KYTB 2.1 Agnihotra Brahmanam – Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Patha – Angiraso Vai

kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē dvitīyāṣṭakē prathamaḥ prapāṭhakaḥ – agnihōtrabrāhmaṇam

ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,
śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥

anuvākaṃ 1 – agnihōtrasyōpōddhātaḥ
aṅgi̍rasō̠ vai sa̠tramā̍sata । tēṣā̠-mpṛśni̍-rgharma̠dhugā̍sīt । sarjī̠ṣēṇā̍jīvat । tē̎-‘bruvann । kasmai̠ nu sa̠tramā̎smahē । yē̎-‘syā ōṣa̍dhī̠rna ja̠nayā̍ma̠ iti̍ । tē di̠vō vṛṣṭi̍-masṛjanta । yāva̍nta-sstō̠kā a̠vāpa̍dyanta । tāva̍tī̠rōṣa̍dhayō ‘jāyanta ॥ tā jā̠tāḥ pi̠tarō̍ vi̠ṣēṇā̍limpann ॥ 1 ॥

tāsā̎-ñja̠gdhvā rupya̠ntyait । tē̎-‘bruvann । ka i̠dami̠ttha-ma̍ka̠riti̍ । va̠ya-mbhā̍ga̠dhēya̍-mi̠chChamā̍nā̠ iti̍ pi̠tarō̎-‘bruvann । kiṃ vō̍ bhāga̠dhēya̠miti̍ । a̠gni̠hō̠tra ē̠va nō-‘pya̠stvitya̍-bruvann । tēbhya̍ ē̠ta-dbhā̍ga̠dhēya̠-mprāya̍chChann । yaddhu̠tvā ni̠mār​ṣṭi̍ । tatō̠ vai ta ōṣa̍dhīra-svadayann ॥ ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ 2 ॥

svada̍ntē-‘smā̠ ōṣa̍dhayaḥ । tē va̠thsamu̠-pāvā̍sṛjann । i̠da-nnō̍ ha̠vya-mpradā̍pa̠yēti̍ । sō̎-‘bravī̠dvara̍ṃ vṛṇai । daśa̍ mā̠ rātrī̎rjā̠ta-nna dō̍hann । ā̠sa̠ṅga̠va-mmā̠trā sa̠ha cha̍rā̠ṇīti̍ । tasmā̎-dva̠thsa-ñjā̠ta-ndaśa̠ rātrī̠rna du̍hanti । ā̠sa̠ṅga̠va-mmā̠trā sa̠ha chara̍ti । vārē̍vṛta̠gg̠hya̍sya । tasmā̎-dva̠thsagṃ sagṃ̍sṛṣṭadha̠yagṃ ru̠drō ghātu̍kaḥ । ati̠ hi sa̠ndhā-ndhaya̍ti ॥ 3 ॥
(a̠li̠mpa̠n – vēda̠ – ghātu̍ka̠ ēka̍-ñcha) (a. 1)

anuvākaṃ 2 – agnihōtranirūpaṇam
pra̠jāpa̍ti-ra̠gni-ma̍sṛjata । ta-mpra̠jā anva̍sṛjyanta । tama̍bhā̠ga upā̎sta । sō̎-‘sya pra̠jābhi̠-rapā̎krāmat । tama̍va̠ruru̍-thsamā̠nō-‘nvai̎t । tama̍va̠rudha̠-nnāśa̍knōt । sa tapō̍ ‘tapyata । sō̎-‘gni-rupā̍rama̠tātā̍pi̠ vai sya pra̠jāpa̍ti̠riti̍ । sa ra̠rāṭā̠duda̍mṛṣṭa ॥ 4 ॥

ta-dghṛ̠tama̍bhavat । tasmā̠dyasya̍ dakṣiṇa̠taḥ kēśā̠ unmṛ̍ṣṭāḥ । tā-ñjyē̎ṣṭhala̠kṣmī prā̍jāpa̠tyētyā̍huḥ । ya-dra̠rāṭā̍du̠damṛ̍ṣṭa । tasmā̎-dra̠rāṭē̠ kēśā̠ na sa̍nti । tada̠gnau prāgṛ̍hṇāt । tadvya̍chiki̠thsat । ju̠havā̠nī(3) mā hau̠ṣā(3)miti̍ । ta-dvi̍chiki̠thsāyai̠ janma̍ ॥ ya ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̍chi̠kithsa̍ti ॥ 5 ॥

vasī̍ya ē̠va chē̍tayatē ॥ taṃ vāga̠bhya̍vada-jju̠hudhīti̍ । sō̎-‘bravīt । kastvama̠sīti̍ । svaiva tē̠ vāgitya̍bravīt । sō̍-‘juhō̠-thsvāhēti̍ । tathsvā̍hākā̠rasya̠ janma̍ ॥ ya ē̠vagg​ svā̍hākā̠rasya̠ janma̠ vēda̍ । ka̠rōti̍ svāhākā̠rēṇa̍ vī̠rya̎m ॥ yasyai̠vaṃ vi̠duṣa̍-ssvāhākā̠rēṇa̠ juhva̍ti ॥ 6 ॥

bhōgā̍yai̠vāsya̍ hu̠ta-mbha̍vati ॥ tasyā̠ āhu̍tyai̠ puru̍ṣa-masṛjata । dvi̠tīya̍-majuhōt । sō-‘śva̍-masṛjata । tṛ̠tīya̍-majuhōt । sa gāma̍sṛjata । cha̠tu̠rtha-ma̍juhōt । sō-‘vi̍masṛjata । pa̠ñcha̠ma-ma̍juhōt । sō̍-‘jāma̍sṛjata ॥ 7 ॥

sō̎-‘gni-ra̍bibhēt । āhu̍tībhi̠rvai mā̎-”pnō̠tīti̍ । sa pra̠jāpa̍ti̠-mpuna̠ḥ prāvi̍śat । ta-mpra̠jāpa̍ti-rabravīt । jāya̠svēti̍ । sō̎-‘bravīt । ki-mbhā̍ga̠dhēya̍ma̠bhi ja̍niṣya̠ iti̍ । tubhya̍mē̠vēdagṃ hū̍yātā̠ itya̍bravīt । sa ē̠ta-dbhā̍ga̠dhēya̍ma̠bhya̍jāyata । yada̍gnihō̠tram ॥ 8 ॥

tasmā̍dagnihō̠tra-mu̍chyatē ॥ taddhū̠yamā̍na-mādi̠tyō̎-‘bravīt । mā hau̍ṣīḥ । u̠bhayō̠rvai-nā̍vē̠taditi̍ । sō̎-‘gni-ra̍bravīt । ka̠tha-nnau̍ hōṣya̠ntīti̍ । sā̠yamē̠va tubhya̍-ñju̠havann̍ । prā̠tarmahya̠-mitya̍bravīt । tasmā̍da̠gnayē̍ sā̠yagṃ hū̍yatē । sūryā̍ya prā̠taḥ ॥ 9 ॥

ā̠gnē̠yī vai rātri̍ḥ । ai̠ndramaha̍ḥ । yadanu̍ditē̠ sūryē̎ prā̠tarju̍hu̠yāt । u̠bhaya̍mē̠vāgnē̠yagg​ syā̎t । udi̍tē̠ sūryē̎ prā̠tarju̍hōti । tathā̠-‘gnayē̍ sā̠yagṃ hū̍yatē । sūryā̍ya prā̠taḥ ॥ rātri̠ṃ vā anu̍ pra̠jāḥ pra jā̍yantē । ahnā̠ prati̍ tiṣṭhanti । yathsā̠ya-ñju̠hōti̍ ॥ 10 ॥

praiva tēna̍ jāyatē । udi̍tē̠ sūryē̎ prā̠ta-rju̍hōti । pratyē̠va tēna̍ tiṣṭhati ॥ pra̠jāpa̍tira-kāmayata̠ prajā̍yē̠yēti̍ । sa ē̠tada̍gnihō̠tra-mmi̍thu̠na-ma̍paśyat । tadudi̍tē̠ sūryē̍-‘juhōt । yaju̍ṣā̠ ‘nyat । tū̠ṣṇīma̠nyat । tatō̠ vai sa prājā̍yata । yasyai̠vaṃ vi̠duṣa̠ udi̍tē̠ sūryē̎-‘gnihō̠tra-ñjuhva̍ti ॥ 11 ॥

praiva jā̍yatē । athō̠ yathā̠ divā̎ prajā̠nannēti̍ । tā̠dṛgē̠va tat ॥ athō̠ khalvā̍huḥ । yasya̠ vai dvau puṇyau̍ gṛ̠hē vasa̍taḥ । yastayō̍ra̠nyagṃ rā̠dhaya̍tya̠nya-nna । u̠bhau vāva sa tāvṛ̍chCha̠tīti̍ । a̠gniṃ vāvādi̠tya-ssā̠ya-mpravi̍śati । tasmā̍da̠gnirdū̠rānnakta̍-ndadṛśē ।
u̠bhē hi tēja̍sī sa̠pandyē̍tē ॥ 12 ॥

u̠dyanta̠ṃ vāvādi̠tya-ma̠gniranu̍ sa̠mārō̍hati । tasmā̎ddhū̠ma ē̠vāgnērdivā̍ dadṛśē । yada̠gnayē̍ sā̠ya-ñju̍hu̠yāt । ā sūryā̍ya vṛśchyēta । yathsūryā̍ya prā̠ta-rju̍hu̠yāt । ā-‘gnayē̍ vṛśchyēta । dē̠vatā̎bhya-ssa̠mada̍-ndaddhyāt । a̠gnirjyōti̠-rjyōti̠-ssūrya̠-ssvāhētyē̠va sā̠yagṃ hō̍ta̠vya̎m । sūryō̠ jyōti̠-rjyōti̍ra̠gni-ssvāhēti̍ prā̠taḥ । tathō̠bhābhyāgṃ̍ sā̠yagṃ hū̍yatē ॥ 13 ॥

u̠bhābhyā̎-mprā̠taḥ । na dē̠vatā̎bhya-ssa̠mada̍-ndadhāti ॥ a̠gnirjyōti̠rityā̍ha । a̠gnirvai rē̍tō̠dhāḥ ॥ pra̠jā jyōti̠rityā̍ha । pra̠jā ē̠vāsmai̠ pra ja̍nayati ॥ sūryō̠ jyōti̠rityā̍ha । pra̠jāsvē̠va prajā̍tāsu̠ rētō̍ dadhāti ॥ jyōti̍ra̠gni-ssvāhētyā̍ha । pra̠jā ē̠va prajā̍tā a̠syā-mprati̍ṣṭhāpayati ॥ 14 ॥

tū̠ṣṇīmutta̍rā̠-māhu̍ti-ñjuhōti । mi̠thu̠na̠tvāya̠ prajā̎tyai ॥ yadudi̍tē̠ sūryē̎ prā̠ta-rju̍hu̠yāt । yathā-‘ti̍thayē̠ pradru̍tāya śū̠nyāyā̍vasa̠thā-yā̍hā̠ryagṃ̍ hara̍nti । tā̠dṛgē̠va tat ।
kvāha̠ tata̠sta-dbhava̠tītyā̍huḥ । yathsa na vēda̍ । yasmai̠ taddhara̠ntīti̍ । tasmā̠-dyadau̍ṣa̠sa-ñju̠hōti̍ । tadē̠va sa̍pra̠nti । athō̠ yathā̠ prārtha̍mauṣa̠sa-mpa̍ri̠ vēvē̎ṣṭi । tā̠dṛgē̠va tat ॥ 15 ॥
(a̠mṛ̠ṣṭa̠ – vi̠chi̠kithsa̍ti̠ – juhva̍ – tya̠jāma̍sṛja – tāgnihō̠tragṃ – sūryā̍ya prā̠ta–r ju̠hōti̠ – juhva̍ti – sa̠mpadyē̍tē – hūyatē – sthāpayati – sampra̠ti dvē cha̍) (a. 2)

anuvākaṃ 3 – upayōkṣyamāṇasya haviṣa-ssaṃskāraḥ
ru̠drō vā ē̠ṣaḥ । yada̠gniḥ । patnī̎ sthā̠lī । yanmaddhyē̠-‘gnē-ra̍dhi̠śrayē̎t । ru̠drāya̠ patnī̠mapi̍ daddhyāt । pra̠māyu̍kā syāt । udī̠chō-‘ṅgā̍rānni̠rūhyādhi̍ śrayati । patni̍yai gōpī̠thāya̍ ॥ vya̍ntān karōti । tathā̠ patnya-pra̍māyukā bhavati ॥ 16 ॥

gha̠rmō vā ē̠ṣō-‘śā̎mtaḥ । aha̍raha̠ḥ pravṛ̍jyatē । yada̍gnihō̠tram । prati̍ṣiñchē-tpa̠śukā̍masya । śā̠ntami̍va̠ hi pa̍śa̠vya̎m ॥ na prati̍ṣiñchē-dbrahmavarcha̠sakā̍masya । sami̍ddhamiva̠ hi bra̍hmavarcha̠sam ॥ athō̠ khalu̍ । pra̠ti̠ṣichya̍mē̠va । yat-pra̍tiṣi̠ñchati̍ ॥ 17 ॥

tat-pa̍śa̠vya̎m । yajju̠hōti̍ । tadbra̍hmavarcha̠si । u̠bhaya̍mē̠vāka̍ḥ ॥ prachyu̍ta̠ṃ vā ē̠tada̠smā-llō̠kāt । aga̍ta-ndēvalō̠kam । yachChṛ̠tagṃ ha̠virana̍bhighāritam । a̠bhidyō̍tayati । a̠bhyē̍vaina̍dghārayati । athō̍ dēva̠traivaina̍-dgamayati ॥ 18 ॥

parya̍gni karōti । rakṣa̍sā̠-mapa̍hatyai ॥ triḥ parya̍gni karōti । tryā̍vṛ̠ddhi ya̠jñaḥ । athō̍ mēddhya̠tvāya̍ ॥ yat-prā̠chīna̍-mudvā̠sayē̎t । yaja̍mānagṃ śu̠chā ‘rpa̍yēt । ya-dda̍kṣi̠ṇā । pi̠tṛ̠dē̠va̠tyagg̍ syāt । yat-pra̠tyak ॥ 19 ॥

patnīgṃ̍ śu̠chā ‘rpa̍yēt । u̠dī̠chīna̠-mudvā̍sayati । ē̠ṣā vai dē̍vamanu̠ṣyāṇāgṃ̍ śā̠ntā dik । tāmē̠vaina̠danū-dvā̍sayati̠ śāntyai̎ ॥ vartma̍ karōti । ya̠jñasya̠ santa̍tyai ॥ niṣṭa̍pati । upai̠va tathstṛ̍ṇāti ॥ cha̠turunna̍yati । chatu̍ṣpādaḥ pa̠śava̍ḥ ॥ 20 ॥

pa̠śūnē̠vā-va̍rundhē ॥ sarvā̎n-pū̠rṇānunna̍yati । sarvē̠ hi puṇyā̍ rā̠ddhāḥ ॥ a̠nūcha̠ unna̍yati । pra̠jāyā̍ anūchīna̠tvāya̍ । a̠nūchyē̠vāsya̍ pra̠jā ‘rdhu̍kā bhavati ॥ sa-mmṛ̍śati̠ vyāvṛ̍ttyai ॥ nāhō̎ṣya̠nnupa̍ sādayēt । yadahō̎ṣyannupa sā̠dayē̎t । yathā̠ ‘nyasmā̍ upani̠dhāya̍ ॥ 21 ॥

a̠nyasmai̎ pra̠yachCha̍ti । tā̠dṛgē̠va tat । ā-‘smai̍ vṛśchyēta । yadē̠va gār​ha̍patyē-‘dhi̠śraya̍ti । tēna̠ gār​ha̍patya-mprīṇāti ॥ a̠gnira̍bibhēt । āhu̍tayō̠ mā-‘tyē̎ṣya̠ntīti̍ । sa ē̠tāgṃ sa̠midha̍-mapaśyat । tāmā-‘dha̍tta । tatō̠ vā a̠gnāvāhu̍tayō-‘ddhriyanta ॥ 22 ॥

yadē̍nagṃ sa̠maya̍chChat । tathsa̠midha̍-ssami̠ttvam । sa̠midha̠māda̍dhāti । samē̠vaina̍ṃ yachChati । āhu̍tīnā̠-ndhṛtyai̎ । athō̍ agnihō̠tramē̠vēddhmava̍t-karōti । āhu̍tīnā̠-mprati̍ṣṭhityai ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । yadēkāgṃ̍ sa̠midha̍mā̠dhāya̠ dvē āhu̍tī ju̠hōti̍ । atha̠ kasyāgṃ̍ sa̠midhi̍ dvi̠tīyā̠-māhu̍ti-ñjuhō̠tīti̍ ॥ 23 ॥

ya-ddvē sa̠midhā̍vāda̠ddhyāt । bhrātṛ̍vyamasmai janayēt । ēkāgṃ̍ sa̠midha̍mā̠dhāya̍ । yaju̍ṣā̠ ‘nyāmāhu̍ti-ñjuhōti । u̠bhē ē̠va sa̠midva̍tī̠ āhu̍tī juhōti । nāsmai̠ bhrātṛ̍vya-ñjanayati ॥ ādī̎ptāyā-ñjuhōti । sami̍ddhamiva̠ hi bra̍hmavarcha̠sam । athō̠ yathā-‘ti̍thi̠-ñjyōti̍ṣkṛ̠tvā pa̍ri̠vēvē̎ṣṭi । tā̠dṛgē̠va tat ॥ cha̠turunna̍yati । dvirju̍hōti । tasmā̎-ddvi̠pā-chchatu̍ṣpādamatti । athō̎ dvi̠padyē̠va chatu̍ṣpada̠ḥ prati̍ṣṭhāpayati ॥ 24 ॥
(bha̠va̠ti̠ – pra̠ti̠ṣi̠ñchati̍ – gamayati – pra̠tyak – pa̠śava̍ – upani̠dhā – yā̎dghriya̠n – tēti̠ – tachcha̠tvāri̍ cha) (a. 3)

anuvākaṃ 4 – upayuktasya haviṣa-ssaṃskāraḥ
u̠tta̠rāva̍tī̠ṃ vai dē̠vā āhu̍ti̠maju̍havuḥ । avā̍chī̠masu̍rāḥ । tatō̍ dē̠vā abha̍vann । parā-‘su̍rāḥ । ya-ṅkā̠mayē̍ta̠ vasī̍yān-thsyā̠diti̍ । kanī̍ya̠stasya̠ pūrvagṃ̍ hu̠tvā । utta̍ra̠-mbhūyō̍ juhuyāt । ē̠ṣā vā u̍tta̠rāva̠tyāhu̍tiḥ । tā-ndē̠vā a̍juhavuḥ । tata̠stē̍-‘bhavann ॥ 25 ॥

yasyai̠va-ñjuhva̍ti । bhava̍tyē̠va ॥ ya-ṅkā̠mayē̍ta̠ pāpī̍yān-thsyā̠diti̍ । bhūya̠stasya̠ pūrvagṃ̍ hu̠tvā । utta̍ra̠-ṅkanī̍yō juhuyāt । ē̠ṣā vā avā̠chyāhu̍tiḥ । tāmasu̍rā ajuhavuḥ । tata̠stē parā̍-‘bhavann । yasyai̠va-ñjuhva̍ti । parai̠va bha̍vati ॥ 26 ॥

hu̠tvōpa̍ sādaya̠tyajā̍mitvāya । athō̠ vyāvṛ̍ttyai ॥ gār​ha̍patya̠-mpratī̎kṣatē । ana̍nuddhyāyina-mē̠vaina̍-ṅkarōti ॥ a̠gni̠hō̠trasya̠ vai sthā̠ṇura̍sti । taṃ ya ṛ̠chChēt । ya̠jña̠sthā̠ṇumṛ̍chChēt । ē̠ṣa vā a̍gnihō̠trasya̍ sthā̠ṇuḥ । yat-pūrvā-”hu̍tiḥ । tāṃ yadutta̍rayā̠-‘bhi ju̍hu̠yāt ॥ 27 ॥

ya̠jña̠sthā̠ṇu-mṛ̍chChēt । a̠ti̠hāya̠ pūrvā̠māhu̍ti-ñjuhōti । ya̠jña̠sthā̠ṇumē̠va pari̍ vṛṇakti । athō̠ bhrātṛ̍vyamē̠vāptvā ‘ti̍krāmati ॥ a̠vā̠chīnagṃ̍ sā̠yamupa̍ mār​ṣṭi । rēta̍ ē̠va ta-dda̍dhāti । ū̠rdhva-mprā̠taḥ । pra ja̍nayatyē̠va tat ॥ bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । cha̠turunna̍yati ॥ 28 ॥

dvirju̍hōti । atha̠ kva̍ dvē āhu̍tī bhavata̠ iti̍ । a̠gnau vai̎śvāna̠ra iti̍ brūyāt । ē̠ṣa vā a̠gnirvai̎śvāna̠raḥ । yadbrā̎hma̠ṇaḥ । hu̠tvā dviḥ prāśñā̍ti । a̠gnāvē̠va vai̎śvāna̠rē dvē āhu̍tī juhōti ॥ dvirju̠hōti̍ । dvirnimā̎r​ṣṭi । dviḥ prāśñā̍ti ॥ 29 ॥

ṣaṭ-thsampa̍dyantē । ṣaḍvā ṛ̠tava̍ḥ । ṛ̠tūnē̠va prī̍ṇāti । bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । ki̠-ndē̠va̠tya̍-magnihō̠tramiti̍ । vai̠śva̠dē̠vamiti̍ brūyāt । ya-dyaju̍ṣā ju̠hōti̍ । tadai̎mdrā̠gnam । yat-tū̠ṣṇīm । tat-prā̍jāpa̠tyam ॥ 30 ॥

yanni̠mār​ṣṭi̍ । tadōṣa̍dhīnām । yaddvi̠tīya̎m । tat-pi̍tṛ̠ṇām । yat-prāśñā̍ti । ta-dgarbhā̍ṇām । tasmā̠-dgarbhā̠ ana̍śnantō vardhantē । yadā̠chāma̍ti । tanma̍nu̠ṣyā̍ṇām ॥ uda̍mparyā̠vṛtyāchā̍mati ॥ 31 ॥

ā̠tmanō̍ gōpī̠thāya̍ ॥ nirṇē̍nēkti̠ śuddhyai̎ ॥ niṣṭa̍pati sva̠gākṛ̍tyai । u-ddi̍śati । sa̠pta̠r̠ṣīnē̠va prī̍ṇāti ॥ da̠kṣi̠ṇā pa̠ryāva̍rtatē । svamē̠va vī̠rya̍manu̍ pa̠ryāva̍rtatē । tasmā̠-ddakṣi̠ṇō-‘rdha̍ ā̠tmanō̍ vī̠ryā̍vattaraḥ । athō̍ ādi̠tyasyai̠vāvṛta̠manu̍ pa̠ryāva̍rtatē ॥ hu̠tvōpa̠ sami̍ndhē ॥ 32 ॥

bra̠hma̠va̠rcha̠sasya̠ sami̍ddhyai ॥ na ba̠ra̠.hiranu̠ pra ha̍rēt । asagg̍sthitō̠ vā ē̠ṣa ya̠jñaḥ । yada̍gnihō̠tram । yada̍nu pra̠harē̎t । ya̠jñaṃ vichChi̍ndyāt । tasmā̠nnānu̍ pra̠hṛtya̎m । ya̠jñasya̠ santa̍tyai ॥ a̠pō ni na̍yati । a̠va̠bhṛ̠thasyai̠va rū̠pama̍kaḥ ॥ 33 ॥
(a̠bha̠va̠n – bha̠va̠ti̠ – ju̠hu̠yān – na̍yati – mār​ṣṭi̠ dviḥ prāśñā̍ti – prājāpa̠tya – māchā̍matī – ndhē – ‘kaḥ) (a. 4)

anuvākaṃ 5 – kāmyāni hōmadravyāṇi
bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti । a̠gni̠hō̠traprā̍yaṇā ya̠jñāḥ । ki-mprā̍yaṇa-magnihō̠tramiti̍ । va̠thsō vā a̍gnihō̠trasya̠ prāya̍ṇam । a̠gni̠hō̠traṃ ya̍jñānā̎m ॥ tasya̍ pṛthi̠vī sada̍ḥ । a̠ntari̍kṣa̠-māgnī̎ddhram । dyaur-ha̍vi̠rdhāna̎m । di̠vyā āpa̠ḥ prōkṣa̍ṇayaḥ । ōṣa̍dhayō ba̠ra̠.hiḥ ॥ 34 ॥
vana̠spata̍ya i̠ddhmaḥ । diśa̍ḥ pari̠dhaya̍ḥ । ā̠di̠tyō yūpa̍ḥ । yaja̍mānaḥ pa̠śuḥ । sa̠mu̠drō̍-‘vabhṛ̠thaḥ । sa̠ṃva̠thsa̠ra-ssva̍gākā̠raḥ । tasmā̠dāhi̍tāgnē̠-ssarva̍mē̠va ba̍r​hi̠ṣya̍-nda̠tta-mbha̍vati । ya-thsā̠ya-ñju̠hōti̍ । rātri̍mē̠va tēna̍ dakṣi̠ṇyā̎-ṅkurutē । yat-prā̠taḥ ॥ 35 ॥

aha̍rē̠va tēna̍ dakṣi̠ṇya̍-ṅkurutē । yat-tatō̠ dadā̍ti । sā dakṣi̍ṇā ॥ yāva̍ntō̠ vai dē̠vā ahu̍ta̠mādann̍ । tē parā̍-‘bhavann । ta ē̠tada̍gnihō̠tragṃ sarva̍syai̠va sa̍mava̠dāyā̍juhavuḥ । tasmā̍dāhuḥ । a̠gni̠hō̠traṃ vai dē̠vā gṛ̠hāṇā̠-nniṣkṛ̍ti-mapaśya̠nniti̍ । ya-thsā̠ya-ñju̠hōti̍ । rātri̍yā ē̠va taddhu̠tādyā̍ya ॥ 36 ॥

yaja̍māna̠syā-pa̍rābhāvāya । yat-prā̠taḥ । ahna̍ ē̠va taddhu̠tādyā̍ya । yaja̍māna̠syā-pa̍rābhāvāya । yat-tatō̠-‘śnāti̍ । hu̠tamē̠va tat ॥ dvayō̠ḥ paya̍sā juhuyāt-pa̠śukā̍masya । ē̠tadvā a̍gnihō̠tra-mmi̍thu̠nam । ya ē̠vaṃ vēda̍ । pra pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍-rmithu̠nai-rjā̍yatē ॥ 37 ॥

i̠māmē̠va pūrva̍yā du̠hē । a̠mūmutta̍rayā । a̠dhi̠śrityōtta̍ra̠mā na̍yati । yōnā̍vē̠va ta-drēta̍-ssiñchati pra̠jana̍nē ॥ ājyē̍na juhuyā̠t-tēja̍skāmasya । tējō̠ vā ājya̎m । tē̠ja̠svyē̍va bha̍vati । paya̍sā pa̠śukā̍masya । ē̠tadvai pa̍śū̠nāgṃ rū̠pam । rū̠pēṇai̠vāsmai̍ pa̠śūnava̍ rundhē ॥ 38 ॥

pa̠śu̠mānē̠va bha̍vati । da̠ddhnēndri̠ya kā̍masya । i̠ndri̠yaṃ vai dadhi̍ । i̠ndri̠yā̠vyē̍va bha̍vati । ya̠vā̠gvā̎ grāma̍kāmasyauṣa̠dhā vai ma̍nu̠ṣyā̎ḥ । bhā̠ga̠dhēyē̍nai̠vāsmai̍ sajā̠tānava̍-rundhē । grā̠myē̍va bha̍vati ॥
aya̍jñō̠ vā ē̠ṣaḥ । yō̍sā̠mā ॥ 39 ॥

cha̠turunna̍yati । chatu̍rakṣaragṃ rathanta̠ram । ra̠tha̠nta̠rasyai̠ṣa varṇa̍ḥ । u̠parī̍va harati । a̠ntari̍kṣaṃ vāmadē̠vyam । vā̠ma̠dē̠vyasyai̠ṣa varṇa̍ḥ । dvirju̍hōti । dvya̍kṣara-mbṛ̠hat । bṛ̠ha̠ta ē̠ṣa varṇa̍ḥ । a̠gni̠hō̠tramē̠va ta-thsāma̍nvat-karōti ॥ 40 ॥

yō vā a̍gnihō̠trasyō̍pa̠sadō̠ vēda̍ । upai̍namupa̠sadō̍ namanti । vi̠ndata̍ upasa̠ttāra̎m । u̠nnīyōpa̍ sādayati । pṛ̠thi̠vīmē̠va prī̍ṇāti । hō̠ṣyannupa̍ sādayati । a̠ntari̍kṣamē̠va prī̍ṇāti । hu̠tvōpa̍ sādayati । diva̍mē̠va prī̍ṇāti । ē̠tā vā a̍gnihō̠trasyō̍pa̠sada̍ḥ ॥ 41 ॥

ya ē̠vaṃ vēda̍ । upai̍na-mupa̠sadō̍ namanti । vi̠ndata̍ upasa̠ttāra̎m ॥ yō vā a̍gnihō̠trasyāśrā̍vita-mpra̠tyāśrā̍vita̠gṃ̠ hōtā̍ra-mbra̠hmāṇa̍ṃ vaṣaṭkā̠raṃ vēda̍ । tasya̠ tvē̍va hu̠tam । prā̠ṇō vā a̍gnihō̠trasyāśrā̍vitam । a̠pā̠naḥ pra̠tyāśrā̍vitam । manō̠ hōtā̎ । chakṣu̍-rbra̠hmā । ni̠mē̠ṣō va̍ṣaṭkā̠raḥ ॥ 42 ॥

ya ē̠vaṃ vēda̍ । tasya̠ tvē̍va hu̠tam ॥ sā̠ya̠ṃ yāvā̍naścha̠ vai dē̠vāḥ prā̍ta̠ryāvā̍ṇaśchā-gnihō̠triṇō̍ gṛ̠hamāga̍chChanti । tān. yanna ta̠rpayē̎t । pra̠jayā̎-‘sya pa̠śubhi̠rvi ti̍ṣṭhērann । yatta̠rpayē̎t । tṛ̠ptā ē̍na-mpra̠jayā̍ pa̠śubhi̍starpayēyuḥ ॥ sa̠jūrdē̠vai-ssā̠yaṃ yāva̍bhi̠riti̍ sā̠yagṃ sa-mmṛ̍śati । sa̠jūrdē̠vaiḥ prā̠taryāva̍bhi̠riti̍ prā̠taḥ । yē chai̠va dē̠vā-ssā̍ya̠ṃ yāvā̍nō̠ yē cha̍ prāta̠ryāvā̍ṇaḥ ॥ 43 ॥

tānē̠vōbhayāg̍ starpayati । ta ē̍na-ntṛ̠ptāḥ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ starpayanti ॥ a̠ru̠ṇō ha̍ smā̠haupa̍vēśiḥ । a̠gni̠hō̠tra ē̠vāhagṃ sā̠ya-mprā̍ta̠rvajra̠-mbhrātṛ̍vyēbhya̠ḥ pra ha̍rāmi । tasmā̠-nmatpāpī̍yāgṃsō̠ bhrātṛ̍vyā̠ iti̍ । cha̠turunna̍yati । dvirju̍hōti । sa̠mi-thsa̍pta̠mī । sa̠ptapa̍dā̠ śakva̍rī । śā̠kva̠rō vajra̍ḥ । a̠gni̠hō̠tra ē̠va tathsā̠ya-mprā̍ta̠rvajra̠ṃ yaja̍mānō̠ bhrātṛ̍vyāya̠ pra ha̍rati । bhava̍tyā̠tmanā̎ । parā̎-‘sya̠ bhrātṛ̍vyō bhavati ॥ 44 ॥
(ba̠r̠hiḥ – prā̠ta–r hu̠tādyā̍ya – jāyatē – rundhē – ‘sā̠mā – ka̍rō – tyē̠tā vā a̍gnihō̠trasyō̍ pa̠sadō̍ – vaṣaṭkā̠ra – ścha̍ prāta̠ryāvā̍ṇō̠ – vajra̠strīṇi̍ cha) (a. 5)

anuvākaṃ 6 – abhyuddravaṇam, hōmābhāvapratīkāraścha
pra̠jāpa̍ti-rakāmaya-tātma̠n vanmē̍ jāyē̠tēti̍ । sō̍-‘juhōt । tasyā̎tma̠n vada̍jāyata । a̠gni-rvā̠yurā̍-di̠tyaḥ । tē̎-‘bruvann । pra̠jāpa̍ti-rahauṣī-dātma̠n-vanmē̍ jāyē̠tēti̍ । tasya̍ va̠yama̍janiṣmahi । jāya̍tā-nna ātma̠n-vaditi̠ tē̍-‘juhavuḥ । prā̠ṇānā̍ma̠gniḥ । ta̠nuvai̍ vā̠yuḥ ॥ 45 ॥

chakṣu̍ṣa ādi̠tyaḥ । tēṣāgṃ̍ hu̠tāda̍jāyata̠ gaurē̠va ॥ tasyai̠ paya̍si̠ vyāya̍chChanta । mama̍ hu̠tāda̍jani̠ mamēti̍ । tē pra̠jāpa̍ti-mpra̠śnamā̍yann । sa ā̍di̠tyō̎-‘gni-ma̍bravīt । ya̠ta̠rō nau̠ jayā̎t । tannau̍ sa̠hāsa̠diti̍ । kasyai kō-‘hau̍ṣī̠diti̍ pra̠jāpa̍ti-rabravī̠t-kasyai ka̠ iti̍ । prā̠ṇānā̍ma̠hamitya̠gniḥ ॥ 46 ॥

ta̠nuvā̍ a̠hamiti̍ vā̠yuḥ । chakṣu̍ṣō̠-‘hamityā̍di̠tyaḥ । ya ē̠va prā̠ṇānā̠mahau̍ṣīt । tasya̍ hu̠tāda̍ja̠nīti̍ । a̠gnēr-hu̠tāda̍ja̠nīti̍ । tada̍gnihō̠trasyā̎-gnihōtra̠tvam । gaurvā a̍gnihō̠tram । ya ē̠vaṃ vēda̠ gaura̍gnihō̠tramiti̍ । prā̠ṇā̠pā̠nābhyā̍-mē̠vāgnigṃ sama̍rdhayati । avya̍rdhukaḥ prāṇāpā̠nābhyā̎-mbhavati ॥ 47 ॥

ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ tau vā̠yura̍bravīt । anu̠ mā bha̍jata̠miti̍ । yadē̠va gār​ha̍patyē-‘dhi̠śrityā̍-hava̠nīya̍-ma̠bhyu̍ddravān̍ । tēna̠ tvā-mprī̍ṇā̠nitya̍-brūtām । tasmā̠-dya-dgār​ha̍patyē-‘dhi̠-śrityā̍hava̠nīya̍-ma̠bhyu̍ddrava̍ti । vā̠yumē̠va tēna̍ prīṇāti ॥ pra̠jāpa̍ti-rdē̠vatā̎-ssṛ̠jamā̍naḥ । a̠gnimē̠va dē̠vatā̍nā-mpratha̠ma-ma̍sṛjata । sō̎-‘nyadā̍la̠m-bhya̍mavi̍ttvā ॥ 48 ॥

pra̠jāpa̍tima̠bhi pa̠ryāva̍rtata । sa mṛ̠tyō-ra̍bibhēt । sō̍-‘mumā̍di̠tya-mā̠tmanō̠ nira̍mimīta । tagṃhu̠tvā parā̎mpa̠ryāva̍rtata । tatō̠ vai sa mṛ̠tyumapā̍jayat । apa̍ mṛ̠tyu-ñja̍yati । ya ē̠vaṃ vēda̍ ॥ tasmā̠-dyasyai̠vaṃ vi̠duṣa̍ḥ । u̠taikā̠hamu̠ta dvya̠ha-nna juhva̍ti । hu̠tamē̠vāsya̍ bhavati । a̠sau hyā̍di̠tyō̎-‘gnihō̠tram ॥ 49 ॥
(ta̠nuvai̍ vā̠yu – ra̠gni–r bha̍va̠ – tyavi̍ttvā – bhava̠tyēka̍-ñcha) (a. 6)

anuvākaṃ 7 – haviṣa-ssarvadēvatāsambandhēna praśaṃsā
rau̠dra-ṅgavi̍ । vā̠ya̠vya̍-mupa̍sṛṣṭam । ā̠śvi̠na-ndu̠hyamā̍nam । sau̠mya-ndu̠gdham । vā̠ru̠ṇamadhi̍śritam । vai̠śva̠dē̠vā bhi̠ndava̍ḥ । pau̠ṣṇamuda̍ntam । sā̠ra̠sva̠taṃ vi̠ṣyanda̍mānam । mai̠tragṃ śara̍ḥ । dhā̠turudvā̍sitam । bṛha̠spatē̠runnī̍tam । sa̠vi̠tuḥ prakrā̎mtam । dyā̠vā̠pṛ̠thi̠vyagg̍ hri̠yamā̍ṇam । ai̠ndrā̠gna-mupa̍sannam । a̠gnēḥ pūrvā ”hu̍tiḥ । pra̠jāpa̍tē̠-rutta̍rā । ai̠ndragṃ hu̠tam ॥ 50 ॥
(udvā̍sitagṃ sa̠pta cha̍) (a. 7)

anuvākaṃ 8 – dōhanaprakārō-‘gnihōtrahōtraścha
da̠kṣi̠ṇa̠ta upa̍ sṛjati । pi̠tṛ̠lō̠kamē̠va tēna̍ jayati ॥ prāchī̠māva̍rtayati । dē̠va̠lō̠kamē̠va tēna̍ jayati । udī̍chīmā̠vṛtya̍ dōgdhi । ma̠nu̠ṣya̠lō̠kamē̠va tēna̍ jayati ॥ pūrvau̍ duhyājjyē̠ṣṭhasya̍ jyaiṣṭhinē̠yasya̍ । yō vā̍ ga̠taśrī̠-ssyāt । apa̍rau duhyāt-kani̠ṣṭhasya̍ kāniṣṭhinē̠yasya̍ । yō vā̠ bubhū̍ṣēt ॥ 51 ॥

na sa-mmṛ̍śati । pā̠pa̠va̠sya̠sasya̠ vyāvṛ̍ttyai ॥ vā̠ya̠vya̍ṃ vā ē̠tadupa̍sṛṣṭam । ā̠śvi̠na-ndu̠hyamā̍nam । mai̠tra-ndu̠gdham । a̠rya̠mṇa u̍dvā̠syamā̍nam । tvā̠ṣṭra-mu̍nnī̠yamā̍nam । bṛha̠spatē̠-runnī̍tam । sa̠vi̠tuḥ prakrā̎mtam । dyā̠vā̠pṛ̠thi̠vyagg̍ hri̠yamā̍ṇam ॥ 52 ॥

ai̠ndrā̠gnamupa̍ sāditam । sarvā̎bhyō̠ vā ē̠ṣa dē̠vatā̎bhyō juhōti । yō̎-‘gnihō̠tra-ñju̠hōti̍ ॥ yathā̠ khalu̠ vai dhē̠nu-ntī̠rthē ta̠rpaya̍ti । ē̠vama̍gnihō̠trī yaja̍māna-ntarpayati । tṛpya̍ti pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ । prasu̍va̠rgaṃ lō̠ka-ñjā̍nāti । paśya̍ti pu̠tram । paśya̍ti̠ pautra̎m । pra pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍-rmithu̠nai-rjā̍yatē । yasyai̠vaṃ vi̠duṣō̎-‘gnihō̠tra-ñjuhva̍ti । ya u̍ chaina dē̠vaṃ vēda̍ ॥ 53 ॥
(babhū̍ṣē- ddhri̠yamā̍ṇaṃ – jāyatē̠ dvē cha̍) (a. 8)

anuvākaṃ 9 – agnihōtrasyāsaṃsṛṣṭahōmamantrau
trayō̠ vai prai̍yamē̠dhā ā̍sann । tēṣā̠-ntrirēkō̎-‘gnihō̠tra-ma̍juhōt । dvirēka̍ḥ । sa̠kṛdēka̍ḥ । tēṣā̠ṃ yastriraju̍hōt । sa ṛ̠chā-‘ju̍hōt । yō dviḥ । sa yaju̍ṣā । ya-ssa̠kṛt । sa tū̠ṣṇīm ॥ 54 ॥

yaścha̠ yaju̠ṣā ‘ju̍hō̠dyaścha̍ tū̠ṣṇīm । tāvu̠bhāvā̎rdhnutām । tasmā̠-dyaju̠ṣā ”hu̍ti̠ḥ pūrvā̍ hōta̠vyā̎ । tū̠ṣṇīmutta̍rā । u̠bhē ē̠vardhī ava̍rundhē । a̠gni-rjyōti̠-rjyōti̍ra̠gni-ssvāhēti̍ sā̠ya-ñju̍hōti । rēta̍ ē̠va ta-dda̍dhāti । sūryō̠ jyōti̠-rjyōti̠-ssūrya̠-ssvāhēti̍ prā̠taḥ । rēta̍ ē̠va hi̠ta-mpra ja̍nayati ॥ rētō̠ vā ē̠tasya̍ hi̠ta-nna pra jā̍yatē ॥ 55 ॥

yasyā̎gnihō̠tramahu̍ta̠gṃ̠ sūryō̠-‘bhyu̍dēti̍ । ya-dyantē̠ syāt । u̠nnīya̠ prāṃu̠dādra̍vēt । sa u̍pa̠sādyātami̍tō-rāsīta । sa ya̠dā tāmyē̎t । atha̠ bhū-ssvāhēti̍ juhuyāt । pra̠jāpa̍ti̠rvai bhū̠taḥ । tamē̠vō-pā̍sarat । sa ē̠vaina̠-ntata̠ unna̍yati । nārti̠mārchCha̍ti̠ yaja̍mānaḥ ॥ 56 ॥
(tū̠ṣṇīṃ – jā̍yatē̠ – yaja̍mānaḥ) (a. 9)

anuvākaṃ 10 – vahnēravasthāviśēṣānusārēṇa hōmaḥ
yada̠gni-mu̠ddhara̍ti । vasa̍va̠star​hya̠gniḥ । tasmi̠n̠. yasya̠ tathā̍vidhē̠ juhva̍ti । vasu̍ṣvē̠vāsyā̎gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati ॥ nihi̍tō dhūpā̠yañChē̍tē । ru̠drāstahya̠rgniḥ । tasmi̠n.̠ yasya̠ tathā̍vidhē̠ juhva̍ti । ru̠drēṣvē̠vāsyā̎gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati ॥ pra̠tha̠mami̠ddhmama̠rchirā la̍bhatē । ā̠di̠tyāstar​hya̠gniḥ ॥ 57 ॥

tasmi̠n̠. yasya̠ tathā̍vidhē̠ juhva̍ti । ā̠di̠tyēṣvē̠vāsyā̎gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati ॥ sarva̍ ē̠va sa̍rva̠śa i̠ddhma ādī̎ptō bhavati । viśvē̍ dē̠vāstahya̠rgniḥ । tasmi̠n̠. yasya̠ tathā̍vidhē̠ juhva̍ti । viśvē̎ṣvē̠vāsya̍ dē̠vēṣva̍gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati ॥ ni̠ta̠rāma̠rchiru̠pāvai̍ti lōhi̠nīkē̍va bhavati । indra̠star​hya̠gniḥ । tasmi̠n̠. yasya̠ tathā̍vidhē̠ juhva̍ti । indra̍ ē̠vāsyā̎gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati ॥ 58 ॥

aṅgā̍rā bhavanti । tēbhyō-‘ṅgā̍rēbhyō̠-‘rchirudē̍ti । pra̠jāpa̍ti̠star​hya̠gniḥ । tasmi̠n̠. yasya̠ tathā̍vidhē̠ juhva̍ti । pra̠jāpa̍tāvē̠vāsyā̎gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati ॥ śarō-‘ṅgā̍rā̠ addhyū̍hantē । brahma̠-tar​hya̠gniḥ । tasmi̠n.̠ yasya̠ tathā̍vidhē̠ juhva̍ti । brahma̍nnē̠vāsyā̎gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati ॥ vasu̍ṣu ru̠drēṣvā̍di̠tyēṣu̠ viśvē̍ṣu dē̠vēṣu̍ । indrē̎ pra̠jāpa̍tau̠ brahmann̍ । apa̍rivargamē̠vāsyai̠tāsu̍ dē̠vatā̍su hu̠ta-mbha̍vati । yasyai̠vaṃ vi̠duṣō̎-‘gnihō̠tra-ñjuhva̍ti । ya u̍ chaina dē̠vaṃ vēda̍ ॥ 59 ॥
(ā̠di̠tyāstar​hya̠gni–r indra̍ ē̠vāsyā̎gnihō̠tragṃ hu̠ta-mbha̍vati – dē̠vēṣu̍ cha̠tvāri̍ cha) (a. 10)

(yada̠gni-nnihi̍taḥ pratha̠magṃ sarva̍ ē̠va ni̍ta̠rāmaṅgā̍rā̠-śśarō-‘ṅgā̍rā̠
brahma̠vasu̍ṣva̠ṣṭau)

anuvākaṃ 11 – kālabhēdēna samantraka-mpariṣēchanam
ṛ̠ta-ntvā̍ sa̠tyēna̠ pari̍ṣiñchā̠mīti̍ sā̠ya-mpari̍ṣiñchati । sa̠tya-ntva̠rtēna̠ pari̍ṣiñchā̠mīti̍ prā̠taḥ । a̠gnirvā ṛ̠tam । a̠sāvā̍di̠tya-ssa̠tyam । a̠gnimē̠va tadā̍di̠tyēna̍ sā̠ya-mpari̍ṣiñchati । a̠gninā̍ ”di̠tya-mprā̠tassaḥ । yāva̍dahōrā̠trē bhava̍taḥ । tāva̍dasya lō̠kasya̍ । nārti̠rna riṣṭi̍ḥ । nāntō̠ na pa̍rya̠ntō̎-‘sti । yasyai̠vaṃ vi̠duṣō̎-‘gnihō̠tra-ñjuhva̍ti । ya u̍ chaina dē̠vaṃ vēda̍ ॥ 60 ॥
(a̠sti̠ dvē cha̍) (a. 11)

(aṅgi̍rasaḥ – pra̠jāpa̍tira̠gnigṃ – ru̠dra – u̍tta̠rāva̍tīṃ – brahmavā̠dinō̎ ‘gnihō̠traprā̍yaṇā ya̠jñāḥ – pra̠jāpa̍tirakāmayatātma̠nva-d- rau̠dra-ṅgavi̍ -dakṣiṇa̠ta – strayō̠ vai – yada̠gni – mṛ̠ta-ntvā̍ sa̠tyēnaikā̍daśa)

(aṅgi̍rasa̠ḥ – praiva tēna̍ – pa̠śūnē̠va – yanni̠mār​ṣṭi̠ – yō vā a̍gnihō̠trasyō̍pa̠sadō̍ – dakṣiṇa̠ta-ṣṣa̍ṣṭiḥ )

(aṅgi̍rasō̠ – ya u̍ chaina dē̠vaṃ vēda̍)

॥ hari̍ḥ ōm ॥

॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya brāhmaṇē dvitīyāṣṭakē prathamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ॥