सरस्वती नित्य पूजा विधानम्
आवश्यकानि वस्तूनि
– आसनं
– दीपः
– गन्धः
– कुङ्कुमं
– अक्षताः
– पुष्पाणि
– धूपः
– नैवेद्यं
– ताम्बूलं
– आचमनीयं
– पूजा पात्रं
– कलशः
– शङ्खः [optional]
– सरस्वती देवी प्रतिमा वा चित्रपटः वा
पूर्वाङ्ग पूजा
श्रीमहागणाधिपतये नमः ।
श्री गुरुभ्यो नमः ।
हरिः ओम् ।
शुचिः
अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा ।
यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः ॥
पुण्डरीकाक्ष पुण्डरीकाक्ष पुण्डरीकाक्षाय नमः ॥
प्रार्थना
शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥
अगजानन पद्मार्कं गजाननमहर्निशम् ।
अनेकदं तं भक्तानां एकदन्तमुपास्महे ॥
तदेव लग्नं सुदिनं तदेव
ताराबलं चन्द्रबलं तदेव ।
विद्याबलं दैवबलं तदेव
लक्ष्मीपते तेऽङ्घ्रियुगं स्मरामि ॥
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।
गुरुः साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥
सर्वमङ्गल माङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके ।
शरण्ये त्र्यम्बके गौरी नारायणि नमोऽस्तु ते ॥
श्रीलक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः ।
उमामहेश्वराभ्यां नमः ।
वाणीहिरण्यगर्भाभ्यां नमः ।
शचीपुरन्दराभ्यां नमः ।
अरुन्धतीवसिष्ठाभ्यां नमः ।
श्रीसीतारामाभ्यां नमः ।
मातापितृभ्यो नमः ।
सर्वेभ्यो महाजनेभ्यो नमः ।
आचमनं
ॐ केशवाय स्वाहा ।
ॐ नारायणाय स्वाहा ।
ॐ माधवाय स्वाहा ।
ॐ गोविन्दाय नमः ।
ॐ विष्णवे नमः ।
ॐ मधुसूदनाय नमः ।
ॐ त्रिविक्रमाय नमः ।
ॐ वामनाय नमः ।
ॐ श्रीधराय नमः ।
ॐ हृषीकेशाय नमः ।
ॐ पद्मनाभाय नमः ।
ॐ दामोदराय नमः ।
ॐ सङ्कर्षणाय नमः ।
ॐ वासुदेवाय नमः ।
ॐ प्रद्युम्नाय नमः ।
ॐ अनिरुद्धाय नमः ।
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः ।
ॐ अधोक्षजाय नमः ।
ॐ नारसिंहाय नमः ।
ॐ अच्युताय नमः ।
ॐ जनार्दनाय नमः ।
ॐ उपेन्द्राय नमः ।
ॐ हरये नमः ।
ॐ श्रीकृष्णाय नमः ।
दीपाराधनम्
दीपस्त्वं ब्रह्मरूपोऽसि ज्योतिषां प्रभुरव्ययः ।
सौभाग्यं देहि पुत्रांश्च सर्वान्कामांश्च देहि मे ॥
भो दीप देवि रूपस्त्वं कर्मसाक्षी ह्यविघ्नकृत् ।
यावत्पूजां करिष्यामि तावत्त्वं सुस्थिरो भव ॥
दीपाराधन मुहूर्तः सुमुहूर्तोऽस्तु ॥
भूतोच्चाटनम्
उत्तिष्ठन्तु भूतपिशाचाः य एते भूमिभारकाः ।
एतेषामविरोधेन ब्रह्मकर्म समारभे ॥
अपसर्पन्तु ते भूता ये भूता भूमिसंस्थिताः ।
ये भूता विघ्नकर्तारस्ते गच्छन्तु शिवाऽज्ञया ॥
प्राणायामः
ओ-म्भूः । ओ-म्भुवः॑ । ओग्ं सुवः॑ । ओ-म्महः॑ । ओ-ञ्जनः॑ । ओ-न्तपः॑ । ओग्ं सत्यम् ।
ओ-न्तत्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥
ओमापो॒ ज्योती॒ रसो॒-ऽमृत॒-म्ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥
सङ्कल्पः
मम उपात्त समस्त दुरितक्षय द्वारा श्रीपरमेश्वर प्रीत्यर्थं, मम/अस्माकं सहकुटुम्बस्य क्षेम-स्थैर्य-धैर्य-वीर्य-विजय-अभय-आयुः-आरोग्य-ऐश्वर्य-अभिवृद्ध्यर्थं, प्रज्ञा-मेधा-विद्या-विवेक-वाग्विलास-सिद्ध्यर्थं, धर्मार्थ-काम-मोक्ष-चतुर्विध-पुरुषार्थ-फल-सिद्ध्यर्थं, श्रीसरस्वती देवी-प्रीत्यर्थं, यावच्छक्ति ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार-पूजां करिष्ये ॥
तदङ्ग कलशाराधनं करिष्ये ॥
कलशाराधनम्
कलशे गन्ध पुष्पाक्षतैरभ्यर्च्य ।
कलशे उदकं पूरयित्वा ।
कलशस्योपरि हस्तं निधाय ।
कलशस्य मुखे विष्णुः कण्ठे रुद्रः समाश्रितः ।
मूले त्वस्य स्थितो ब्रह्मा मध्ये मातृगणाः स्मृताः ॥
कुक्षौ तु सागराः सर्वे सप्तद्वीपा वसुन्धरा ।
ऋग्वेदोऽथ यजुर्वेदो सामवेदो ह्यथर्वणः ॥
अङ्गैश्च सहिताः सर्वे कलशाम्बु समाश्रिताः ॥
गङ्गे च यमुने चैव गोदावरी सरस्वती ।
नर्मदे सिन्धु कावेरी जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥
कावेरी तुङ्गभद्रा च कृष्णवेणी च गौतमी ।
भागीरथीति विख्याताः पञ्चगङ्गाः प्रकीर्तिताः ॥
आयान्तु देवपूजार्थं मम दुरितक्षयकारकाः ।
कलशोदकेन पूजा द्रव्याणि सम्प्रोक्ष्य, देवं सम्प्रोक्ष्य, आत्मानं च सम्प्रोक्ष्य ॥
शङ्खपूजा
शङ्खं चन्द्रार्क दैवतं मध्ये वरुण देवताम् ।
पृष्ठे प्रजापतिं विन्द्यादग्रे गङ्गा सरस्वतीम् ॥
त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि वासुदेवस्य आज्ञया ।
शङ्खे तिष्ठन्तु विप्रेन्द्राः तस्मात् शङ्खं प्रपूजयेत् ॥
ॐ शङ्खाय नमः ।
ॐ धवलाय नमः ।
ॐ पाञ्चजन्याय नमः ।
ॐ शङ्खदेवताभ्यो नमः ।
सकलपूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥
घण्टानादः
आगमार्थं तु देवानां गमनार्थं तु राक्षसाम् ।
घण्टारवं करोम्यादौ देवताह्वान लाञ्छनम् ॥
ॐ घण्टादेवताभ्यो नमः ।
सकलोपचार पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥
श्री महागणपति पूजा
ओ-ङ्ग॒णाना᳚-न्त्वा ग॒णप॑तिग्ं हवामहे क॒वि-ङ्क॑वी॒नां उप॒मश्र॑वस्तवम् ।
ज्ये॒ष्ठ॒राज॒-म्ब्रह्म॑णा-म्ब्रह्मणस्पत॒ आ नः॑ शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑स्सीद॒ साद॑नम् ॥
सुमुखश्चैकदन्तश्च कपिलो गजकर्णकः ।
लम्बोदरश्च विकटो विघ्नराजो गणाधिपः ॥
धूमकेतुर्गणाध्यक्षः फालचन्द्रो गजाननः ।
वक्रतुण्डः शूर्पकर्णो हेरम्बः स्कन्दपूर्वजः ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
ध्यायामि । आवाहयामि । आसनं समर्पयामि ।
पाद्यं समर्पयामि । अर्घ्यं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि ।
स्नानं समर्पयामि । वस्त्रं समर्पयामि । यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।
गन्धं समर्पयामि । पुष्पाणि समर्पयामि ।
धूपमाघ्रापयामि । दीपं दर्शयामि ।
नैवेद्यं समर्पयामि । ताम्बूलं समर्पयामि ।
नीराजनं समर्पयामि । मन्त्रपुष्पं समर्पयामि ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥
षोडशोपचार पूजा
सरस्वती देवी ध्यानम्
या कुन्देन्दु तुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ॥
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा पूजिता ।
सा मां पातु सरस्वती भगवती निश्शेषजाड्यापहा ॥
अङ्कुशं चाक्षसूत्रं च पाशं वीणां च धारिणीम् ।
मुक्ताहारसमायुक्तां मोदरूपां मनोहराम् ॥
प्र णो॑ दे॒वी सर॑स्वती॒ वाजे॑भिर्वा॒जिनी॑वती ।
धी॒नाम॑वि॒त्र्य॑वतु ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
ध्यायामि । ध्यानं समर्पयामि ॥
आवाहनम्
अत्रागच्छ जगद्वन्द्ये सर्वलोकैक पूजिते ।
मया कृतमिमां पूजां गृहाण जगदीश्वरि ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
आवाहयामि । स्थापयामि । पूजयामि ॥
आसनम्
अनेक रत्नसंयुक्तं सुवर्णेन विराजितम् ।
मुक्तामणियुतं चारु चासनं ते ददाम्यहम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
आसनं समर्पयामि ॥
पाद्यम्
गन्ध पुष्पाक्षतैः सार्धं शुद्ध तोयेन संयुतम् ।
शुद्धस्फटिकतुल्याङ्गि पाद्यं ते प्रतिगृह्यताम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
पादयोः पाद्यं समर्पयामि ॥
अर्घ्यम्
भक्ताभीष्टप्रदे देवि देवदेवादिवन्दिते ।
धातृप्रिये जगद्धात्रि ददाम्यर्घ्यं गृहाण मे ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि ॥
आचमनीयम्
पूर्णचन्द्रसमानाभे कोटिसूर्यसमप्रभे ।
भक्त्या समर्पितं वाणि गृहाणाचमनीयकम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
मुखे आचमनीयं समर्पयामि ॥
स्नानम्
आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन ।
म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥
यो वः॑ शि॒वत॑मो रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ ।
उ॒श॒तीरि॑व मा॒त॑रः ॥
तस्मा॒ अर॑-ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ ।
आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ॥
स्नानानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ॥
वस्त्रम्
शुक्लवस्त्रद्वयं देवि कोमलं कुटिलालके ।
मयि प्रीत्या त्वया वाणि ब्रह्माणि प्रतिगृह्यताम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
वस्त्रं समर्पयामि ॥
यज्ञोपवीतम्
शब्दब्रह्मात्मिके देवि शब्दशास्त्र कृतालये ।
ब्रह्मसूत्रं गृहाण त्वं ब्रह्मशक्रादि पूजिते ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
यज्ञोपवीतं समर्पयामि ॥
गन्धम्
चन्दनागरु कस्तूरी कर्पूराद्यैश्च संयुतम् ।
गन्धं गृहाण त्वं देवि विधिपत्नि नमोऽस्तु ते ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
गन्धं समर्पयामि ॥
अर्चन
अक्षतान् धवलान् दिव्यान् पुष्पाणि च सुगन्धीनि ।
भक्त्या दत्तानि गृह्यन्तां सर्वदेवाः प्रसीदत ॥
अङ्ग पूजा
ॐ ब्रह्मण्यै नमः – पादौ पूजयामि ।
ॐ भारत्यै नमः – गुल्फौ पूजयामि ।
ॐ जगत्स्वरूपिण्यै नमः – जङ्घे पूजयामि ।
ॐ जगदाद्यायै नमः – जानुनी पूजयामि ।
ॐ चारुविलासिन्यै नमः – ऊरू पूजयामि ।
ॐ कमलभूमये नमः – कटिं पूजयामि ।
ॐ गम्भीरनाभये नमः – नाभिं पूजयामि ।
ॐ लोकमात्रे नमः – स्तनौ पूजयामि ।
ॐ वेदस्वरूपायै नमः – वक्त्रं पूजयामि ।
ॐ पुस्तकधारिण्यै नमः – हस्तौ पूजयामि ।
ॐ कमलाक्ष्यै नमः – नेत्रे पूजयामि ।
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः – शिरः पूजयामि ।
ॐ ब्रह्मरूपिण्यै नमः – सर्वाण्यङ्गानि पूजयामि ॥
[Recite the sarasvatI aShTOttara Sata nAmAvaLI, or at least a few known names of Saraswati. Offer flowers or akshatas with each name.]
अथवा सरस्वती नामावली पठनम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
अष्टोत्तर शत नामावली पूजां समर्पयामि ।
अक्षतान् पुष्पाणि च समर्पयामि ॥
धूपम्
दशाङ्गं गुग्गुलोपेतं सुगन्धं च मनोहरम् ।
धूपं गृहाण कल्याणि वरदे प्रतिगृह्यताम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
धूपमाघ्रापयामि ॥
दीपम्
घृतत्रिवर्ति संयुक्तं दीपितं दीपमम्बिके ।
गृहाण चित्स्वरूपे त्वं कमलासनवल्लभे ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
दीपं दर्शयामि ॥
नैवेद्यम्
नैवेद्यं गृह्यतां देवि भक्त्या सम्पादितं मया ।
इदं फलं च पानीयं सर्वोपचार संयुतम् ॥
ओ-म्भूर्भुव॒स्सुवः॒ । तत्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्य॒-म्भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धि॒यो यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥
सत्यं त्वा ऋतेन परिषिञ्चामि ।
अमृतमस्तु । अमृतोपस्तरणमसि ।
ॐ प्राणाय स्वाहा । ॐ अपानाय स्वाहा । ॐ व्यानाय स्वाहा ।
ॐ उदानाय स्वाहा । ॐ समानाय स्वाहा ।
मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि ।
अमृतापिधानमसि ।
उत्तरापोशनं समर्पयामि ।
हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि ।
शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
नैवेद्यं समर्पयामि ॥
ताम्बूलम्
ताम्बूलं च सकर्पूरं पूगनागदलैर्युतम् ।
गृहाण देवदेवेशि तत्त्वरूपि नमोऽस्तु ते ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
ताम्बूलं समर्पयामि ॥
नीराजनम्
नीराजनं गृहाण त्वं जगदानन्ददायिनि ।
जगत्तिमिरमार्तण्डमण्डले ते नमो नमः ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
नीराजनं समर्पयामि ॥
मन्त्रपुष्पम्
प्र णो॑ दे॒वी सर॑स्वती॒ वाजे॑भिर्वा॒जिनी॑वती ।
धी॒नाम॑वि॒त्र्य॑वतु ॥
या कुन्देन्दु तुषारहारधवला या शुभ्रवस्त्रावृता ।
या वीणावरदण्डमण्डितकरा या श्वेतपद्मासना ॥
या ब्रह्माच्युतशङ्करप्रभृतिभिर्देवैः सदा पूजिता ।
सा मां पातु सरस्वती भगवती निश्शेषजाड्यापहा ॥
शारदे लोकमातस्त्वमाश्रिताभीष्टदायिनि ।
पुष्पाञ्जलिं गृहाण त्वं मया भक्त्या समर्पितम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
मन्त्रपुष्पं समर्पयामि ॥
प्रदक्षिणम्
यानि कानि च पापानि जन्मान्तर कृतानि च ।
तानि तानि प्रणश्यन्ति प्रदक्षिण पदे पदे ॥
पाशाङ्कुशधरा वाणी वीणापुस्तकधारिणी ।
मम वक्त्रे वसेन्नित्यं दुग्धकुन्देन्दुनिर्मला ॥
चतुर्दश सुविद्यासु रमते या सरस्वती ।
चतुर्दशेषु लोकेषु सा मे वाचि वसेच्चिरम् ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥
नमस्कारः
उरसा शिरसा दृष्ट्या मनसा वचसा तथा ।
पद्भ्यां कराभ्यां कर्णाभ्यां प्रणामोऽष्टाङ्ग उच्यते ॥
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
नमस्कारान् समर्पयामि ॥
सर्वोपचाराः
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
छत्रं समर्पयामि ।
चामरं समर्पयामि ।
गीतं श्रावयामि ।
नृत्यं दर्शयामि ।
समस्त राजोपचारान् देवोपचारान् समर्पयामि ॥
स्तोत्र/सूक्त पठनम्
क्षमाप्रार्थना
अपराधसहस्राणि क्रियन्तेऽहर्निशं मया ।
दासोऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व परमेश्वरि ॥
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं महेश्वरि ।
यत्पूजितं मया देवि परिपूर्णं तदस्तु ते ॥
कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा
बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् ।
करोमि यद्यत् सकलं परस्मै
नारायणायेति समर्पयामि ॥
अनया ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार पूजया श्रीसरस्वती देवी सुप्रीता सुप्रसन्ना वरदा भवतु ॥
उद्वासनम्
ॐ श्रीसरस्वत्यै नमः ।
यथास्थानं उद्वासयामि ।
शोभनार्थे क्षेमाय पुनरागमनाय च ॥
प्रसाद ग्रहणम्
अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् ।
समस्तपापक्षयकरं देवता पादोदकं शुभम् ॥
श्रीसरस्वती देवी प्रसादं शिरसा गृह्णामि ॥
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
ॐ तत्सत् ब्रह्मार्पणमस्तु ॥
प्रायः पृष्टाः प्रश्नाः
What is सरस्वती नित्य पूजा विधानम्?
सरस्वती नित्य पूजा विधानम् is a Namavalis & Sahasranamas available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Sanskrit. Use the language selector to view another available edition.
Can I read सरस्वती नित्य पूजा विधानम् online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download सरस्वती नित्य पूजा विधानम् as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.