විදුර නීති – උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 33
॥ අථ ශ්රීමහාභාරතේ උද්යෝගපර්වණි ප්රජාගරපර්වණි විදුරනීතිවාක්යේ ත්රයස්ත්රිංශෝऽධ්යායඃ ॥
වෛශංපායන උවාච ।
ද්වාඃස්ථං ප්රාහ මහාප්රාජ්ඤෝ ධෘතරාෂ්ට්රෝ මහීපතිඃ ।
විදුරං ද්රෂ්ටුමිච්ඡාමි තමිහානය මාචිරම් ॥ 1॥
ප්රහිතෝ ධෘතරාෂ්ට්රේණ දූතඃ ක්ෂත්තාරමබ්රවීත් ।
ඊශ්වරස්ත්වාං මහාරාජෝ මහාප්රාජ්ඤ දිදෘක්ෂති ॥ 2॥
ඒවමුක්තස්තු විදුරඃ ප්රාප්ය රාජනිවේශනම් ।
අබ්රවීද්ධෘතරාෂ්ට්රාය ද්වාඃස්ථ මාං ප්රතිවේදය ॥ 3॥
ද්වාඃස්ථ උවාච ।
විදුරෝऽයමනුප්රාප්තෝ රාජේංද්ර තව ශාසනාත් ।
ද්රෂ්ටුමිච්ඡති තේ පාදෞ කිං කරෝතු ප්රශාධි මාම් ॥ 4॥
ධෘතරාෂ්ට්ර උවාච ।
ප්රවේශය මහාප්රාජ්ඤං විදුරං දීර්ඝදර්ශිනම් ।
අහං හි විදුරස්යාස්ය නාකාල්යෝ ජාතු දර්ශනේ ॥ 5॥
ද්වාඃස්ථ උවාච ।
ප්රවිශාංතඃ පුරං ක්ෂත්තර්මහාරාජස්ය ධීමතඃ ।
න හි තේ දර්ශනේऽකාල්යෝ ජාතු රාජා බ්රවීති මාම් ॥ 6॥
වෛශංපායන උවාච ।
තතඃ ප්රවිශ්ය විදුරෝ ධෘතරාෂ්ට්ර නිවේශනම් ।
අබ්රවීත්ප්රාංජලිර්වාක්යං චිංතයානං නරාධිපම් ॥ 7॥
විදුරෝऽහං මහාප්රාජ්ඤ සංප්රාප්තස්තව ශාසනාත් ।
යදි කිං චන කර්තව්යමයමස්මි ප්රශාධි මාම් ॥ 8॥
ධෘතරෂ්ත්ර උවාච ।
සංජයෝ විදුර ප්රාප්තෝ ගර්හයිත්වා ච මාං ගතඃ ।
අජාතශත්රෝඃ ශ්වෝ වාක්යං සභාමධ්යේ ස වක්ෂ්යති ॥ 9॥
තස්යාද්ය කුරුවීරස්ය න විජ්ඤාතං වචෝ මයා ।
තන්මේ දහති ගාත්රාණි තදකාර්ෂීත්ප්රජාගරම් ॥ 10॥
ජාග්රතෝ දහ්යමානස්ය ශ්රේයෝ යදිහ පශ්යසි ।
තද්බ්රූහි ත්වං හි නස්තාත ධර්මාර්ථකුශලෝ හ්යසි ॥ 11॥
යතඃ ප්රාප්තඃ සංජයඃ පාංඩවේභ්යෝ
න මේ යථාවන්මනසඃ ප්රශාංතිඃ ।
සවේංද්රියාණ්යප්රකෘතිං ගතානි
කිං වක්ෂ්යතීත්යේව හි මේऽද්ය චිංතා ॥ 12॥
තන්මේ බ්රූහි විදුර ත්වං යථාවන්
මනීෂිතං සර්වමජාතශත්රෝඃ ।
යථා ච නස්තාත හිතං භවේච්ච
ප්රජාශ්ච සර්වාඃ සුඛිතා භවේයුඃ ॥- ॥
විදුර උවාච ।
අභියුක්තං බලවතා දුර්බලං හීනසාධනම් ।
හෘතස්වං කාමිනං චෝරමාවිශංති ප්රජාගරාඃ ॥ 13॥
කච්චිදේතෛර්මහාදෝෂෛර්න ස්පෘෂ්ටෝऽසි නරාධිප ।
කච්චින්න පරවිත්තේෂු ගෘධ්යන්විපරිතප්යසේ ॥ 14॥
ධෘතරාෂ්ට්ර උවාච ।
ශ්රෝතුමිච්ඡාමි තේ ධර්ම්යං පරං නෛඃශ්රේයසං වචඃ ।
අස්මින්රාජර්ෂිවංශේ හි ත්වමේකඃ ප්රාජ්ඤසම්මතඃ ॥ 15॥
විදුර උවාච ।
රජා ලක්ෂණසංපන්නස්ත්රෛලෝක්යස්යාධිපෝ භවේත් ।
ප්රේෂ්යස්තේ ප්රේෂිතශ්චෛව ධෘතරාෂ්ට්ර යුධිෂ්ඨිරඃ ॥- ॥
විපරීතතරශ්ච ත්වං භාගධේයේ න සම්මතඃ ।
අර්චිෂාං ප්රක්ෂයාච්චෛව ධර්මාත්මා ධර්මකෝවිදඃ ॥- ॥
ආනෘශංස්යාදනුක්රෝශාද්ධර්මාත්සත්යාත්පරාක්රමාත් ।
ගුරුත්වාත්ත්වයි සංප්රේක්ෂ්ය බහූන්ක්ලේෂාංස්තිතික්ෂතේ ॥- ॥
දුර්යෝධනේ සෞබලේ ච කර්ණේ දුඃශාසනේ තථා ।
ඒතේෂ්වෛශ්වර්යමාධාය කථං ත්වං භූතිමිච්ඡසි ॥- ॥
ඒකස්මාත්වෘක්ෂාද්යජ්ඤපත්රාණි රාජන්
ස්රුක්ච ද්රෞණී පේඨනීපීඩනේ ච ।
ඒතස්මාද්රාජන්බ්රුවතෝ මේ නිබෝධ
ඒකස්මාද්වෛ ජායතේऽසච්ච සච්ච ॥- ॥
ආත්මජ්ඤානං සමාරංභස්තිතික්ෂා ධර්මනිත්යතා ।
යමර්ථාන්නාපකර්ෂංති ස වෛ පණ්දිත උච්යතේ ॥- ॥
නිෂේවතේ ප්රශස්තානි නිංදිතානි න සේවතේ ।
අනාස්තිකඃ ශ්රද්දධාන ඒතත්පංඩිත ලක්ෂණම් ॥ 16॥
ක්රෝධෝ හර්ෂශ්ච දර්පශ්ච හ්රීස්තංභෝ මාන්යමානිතා ।
යමර්ථාන්නාපකර්ෂංති ස වෛ පංඩිත උච්යතේ ॥ 17॥
යස්ය කෘත්යං න ජානංති මංත්රං වා මංත්රිතං පරේ ।
කෘතමේවාස්ය ජානංති ස වෛ පංඩිත උච්යතේ ॥ 18॥
යස්ය කෘත්යං න විඝ්නංති ශීතමුෂ්ණං භයං රතිඃ ।
සමෘද්ධිරසමෘද්ධිර්වා ස වෛ පංඩිත උච්යතේ ॥ 19॥
යස්ය සංසාරිණී ප්රජ්ඤා ධර්මාර්ථාවනුවර්තතේ ।
කාමාදර්ථං වෘණීතේ යඃ ස වෛ පංඩිත උච්යතේ ॥ 20॥
යථාශක්ති චිකීර්ෂංති යථාශක්ති ච කුර්වතේ ।
න කිං චිදවමන්යංතේ පංඩිතා භරතර්ෂභ ॥ 21॥
ක්ෂිප්රං විජානාති චිරං ශෘණෝති
විජ්ඤාය චාර්ථං භජතේ න කාමාත් ।
නාසංපෘෂ්ටෝ ව්යෞපයුංක්තේ පරාර්ථේ
තත්ප්රජ්ඤානං ප්රථමං පංඩිතස්ය ॥ 22॥
නාප්රාප්යමභිවාංඡංති නෂ්ටං නේච්ඡංති ශෝචිතුම් ।
ආපත්සු ච න මුහ්යංති නරාඃ පංඩිත බුද්ධයඃ ॥ 23॥
නිශ්චිත්ය යඃ ප්රක්රමතේ නාංතර්වසති කර්මණඃ ।
අවංධ්ය කාලෝ වශ්යාත්මා ස වෛ පංඩිත උච්යතේ ॥ 24॥
ආර්ය කර්මණි රාජ්යංතේ භූතිකර්මාණි කුර්වතේ ।
හිතං ච නාභ්යසූයංති පංඩිතා භරතර්ෂභ ॥ 25॥
න හෘෂ්යත්යාත්මසම්මානේ නාවමානේන තප්යතේ ।
ගාංගෝ හ්රද ඉවාක්ෂෝභ්යෝ යඃ ස පංඩිත උච්යතේ ॥ 26॥
තත්ත්වජ්ඤඃ සර්වභූතානාං යෝගජ්ඤඃ සර්වකර්මණාම් ।
උපායජ්ඤෝ මනුෂ්යාණාං නරඃ පංඩිත උච්යතේ ॥ 27॥
ප්රවෘත්ත වාක්චිත්රකථ ඌහවාන්ප්රතිභානවාන් ।
ආශු ග්රංථස්ය වක්තා ච ස වෛ පංඩිත උච්යතේ ॥ 28॥
ශ්රුතං ප්රජ්ඤානුගං යස්ය ප්රජ්ඤා චෛව ශ්රුතානුගා ।
අසංභින්නාර්ය මර්යාදඃ පංඩිතාඛ්යාං ලභේත සඃ ॥ 29॥
අර්ථං මහාංතමාසද්ය විද්යාමෛශ්වර්යමේව ච ।
විචරත්යසමුන්නද්ධෝ යස්ය පංඩිත උච්යතේ ॥- ॥
අශ්රුතශ්ච සමුන්නද්ධෝ දරිද්රශ්ච මහාමනාඃ ।
අර්ථාංශ්චාකර්මණා ප්රේප්සුර්මූඪ ඉත්යුච්යතේ බුධෛඃ ॥ 30॥
ස්වමර්ථං යඃ පරිත්යජ්ය පරාර්ථමනුතිෂ්ඨති ।
මිථ්යා චරති මිත්රාර්ථේ යශ්ච මූඪඃ ස උච්යතේ ॥ 31॥
අකාමාං කාමයති යඃ කාමයානාං පරිත්යජේත් ।
බලවංතං ච යෝ ද්වේෂ්ටි තමාහුර්මූඪචේතසම් ॥- ॥
අකාමාන්කාමයති යඃ කාමයානාන්පරිද්විෂන් ।
බලවංතං ච යෝ ද්වේෂ්ටි තමාහුර්මූඪචේතසම් ॥ 32॥
අමිත්රං කුරුතේ මිත්රං මිත්රං ද්වේෂ්ටි හිනස්ති ච ।
කර්ම චාරභතේ දුෂ්ටං තමාහුර්මූඪචේතසම් ॥ 33॥
සංසාරයති කෘත්යානි සර්වත්ර විචිකිත්සතේ ।
චිරං කරෝති ක්ෂිප්රාර්ථේ ස මූඪෝ භරතර්ෂභ ॥ 34॥
ශ්රාද්ධං පිතෘභ්යෝ න දදාති දෛවතානි නාර්චති ।
සුහෘන්මිත්රං න ලභතේ තමාහුර්මූඪචේතසම් ॥- ॥
අනාහූතඃ ප්රවිශති අපෘෂ්ටෝ බහු භාෂතේ ।
විශ්වසත්යප්රමත්තේෂු මූඪ චේතා නරාධමඃ ॥ 35॥
පරං ක්ෂිපති දෝෂේණ වර්තමානඃ ස්වයං තථා ।
යශ්ච ක්රුධ්යත්යනීශඃ සන්ස ච මූඪතමෝ නරඃ ॥ 36॥
ආත්මනෝ බලමාජ්ඤාය ධර්මාර්ථපරිවර්ජිතම් ।
අලභ්යමිච්ඡන්නෛෂ්කර්ම්යාන්මූඪ බුද්ධිරිහෝච්යතේ ॥ 37॥
අශිෂ්යං ශාස්ති යෝ රාජන්යශ්ච ශූන්යමුපාසතේ ।
කදර්යං භජතේ යශ්ච තමාහුර්මූඪචේතසම් ॥ 38॥
අර්ථං මහාංතමාසාද්ය විද්යාමෛශ්වර්යමේව වා ।
විචරත්යසමුන්නද්ධෝ යඃ ස පංඩිත උච්යතේ ॥ 39॥
ඒකඃ සංපන්නමශ්නාති වස්තේ වාසශ්ච ශෝභනම් ।
යෝऽසංවිභජ්ය භෘත්යේභ්යඃ කෝ නෘශංසතරස්තතඃ ॥ 40॥
ඒකඃ පාපානි කුරුතේ ඵලං භුංක්තේ මහාජනඃ ।
භෝක්තාරෝ විප්රමුච්යංතේ කර්තා දෝෂේණ ලිප්යතේ ॥ 41॥
ඒකං හන්යාන්න වාහන්යාදිෂුර්මුක්තෝ ධනුෂ්මතා ।
බුද්ධිර්බුද්ධිමතෝත්සෘෂ්ටා හන්යාද්රාෂ්ට්රං සරාජකම් ॥ 42॥
ඒකයා ද්වේ විනිශ්චිත්ය ත්රීංශ්චතුර්භිර්වශේ කුරු ।
පංච ජිත්වා විදිත්වා ෂට්සප්ත හිත්වා සුඛී භව ॥ 43॥
ඒකං විෂරසෝ හංති ශස්ත්රේණෛකශ්ච වධ්යතේ ।
සරාෂ්ට්රං ස ප්රජං හංති රාජානං මංත්රවිස්රවඃ ॥ 44॥
ඒකඃ ස්වාදු න භුංජීත ඒකශ්චාර්ථාන්න චිංතයේත් ।
ඒකෝ න ගච්ඡේදධ්වානං නෛකඃ සුප්තේෂු ජාගෘයාත් ॥ 45॥
ඒකමේවාද්විතීයං තද්යද්රාජන්නාවබුධ්යසේ ।
සත්යං ස්වර්ගස්ය සෝපානං පාරාවාරස්ය නෞරිව ॥ 46॥
ඒකඃ ක්ෂමාවතාං දෝෂෝ ද්විතීයෝ නෝපලභ්යතේ ।
යදේනං ක්ෂමයා යුක්තමශක්තං මන්යතේ ජනඃ ॥ 47॥
සෝऽස්ය දෝෂෝ න මංතව්යඃ ක්ෂමා හි පරමං බලම් ।
ක්ෂමා ගුණෝ හ්යශක්තානාං ශක්තානාං භූෂණං තථා ॥- ॥
ක්ෂමා වශීකෘතිර්ලෝකේ ක්ෂමයා කිං න සාධ්යතේ ।
ශාංතිශංඛඃ කරේ යස්ය කිං කරිෂ්යති දුර්ජනඃ ॥- ॥
අතෘණේ පතිතෝ වහ්නිඃ ස්වයමේවෝපශාම්යති ।
අක්ෂමාවාන්පරං දෝෂෛරාත්මානං චෛව යෝජයේත් ॥- ॥
ඒකෝ ධර්මඃ පරං ශ්රේයඃ ක්ෂමෛකා ශාංතිරුත්තමා ।
විද්යෛකා පරමා දෘෂ්ටිරහිංසෛකා සුඛාවහා ॥ 48॥
ද්වාවිමෞ ග්රසතේ භූමිඃ සර්පෝ බිලශයානිව ।
රාජානං චාවිරෝද්ධාරං බ්රාහ්මණං චාප්රවාසිනම් ॥ 49॥
ද්වේ කර්මණී නරඃ කුර්වන්නස්මිँල්ලෝකේ විරෝචතේ ।
අබ්රුවන්පරුෂං කිං චිදසතෝ නාර්ථයංස්තථා ॥ 50॥
ද්වාවිමෞ පුරුෂව්යාඝ්ර පරප්රත්යය කාරිණෞ ।
ස්ත්රියඃ කාමිත කාමින්යෝ ලෝකඃ පූජිත පූජකඃ ॥ 51॥
ද්වාවිමෞ කංටකෞ තීක්ෂ්ණෞ ශරීරපරිශෝෂණෞ ।
යශ්චාධනඃ කාමයතේ යශ්ච කුප්යත්යනීශ්වරඃ ॥ 52॥
ද්වාවේව න විරාජේතේ විපරීතේන කර්මණා ।
ගෘහස්ථශ්ච නිරාරංභඃ කාර්යවාංශ්චෛව භික්ෂුකඃ ॥- ॥
ද්වාවිමෞ පුරුෂෞ රාජන්ස්වර්ගස්ය පරි තිෂ්ඨතඃ ।
ප්රභුශ්ච ක්ෂමයා යුක්තෝ දරිද්රශ්ච ප්රදානවාන් ॥ 53॥
න්යායාගතස්ය ද්රව්යස්ය බෝද්ධව්යෞ ද්වාවතික්රමෞ ।
අපාත්රේ ප්රතිපත්තිශ්ච පාත්රේ චාප්රතිපාදනම් ॥ 54॥
ද්වාවංභසි නිවේෂ්ටව්යෞ ගලේ බද්ධ්වා දෘඪං ශිලාම් ।
ධනවංතමදාතාරං දරිද්රං චාතපස්විනම් ॥- ॥
ද්වාවිමෞ පුරුෂව්යාඝ්ර සුර්යමංඩලභේදිනෞ ।
පරිව්රාඩ්යෝගයුක්තශ්ච රණේ චාභිමුඛෝ හතඃ ॥- ॥
ත්රයෝ න්යායා මනුෂ්යාණාං ශ්රූයංතේ භරතර්ෂභ ।
කනීයාන්මධ්යමඃ ශ්රේෂ්ඨ ඉති වේදවිදෝ විදුඃ ॥ 55॥
ත්රිවිධාඃ පුරුෂා රාජන්නුත්තමාධමමධ්යමාඃ ।
නියෝජයේද්යථාවත්තාංස්ත්රිවිධේෂ්වේව කර්මසු ॥ 56॥
ත්රය ඒවාධනා රාජන්භාර්යා දාසස්තථා සුතඃ ।
යත්තේ සමධිගච්ඡංති යස්ය තේ තස්ය තද්ධනම් ॥ 57॥
හරණං ච පරස්වානාං පරදාරාභිමර්ශනම් ।
සුහෘදශ්ච පරිත්යාගස්ත්රයෝ දෝෂා ක්ෂයාවහඃ ॥- ॥
ත්රිවිධං නරකස්යේදං ද්වාරං නාශනමාත්මනඃ ।
කාමඃ ක්රෝධස්තථා ලෝභස්තස්මාදේතත්ත්රයං ත්යජේත් ॥- ॥
වරප්රදානං රාජ්යාං ච පුත්රජන්ම ච භාරත ।
ශත්රෝශ්ච මෝක්ෂණං කෘච්ඡ්රාත්ත්රීණි චෛකං ච තත්සමම් ॥- ॥
භක්තං ච බජමානං ච තවාස්මීති වාදිනම් ।
ත්රීනේතාන් ශරණං ප්රාප්තාන්විෂමේऽපි න සංත්යජේත් ॥- ॥
චත්වාරි රාජ්ඤා තු මහාබලේන
වර්ජ්යාන්යාහුඃ පංඩිතස්තානි විද්යාත් ।
අල්පප්රජ්ඤෛඃ සහ මංත්රං න කුර්යාන්
න දීර්ඝසූත්රෛරලසෛශ්චාරණෛශ්ච ॥ 58॥
චත්වාරි තේ තාත ගෘහේ වසංතු
ශ්රියාභිජුෂ්ටස්ය ගෘහස්ථ ධර්මේ ।
වෘද්ධෝ ජ්ඤාතිරවසන්නඃ කුලීනඃ
සඛා දරිද්රෝ භගිනී චානපත්යා ॥ 59॥
චත්වාර්යාහ මහාරාජ සද්යස්කානි බෘහස්පතිඃ ।
පෘච්ඡතේ ත්රිදශේංද්රාය තානීමානි නිබෝධ මේ ॥ 60॥
දේවතානාං ච සංකල්පමනුභාවං ච ධීමතාම් ।
විනයං කෘතවිද්යානාං විනාශං පාපකර්මණාම් ॥ 61॥
චත්වාරි කර්මාණ්යභයංකරාණි
භයං ප්රයච්ඡංත්යයථාකෘතානි ।
මානාග්නිහෝත්රං උත මානමෞනං
මානේනාධීතමුත මානයජ්ඤඃ ॥- ॥
පංචාග්නයෝ මනුෂ්යේණ පරිචර්යාඃ ප්රයත්නතඃ ।
පිතා මාතාග්නිරාත්මා ච ගුරුශ්ච භරතර්ෂභ ॥ 62॥
පංචෛව පූජයँල්ලෝකේ යශඃ ප්රාප්නෝති කේවලම් ।
දේවාන්පිතॄන්මනුෂ්යාංශ්ච භික්ෂූනතිථිපංචමාන් ॥ 63॥
පංච ත්වානුගමිෂ්යංති යත්ර යත්ර ගමිෂ්යසි ।
මිත්රාණ්යමිත්රා මධ්යස්ථා උපජීව්යෝපජීවිනඃ ॥ 64॥
පංචේංද්රියස්ය මර්ත්යස්ය ඡිද්රං චේදේකමිංද්රියම් ।
තතෝऽස්ය ස්රවති ප්රජ්ඤා දෘතේඃ පාදාදිවෝදකම් ॥ 65॥
ෂඩ්දෝෂාඃ පුරුෂේණේහ හාතව්යා භූතිමිච්ඡතා ।
නිද්රා තංද්රී භයං ක්රෝධ ආලස්යං දීර්ඝසූත්රතා ॥ 66॥
ෂඩිමාන්පුරුෂෝ ජහ්යාද්භින්නාං නාවමිවාර්ණවේ ।
අප්රවක්තාරමාචාර්යමනධීයානමෘත්විජම් ॥ 67॥
අරක්ෂිතාරං රාජානං භාර්යාං චාප්රිය වාදිනීම් ।
ග්රාමකාරං ච ගෝපාලං වනකාමං ච නාපිතම් ॥ 68॥
ෂඩේව තු ගුණාඃ පුංසා න හාතව්යාඃ කදාචන ।
සත්යං දානමනාලස්යමනසූයා ක්ෂමා ධෘතිඃ ॥ 69॥
අර්ථාගමෝ නිත්යමරෝගිතා ච
ප්රියා ච භාර්යා ප්රියවාදිනී ච ।
වශ්යශ්ච පුත්රෝऽර්ථකරී ච විද්යා
ෂට් ජීවලෝකස්ය සුඛානි රාජන් ॥- ॥
ෂණ්ණාමාත්මනි නිත්යානාමෛශ්වර්යං යෝऽධිගච්ඡති ।
න ස පාපෛඃ කුතෝऽනර්ථෛර්යුජ්යතේ විජිතේංද්රියඃ ॥ 70॥
ෂඩිමේ ෂට්සු ජීවංති සප්තමෝ නෝපලභ්යතේ ।
චෝරාඃ ප්රමත්තේ ජීවංති ව්යාධිතේෂු චිකිත්සකාඃ ॥ 71॥
ප්රමදාඃ කාමයානේෂු යජමානේෂු යාජකාඃ ।
රාජා විවදමානේෂු නිත්යං මූර්ඛේෂු පංඩිතාඃ ॥ 72॥
ෂඩිමානි විනශ්යංති මුහූර්තමනවේක්ෂණාත් ।
ගාවඃ සේවා කෘෂිර්භාර්යා විද්යා වෘෂලසංගතිඃ ॥- ॥
ෂඩේතේ හ්යවමන්යංතේ නිත්යං පූර්වෝපකාරිණම් ।
ආචාර්යං ශික්ෂිතා ශිෂ්යාඃ කෘතදාරශ්ච මාතරම් ॥- ॥
නාරිං විගතකාමස්තු කෘතාර්ථාශ්ච ප්රයෝජකම් ।
නාවං නිස්තීර්ණකාංතාරා නාතුරාශ්ච චිකිත්සකම් ॥- ॥
ආරෝග්යමානෘණ්යමවිප්රවාසඃ
සද්භිර්මනුෂ්යෛඃ සහ සංප්රයෝගඃ ।
ස්වප්රත්යයා වෘත්තිරභීතවාසඃ
ෂට් ජීවලෝකස්ය සුඛානි රාජන් ॥- ॥
ඊර්ෂුර්ඝෘණී නසංතුෂ්ටඃ ක්රෝධනෝ නිත්යශංකිතඃ ।
පරභාග්යෝපජීවී ච ෂඩේතේ නිත්යදුඃඛිතාඃ ॥- ॥
සප්ත දෝෂාඃ සදා රාජ්ඤා හාතව්යා ව්යසනෝදයාඃ ।
ප්රායශෝ යෛර්විනශ්යංති කෘතමූලාශ්ච පාර්ථිවාඃ ॥ 73॥
ස්ත්රියෝऽක්ෂා මෘගයා පානං වාක්පාරුෂ්යං ච පංචමම් ।
මහච්ච දංඩපාරුෂ්යමර්ථදූෂණමේව ච ॥ 74॥
අෂ්ටෞ පූර්වනිමිත්තානි නරස්ය විනශිෂ්යතඃ ।
බ්රාහ්මණාන්ප්රථමං ද්වේෂ්ටි බ්රාහ්මණෛශ්ච විරුධ්යතේ ॥ 75॥
බ්රාහ්මණ ස්වානි චාදත්තේ බ්රාහ්මණාංශ්ච ජිඝාංසති ।
රමතේ නිංදයා චෛෂාං ප්රශංසාං නාභිනංදති ॥ 76॥
නෛතාන්ස්මරති කෘත්යේෂු යාචිතශ්චාභ්යසූයති ।
ඒතාංදෝෂාන්නරඃ ප්රාජ්ඤෝ බුද්ධ්යා බුද්ධ්වා විවර්ජයේත් ॥ 77॥
අෂ්ටාවිමානි හර්ෂස්ය නව නීතානි භාරත ।
වර්තමානානි දෘශ්යංතේ තාන්යේව සුසුඛාන්යපි ॥ 78॥
සමාගමශ්ච සඛිභිර්මහාංශ්චෛව ධනාගමඃ ।
පුත්රේණ ච පරිෂ්වංගඃ සන්නිපාතශ්ච මෛථුනේ ॥ 79॥
සමයේ ච ප්රියාලාපඃ ස්වයූථේෂු ච සන්නතිඃ ।
අභිප්රේතස්ය ලාභශ්ච පූජා ච ජනසංසදි ॥ 80॥
අෂ්ටෞ ගුණාඃ පුරුෂං දීපයංති
ප්රජ්ඤා ච කෞල්යං ච දමඃ ශ්රුතං ච ।
පරාක්රමශ්චාබහුභාෂිතා ච
දානං යථාශක්ති කෘතජ්ඤතා ච ॥- ॥
නවද්වාරමිදං වේශ්ම ත්රිස්ථූණං පංච සාක්ෂිකම් ।
ක්ෂේත්රජ්ඤාධිෂ්ඨිතං විද්වාන්යෝ වේද ස පරඃ කවිඃ ॥ 81॥
දශ ධර්මං න ජානංති ධෘතරාෂ්ට්ර නිබෝධ තාන් ।
මත්තඃ ප්රමත්ත උන්මත්තඃ ශ්රාංතඃ ක්රුද්ධෝ බුභුක්ෂිතඃ ॥ 82॥
ත්වරමාණශ්ච භීරුශ්ච ලුබ්ධඃ කාමී ච තේ දශ ।
තස්මාදේතේෂු භාවේෂු න ප්රසජ්ජේත පංඩිතඃ ॥ 83॥
අත්රෛවෝදාහරංතීමමිතිහාසං පුරාතනම් ।
පුත්රාර්ථමසුරේංද්රේණ ගීතං චෛව සුධන්වනා ॥ 84॥
යඃ කාමමන්යූ ප්රජහාති රාජා
පාත්රේ ප්රතිෂ්ඨාපයතේ ධනං ච ।
විශේෂවිච්ඡ්රුතවාන්ක්ෂිප්රකාරී
තං සර්වලෝකඃ කුරුතේ ප්රමාණම් ॥ 85॥
ජානාති විශ්වාසයිතුං මනුෂ්යාන්
විජ්ඤාත දෝෂේෂු දධාති දංඩම් ।
ජානාති මාත්රාං ච තථා ක්ෂමාං ච
තං තාදෘශං ශ්රීර්ජුෂතේ සමග්රා ॥ 86॥
සුදුර්බලං නාවජානාති කංචිද්-
යුක්තෝ රිපුං සේවතේ බුද්ධිපූර්වම් ।
න විග්රහං රෝචයතේ බලස්ථෛඃ
කාලේ ච යෝ වික්රමතේ ස ධීරඃ ॥ 87॥
ප්රාප්යාපදං න ව්යථතේ කදා චිද්
උද්යෝගමන්විච්ඡති චාප්රමත්තඃ ।
දුඃඛං ච කාලේ සහතේ ජිතාත්මා
ධුරංධරස්තස්ය ජිතාඃ සපත්නාඃ ॥ 88॥
අනර්ථකං විප්ර වාසං ගෘහේභ්යඃ
පාපෛඃ සංධිං පරදාරාභිමර්ශම් ।
දංභං ස්තෛන්යං පෛශුනං මද්ය පානං
න සේවතේ යඃ ස සුඛී සදෛව ॥ 89॥
න සංරංභේණාරභතේऽර්ථවර්ගම්
ආකාරිතඃ ශංසති තථ්යමේව ।
න මාත්රාර්ථේ රෝචයතේ විවාදං
නාපූජිතඃ කුප්යති චාප්යමූඪඃ ॥ 90॥
න යෝऽභ්යසූයත්යනුකංපතේ ච
න දුර්බලඃ ප්රාතිභාව්යං කරෝති ।
නාත්යාහ කිං චිත්ක්ෂමතේ විවාදං
සර්වත්ර තාදෘග්ලභතේ ප්රශංසාම් ॥ 91॥
යෝ නෝද්ධතං කුරුතේ ජාතු වේෂං
න පෞරුෂේණාපි විකත්ථතේऽන්යාන් ।
න මූර්ච්ඡිතඃ කටුකාන්යාහ කිං චිත්
ප්රියං සදා තං කුරුතේ ජනෝऽපි ॥ 92॥
න වෛරමුද්දීපයති ප්රශාංතං
න දර්මමාරෝහති නාස්තමේති ।
න දුර්ගතෝऽස්මීති කරෝති මන්යුං
තමාර්ය ශීලං පරමාහුරග්ර්යම් ॥ 93॥
න ස්වේ සුඛේ වෛ කුරුතේ ප්රහර්ෂං
නාන්යස්ය දුඃඛේ භවති ප්රතීතඃ ।
දත්ත්වා න පශ්චාත්කුරුතේऽනුතාපං
න කත්ථතේ සත්පුරුෂාර්ය ශීලඃ ॥ 94॥
දේශාචාරාන්සමයාංජාතිධර්මාන්
බුභූෂතේ යස්තු පරාවරජ්ඤඃ ।
ස තත්ර තත්රාධිගතඃ සදෛව
මහාජනස්යාධිපත්යං කරෝති ॥ 95॥
දංභං මෝහං මත්සරං පාපකෘත්යං
රාජද්විෂ්ටං පෛශුනං පූගවෛරම් ।
මත්තෝන්මත්තෛර්දුර්ජනෛශ්චාපි වාදං
යඃ ප්රජ්ඤාවාන්වර්ජයේත්ස ප්රධානඃ ॥ 96॥
දමං ශෞචං දෛවතං මංගලානි
ප්රායශ්චිත්තං විවිධාँල්ලෝකවාදාන් ।
ඒතානි යඃ කුරුතේ නෛත්යකානි
තස්යෝත්ථානං දේවතා රාධයංති ॥ 97॥
සමෛර්විවාහං කුරුතේ න හීනෛඃ
සමෛඃ සඛ්යං ව්යවහාරං කථාශ්ච ।
ගුණෛර්විශිෂ්ටාංශ්ච පුරෝ දධාති
විපශ්චිතස්තස්ය නයාඃ සුනීතාඃ ॥ 98॥
මිතං භුංක්තේ සංවිභජ්යාශ්රිතේභ්යෝ
මිතං ස්වපිත්යමිතං කර්මකෘත්වා ।
දදාත්යමිත්රේෂ්වපි යාචිතඃ සං-
ස්තමාත්මවංතං ප්රජහාත්යනර්ථාඃ ॥ 99॥
චිකීර්ෂිතං විප්රකෘතං ච යස්ය
නාන්යේ ජනාඃ කර්ම ජානංති කිං චිත් ।
මංත්රේ ගුප්තේ සම්යගනුෂ්ඨිතේ ච
ස්වල්පෝ නාස්ය ව්යථතේ කශ්චිදර්ථඃ ॥ 100॥
යඃ සර්වභූතප්රශමේ නිවිෂ්ටඃ
සත්යෝ මෘදුර්දානකෘච්ඡුද්ධ භාවඃ ।
අතීව සංජ්ඤායතේ ජ්ඤාතිමධ්යේ
මහාමණිර්ජාත්ය ඉව ප්රසන්නඃ ॥ 101॥
ය ආත්මනාපත්රපතේ භෘශං නරඃ
ස සර්වලෝකස්ය ගුරුර්භවත්යුත ।
අනංත තේජාඃ සුමනාඃ සමාහිතඃ
ස්වතේජසා සූර්ය ඉවාවභාසතේ ॥ 102॥
වනේ ජාතාඃ ශාපදග්ධස්ය රාජ්ඤඃ
පාංඩෝඃ පුත්රාඃ පංච පංචේංද්ර කල්පාඃ ।
ත්වයෛව බාලා වර්ධිතාඃ ශික්ෂිතාශ්ච
තවාදේශං පාලයංත්යාංබිකේය ॥ 103॥
ප්රදායෛෂාමුචිතං තාත රාජ්යං
සුඛී පුත්රෛඃ සහිතෝ මෝදමානඃ ।
න දේවානාං නාපි ච මානුෂාණාං
භවිෂ්යසි ත්වං තර්කණීයෝ නරේංද්ර ॥ 104॥
॥ ඉති ශ්රීමහාභාරතේ උද්යෝගපර්වණි ප්රජාගරපර්වණි
විදුරනීතිවාක්යේ ත්රයස්ත්රිංශෝऽධ්යායඃ ॥ 33 ॥
නිතර අසන ප්රශ්න
What is විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 33?
විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 33 is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Sinhala. Use the language selector to view another available edition.
Can I read විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 33 online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download විදුර නීති - උද්යෝග පර්වම්, අධ්යායඃ 33 as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.