විදුර නීති – උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 39
॥ ඉති ශ්රීමහාභාරතේ උද්යෝගපර්වණි ප්රජාගරපර්වණි
විදුරවාක්යේ ඒකෝනචත්වාරිංශෝऽධ්යායඃ ॥
ධෘතරාෂ්ට්ර උවාච ।
අනීශ්වරෝऽයං පුරුෂෝ භවාභවේ
සූත්රප්රෝතා දාරුමයීව යෝෂා ।
ධාත්රා හි දිෂ්ටස්ය වශේ කිලායං
තස්මාද්වද ත්වං ශ්රවණේ ඝෘතෝऽහම් ॥ 1॥
විදුර උවාච ।
අප්රාප්තකාලං වචනං බෘහස්පතිරපි බ්රුවන් ।
ලභතේ බුද්ධ්යවජ්ඤානමවමානං ච භාරත ॥ 2॥
ප්රියෝ භවති දානේන ප්රියවාදේන චාපරඃ ।
මංත්රං මූලබලේනාන්යෝ යඃ ප්රියඃ ප්රිය ඒව සඃ ॥ 3॥
ද්වේෂ්යෝ න සාධුර්භවති න මේධාවී න පංඩිතඃ ।
ප්රියේ ශුභානි කර්මාණි ද්වේෂ්යේ පාපානි භාරත ॥ 4॥
න ස ක්ෂයෝ මහාරාජ යඃ ක්ෂයෝ වෘද්ධිමාවහේත් ।
ක්ෂයඃ ස ත්විහ මංතව්යෝ යං ලබ්ධ්වා බහු නාශයේත් ॥ 5॥
සමෘද්ධා ගුණතඃ කේ චිද්භවංති ධනතෝऽපරේ ।
ධනවෘද්ධාන්ගුණෛර්හීනාංධෘතරාෂ්ට්ර විවර්ජයේත් ॥ 6॥
ධෘතරාෂ්ට්ර උවාච ।
සර්වං ත්වමායතී යුක්තං භාෂසේ ප්රාජ්ඤසම්මතම් ।
න චෝත්සහේ සුතං ත්යක්තුං යතෝ ධර්මස්තතෝ ජයඃ ॥ 7॥
විදුර උවාච ।
ස්වභාවගුණසංපන්නෝ න ජාතු විනයාන්විතඃ ।
සුසූක්ෂ්මමපි භූතානාමුපමර්දං ප්රයෝක්ෂ්යතේ ॥ 8॥
පරාපවාද නිරතාඃ පරදුඃඛෝදයේෂු ච ।
පරස්පරවිරෝධේ ච යතංතේ සතතෝථිතාඃ ॥ 9॥
ස දෝෂං දර්ශනං යේෂාං සංවාසේ සුමහද්භයම් ।
අර්ථාදානේ මහාංදෝෂඃ ප්රදානේ ච මහද්භයම් ॥ 10॥
යේ පාපා ඉති විඛ්යාතාඃ සංවාසේ පරිගර්හිතාඃ ।
යුක්තාශ්චාන්යෛර්මහාදෝෂෛර්යේ නරාස්තාන්විවර්ජයේත් ॥ 11॥
නිවර්තමානේ සෞහාර්දේ ප්රීතිර්නීචේ ප්රණශ්යති ।
යා චෛව ඵලනිර්වෘත්තිඃ සෞහෘදේ චෛව යත්සුඛම් ॥ 12॥
යතතේ චාපවාදාය යත්නමාරභතේ ක්ෂයේ ।
අල්පේऽප්යපකෘතේ මෝහාන්න ශාංතිමුපගච්ඡති ॥ 13॥
තාදෘශෛඃ සංගතං නීචෛර්නෘශංසෛරකෘතාත්මභිඃ ।
නිශාම්ය නිපුණං බුද්ධ්යා විද්වාංදූරාද්විවර්ජයේත් ॥ 14॥
යෝ ජ්ඤාතිමනුගෘහ්ණාති දරිද්රං දීනමාතුරම් ।
සපුත්රපශුභිර්වෘද්ධිං යශශ්චාව්යයමශ්නුතේ ॥ 15॥
ජ්ඤාතයෝ වර්ධනීයාස්තෛර්ය ඉච්ඡංත්යාත්මනඃ ශුභම් ।
කුලවෘද්ධිං ච රාජේංද්ර තස්මාත්සාධු සමාචර ॥ 16॥
ශ්රේයසා යෝක්ෂ්යසේ රාජන්කුර්වාණෝ ජ්ඤාතිසත්ක්රියාම් ।
විගුණා හ්යපි සංරක්ෂ්යා ජ්ඤාතයෝ භරතර්ෂභ ॥ 17॥
කිං පුනර්ගුණවංතස්තේ ත්වත්ප්රසාදාභිකාංක්ෂිණඃ ।
ප්රසාදං කුරු දීනානාං පාංඩවානාං විශාං පතේ ॥ 18॥
දීයංතාං ග්රාමකාඃ කේ චිත්තේෂාං වෘත්ත්යර්ථමීශ්වර ।
ඒවං ලෝකේ යශඃප්රාප්තෝ භවිෂ්යත්සි නරාධිප ॥ 19॥
වෘද්ධේන හි ත්වයා කාර්යං පුත්රාණාං තාත රක්ෂණම් ।
මයා චාපි හිතං වාච්යං විද්ධි මාං ත්වද්ධිතෛෂිණම් ॥ 20॥
ජ්ඤාතිභිර්විග්රහස්තාත න කර්තව්යෝ භවාර්ථිනා ।
සුඛානි සහ භෝජ්යානි ජ්ඤාතිභිර්භරතර්ෂභ ॥ 21॥
සංභෝජනං සංකථනං සංප්රීතිශ් ච පරස්පරම් ।
ජ්ඤාතිභිඃ සහ කාර්යාණි න විරෝධඃ කථං චන ॥ 22॥
ජ්ඤාතයස්තාරයංතීහ ජ්ඤාතයෝ මජ්ජයංති ච ।
සුවෘත්තාස්තාරයංතීහ දුර්වෘත්තා මජ්ජයංති ච ॥ 23॥
සුවෘත්තෝ භව රාජේංද්ර පාංඩවාන්ප්රති මානද ।
අධර්ෂණීයඃ ශත්රූණාං තෛර්වෘතස්ත්වං භවිෂ්යසි ॥ 24॥
ශ්රීමංතං ජ්ඤාතිමාසාද්ය යෝ ජ්ඤාතිරවසීදති ।
දිග්ධහස්තං මෘග ඉව ස ඒනස්තස්ය විංදති ॥ 25॥
පශ්චාදපි නරශ්රේෂ්ඨ තව තාපෝ භවිෂ්යති ।
තාන්වා හතාන්සුතාන්වාපි ශ්රුත්වා තදනුචිංතය ॥ 26॥
යේන ඛට්වාං සමාරූඪඃ පරිතප්යේත කර්මණා ।
ආදාවේව න තත්කුර්යාදධ්රුවේ ජීවිතේ සති ॥ 27॥
න කශ්චින්නාපනයතේ පුමානන්යත්ර භාර්ගවාත් ।
ශේෂසංප්රතිපත්තිස්තු බුද්ධිමත්ස්වේව තිෂ්ඨති ॥ 28॥
දුර්යෝධනේන යද්යේතත්පාපං තේෂු පුරා කෘතම් ।
ත්වයා තත්කුලවෘද්ධේන ප්රත්යානේයං නරේශ්වර ॥ 29॥
තාංස්ත්වං පදේ ප්රතිෂ්ඨාප්ය ලෝකේ විගතකල්මෂඃ ।
භවිෂ්යසි නරශ්රේෂ්ඨ පූජනීයෝ මනීෂිණාම් ॥ 30॥
සුව්යාහෘතානි ධීරාණාං ඵලතඃ ප්රවිචිංත්ය යඃ ।
අධ්යවස්යති කාර්යේෂු චිරං යශසි තිෂ්ඨති ॥ 31॥
අවෘත්තිං විනයෝ හංති හංත්යනර්ථං පරාක්රමඃ ।
හංති නිත්යං ක්ෂමා ක්රෝධමාචාරෝ හංත්යලක්ෂණම් ॥ 32॥
පරිච්ඡදේන ක්ෂත්රේණ වේශ්මනා පරිචර්යයා ।
පරීක්ෂේත කුලං රාජන්භෝජනාච්ඡාදනේන ච ॥ 33॥
යයෝශ්චිත්තේන වා චිත්තං නෛභෘතං නෛභෘතේන වා ।
සමේති ප්රජ්ඤයා ප්රජ්ඤා තයෝර්මෛත්රී න ජීර්යතේ ॥ 34॥
දුර්බුද්ධිමකෘතප්රජ්ඤං ඡන්නං කූපං තෘණෛරිව ।
විවර්ජයීත මේධාවී තස්මින්මෛත්රී ප්රණශ්යති ॥ 35॥
අවලිප්තේෂු මූර්ඛේෂු රෞද්රසාහසිකේෂු ච ।
තථෛවාපේත ධර්මේෂු න මෛත්රීමාචරේද්බුධඃ ॥ 36॥
කෘතජ්ඤං ධාර්මිකං සත්යමක්ෂුද්රං දෘඪභක්තිකම් ।
ජිතේංද්රියං ස්ථිතං ස්ථිත්යාං මිත්රමත්යාගි චේෂ්යතේ ॥ 37॥
ඉංද්රියාණාමනුත්සර්ගෝ මෘත්යුනා න විශිෂ්යතේ ।
අත්යර්ථං පුනරුත්සර්ගඃ සාදයේද්දෛවතාන්යපි ॥ 38॥
මාර්දවං සර්වභූතානාමනසූයා ක්ෂමා ධෘතිඃ ।
ආයුෂ්යාණි බුධාඃ ප්රාහුර්මිත්රාණාං චාවිමානනා ॥ 39॥
අපනීතං සුනීතේන යෝऽර්ථං ප්රත්යානිනීෂතේ ।
මතිමාස්ථාය සුදෘඪාං තදකාපුරුෂ ව්රතම් ॥ 40॥
ආයත්යාං ප්රතිකාරජ්ඤස්තදාත්වේ දෘඪනිශ්චයඃ ।
අතීතේ කාර්යශේෂජ්ඤෝ නරෝऽර්ථෛර්න ප්රහීයතේ ॥ 41॥
කර්මණා මනසා වාචා යදභීක්ෂ්ණං නිෂේවතේ ।
තදේවාපහරත්යේනං තස්මාත්කල්යාණමාචරේත් ॥ 42॥
මංගලාලංභනං යෝගඃ ශ්රුතමුත්ථානමාර්ජවම් ।
භූතිමේතානි කුර්වංති සතාං චාභීක්ෂ්ණ දර්ශනම් ॥ 43॥
අනිර්වේදඃ ශ්රියෝ මූලං දුඃඛනාශේ සුඛස්ය ච ।
මහාන්භවත්යනිර්විණ්ණඃ සුඛං චාත්යංතමශ්නුතේ ॥ 44॥
නාතඃ ශ්රීමත්තරං කිං චිදන්යත්පථ්යතමං තථා ।
ප්රභ විෂ්ණෝර්යථා තාත ක්ෂමා සර්වත්ර සර්වදා ॥ 45॥
ක්ෂමේදශක්තඃ සර්වස්ය ශක්තිමාංධර්මකාරණාත් ।
අර්ථානර්ථෞ සමෞ යස්ය තස්ය නිත්යං ක්ෂමා හිතා ॥ 46॥
යත්සුඛං සේවමානෝऽපි ධර්මාර්ථාභ්යාං න හීයතේ ।
කාමං තදුපසේවේත න මූඪ ව්රතමාචරේත් ॥ 47॥
දුඃඛාර්තේෂු ප්රමත්තේෂු නාස්තිකේෂ්වලසේෂු ච ।
න ශ්රීර්වසත්යදාංතේෂු යේ චෝත්සාහ විවර්ජිතාඃ ॥ 48॥
ආර්ජවේන නරං යුක්තමාර්ජවාත්සව්යපත්රපම් ।
අශක්තිමංතං මන්යංතෝ ධර්ෂයංති කුබුද්ධයඃ ॥ 49॥
අත්යාර්යමතිදාතාරමතිශූරමතිව්රතම් ।
ප්රජ්ඤාභිමානිනං චෛව ශ්රීර්භයාන්නෝපසර්පති ॥ 50॥
අග්නිහෝත්රඵලා වේදාඃ ශීලවෘත්තඵලං ශ්රුතම් ।
රතිපුත්ර ඵලා දාරා දත්තභුක්ත ඵලං ධනම් ॥ 51॥
අධර්මෝපාර්ජිතෛරර්ථෛර්යඃ කරෝත්යෞර්ධ්ව දේහිකම් ।
න ස තස්ය ඵලං ප්රේත්ය භුංක්තේऽර්ථස්ය දුරාගමාත් ॥ 52॥
කානාර වනදුර්ගේෂු කෘච්ඡ්රාස්වාපත්සු සංභ්රමේ ।
උද්යතේෂු ච ශස්ත්රේෂු නාස්ති ශේෂවතාං භයම් ॥ 53॥
උත්ථානං සංයමෝ දාක්ෂ්යමප්රමාදෝ ධෘතිඃ ස්මෘතිඃ ।
සමීක්ෂ්ය ච සමාරංභෝ විද්ධි මූලං භවස්ය තත් ॥ 54॥
තපෝබලං තාපසානාං බ්රහ්ම බ්රහ්මවිදාං බලම් ।
හිංසා බලමසාධූනාං ක්ෂමාගුණවතාං බලම් ॥ 55॥
අෂ්ටෞ තාන්යව්රතඝ්නානි ආපෝ මූලං ඵලං පයඃ ।
හවිර්බ්රාහ්මණ කාම්යා ච ගුරෝර්වචනමෞෂධම් ॥ 56॥
න තත්පරස්ය සංදධ්යාත්ප්රතිකූලං යදාත්මනඃ ।
සංග්රහේණෛෂ ධර්මඃ ස්යාත්කාමාදන්යඃ ප්රවර්තතේ ॥ 57॥
අක්රෝධේන ජයේත්ක්රෝධමසාධුං සාධුනා ජයේත් ।
ජයේත්කදර්යං දානේන ජයේත්සත්යේන චානෘතම් ॥ 58॥
ස්ත්රී ධූර්තකේऽලසේ භීරෞ චංඩේ පුරුෂමානිනි ।
චෞරේ කෘතඝ්නේ විශ්වාසෝ න කාර්යෝ න ච නාස්තිකේ ॥ 59॥
අභිවාදනශීලස්ය නිත්යං වෘද්ධෝපසේවිනඃ ।
චත්වාරි සංප්රවර්ධංතේ කීර්තිරායුර්යශෝබලම් ॥ 60॥
අතික්ලේශේන යේऽර්ථාඃ ස්යුර්ධර්මස්යාතික්රමේණ ච ।
අරේර්වා ප්රණිපාතේන මා ස්ම තේෂු මනඃ කෘථාඃ ॥ 61॥
අවිද්යඃ පුරුෂඃ ශෝච්යඃ ශෝච්යං මිථුනමප්රජම් ।
නිරාහාරාඃ ප්රජාඃ ශෝච්යාඃ ශෝච්යං රාෂ්ට්රමරාජකම් ॥ 62॥
අධ්වා ජරා දේහවතාං පර්වතානාං ජලං ජරා ।
අසංභෝගෝ ජරා ස්ත්රීණාං වාක්ෂල්යං මනසෝ ජරා ॥ 63॥
අනාම්නාය මලා වේදා බ්රාහ්මණස්යාව්රතං මලම් ।
කෞතූහලමලා සාධ්වී විප්රවාස මලාඃ ස්ත්රියඃ ॥ 64॥
සුවර්ණස්ය මලං රූප්යං රූප්යස්යාපි මලං ත්රපු ।
ජ්ඤේයං ත්රපු මලං සීසං සීසස්යාපි මලං මලම් ॥ 65॥
න ස්වප්නේන ජයේන්නිද්රාං න කාමේන ස්ත්රියං ජයේත් ।
නේංධනේන ජයේදග්නිං න පානේන සුරාං ජයේත් ॥ 66॥
යස්ය දානජිතං මිත්රමමිත්රා යුධි නිර්ජිතාඃ ।
අන්නපානජිතා දාරාඃ සඵලං තස්ය ජීවිතම් ॥ 67॥
සහස්රිණෝऽපි ජීවංති ජීවංති ශතිනස්තථා ।
ධෘතරාෂ්ට්රං විමුංචේච්ඡාං න කථං චින්න ජීව්යතේ ॥ 68॥
යත්පෘථිව්යාං ව්රීහි යවං හිරණ්යං පශවඃ ස්ත්රියඃ ।
නාලමේකස්ය තත්සර්වමිති පශ්යන්න මුහ්යති ॥ 69॥
රාජන්භූයෝ බ්රවීමි ත්වාං පුත්රේෂු සමමාචර ।
සමතා යදි තේ රාජන්ස්වේෂු පාංඩුසුතේෂු ච ॥ 70॥
॥ ඉති ශ්රීමහාභාරතේ උද්යෝගපර්වණි ප්රජාගරපර්වණි
විදුරවාක්යේ ඒකෝනචත්වාරිංශෝऽධ්යායඃ ॥ 39॥
නිතර අසන ප්රශ්න
What is විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 39?
විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 39 is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Sinhala. Use the language selector to view another available edition.
Can I read විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 39 online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 39 as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.