̠vāḥ – puru̍ṣa̠ strayō̍vigṃśatiḥ)

(sā̠gra̠ṃha̠ṇyā – tasmā̍daśvamēdhayā̠jī – ya-tpari̍mitā̠ – ya-dya̍jñamu̠khē – yō dī̠kṣām – dē̠vānē̠va – traya̍ i̠mē – si̠tāya̍ – prāṇāpā̠nāvē̠vāsmi̠n – tasmā̎-drāja̠nya̍ ēka̍navatiḥ)

(sā̠gra̠ṃha̠ṇyā – sagg​śra̍yanti)

॥ hariḥ ōm ॥

॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ॥
+++++++++++++++++++++++++++

FAQs

What is KYTB 3.8 Ashvamedha Brahmanam Vaishvadeva Kandam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Sangrahanyeshtya Yajate?

KYTB 3.8 Ashvamedha Brahmanam Vaishvadeva Kandam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Sangrahanyeshtya Yajate is a Sri Krishna Stotrams available on Bhakti Granth in the selected language or script.

Which language or script is this version in?

This edition is published in English. Use the language selector to view another available edition.

Can I read KYTB 3.8 Ashvamedha Brahmanam Vaishvadeva Kandam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Sangrahanyeshtya Yajate online?

Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.

Can I download KYTB 3.8 Ashvamedha Brahmanam Vaishvadeva Kandam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha - Sangrahanyeshtya Yajate as a PDF?

If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.

How can I share this page?

Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.

Are there related devotional texts on Bhakti Granth?

Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.

WhatsApp Facebook