කඨෝපනිෂද් – අධ්යාය 1, වළ්ළී 2

අධ්යාය 1
වල්ලී 2

අන්යච්ඡ්රේයෝऽන්යදුතෛව ප්රේයස්තේ උභේ නානාර්ථේ පුරුෂං සිනීතඃ।
තයෝඃ ශ්රේය ආදදානස්ය සාධුර්භවති හීයතේऽර්ථාද්ය උ ප්රේයෝ වෘණීතේ ॥1॥

ශ්රේයශ්ච ප්රේයශ්ච මනුෂ්යමේතස්තෞ සංපරීත්ය විවිනක්ති ධීරඃ।
ශ්රේයෝ හි ධීරෝऽභි ප්රේයසෝ වෘණීතේ ප්රේයෝ මංදෝ යෝගක්ෂේමාද්වෘණීතේ ॥2॥

ස ත්වං ප්රියාන්ප්රියරූපාංශ්ච කාමානභිධ්යායන්නචිකේතෝऽත්යස්රාක්ෂීඃ।
නෛතාං සෘංකාං-විඁත්තමයීමවාප්තෝ යස්යාං මජ්ජංති බහවෝ මනුෂ්යාඃ ॥3॥

දූරමේතේ විපරීතේ විෂූචී අවිද්යා යා ච විද්යේති ජ්ඤාතා।
විද්යාභීප්සිනං නචිකේතසං මන්යේ න ත්වා කාමා බහවෝऽලෝලුපංත ॥4॥

අවිද්යායාමංතරේ වර්තමානාඃ ස්වයං ධීරාඃ පංඩිතම්මන්යමානාඃ।
දංද්රම්යමාණාඃ පරියංති මූඪා අංධේනෛව නීයමානා යථාංධාඃ ॥5॥

න සාංපරායඃ ප්රතිභාති බාලං ප්රමාද්යංතං-විඁත්තමෝහේන මූඪම්।
අයං-ලෝඁකෝ නාස්ති පර ඉති මානී පුනඃ පුනර්වශමාපද්යතේ මේ ॥6॥

ශ්රවණායාපි බහුභිර්යෝ න ලභ්යඃ ශෘණ්වංතෝऽපි බහවෝ යං න විද්යුඃ।
ආශ්චර්යෝ වක්තා කුශලෝऽස්ය ලබ්ධාශ්චර්යෝ ජ්ඤාතා කුශලානුශිෂ්ටඃ ॥7॥

න නරේණාවරේණ ප්රෝක්ත ඒෂ සුවිජ්ඤේයෝ බහුධා චිංත්යමානඃ।
අනන්යප්රෝක්තේ ගතිරත්ර නාස්ත්යණීයාන් හ්යතර්ක්යමණුප්රමාණාත් ॥8॥

නෛෂා තර්කේණ මතිරාපනේයා ප්රෝක්තාන්යේනෛව සුජ්ඤානාය ප්රේෂ්ඨ।
යාං ත්වමාපඃ සත්යධෘතිර්බතාසි ත්වාදෘඞ නෝ භූයාන්නචිකේතඃ ප්රෂ්ටා ॥9॥

ජානාම්යහං ශේවධිරිත්යනිත්යං න හ්යධ්රුවෛඃ ප්රාප්යතේ හි ධ්රුවං තත්।
තතෝ මයා නාචිකේතශ්චිතෝऽග්නිරනිත්යෛර්ද්රව්යෛඃ ප්රාප්තවානස්මි නිත්යම් ॥10॥

කාමස්යාප්තිං ජගතඃ ප්රතිෂ්ඨාං ක්රතෝරානංත්යමභයස්ය පාරම්।
ස්තෝමමහ-දුරුගායං ප්රතිෂ්ඨාං දෘෂ්ට්වා ධෘත්යා ධීරෝ නචිකේතෝऽත්යස්රාක්ෂීඃ ॥11॥

තං දුර්දර්​ශං ගූඪමනුප්රවිෂ්ටං ගුහාහිතං ගහ්වරේෂ්ඨං පුරාණම්।
අධ්යාත්මයෝගාධිගමේන දේවං මත්වා ධීරෝ හර්​ෂශෝකෞ ජහාති ॥12॥

ඒතච්ඡ්රුත්වා සංපරිගෘහ්ය මර්ත්යඃ ප්රවෘහ්ය ධර්ම්යමණුමේතමාප්ය।
ස මෝදතේ මෝදනීයං හි ලබ්ධ්වා විවෘතං සද්ම නචිකේතසං මන්යේ ॥13॥

අන්යත්ර ධර්මාදන්යත්රාධර්මාදන්යත්රාස්මාත්කෘතාකෘතාත්।
අන්යත්ර භූතාච්ච භව්යාච්ච යත්තත්පශ්යසි තද්වද ॥14॥

සර්වේ වේදා යත්පදමාමනංති තපාංසි සර්වාණි ච යද්වදංති।
යදිච්ඡංතෝ බ්රහ්මචර්යං චරංති තත්තේ පදං සංග්රහේණ බ්රවීම්යෝමිත්යේතත් ॥15॥

ඒතද්ධ්යේවාක්ෂරං බ්රහ්ම ඒතද්ධ්යේවාක්ෂරං පරම්।
ඒතද්ධ්යේවාක්ෂරං ජ්ඤාත්වා යෝ යදිච්ඡති තස්ය තත් ॥16॥

ඒතදාලංබනං ශ්රේෂ්ඨමේතදාලංබනං පරම්।
ඒතදාලංබනං ජ්ඤාත්වා බ්රහ්මලෝකේ මහීයතේ ॥17॥

න ජායතේ ම්රියතේ වා විපශ්චින්නායං කුතශ්චින්න බභූව කශ්චිත්।
අජෝ නිත්යඃ ශාශ්වතෝऽයං පුරාණෝ න හන්යතේ හන්යමානේ ශරීරේ ॥18॥

හංතා චේන්මන්යතේ හංතුං හතශ්චේන්මන්යතේ හතම්।
උභෞ තෞ න විජානීතෝ නායං හංති න හන්යතේ ॥19॥

අණෝරණීයාන්මහතෝ මහීයානාත්මාස්ය ජංතෝර්නිහිතෝ ගුහායාම්।
තමක්රතුඃ පශ්යති වීතශෝකෝ ධාතුප්රසාදාන්මහිමානමාත්මනඃ ॥20॥

ආසීනෝ දූරං-ව්රඁජති ශයානෝ යාති සර්වතඃ।
කස්තං මදාමදං දේවං මදන්යෝ ජ්ඤාතුමර්​හති ॥21॥

අශරීරං ශරීරේෂ්වනවස්ථේෂ්වවස්ථිතම්।
මහාංතං-විඁභුමාත්මානං මත්වා ධීරෝ න ශෝචති ॥22॥

නායමාත්මා ප්රවචනේන ලභ්යෝ න මේධයා න බහුනා ශ්රුතේන।
යමේවෛෂ වෘණුතේ තේන ලභ්යස්තස්යෛෂ ආත්මා විවෘණුතේ තනූං ස්වාම් ॥23॥

නාවිරතෝ දුශ්චරිතාන්නාශාංතෝ නාසමාහිතඃ।
නාශාංතමානසෝ වාපි ප්රජ්ඤානේනෛනමාප්නුයාත් ॥24॥

යස්ය බ්රහ්ම ච ක්ෂත්රං ච උභේ භවත ඕදනඃ।
මෘත්යුර්යස්යෝපසේචනං ක ඉත්ථා වේද යත්ර සඃ ॥25॥