සරස්වතී ස්තෝත්රම් (යාජ්ඤවල්ක්ය කෘතම්)

නාරායණ උවාච ।
වාග්දේවතායාඃ ස්තවනං ශ්රූයතාං සර්වකාමදම් ।
මහාමුනිර්යාජ්ඤවල්ක්යෝ යේන තුෂ්ටාව තාං පුරා ॥ 1 ॥

ගුරුශාපාච්ච ස මුනිර්හතවිද්යෝ බභූව හ ।
තදා ජගාම දුඃඛාර්තෝ රවිස්ථානං ච පුණ්යදම් ॥ 2 ॥

සංප්රාප්යතපසා සූර්යං කෝණාර්කේ දෘෂ්ටිගෝචරේ ।
තුෂ්ටාව සූර්යං ශෝකේන රුරෝද ච පුනඃ පුනඃ ॥ 3 ॥

සූර්යස්තං පාඨයාමාස වේදවේදාංගමීශ්වරඃ ।
උවාච ස්තුහි වාග්දේවීං භක්ත්යා ච ස්මෘතිහේතවේ ॥ 4 ॥

තමිත්යුක්ත්වා දීනනාථෝ හ්යංතර්ධානං ජගාම සඃ ।
මුනිඃ ස්නාත්වා ච තුෂ්ටාව භක්තිනම්රාත්මකංධරඃ ॥ 5 ॥

යාජ්ඤවල්ක්ය උවාච ।
කෘපාං කුරු ජගන්මාතර්මාමේවං හතතේජසම් ।
ගුරුශාපාත්ස්මෘතිභ්රෂ්ටං විද්යාහීනං ච දුඃඛිතම් ॥ 6 ॥

ජ්ඤානං දේහි ස්මෘතිං දේහි විද්යාං විද්යාධිදේවතේ ।
ප්රතිෂ්ඨාං කවිතාං දේහි ශක්තිං ශිෂ්යප්රබෝධිකාම් ॥ 7 ॥

ග්රංථනිර්මිතිශක්තිං ච සච්ඡිෂ්යං සුප්රතිෂ්ඨිතම් ।
ප්රතිභාං සත්සභායාං ච විචාරක්ෂමතාං ශුභාම් ॥ 8 ॥

ලුප්තාං සර්වාං දෛවවශාන්නවං කුරු පුනඃ පුනඃ ।
යථාංකුරං ජනයති භගවාන්යෝගමායයා ॥ 9 ॥

බ්රහ්මස්වරූපා පරමා ජ්යෝතිරූපා සනාතනී ।
සර්වවිද්යාධිදේවී යා තස්යෛ වාණ්යෛ නමෝ නමඃ ॥ 10 ॥

යයා විනා ජගත්සර්වං ශශ්වජ්ජීවන්මෘතං සදා ।
ජ්ඤානාධිදේවී යා තස්යෛ සරස්වත්යෛ නමෝ නමඃ ॥ 11 ॥

යයා විනා ජගත්සර්වං මූකමුන්මත්තවත්සදා ।
වාගධිෂ්ඨාතෘදේවී යා තස්යෛ වාණ්යෛ නමෝ නමඃ ॥ 12 ॥

හිමචංදනකුංදේංදුකුමුදාංභෝජසන්නිභා ।
වර්ණාධිදේවී යා තස්යෛ චාක්ෂරායෛ නමෝ නමඃ ॥ 13 ॥

විසර්ග බිංදුමාත්රාණාං යදධිෂ්ඨානමේව ච ।
ඉත්ථං ත්වං ගීයසේ සද්භිර්භාරත්යෛ තේ නමෝ නමඃ ॥ 14 ॥

යයා විනාऽත්ර සංඛ්යාකෘත්සංඛ්යාං කර්තුං න ශක්නුතේ ।
කාලසංඛ්යාස්වරූපා යා තස්යෛ දේව්යෛ නමෝ නමඃ ॥ 15 ॥

ව්යාඛ්යාස්වරූපා යා දේවී ව්යාඛ්යාධිෂ්ඨාතෘදේවතා ।
භ්රමසිද්ධාංතරූපා යා තස්යෛ දේව්යෛ නමෝ නමඃ ॥ 16 ॥

ස්මෘතිශක්තිර්ජ්ඤානශක්තිර්බුද්ධිශක්තිස්වරූපිණී ।
ප්රතිභා කල්පනාශක්තිර්යා ච තස්යෛ නමෝ නමඃ ॥ 17 ॥

සනත්කුමාරෝ බ්රහ්මාණං ජ්ඤානං පප්රච්ඡ යත්ර වෛ ।
බභූව ජඩවත්සෝऽපි සිද්ධාංතං කර්තුමක්ෂමඃ ॥ 18 ॥

තදාජගාම භගවානාත්මා ශ්රීකෘෂ්ණ ඊශ්වරඃ ।
උවාච සත්තමං ස්තෝත්රං වාණ්යා ඉති විධිං තදා ॥ 19 ॥

ස ච තුෂ්ටාව තාං බ්රහ්මා චාජ්ඤයා පරමාත්මනඃ ।
චකාර තත්ප්රසාදේන තදා සිද්ධාංතමුත්තමම් ॥ 20 ॥

යදාප්යනංතං පප්රච්ඡ ජ්ඤානමේකං වසුංධරා ।
බභූව මූකවත්සෝऽපි සිද්ධාංතං කර්තුමක්ෂමඃ ॥ 21 ॥

තදා ත්වාං ච ස තුෂ්ටාව සංත්රස්තඃ කශ්යපාජ්ඤයා ।
තතශ්චකාර සිද්ධාංතං නිර්මලං භ්රමභංජනම් ॥ 22 ॥

ව්යාසඃ පුරාණසූත්රං ච සමපෘච්ඡත වාල්මිකිම් ।
මෞනීභූතඃ ස සස්මාර ත්වාමේව ජගදංබිකාම් ॥ 23 ॥

තදා චකාර සිද්ධාංතං ත්වද්වරේණ මුනීශ්වරඃ ।
ස ප්රාප නිර්මලං ජ්ඤානං ප්රමාදධ්වංසකාරණම් ॥ 24 ॥

පුරාණ සූත්රං ශ්රුත්වා ස ව්යාසඃ කෘෂ්ණකලෝද්භවඃ ।
ත්වාං සිෂේවේ ච දධ්යෞ ච ශතවර්ෂං ච පුෂ්කරේ ॥ 25 ॥

තදා ත්වත්තෝ වරං ප්රාප්ය ස කවීංද්රෝ බභූව හ ।
තදා වේදවිභාගං ච පුරාණානි චකාර හ ॥ 26 ॥

යදා මහේංද්රේ පප්රච්ඡ තත්ත්වජ්ඤානං ශිවා ශිවම් ।
ක්ෂණං ත්වාමේව සංචිංත්ය තස්යෛ ජ්ඤානං දධෞ විභුඃ ॥ 27 ॥

පප්රච්ඡ ශබ්දශාස්ත්රං ච මහේංද්රශ්ච බෘහස්පතිම් ।
දිව්යං වර්ෂසහස්රං ච ස ත්වාං දධ්යෞ ච පුෂ්කරේ ॥ 28 ॥

තදා ත්වත්තෝ වරං ප්රාප්ය දිව්යං වර්ෂසහස්රකම් ।
උවාච ශබ්දශාස්ත්රං ච තදර්ථං ච සුරේශ්වරම් ॥ 29 ॥

අධ්යාපිතාශ්ච යෛඃ ශිෂ්යාඃ යෛරධීතං මුනීශ්වරෛඃ ।
තේ ච ත්වාං පරිසංචිංත්ය ප්රවර්තංතේ සුරේශ්වරි ॥ 30 ॥

ත්වං සංස්තුතා පූජිතා ච මුනීංද්රමනුමානවෛඃ ।
දෛත්යේංද්රෛශ්ච සුරෛශ්චාපි බ්රහ්මවිෂ්ණුශිවාදිභිඃ ॥ 31 ॥

ජඩීභූතඃ සහස්රාස්යඃ පංචවක්ත්රශ්චතුර්මුඛඃ ।
යාං ස්තෝතුං කිමහං ස්තෞමි තාමේකාස්යේන මානවඃ ॥ 32 ॥

ඉත්යුක්ත්වා යාජ්ඤවල්ක්යශ්ච භක්තිනම්රාත්මකංධරඃ ।
ප්රණනාම නිරාහාරෝ රුරෝද ච මුහුර්මුහුඃ ॥ 33 ॥

තදා ජ්යෝතිස්ස්වරූපා සා තේනාදෘෂ්ටාප්යුවාච තම් ।
සුකවීංද්රෝ භවේත්යුක්ත්වා වෛකුංඨං ච ජගාම හ ॥ 34 ॥

යාජ්ඤවල්ක්ය කෘතං වාණීස්තෝත්රං යඃ සංයතඃ පඨේත් ।
ස කවීංද්රෝ මහාවාග්මී බෘහස්පති සමෝ භවේත් ॥ 35 ॥

මහාමූර්ඛශ්ච දුර්මේධා වර්ෂමේකං ච යඃ පඨේත් ।
ස පංඩිතශ්ච මේධාවී සුකවිශ්ච භවේද්ධ්රුවම් ॥ 35 ॥

ඉති ශ්රී බ්රහ්මවෛවර්තේ මහාපුරාණේ ප්රකෘති ඛංඩේ නාරද නාරායණ සංවාදේ යාජ්ඤවල්ක්යෝක්ත වාණී ස්තවනං නාම පංචමෝऽධ්යායඃ ॥