విదుర నీతి – ఉద్యోగ పర్వం, అధ్యాయః 35
॥ ఇతి శ్రీమహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి ప్రజాగరపర్వణి
విదురహితవాక్యే పంచత్రింశోఽధ్యాయః ॥
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ ।
బ్రూహి భూయో మహాబుద్ధే ధర్మార్థసహితం వచః ।
శృణ్వతో నాస్తి మే తృప్తిర్విచిత్రాణీహ భాషసే ॥ 1॥
విదుర ఉవాచ ।
సర్వతీర్థేషు వా స్నానం సర్వభూతేషు చార్జవమ్ ।
ఉభే ఏతే సమే స్యాతామార్జవం వా విశిష్యతే ॥ 2॥
ఆర్జవం ప్రతిపద్యస్వ పుత్రేషు సతతం విభో ।
ఇహ కీర్తిం పరాం ప్రాప్య ప్రేత్య స్వర్గమవాప్స్యసి ॥ 3॥
యావత్కీర్తిర్మనుష్యస్య పుణ్యా లోకేషు గీయతే ।
తావత్స పురుషవ్యాఘ్ర స్వర్గలోకే మహీయతే ॥ 4॥
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్ ।
విరోచనస్య సంవాదం కేశిన్యర్థే సుధన్వనా ॥ 5॥
కేశిన్యువాచ ।
కిం బ్రాహ్మణాః స్విచ్ఛ్రేయాంసో దితిజాః స్విద్విరోచన ।
అథ కేన స్మ పర్యంకం సుధన్వా నాధిరోహతి ॥ 6॥
విరోచన ఉవాచ ।
ప్రాజాపత్యా హి వై శ్రేష్ఠా వయం కేశిని సత్తమాః ।
అస్మాకం ఖల్విమే లోకాః కే దేవాః కే ద్విజాతయః ॥ 7॥
కేశిన్యువాచ ।
ఇహైవాస్స్వ ప్రతీక్షావ ఉపస్థానే విరోచన ।
సుధన్వా ప్రాతరాగంతా పశ్యేయం వాం సమాగతౌ ॥ 8॥
విరోచన ఉవాచ ।
తథా భద్రే కరిష్యామి యథా త్వం భీరు భాషసే ।
సుధన్వానం చ మాం చైవ ప్రాతర్ద్రష్టాసి సంగతౌ ॥ 9॥
విదుర ఉవాచ ।
అన్వాలభే హిరణ్మయం ప్రాహ్రాదేఽహం తవాసనమ్ ।
ఏకత్వముపసంపన్నో న త్వాసేయం త్వయా సహ ॥ 10॥
విరోచన ఉవాచ ।
అన్వాహరంతు ఫలకం కూర్చం వాప్యథ వా బృసీమ్ ।
సుధన్వన్న త్వమర్హోఽసి మయా సహ సమాసనమ్ ॥ 11॥
సుధన్వోవాచ ।
పితాపి తే సమాసీనముపాసీతైవ మామధః ।
బాలః సుఖైధితో గేహే న త్వం కిం చన బుధ్యసే ॥ 12॥
విరోచన ఉవాచ ।
హిరణ్యం చ గవాశ్వం చ యద్విత్తమసురేషు నః ।
సుధన్వన్విపణే తేన ప్రశ్నం పృచ్ఛావ యే విదుః ॥ 13॥
సుధన్వోవాచ ।
హిరణ్యం చ గవాశ్వం చ తవైవాస్తు విరోచన ।
ప్రాణయోస్తు పణం కృత్వా ప్రశ్నం పృచ్ఛావ యే విదుః ॥ 14॥
విరోచన ఉవాచ ।
ఆవాం కుత్ర గమిష్యావః ప్రాణయోర్విపణే కృతే ।
న హి దేవేష్వహం స్థాతా న మనుష్యేషు కర్హి చిత్ ॥ 15॥
సుధన్వోవాచ ।
పితరం తే గమిష్యావః ప్రాణయోర్విపణే కృతే ।
పుత్రస్యాపి స హేతోర్హి ప్రహ్రాదో నానృతం వదేత్ ॥ 16॥
ప్రహ్లాద ఉవాచ ।
ఇమౌ తౌ సంప్రదృశ్యేతే యాభ్యాం న చరితం సహ ।
ఆశీవిషావివ క్రుద్ధావేకమార్గమిహాగతౌ ॥ 17॥
కిం వై సహైవ చరతో న పురా చరతః సహ ।
విరోచనైతత్పృచ్ఛామి కిం తే సఖ్యం సుధన్వనా ॥ 18॥
విరోచన ఉవాచ ।
న మే సుధన్వనా సఖ్యం ప్రాణయోర్విపణావహే ।
ప్రహ్రాద తత్త్వామృప్చ్ఛామి మా ప్రశ్నమనృతం వదీః ॥ 19॥
ప్రహ్లాద ఉవాచ ।
ఉదకం మధుపర్కం చాప్యానయంతు సుధన్వనే ।
బ్రహ్మన్నభ్యర్చనీయోఽసి శ్వేతా గౌః పీవరీ కృతా ॥ 20॥
సుధన్వోవాచ ।
ఉదకం మధుపర్కం చ పథ ఏవార్పితం మమ ।
ప్రహ్రాద త్వం తు నౌ ప్రశ్నం తథ్యం ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతోః ॥ 21॥
ప్రహ్లాద ఉవాచ ।
పుర్తో వాన్యో భవాన్బ్రహ్మన్సాక్ష్యే చైవ భవేత్స్థితః ।
తయోర్వివదతోః ప్రశ్నం కథమస్మద్విభో వదేత్ ॥ 22॥
అథ యో నైవ ప్రబ్రూయాత్సత్యం వా యది వానృతమ్ ।
ఏతత్సుధన్వన్పృచ్ఛామి దుర్వివక్తా స్మ కిం వసేత్ ॥ 23॥
సుధన్వోవాచ ।
యాం రాత్రిమధివిన్నా స్త్రీ యాం చైవాక్ష పరాజితః ।
యాం చ భారాభితప్తాంగో దుర్వివక్తా స్మ తాం వసేత్ ॥ 24॥
నగరే ప్రతిరుద్ధః సన్బహిర్ద్వారే బుభుక్షితః ।
అమిత్రాన్భూయసః పశ్యందుర్వివక్తా స్మ తాం వసేత్ ॥ 25॥
పంచ పశ్వనృతే హంతి దశ హంతి గవానృతే ।
శతమశ్వానృతే హంతి సహస్రం పురుషానృతే ॥ 26॥
హంతి జాతానజాతాంశ్చ హిరణ్యార్థోఽనృతం వదన్ ।
సర్వం భూమ్యనృతే హంతి మా స్మ భూమ్యనృతం వదీః ॥ 27॥
ప్రహ్లాద ఉవాచ ।
మత్తః శ్రేయానంగిరా వై సుధన్వా త్వద్విరోచన ।
మాతాస్య శ్రేయసీ మాతుస్తస్మాత్త్వం తేన వై జితః ॥ 28॥
విరోచన సుధన్వాయం ప్రాణానామీశ్వరస్తవ ।
సుధన్వన్పునరిచ్ఛామి త్వయా దత్తం విరోచనమ్ ॥ 29॥
సుధన్వోవాచ ।
యద్ధర్మమవృణీథాస్త్వం న కామాదనృతం వదీః ।
పునర్దదామి తే తస్మాత్పుత్రం ప్రహ్రాద దుర్లభమ్ ॥ 30॥
ఏష ప్రహ్రాద పుత్రస్తే మయా దత్తో విరోచనః ।
పాదప్రక్షాలనం కుర్యాత్కుమార్యాః సన్నిధౌ మమ ॥ 31॥
విదుర ఉవాచ ।
తస్మాద్రాజేంద్ర భూమ్యర్థే నానృతం వక్తుమర్హసి ।
మా గమః స సుతామాత్యోఽత్యయం పుత్రాననుభ్రమన్ ॥ 32॥
న దేవా యష్టిమాదాయ రక్షంతి పశుపాలవత్ ।
యం తు రక్షితుమిచ్ఛంతి బుద్ధ్యా సంవిభజంతి తమ్ ॥ 33॥
యథా యథా హి పురుషః కల్యాణే కురుతే మనః ।
తథా తథాస్య సర్వార్థాః సిధ్యంతే నాత్ర సంశయః ॥ 34॥
న ఛందాంసి వృజినాత్తారయంతి
ఆయావినం మాయయా వర్తమానమ్ ।
నీడం శకుంతా ఇవ జాతపక్షాశ్
ఛందాంస్యేనం ప్రజహత్యంతకాలే ॥ 35॥
మత్తాపానం కలహం పూగవైరం
భార్యాపత్యోరంతరం జ్ఞాతిభేదమ్ ।
రాజద్విష్టం స్త్రీపుమాంసోర్వివాదం
వర్జ్యాన్యాహుర్యశ్చ పంథాః ప్రదుష్ఠః ॥ 36॥
సాముద్రికం వణిజం చోరపూర్వం
శలాక ధూర్తం చ చికిత్సకం చ ।
అరిం చ మిత్రం చ కుశీలవం చ
నైతాన్సాఖ్యేష్వధికుర్వీత సప్త ॥ 37॥
మానాగ్నిహోత్రముత మానమౌనం
మానేనాధీతముత మానయజ్ఞః ।
ఏతాని చత్వార్యభయంకరాణి
భయం ప్రయచ్ఛంత్యయథా కృతాని ॥ 38॥
అగార దాహీ గరదః కుండాశీ సోమవిక్రయీ ।
పర్వ కారశ్చ సూచీ చ మిత్ర ధ్రుక్పారదారికః ॥ 39॥
భ్రూణహా గురు తల్పీ చ యశ్చ స్యాత్పానపో ద్విజః ।
అతితీక్ష్ణశ్చ కాకశ్చ నాస్తికో వేద నిందకః ॥ 40॥
స్రువ ప్రగ్రహణో వ్రాత్యః కీనాశశ్చార్థవానపి ।
రక్షేత్యుక్తశ్చ యో హింస్యాత్సర్వే బ్రహ్మణ్హణైః సమాః ॥ 41॥
తృణోక్లయా జ్ఞాయతే జాతరూపం
యుగే భద్రో వ్యవహారేణ సాధుః ।
శూరో భయేష్వర్థకృచ్ఛ్రేషు ధీరః
కృచ్ఛ్రాస్వాపత్సు సుహృదశ్చారయశ్ చ ॥ 42॥
జరా రూపం హరతి హి ధైర్యమాశా
మృత్యుః ప్రాణాంధర్మచర్యామసూయా ।
క్రోధః శ్రియం శీలమనార్య సేవా
హ్రియం కామః సర్వమేవాభిమానః ॥ 43॥
శ్రీర్మంగలాత్ప్రభవతి ప్రాగల్భ్యాత్సంప్రవర్ధతే ।
దాక్ష్యాత్తు కురుతే మూలం సంయమాత్ప్రతితిష్ఠతి ॥ 44॥
అష్టౌ గుణాః పురుషం దీపయంతి
ప్రజ్ఞా చ కౌల్యం చ దమః శ్రుతం చ ।
పరాక్రమశ్చాబహు భాషితా చ
దానం యథాశక్తి కృతజ్ఞతా చ ॥ 45॥
ఏతాన్గుణాంస్తాత మహానుభావాన్
ఏకో గుణః సంశ్రయతే ప్రసహ్య ।
రాజా యదా సత్కురుతే మనుష్యం
సర్వాన్గుణానేష గుణోఽతిభాతి ॥ 46॥
అష్టౌ నృపేమాని మనుష్యలోకే
స్వర్గస్య లోకస్య నిదర్శనాని ।
చత్వార్యేషామన్వవేతాని సద్భిశ్
చత్వార్యేషామన్వవయంతి సంతః ॥ 47॥
యజ్ఞో దానమధ్యయనం తపశ్ చ
చత్వార్యేతాన్యన్వవేతాని సద్భిః ।
దమః సత్యమార్జవమానృశంస్యం
చత్వార్యేతాన్యన్వవయంతి సంతః ॥ 48॥
న సా సభా యత్ర న సంతి వృద్ధా
న తే వృద్ధా యే న వదంతి ధర్మమ్ ।
నాసౌ హర్మో యతన సత్యమస్తి
న తత్సత్యం యచ్ఛలేనానువిద్ధమ్ ॥ 49॥
సత్యం రూపం శ్రుతం విద్యా కౌల్యం శీలం బలం ధనమ్ ।
శౌర్యం చ చిరభాష్యం చ దశః సంసర్గయోనయః ॥ 50॥
పాపం కుర్వన్పాపకీర్తిః పాపమేవాశ్నుతే ఫలమ్ ।
పుణ్యం కుర్వన్పుణ్యకీర్తిః పుణ్యమేవాశ్నుతే ఫలమ్ ॥ 51॥
పాపం ప్రజ్ఞాం నాశయతి క్రియమాణం పునః పునః ।
నష్టప్రజ్ఞః పాపమేవ నిత్యమారభతే నరః ॥ 52॥
పుణ్యం ప్రజ్ఞాం వర్ధయతి క్రియమాణం పునః పునః ।
వృద్ధప్రజ్ఞః పుణ్యమేవ నిత్యమారభతే నరః ॥ 53॥
అసూయకో దంద శూకో నిష్ఠురో వైరకృన్నరః ।
స కృచ్ఛ్రం మహదాప్నోతో నచిరాత్పాపమాచరన్ ॥ 54॥
అనసూయః కృతప్రజ్ఞః శోభనాన్యాచరన్సదా ।
అకృచ్ఛ్రాత్సుఖమాప్నోతి సర్వత్ర చ విరాజతే ॥ 55॥
ప్రజ్ఞామేవాగమయతి యః ప్రాజ్ఞేభ్యః స పండితః ।
ప్రాజ్ఞో హ్యవాప్య ధర్మార్థౌ శక్నోతి సుఖమేధితుమ్ ॥ 56॥
దివసేనైవ తత్కుర్యాద్యేన రాతౌ సుఖం వసేత్ ।
అష్ట మాసేన తత్కుర్యాద్యేన వర్షాః సుఖం వసేత్ ॥ 57॥
పూర్వే వయసి తత్కుర్యాద్యేన వృద్ధసుఖం వసేత్ ।
యావజ్జీవేన తత్కుర్యాద్యేన ప్రేత్య సుఖం వసేత్ ॥ 58॥
జీర్ణమన్నం ప్రశంసంతి భార్యం చ గతయౌవనామ్ ।
శూరం విగతసంగ్రామం గతపారం తపస్వినమ్ ॥ 59॥
ధనేనాధర్మలబ్ధేన యచ్ఛిద్రమపిధీయతే ।
అసంవృతం తద్భవతి తతోఽన్యదవదీర్యతే ॥ 60॥
గురురాత్మవతాం శాస్తా శాసా రాజా దురాత్మనామ్ ।
అథ ప్రచ్ఛన్నపాపానాం శాస్తా వైవస్వతో యమః ॥ 61॥
ఋషీణాం చ నదీనాం చ కులానాం చ మహామనామ్ ।
ప్రభవో నాధిగంతవ్యః స్త్రీణాం దుశ్చరితస్య చ ॥ 62॥
ద్విజాతిపూజాభిరతో దాతా జ్ఞాతిషు చార్జవీ ।
క్షత్రియః స్వర్గభాగ్రాజంశ్చిరం పాలయతే మహీమ్ ॥ 63॥
సువర్ణపుష్పాం పృథివీం చిన్వంతి పురుషాస్త్రయః ।
శూరశ్చ కృతవిద్యశ్చ యశ్చ జానాతి సేవితుమ్ ॥ 64॥
బుద్ధిశ్రేష్ఠాని కర్మాణి బాహుమధ్యాని భారత ।
తాని జంఘా జఘన్యాని భారప్రత్యవరాణి చ ॥ 65॥
దుర్యోధనే చ శకునౌ మూఢే దుఃశాసనే తథా ।
కర్ణే చైశ్వర్యమాధాయ కథం త్వం భూతిమిచ్ఛసి ॥ 66॥
సర్వైర్గుణైరుపేతాశ్చ పాండవా భరతర్షభ ।
పితృవత్త్వయి వర్తంతే తేషు వర్తస్వ పుత్రవత్ ॥ 67॥
॥ ఇతి శ్రీమహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి ప్రజాగరపర్వణి
విదురహితవాక్యే పంచత్రింశోఽధ్యాయః ॥ 35॥
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What is విదుర నీతి - ఉద్యోగ పర్వం, అధ్యాయః 35?
విదుర నీతి - ఉద్యోగ పర్వం, అధ్యాయః 35 is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Telugu. Use the language selector to view another available edition.
Can I read విదుర నీతి - ఉద్యోగ పర్వం, అధ్యాయః 35 online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download విదుర నీతి - ఉద్యోగ పర్వం, అధ్యాయః 35 as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.