బ్రహ్మ సంహితా

ఈశ్వరః పరమః కృష్ణః సచ్చిదానందవిగ్రహః ।
అనాదిరాదిర్గోవిందః సర్వకారణకారణమ్ ॥ 1 ॥

సహస్రపత్రకమలం గోకులాఖ్యం మహత్పదమ్ ।
తత్కర్ణికారం తద్ధామ తదనంతాశసంభవమ్ ॥ 2 ॥

కర్ణికారం మహద్యంత్రం షట్కోణం వజ్రకీలకం
షడంగ షట్పదీస్థానం ప్రకృత్యా పురుషేణ చ ।
ప్రేమానందమహానందరసేనావస్థితం హి యత్
జ్యోతీరూపేణ మనునా కామబీజేన సంగతమ్ ॥ 3 ॥

తత్కింజల్కం తదంశానాం తత్పత్రాణి శ్రియామపి ॥ 4 ॥

చతురస్రం తత్పరితః శ్వేతద్వీపాఖ్యమద్భుతమ్ ।
చతురస్రం చతుర్మూర్తేశ్చతుర్ధామ చతుష్కృతమ్ ।
చతుర్భిః పురుషార్థైశ్చ చతుర్భిర్హేతుభిర్వృతమ్ ।
శూలైర్దశభిరానద్ధమూర్ధ్వాధో దిగ్విదిక్ష్వపి ।
అష్టభిర్నిధిభిర్జుష్టమష్టభిః సిద్ధిభిస్తథా ।
మనురూపైశ్చ దశభిర్దిక్పాలైః పరితో వృతమ్ ।
శ్యామైర్గౌరైశ్చ రక్తైశ్చ శుక్లైశ్చ పార్షదర్షభైః ।
శోభితం శక్తిభిస్తాభిరద్భుతాభిః సమంతతః ॥ 5 ॥

ఏవం జ్యోతిర్మయో దేవః సదానందం పరాత్పరః ।
ఆత్మారామస్య తస్యాస్తి ప్రకృత్యా న సమాగమః ॥ 6 ॥

మాయయాఽరమమాణస్య న వియోగస్తయా సహ ।
ఆత్మనా రమయా రేమే త్యక్తకాలం సిసృక్షయా ॥ 7 ॥

నియతిః సా రమాదేవీ తత్ప్రియా తద్వశం తదా ।
తల్లింగం భగవాన్ శంభుర్జోతిరూపః సనాతనః ।
యా యోనిః సాపరాశక్తిః కామో బీజం మహద్ధరేః ॥ 8 ॥

లింగయోన్యాత్మికా జాతా ఇమా మాహేశ్వరీ ప్రజాః ॥ 9 ॥

శక్తిమాన్ పురుషః సోఽయం లింగరూపీ మహేశ్వరః ।
తస్మిన్నావిరభూల్లింగే మహావిష్ణుర్జగత్పతిః ॥ 10 ॥

సహస్రశీర్షా పురుషః సహస్రాక్షః సహస్రపాత్ ।
సహస్రబాహుర్విశ్వాత్మా సహస్రాంశః సహస్రసూః ॥ 11 ॥

నారాయణః స భగవానాపస్తస్మాత్సనాతనాత్ ।
ఆవిరాసీత్కారణార్ణో నిధిః సంకర్షణాత్మకః ।
యోగనిద్రాం గతస్తస్మిన్ సహస్రాంశః స్వయం మహాన్ ॥ 12 ॥

తద్రోమబిల జాలేషు బీజం సంకర్షణస్య చ ।
హైమాన్యండాని జాతాని మహాభూతావృతాని తు ॥ 13 ॥

ప్రత్యండమేవమేకాంశాదేకాంశాద్విశతి స్వయమ్ ।
సహస్రమూర్ధా విశ్వాత్మా మహావిష్ణుః సనాతనః ॥ 14 ॥

వామాంగాదసృజద్విష్ణుం దక్షిణాంగాత్ప్రజాపతిమ్ ।
జ్యోతిర్లింగమయం శంభుం కూర్చదేశాదవాసృజత్ ॥ 15 ॥

అహంకారాత్మకం విశ్వం తస్మాదేతద్వ్యజాయత ॥ 16 ॥

అథ తైస్త్రివిధైర్వేశైర్లీలాముద్వహతః కిల ।
యోగనిద్రా భగవతీ తస్య శ్రీరివ సంగతా ॥ 17 ॥

ససృక్షాయాం తతో నాభేస్తస్య పద్మం వినిర్యయౌ ।
తన్నాలం హేమనలినం బ్రహ్మణో లోకమద్భుతమ్ ॥ 18 ॥

తత్త్వాని పూర్వరూఢాని కారణాని పరస్పరమ్ ।
సమవాయాప్రయోగాచ్చ విభిన్నాని పృథక్ పృథక్ ।
చిచ్ఛక్త్యా సజ్జమానోఽథ భగవానాదిపూరుషః ।
యోజయన్మాయయా దేవో యోగనిద్రామకల్పయత్ ॥ 19 ॥

యోజయిత్వా తు తాన్యేవ ప్రవివేశ స్వయం గుహామ్ ।
గుహాం ప్రవిష్టే తస్మింస్తు జీవాత్మా ప్రతిబుధ్యతే ॥ 20 ॥

స నిత్యో నిత్యసంబంధః ప్రకృతిశ్చ పరైవ సా ॥ 21 ॥

ఏవం సర్వాత్మసంబంధం నాభ్యాం పద్మం హరేరభూత్ ।
తత్ర బ్రహ్మాభవద్భూయశ్చతుర్వేదీ చతుర్ముఖః ॥ 22 ॥

స జాతో భగవచ్ఛక్త్యా తత్కాలం కిల చోదితః ।
సిసృక్షాయాం మతిం చక్రే పూర్వసంస్కారసంస్కృతః ।
దదర్శ కేవలం ధ్వాంతం నాన్యత్కిమపి సర్వతః ॥ 23 ॥

ఉవాచ పురతస్తస్మై తస్య దివ్యా సరస్వతీ ।
కామః కృష్ణాయ గోవింద హే గోపీజన ఇత్యపి ।
వల్లభాయ ప్రియా వహ్నేర్మంత్రం తే దాస్యతి ప్రియమ్ ॥ 24 ॥

తపస్త్వం తప ఏతేన తవ సిద్ధిర్భవిష్యతి ॥ 25 ॥

అథ తేపే స సుచిరం ప్రీణన్ గోవిందమవ్యయమ్ ।
శ్వేతద్వీపపతిం కృష్ణం గోలోకస్థం పరాత్పరమ్ ।
ప్రకృత్యా గుణరూపిణ్యా రూపిణ్యా పర్యుపాసితమ్ ।
సహస్రదలసంపన్నే కోటికింజల్కబృంహితే ।
భూమిశ్చింతామణిస్తత్ర కర్ణికారే మహాసనే ।
సమాసీనం చిదానందం జ్యోతిరూపం సనాతనమ్ ।
శబ్దబ్రహ్మమయం వేణుం వాదయంతం ముఖాంబుజే ।
విలాసినీగణవృతం స్వైః స్వైరంశైరభిష్టుతమ్ ॥ 26 ॥

అథ వేణునినాదస్య త్రయీమూర్తిమయీ గతిః ।
స్ఫురంతీ ప్రవివేశాశు ముఖాబ్జాని స్వయంభువః ।
గాయత్రీం గాయతస్తస్మాదధిగత్య సరోజజః ।
సంస్కృతశ్చాదిగురుణా ద్విజతామగమత్తతః ॥ 27 ॥

త్రయ్యా ప్రబుద్ధోఽథ విధిర్విజ్ఞాతతత్త్వసాగరః ।
తుష్టావ వేదసారేణ స్తోత్రేణానేన కేశవమ్ ॥ 28 ॥

చింతామణిప్రకరసద్మసు కల్పవృక్ష
లక్షావృతేషు సురభీరభిపాలయంతమ్ ।
లక్ష్మీసహస్రశతసంభ్రమసేవ్యమానం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 29 ॥

వేణుం క్వణంతమరవిందదలాయతాక్షం
బర్హావతంసమసితాంబుదసుందరాంగమ్ ।
కందర్పకోటికమనీయవిశేషశోభం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 30 ॥

ఆలోలచంద్రకలసద్వనమాల్యవంశీ-
-రత్నాంగదం ప్రణయకేలికలావిలాసమ్ ।
శ్యామం త్రిభంగలలితం నియతప్రకాశం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 31 ॥

అంగాని యస్య సకలేంద్రియవృత్తిమంతి
పశ్యంతి పాంతి కలయంతి చిరం జగంతి ।
ఆనందచిన్మయసదుజ్జ్వలవిగ్రహస్య
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 32 ॥

అద్వైతమచ్యుతమనాదిమనంతరూపం
ఆద్యం పురాణపురుషం నవయౌవనం చ ।
వేదేషు దుర్లభమదుర్లభమాత్మభక్తౌ
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 33 ॥

పంథాస్తు కోటిశతవత్సరసంప్రగమ్యో
వాయోరథాపి మనసో మునిపుంగవానామ్ ।
సోఽప్యస్తి యత్ప్రపదసీమ్న్యవిచింత్యతత్త్వే
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 34 ॥

ఏకోఽప్యసౌ రచయితుం జగదండకోటిం
యచ్ఛక్తిరస్తి జగదండచయా యదంతః ।
అండాంతరస్థపరమాణుచయాంతరస్థం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 35 ॥

యద్భావభావితధియో మనుజాస్తథైవ
సంప్రాప్య రూపమహిమాసనయానభూషాః ।
సూక్తైర్యమేవ నిగమప్రథితైః స్తువంతి
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 36 ॥

ఆనందచిన్మయరసప్రతిభావితాభి-
-స్తాభిర్య ఏవ నిజరూపతయా కలాభిః ।
గోలోక ఏవ నివసత్యఖిలాత్మభూతో
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 37 ॥

ప్రేమాంజనచ్ఛురితభక్తివిలోచనేన
సంతః సదైవ హృదయేషు విలోకయంతి ।
యం శ్యామసుందరమచింత్యగుణస్వరూపం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 38 ॥

రామాదిమూర్తిషు కలానియమేన తిష్ఠన్
నానావతారమకరోద్భువనేషు కింతు ।
కృష్ణః స్వయం సమభవత్పరమః పుమాన్ యో
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 39 ॥

యస్య ప్రభా ప్రభవతో జగదండకోటి-
-కోటిష్వశేషవసుధాది విభూతిభిన్నమ్ ।
తద్బ్రహ్మ నిష్కలమనంతమశేషభూతం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 40 ॥

మాయా హి యస్య జగదండశతాని సూతే
త్రైగుణ్యతద్విషయవేదవితాయమానా ।
సత్త్వావలంబిపరసత్త్వం విశుద్ధసత్త్వం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 41 ॥

ఆనందచిన్మయరసాత్మతయా మనఃసు
యః ప్రాణినాం ప్రతిఫలన్ స్మరతాముపేత్య ।
లీలాయితేన భువనాని జయత్యజస్రం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 42 ॥

గోలోకనామ్ని నిజధామ్ని తలే చ తస్య
దేవి మహేశహరిధామసు తేషు తేషు ।
తే తే ప్రభావనిచయా విహితాశ్చ యేన
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 43 ॥

సృష్టిస్థితిప్రలయసాధనశక్తిరేకా
ఛాయేవ యస్య భువనాని బిభర్తి దుర్గా ।
ఇచ్ఛానురూపమపి యస్య చ చేష్టతే సా
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 44 ॥

క్షీరం యథా దధి వికారవిశేషయోగాత్
సంజాయతే న హి తతః పృథగస్తి హేతోః ।
యః శంభుతామపి తథా సముపైతి కార్యా-
-ద్గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 45 ॥

దీపార్చిరేవ హి దశాంతరమభ్యుపేత్య
దీపాయతే వివృతహేతుసమానధర్మా ।
యస్తాదృగేవ హి చ విష్ణుతయా విభాతి
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 46 ॥

యః కారణార్ణవజలే భజతి స్మ యోగ-
-నిద్రామనంతజగదండసరోమకూపః ।
ఆధారశక్తిమవలంబ్య పరాం స్వమూర్తిం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 47 ॥

యస్యైకనిశ్వసితకాలమథావలంబ్య
జీవంతి లోమబిలజా జగదండనాథాః ।
విష్ణుర్మహాన్ స ఇహ యస్య కలావిశేషో
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 48 ॥

భాస్వాన్ యథాశ్మశకలేషు నిజేషు తేజః
స్వీయం కియత్ప్రకటయత్యపి తద్వదత్ర ।
బ్రహ్మా య ఏష జగదండవిధానకర్తా
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 49 ॥

యత్పాదపల్లవయుగం వినిధాయ కుంభ-
-ద్వంద్వే ప్రణామసమయే స గణాధిరాజః ।
విఘ్నాన్ విహంతుమలమస్య జగత్త్రయస్య
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 50 ॥

అగ్నిర్మహీ గగనమంబు మరుద్దిశశ్చ
కాలస్తథాత్మమనసీతి జగత్త్రయాణి ।
యస్మాద్భవంతి విభవంతి విశంతి యం చ
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 51 ॥

యచ్చక్షురేష సవితా సకలగ్రహాణాం
రాజా సమస్తసురమూర్తిరశేషతేజాః ।
యస్యాజ్ఞయా భ్రమతి సంభృతకాలచక్రో
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 52 ॥

ధర్మోఽథ పాపనిచయః శ్రుతయస్తపాంసి
బ్రహ్మాదికీటపతగావధయశ్చ జీవాః ।
యద్దతమాత్రవిభవప్రకటప్రభావా
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 53 ॥

యస్త్వింద్రగోపమథవేంద్రమహో స్వకర్మ-
-బంధానురూపఫలభాజనమాతనోతి ।
కర్మాణి నిర్దహతి కింతు చ భక్తిభాజాం
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 54 ॥

యం క్రోధకామసహజప్రణయాదిభీతి-
-వాత్సల్యమోహగురుగౌరవసేవ్యభావైః ।
సంచింత్య తస్య సదృశీం తనుమాపురేతే
గోవిందమాదిపురుషం తమహం భజామి ॥ 55 ॥

శ్రియః కాంతాః కాంతః పరమపురుషః కల్పతరవో
ద్రుమా భూమిశ్చింతామణిగణమయి తోయమమృతమ్ ।
కథా గానం నాట్యం గమనమపి వంశీ ప్రియసఖి
చిదానందం జ్యోతిః పరమపి తదాస్వాద్యమపి చ ।
స యత్ర క్షీరాబ్ధిః స్రవతి సురభీభ్యశ్చ సుమహాన్
నిమేషార్ధాఖ్యో వా వ్రజతి న హి యత్రాపి సమయః ।
భజే శ్వేతద్వీపం తమహమిహ గోలోకమితి యం
విదంతస్తే సంతః క్షితివిరలచారాః కతిపయే ॥ 56 ॥

అథోవాచ మహావిష్ణుర్భగవంతం ప్రజాపతిమ్ ।
బ్రహ్మన్ మహత్త్వవిజ్ఞానే ప్రజాసర్గే చ చేన్మతిః ।
పంచశ్లోకీమిమాం విద్యాం వత్స దత్తాం నిబోధ మే ॥ 57 ॥

ప్రబుద్ధే జ్ఞానభక్తిభ్యామాత్మన్యానందచిన్మయీ ।
ఉదేత్యనుత్తమా భక్తిర్భగవత్ప్రేమలక్షణా ॥ 58 ॥

ప్రమాణైస్తత్ సదాచారైస్తదభ్యాసైర్నిరంతరమ్ ।
బోధయనాత్మనాత్మానం భక్తిమప్యుత్తమాం లభేత్ ॥ 59 ॥

యస్యాః శ్రేయస్కరం నాస్తి యయా నిర్వృతిమాప్నుయాత్ ।
యా సాధయతి మామేవ భక్తిం తామేవ సాధయేత్ ॥ 60 ॥

ధర్మానన్యాన్ పరిత్యజ్య మామేకం భజ విశ్వసన్ ।
యాదృశీ యాదృశీ శ్రద్ధా సిద్ధిర్భవతి తాదృశీ ।
కుర్వన్నిరంతరం కర్మ లోకోఽయమనువర్తతే ।
తేనైవ కర్మణా ధ్యాయన్మాం పరాం భక్తిమిచ్ఛతి ॥ 61 ॥

అహం హి విశ్వస్య చరాచరస్య
బీజం ప్రధానం ప్రకృతిః పుమాంశ్చ ।
మయాహితం తేజ ఇదం బిభర్షి
విధే విధేహి త్వమథో జగంతి ॥ 62 ॥

ఇతి శ్రీ బ్రహ్మ సంహితా సంపూర్ణమ్ ।