විදුර නීති – උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 40

॥ ඉති ශ්රීමාහාභාරතේ උද්යෝගපර්වණි ප්රජාගරපර්වණි විදුරවාක්යේ චත්වාරිංශෝऽධ්යායඃ ॥

විදුර උවාච ।

යෝऽභ්යර්ථිතඃ සද්භිරසජ්ජමානඃ
කරෝත්යර්ථං ශක්තිමහාපයිත්වා ।
ක්ෂිප්රං යශස්තං සමුපෛති සංතමලං
ප්රසන්නා හි සුඛාය සංතඃ ॥ 1॥

මහාංතමප්යර්ථමධර්මයුක්තං
යඃ සංත්යජත්යනුපාක්රුෂ්ට ඒව ।
සුඛං ස දුඃඛාන්යවමුච්ය ශේතේ
ජීර්ණාං ත්වචං සර්ප ඉවාවමුච්ය ॥ 2॥

අනෘතං ච සමුත්කර්ෂේ රාජගාමි ච පෛශුනම් ।
ගුරෝශ්චාලීක නිර්බංධඃ සමානි බ්රහ්මහත්යයා ॥ 3॥

අසූයෛක පදං මෘත්යුරතිවාදඃ ශ්රියෝ වධඃ ।
අශුශ්රූෂා ත්වරා ශ්ලාඝා විද්යායාඃ ශත්රවස්ත්රයඃ ॥ 4॥

සුඛාර්ථිනඃ කුතෝ විද්යා නාස්ති විද්යාර්ථිනඃ සුඛම් ।
සුඛාර්ථී වා ත්යජේද්විද්යාං විද්යාර්ථී වා සුඛං ත්යජේත් ॥ 5॥

නාග්නිස්තෘප්යති කාෂ්ඨානාං නාපගානාං මහෝදධිඃ ।
නාංතකඃ සර්වභූතානාං න පුංසාං වාමලෝචනා ॥ 6॥

ආශා ධෘතිං හංති සමෘද්ධිමංතකඃ
ක්රෝධඃ ශ්රියං හංති යශඃ කදර්යතා ।
අපාලනං හංති පශූංශ්ච රාජන්න්
ඒකඃ ක්රුද්ධෝ බ්රාහ්මණෝ හංති රාෂ්ට්රම් ॥ 7॥

අජශ්ච කාංස්යං ච රථශ්ච නිත්යං
මධ්වාකර්ෂඃ ශකුනිඃ ශ්රෝත්රියශ් ච ।
වෘද්ධෝ ජ්ඤාතිරවසන්නෝ වයස්ය
ඒතානි තේ සංතු ගෘහේ සදෛව ॥ 8॥

අජෝක්ෂා චංදනං වීණා ආදර්ශෝ මධුසර්පිෂී ।
විෂමෞදුංබරං ශංඛඃ ස්වර්ණං නාභිශ්ච රෝචනා ॥ 9॥

ගෘහේ ස්ථාපයිතව්යානි ධන්යානි මනුරබ්රවීත් ।
දේව බ්රාහ්මණ පූජාර්ථමතිථීනාං ච භාරත ॥ 10॥

ඉදං ච ත්වාං සර්වපරං බ්රවීමි
පුණ්යං පදං තාත මහාවිශිෂ්ටම් ।
න ජාතු කාමාන්න භයාන්න ලෝභාද්
ධර්මං ත්යජේජ්ජීවිතස්යාපි හේතෝඃ ॥ 11॥

නිත්යෝ ධර්මඃ සුඛදුඃඛේ ත්වනිත්යේ
නිත්යෝ ජීවෝ ධාතුරස්ය ත්වනිත්යඃ ।
ත්යක්ත්වානිත්යං ප්රතිතිෂ්ඨස්ව නිත්යේ
සංතුෂ්ය ත්වං තෝෂ පරෝ හි ලාභඃ ॥ 12॥

මහාබලාන්පශ්ය මනානුභාවාන්
ප්රශාස්ය භූමිං ධනධාන්ය පූර්ණාම් ।
රාජ්යානි හිත්වා විපුලාංශ්ච භෝගාන්
ගතාන්නරේංද්රාන්වශමංතකස්ය ॥ 13॥

මෘතං පුත්රං දුඃඛපුෂ්ටං මනුෂ්යා
උත්ක්ෂිප්ය රාජන්ස්වගෘහාන්නිර්හරංති ।
තං මුක්තකේශාඃ කරුණං රුදංතශ්
චිතාමධ්යේ කාෂ්ඨමිව ක්ෂිපංති ॥ 14॥

අන්යෝ ධනං ප්රේතගතස්ය භුංක්තේ
වයාංසි චාග්නිශ්ච ශරීරධාතූන් ।
ද්වාභ්යාමයං සහ ගච්ඡත්යමුත්ර
පුණ්යේන පාපේන ච වේෂ්ට්යමානඃ ॥ 15॥

උත්සෘජ්ය විනිවර්තංතේ ජ්ඤාතයඃ සුහෘදඃ සුතාඃ ।
අග්නෞ ප්රාස්තං තු පුරුෂං කර්මාන්වේති ස්වයං කෘතම් ॥ 16॥

අස්මාල්ලෝකාදූර්ධ්වමමුෂ්ය චාධෝ
මහත්තමස්තිෂ්ඨති හ්යංධකාරම් ।
තද්වෛ මහාමෝහනමිංද්රියාණාං
බුධ්යස්ව මා ත්වාං ප්රලභේත රාජන් ॥ 17॥

ඉදං වචඃ ශක්ෂ්යසි චේද්යථාවන්
නිශම්ය සර්වං ප්රතිපත්තුමේවම් ।
යශඃ පරං ප්රාප්ස්යසි ජීවලෝකේ
භයං න චාමුත්ර න චේහ තේऽස්ති ॥ 18॥

ආත්මා නදී භාරත පුණ්යතීර්ථා
සත්යෝදකා ධෘතිකූලා දමෝර්මිඃ ।
තස්යාං ස්නාතඃ පූයතේ පුණ්යකර්මා
පුණ්යෝ හ්යාත්මා නිත්යමංභෝऽංභ ඒව ॥ 19॥

කාමක්රෝධග්රාහවතීං පංචේංද්රිය ජලාං නදීම් ।
කෘත්වා ධෘතිමයීං නාවං ජන්ම දුර්ගාණි සංතර ॥ 20॥

ප්රජ්ඤා වෘද්ධං ධර්මවෘද්ධං ස්වබංධුං
විද්යා වෘද්ධං වයසා චාපි වෘද්ධම් ।
කාර්යාකාර්යේ පූජයිත්වා ප්රසාද්ය
යඃ සංපෘච්ඡේන්න ස මුහ්යේත්කදා චිත් ॥ 21॥

ධෘත්යා ශිශ්නෝදරං රක්ෂේත්පාණිපාදං ච චක්ෂුෂා ।
චක්ෂුඃ ශ්රෝත්රේ ච මනසා මනෝ වාචං ච කර්මණා ॥ 22॥

නිත්යෝදකී නිත්යයජ්ඤෝපවීතී
නිත්යස්වාධ්යායී පතිතාන්න වර්ජී ।
ඍතං බ්රුවන්ගුරවේ කර්ම කුර්වන්
න බ්රාහ්මණශ්ච්යවතේ බ්රහ්මලෝකාත් ॥ 23॥

අධීත්ය වේදාන්පරිසංස්තීර්ය චාග්නීන්
ඉෂ්ට්වා යජ්ඤෛඃ පාලයිත්වා ප්රජාශ් ච ।
ගෝබ්රාහ්මණාර්ථේ ශස්ත්රපූතාංතරාත්මා
හතඃ සංග්රාමේ ක්ෂත්රියඃ ස්වර්ගමේති ॥ 24॥

වෛශ්යෝऽධීත්ය බ්රාහ්මණාන්ක්ෂත්රියාංශ් ච
ධනෛඃ කාලේ සංවිභජ්යාශ්රිතාංශ් ච ।
ත්රේතා පූතං ධූමමාඝ්රාය පුණ්යං
ප්රේත්ය ස්වර්ගේ දේව සුඛානි භුංක්තේ ॥ 25॥

බ්රහ්මක්ෂත්රං වෛශ්ය වර්ණං ච ශූද්රඃ
ක්රමේණෛතාන්න්යායතඃ පූජයානඃ ।
තුෂ්ටේෂ්වේතේෂ්වව්යථෝ දග්ධපාපස්
ත්යක්ත්වා දේහං ස්වර්ගසුඛානි භුංක්තේ ॥ 26॥

චාතුර්වර්ණ්යස්යෛෂ ධර්මස්තවෝක්තෝ
හේතුං චාත්ර බ්රුවතෝ මේ නිබෝධ ।
ක්ෂාත්රාද්ධර්මාද්ධීයතේ පාංඩුපුත්රස්
තං ත්වං රාජන්රාජධර්මේ නියුංක්ෂ්ව ॥ 27॥

ධෘතරාෂ්ට්ර උවාච ।

ඒවමේතද්යථා මාං ත්වමනුශාසති නිත්යදා ।
මමාපි ච මතිඃ සෞම්ය භවත්යේවං යථාත්ථ මාම් ॥ 28॥

සා තු බුද්දිඃ කෘතාප්යේවං පාංඩවාන්රප්ති මේ සදා ।
දුර්යෝධනං සමාසාද්ය පුනර්විපරිවර්තතේ ॥ 29॥

න දිෂ්ටමභ්යතික්රාංතුං ශක්යං මර්ත්යේන කේන චිත් ।
දිෂ්ටමේව කෘතං මන්යේ පෞරුෂං තු නිරර්ථකම් ॥ 30॥

॥ ඉති ශ්රීමාහාභාරතේ උද්යෝගපර්වණි ප්රජාගරපර්වණි විදුරවාක්යේ චත්වාරිංශෝऽධ්යායඃ ॥ 40॥

ඉති විදුර නීති සමාප්තා ॥