KYTB 3.4 Purushamedha – Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha – Brahmane Brahmanamalabhate

kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē chaturthaḥ prapāṭhakaḥ – puruṣamēdhaḥ

ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥

3.4.1 tō 3.4.19 -puruṣamēdhaḥ

brahma̍ṇē brāhma̠ṇamāla̍bhatē । kṣa̠trāya̍ rāja̠nya̎m । ma̠rudbhyō̠ vaiśya̎m । tapa̍sē śū̠dram । tama̍sē̠ taska̍ram । nāra̍kāya vīra̠haṇa̎m । pā̠pmanē̎ klī̠bam । ā̠kra̠yāyā̍yō̠gūm । kāmā̍ya pugg​ścha̠lūm ।
ati̍kruṣṭāya māga̠dham ॥ 1 ॥ (a. 1)

gī̠tāya̍ sū̠tam । nṛ̠ttāya̍ śailū̠ṣam । dharmā̍ya sabhācha̠ram । na̠rmāya̍ rē̠bham । nari̍ṣṭhāyai bhīma̠lam । hasā̍ya̠ kāri̎m । ā̠na̠ndāya̍ strīṣa̠kham ।
pra̠mudē̍ kumārīpu̠tram । mē̠dhāyai̍ rathakā̠ram ।
dhairyā̍ya̠ takṣā̍ṇam ॥ 2 ॥ (a. 2)

śramā̍ya kaulā̠lam । mā̠yāyai̍ kārmā̠ram । rū̠pāya̍ maṇikā̠ram । śubhē̍ va̠pam । śa̠ra̠vyā̍yā iṣukā̠ram । hē̠tyai dha̍nvakā̠ram । karma̍ṇē jyākā̠ram । di̠ṣṭāya̍ rajjusa̠rgam । mṛ̠tyavē̍ mṛga̠yum ।
anta̍kāya śva̠nita̎m ॥ 3 ॥ (a. 3)

sa̠ndhayē̍ jā̠ram । gē̠hāyō̍papa̠tim । nir-ṛ̍tyai parivi̠ttam । ārtyai̍ parivividā̠nam । arā̎ddhyai didhiṣū̠pati̎m । pa̠vitrā̍ya bhi̠ṣaja̎m ।
pra̠jñānā̍ya nakṣatrada̠ra̠.śam । niṣkṛ̍tyai pēśaskā̠rīm । balā̍yō pa̠dām ।
varṇā̍yānū̠rudha̎m ॥ 4 ॥ (a. 4)

na̠dībhya̍ḥ pauñji̠ṣṭam । ṛ̠kṣīkā̎bhyō̠ naiṣā̍dam ।
pu̠ru̠ṣa̠vyā̠ghrāya̍ du̠rmada̎m । pra̠yudbhya̠ unma̍ttam । ga̠ndha̠rvā̠phsa̠rābhyō̠ vrātya̎m ।
sa̠rpa̠dē̠va̠ja̠nēbhyō ‘pra̍tipadam । avē̎bhyaḥ kita̠vam ।
i̠ryatā̍yā̠ aki̍tavam । pi̠śā̠chēbhyō̍ bidalakā̠ram ।
yā̠tu̠dhānē̎bhyaḥ kaṇṭakakā̠ram ॥ 5 ॥ (a. 5)

u̠thsā̠dēbhya̍ḥ ku̠bjam । pra̠mudē̍ vāma̠nam । dvā̠rbhya-ssrā̠mam । svapnā̍yā̠ndham । adha̍rmāya badhi̠ram । sa̠jñānnā̍ya smarakā̠rīm ।
pra̠kā̠mōdyā̍yōpa̠sada̎m । ā̠śi̠kṣāyai̎ pra̠śnina̎m ।
u̠pa̠śi̠kṣāyā̍ abhipra̠śnina̎m ।
ma̠ryādā̍yai praśnavivā̠kam ॥ 6 ॥ (a. 6)

ṛtyai̎ stē̠nahṛ̍dayam । vaira̍hatyāya̠ piśu̍nam । vivi̍ttyai kṣa̠ttāra̎m । aupa̍draṣṭāya saṅgrahī̠tāra̎m । balā̍yānucha̠ram । bhū̠mnē pa̍riṣka̠ndam ।
pri̠yāya̍ priyavā̠dina̎m । ari̍ṣṭyā aśvasā̠dam ।
mēdhā̍ya vāsaḥ palpū̠līm । pra̠kā̠māya̍ rajayi̠trīm ॥ 7 ॥ (a. 7)

bhāyai̍ dārvāhā̠ram । pra̠bhāyā̍ āgnē̠ndham । nāka̍sya pṛ̠ṣṭhāyā̍bhiṣē̠ktāra̎m । bra̠ddhnasya̍ vi̠ṣṭapā̍ya pātranirṇē̠gam । dē̠va̠lō̠kāya̍ pēśi̠tāra̎m ।
ma̠nu̠ṣya̠lō̠kāya̍ prakari̠tāra̎m ।
sarvē̎bhyō lō̠kēbhya̍ upasē̠ktāra̎m ।
ava̍rtyai va̠dhāyō̍pamanthi̠tāra̎m ।
su̠va̠rgāya̍ lō̠kāya̍ bhāga̠dugha̎m ।
var​ṣi̍ṣṭhāya̠ nākā̍ya parivē̠ṣṭāra̎m ॥ 8 ॥ (a. 8)

armē̎bhyō hasti̠pam । ja̠vāyā̎śva̠pam । puṣṭyai̍ gōpā̠lam । tēja̍sē-‘japā̠lam । vī̠ryā̍yāvipā̠lam । irā̍yai kī̠nāśa̎m । kī̠lālā̍ya surākā̠ram । bha̠drāya̍ gṛha̠pam । śrēya̍sē vitta̠dham । addhya̍kṣāyānukṣa̠ttāra̎m ॥ 9 ॥ (a. 9)

ma̠nyavē̍-‘yastā̠pam । krōdhā̍ya nisa̠ram । śōkā̍yābhisa̠ram । u̠tkū̠la̠vi̠kū̠lābhyā̎-ntri̠sthina̎m । yōgā̍ya yō̠ktāra̎m । kṣēmā̍ya vimō̠ktāra̎m ।
vapu̍ṣē mānaskṛ̠tam । śīlā̍yāñjanīkā̠ram ।
nir-ṛ̍tyai kōśakā̠rīm । ya̠māyā̠sūm ॥ 10 ॥ (a. 10)

ya̠myai̍ yama̠sūm । atha̍rva̠bhyō-‘va̍tōkām । sa̠ṃva̠thsa̠rāya̍ paryā̠riṇī̎m ।
pa̠ri̠va̠thsa̠rāyāvi̍jātām । i̠dā̠va̠thsa̠rāyā̍pa̠skadva̍rīm ।
i̠dva̠thsa̠rāyā̠tītva̍rīm । va̠thsa̠rāya̠ vija̍rjarām ।
sa̠rva̠thsaṃ̠rāya̠ pali̍knīm । vanā̍ya vana̠pam ।
a̠nyatō̍raṇyāya dāva̠pam ॥ 11 ॥ (a. 11)

sarō̎bhyō dhaiva̠ram । vēśa̍ntābhyō̠ dāśa̎m । u̠pa̠sthāva̍rībhyō̠ bainda̎m ।
na̠ḍva̠lābhya̍-śśauṣka̠lam । pā̠ryā̍ya kaiva̠rtam । a̠vā̠ryā̍ya mārgā̠ram । tī̠rthēbhya̍ ā̠ndam । viṣa̍mēbhyō mainā̠lam । svanē̎bhya̠ḥ parṇa̍kam ।
guhā̎bhya̠ḥ kirā̍tam । sānu̍bhyō̠ jambha̍kam ।
parva̍tēbhya̠ḥ ki-mpū̍ruṣam ॥ 12 ॥ (a. 12)

pra̠ti̠śrutkā̍yā ṛtu̠lam । ghōṣā̍ya bha̠ṣam ।
antā̍ya bahuvā̠dina̎m । a̠na̠ntāya̠ mūka̎m ।
maha̍sē vīṇāvā̠dam । krōśā̍ya tūṇava̠ddhmam ।
ā̠kra̠ndāya̍ dundubhyāghā̠tam । a̠va̠ra̠spa̠rāya̍ śaṅkha̠ddhmam । ṛ̠bhubhyō̍-‘jinasandhā̠yam । sā̠ddhyēbhya̍ścharma̠mṇam ॥ 13 ॥ (a. 13)

bī̠bha̠thsāyai̍ paulka̠sam । bhūtyai̍ jāgara̠ṇam । abhū̎tyai svapa̠nam । tu̠lāyai̍ vāṇi̠jam । varṇā̍ya hiraṇyakā̠ram ।
viśvē̎bhyō dē̠vēbhya̍-ssiddhma̠lam । pa̠śchā̠-ddō̠ṣāya̍ glā̠vam । ṛtyai̍ janavā̠dina̎m । vyṛ̍ddhyā apaga̠lbham ।
sa̠gṃ̠śa̠rāya̍ pra̠chChida̎m ॥ 14 ॥ (a. 14)

hasā̍ya pugg​ścha̠lūmāla̍bhatē । vī̠ṇā̠vā̠da-ṅgaṇa̍ka-ṅgī̠tāya̍ । yāda̍sē śābu̠lyām । na̠rmāya̍ bhadrava̠tīm ।
tū̠ṇa̠va̠ddhma-ṅgrā̍ma̠ṇya̍-mpāṇisaṅghā̠ta-nnṛ̠ttāya̍ । mōdā̍yānu̠krōśa̍kam ।
ā̠na̠ndāya̍ tala̠vam ॥ 15 ॥ (a. 15)

a̠kṣa̠rā̠jāya̍ kita̠vam । kṛ̠tāya̍ sabhā̠vina̎m । trētā̍yā ādinavada̠r̠śam । dvā̠pa̠rāya̍ bahi̠-ssada̎m । kala̍yē sabhāsthā̠ṇum । du̠ṣkṛ̠tāya̍ cha̠rakā̍chāryam ।
addhva̍nē brahmachā̠riṇa̎m । pi̠śā̠chēbhya̍-ssaila̠gam । pi̠pā̠sāyai̍ gōvya̠chCham । nir-ṛ̍tyai gōghā̠tam । kṣu̠dhē gō̍vika̠rtam । kṣu̠ttṛ̠ṣṇābhyā̠-ntam ।
yō gāṃ vi̠kṛnta̍nta-mmā̠gṃ̠sa-mbhikṣa̍māṇa upa̠tiṣṭha̍tē ॥ 16 ॥ (a. 16)

bhūmyai̍ pīṭhasa̠rpiṇa̠māla̍bhatē । a̠gnayē-‘gṃ̍sa̠lam ।
vā̠yavē̍ chāṇḍā̠lam । a̠ntari̍kṣāya vagṃśana̠rtina̎m । di̠vē kha̍la̠tim । sūryā̍ya harya̠kṣam ।
cha̠ndrama̍sē mirmi̠ram । nakṣa̍trēbhyaḥ ki̠lāsa̎m ।
ahnē̍ śu̠kla-mpi̍ṅga̠lam । rātri̍yai kṛ̠ṣṇa-mpi̍ṅgā̠kṣam ॥ 17 ॥ (a. 17)

vā̠chē puru̍ṣa̠māla̍bhatē । prā̠ṇama̍pā̠naṃ vyā̠namu̍dā̠nagṃ sa̍mā̠na-ntān. vā̠yavē̎ ।
sūryā̍ya̠ chakṣu̠rāla̍bhatē । mana̍ścha̠ndrama̍sē । di̠bhya-śśrōtra̎m । pra̠jāpa̍tayē̠ puru̍ṣam ॥ 18 ॥ (a. 18)

athai̠tānarū̍pēbhya̠ āla̍bhatē । ati̍hrasva̠-mati̍dīrgham ।
ati̍kṛśa̠matyagṃ̍salam । ati̍śukla̠-mati̍kṛṣṇam ।
ati̍ślakṣṇa̠-mati̍lōmaśam । ati̍kiriṭa̠-mati̍danturam ।
ati̍mirmira̠-mati̍mēmiṣam । ā̠śāyai̍ jā̠mim ।
pra̠tī̠kṣāyai̍ kumā̠rīm ॥ 19 ॥ (a. 19)

(brahma̍ṇē – gī̠tāya̠ – śramā̍ya – sa̠ndhayē̍ – na̠dībhya̍ – uthsā̠dēbhya̠ -ṛtyai̠ – bhāyā̠ – armē̎bhyō – ma̠nyavē̍ – ya̠myai̍ daśa̍ daśa̠ – sarō̎bhyō̠ dvāda̍śa – prati̠śrutkā̍yai – bībha̠thsāyai̠ daśa̍ daśa̠ – hasā̍ya sa̠ptā-
kṣa̍rā̠jāya̠ trayō̍daśa̠ – bhūmyai̠ daśa̍ – vā̠chē ṣaḍatha̠ – navaikā̠nna vigṃ̍śatiḥ )

(brahma̍ṇē – ya̠myai̍ nava̍daśa)

(brahma̍ṇē – kumā̠rīm)

॥ hari̍ḥ ōm ॥

॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē tṛtīyāṣṭakē chaturtha prapāṭhaka-ssamāptaḥ ॥