చాణక్య నీతి – సప్తదశోఽధ్యాయః

పుస్తకప్రత్యయాధీతం నాధీతం గురుసన్నిధౌ ।
సభామధ్యే న శోభంతే జారగర్భా ఇవ స్త్రియః ॥ 01 ॥

కృతే ప్రతికృతిం కుర్యాద్ధింసనే ప్రతిహింసనమ్ ।
తత్ర దోషో న పతతి దుష్టే దుష్టం సమాచరేత్ ॥ 02 ॥

యద్దూరం యద్దురారాధ్యం యచ్చ దూరే వ్యవస్థితమ్ ।
తత్సర్వం తపసా సాధ్యం తపో హి దురతిక్రమం ॥ 03 ॥

లోభశ్చేదగుణేన కిం పిశునతా యద్యస్తి కిం పాతకైః
సత్యం చేత్తపసా చ కిం శుచి మనో యద్యస్తి తీర్థేన కిమ్ ।
సౌజన్యం యది కిం గుణైః సుమహిమా యద్యస్తి కిం మండనైః
సద్విద్యా యది కిం ధనైరపయశో యద్యస్తి కిం మృత్యునా ॥ 04 ॥

పితా రత్నాకరో యస్య లక్ష్మీర్యస్య సహోదరా ।
శంఖో భిక్షాటనం కుర్యాన్న దత్తముపతిష్ఠతే ॥ 05 ॥

అశక్తస్తు భవేత్సాధు-ర్బ్రహ్మచారీ వా నిర్ధనః ।
వ్యాధితో దేవభక్తశ్చ వృద్ధా నారీ పతివ్రతా ॥ 06 ॥

నాఽన్నోదకసమం దానం న తిథిర్ద్వాదశీ సమా ।
న గాయత్ర్యాః పరో మంత్రో న మాతుర్దైవతం పరం ॥ 07 ॥

తక్షకస్య విషం దంతే మక్షికాయాస్తు మస్తకే ।
వృశ్చికస్య విషం పుచ్ఛే సర్వాంగే దుర్జనే విషం ॥ 08 ॥

పత్యురాజ్ఞాం వినా నారీ హ్యుపోష్య వ్రతచారిణీ ।
ఆయుష్యం హరతే భర్తుః సా నారీ నరకం వ్రజేత్ ॥ 09 ॥

న దానైః శుధ్యతే నారీ నోపవాసశతైరపి ।
న తీర్థసేవయా తద్వద్భర్తుః పదోదకైర్యథా ॥ 10 ॥

పాదశేషం పీతశేషం సంధ్యాశేషం తథైవ చ ।
శ్వానమూత్రసమం తోయం పీత్వా చాంద్రాయణం చరేత్ ॥ 11 ॥

దానేన పాణిర్న తు కంకణేన
స్నానేన శుద్ధిర్న తు చందనేన ।
మానేన తృప్తిర్న తు భోజనేన
జ్ఞానేన ముక్తిర్న తు ముండనేన ॥ 12 ॥

నాపితస్య గృహే క్షౌరం పాషాణే గంధలేపనమ్ ।
ఆత్మరూపం జలే పశ్యన్ శక్రస్యాపి శ్రియం హరేత్ ॥ 13 ॥

సద్యః ప్రజ్ఞాహరా తుండీ సద్యః ప్రజ్ఞాకరీ వచా ।
సద్యః శక్తిహరా నారీ సద్యః శక్తికరం పయః ॥ 14 ॥

పరోపకరణం యేషాం జాగర్తి హృదయే సతామ్ ।
నశ్యంతి విపదస్తేషాం సంపదః స్యుః పదే పదే ॥ 15 ॥

యది రామా యది చ రమా యది తనయో వినయగుణోపేతః ।
తనయే తనయోత్పత్తిః సురవరనగరే కిమాధిక్యం ॥ 16 ॥

ఆహారనిద్రాభయమైథునాని
సమాని చైతాని నృణాం పశూనామ్ ।
జ్ఞానం నరాణామధికో విశేషో
జ్ఞానేన హీనాః పశుభిః సమానాః ॥ 17 ॥

దానార్థినో మధుకరా యది కర్ణతాలైర్దూరీకృతాః
దూరీకృతాః కరివరేణ మదాంధబుద్ధ్యా ।
తస్యైవ గండయుగ్మమండనహానిరేషా
భృంగాః పునర్వికచపద్మవనే వసంతి ॥ 18 ॥

రాజా వేశ్యా యమశ్చాగ్నిస్తస్కరో బాలయాచకౌ ।
పరదుఃఖం న జానంతి అష్టమో గ్రామకంటకః ॥ 19 ॥

అధః పశ్యసి కిం బాలే పతితం తవ కిం భువి ।
రే రే మూర్ఖ న జానాసి గతం తారుణ్యమౌక్తికం ॥ 20 ॥

వ్యాలాశ్రయాపి వికలాపి సకంటకాపి
వక్రాపి పంకిలభవాపి దురాసదాపి ।
గంధేన బంధురసి కేతకి సర్వజంతా
రేకో గుణః ఖలు నిహంతి సమస్తదోషాన్ ॥ 21 ॥