నారాయణీయం దశక 80 – స్యమంతకోపాఖ్యానం

సత్రాజితస్త్వమథ లుబ్ధవదర్కలబ్ధం
దివ్యం స్యమంతకమణిం భగవన్నయాచీః ।
తత్కారణం బహువిధం మమ భాతి నూనం
తస్యాత్మజాం త్వయి రతాం ఛలతో వివోఢుమ్ ॥1॥

అదత్తం తం తుభ్యం మణివరమనేనాల్పమనసా
ప్రసేనస్తద్భ్రాతా గలభువి వహన్ ప్రాప మృగయామ్ ।
అహన్నేనం సింహో మణిమహసి మాంసభ్రమవశాత్
కపీంద్రస్తం హత్వా మణిమపి చ బాలాయ దదివాన్ ॥2॥

శశంసుః సత్రాజిద్గిరమను జనాస్త్వాం మణిహరం
జనానాం పీయూషం భవతి గుణినాం దోషకణికా ।
తతః సర్వజ్ఞోఽపి స్వజనసహితో మార్గణపరః
ప్రసేనం తం దృష్ట్వా హరిమపి గతోఽభూః కపిగుహామ్ ॥3॥

భవంతమవితర్కయన్నతివయాః స్వయం జాంబవాన్
ముకుందశరణం హి మాం క ఇహ రోద్ధుమిత్యాలపన్ ।
విభో రఘుపతే హరే జయ జయేత్యలం ముష్టిభి-
శ్చిరం తవ సమర్చనం వ్యధిత భక్తచూడామణిః ॥4॥

బుధ్వాఽథ తేన దత్తాం నవరమణీం వరమణిం చ పరిగృహ్ణన్ ।
అనుగృహ్ణన్నముమాగాః సపది చ సత్రాజితే మణిం ప్రాదాః ॥5॥

తదను స ఖలు బ్రీలాలోలో విలోలవిలోచనాం
దుహితరమహో ధీమాన్ భామాం గిరైవ పరార్పితామ్ ।
అదిత మణినా తుభ్యం లభ్యం సమేత్య భవానపి
ప్రముదితమనాస్తస్యైవాదాన్మణిం గహనాశయః ॥6॥

వ్రీలాకులాం రమయతి త్వయి సత్యభామాం
కౌంతేయదాహకథయాథ కురూన్ ప్రయాతే ।
హీ గాందినేయకృతవర్మగిరా నిపాత్య
సత్రాజితం శతధనుర్మణిమాజహార ॥7॥

శోకాత్ కురూనుపగతామవలోక్య కాంతాం
హత్వా ద్రుతం శతధనుం సమహర్షయస్తామ్ ।
రత్నే సశంక ఇవ మైథిలగేహమేత్య
రామో గదాం సమశిశిక్షత ధార్తరాష్ట్రమ్ ॥8॥

అక్రూర ఏష భగవన్ భవదిచ్ఛయైవ
సత్రాజితః కుచరితస్య యుయోజ హింసామ్ ।
అక్రూరతో మణిమనాహృతవాన్ పునస్త్వం
తస్యైవ భూతిముపధాతుమితి బ్రువంతి ॥9॥

భక్తస్త్వయి స్థిరతరః స హి గాందినేయ-
స్తస్యైవ కాపథమతిః కథమీశ జాతా ।
విజ్ఞానవాన్ ప్రశమవానహమిత్యుదీర్ణం
గర్వం ధ్రువం శమయితుం భవతా కృతైవ ॥10॥

యాతం భయేన కృతవర్మయుతం పునస్త-
మాహూయ తద్వినిహితం చ మణిం ప్రకాశ్య ।
తత్రైవ సువ్రతధరే వినిధాయ తుష్యన్
భామాకుచాంతశయనః పవనేశ పాయాః ॥11॥