ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ – ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 39
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਭਾਰਤੇ ਉਦ੍ਯੋਗਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਜਾਗਰਪਰ੍ਵਣਿ
ਵਿਦੁਰਵਾਕ੍ਯੇ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ॥
ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਅਨੀਸ਼੍ਵਰੋਯਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋ ਭਵਾਭਵੇ
ਸੂਤ੍ਰਪ੍ਰੋਤਾ ਦਾਰੁਮਯੀਵ ਯੋਸ਼ਾ ।
ਧਾਤ੍ਰਾ ਹਿ ਦਿਸ਼੍ਟਸ੍ਯ ਵਸ਼ੇ ਕਿਲਾਯਂ
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦ ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਘ੍ਰੁਰੁਇਤੋਹਮ੍ ॥ 1॥
ਵਿਦੁਰ ਉਵਾਚ ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਵਚਨਂ ਬ੍ਰੁਰੁਇਹਸ੍ਪਤਿਰਪਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।
ਲਭਤੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਵਜ੍ਞਾਨਮਵਮਾਨਂ ਚ ਭਾਰਤ ॥ 2॥
ਪ੍ਰਿਯੋ ਭਵਤਿ ਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦੇਨ ਚਾਪਰਃ ।
ਮਂਤ੍ਰਂ ਮੂਲਬਲੇਨਾਨ੍ਯੋ ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਿਯ ਏਵ ਸਃ ॥ 3॥
ਦ੍ਵੇਸ਼੍ਯੋ ਨ ਸਾਧੁਰ੍ਭਵਤਿ ਨ ਮੇਧਾਵੀ ਨ ਪਂਡਿਤਃ ।
ਪ੍ਰਿਯੇ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਦ੍ਵੇਸ਼੍ਯੇ ਪਾਪਾਨਿ ਭਾਰਤ ॥ 4॥
ਨ ਸ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਮਹਾਰਾਜ ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਿਮਾਵਹੇਤ੍ ।
ਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸ ਤ੍ਵਿਹ ਮਂਤਵ੍ਯੋ ਯਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਬਹੁ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ 5॥
ਸਮ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ ਗੁਣਤਃ ਕੇ ਚਿਦ੍ਭਵਂਤਿ ਧਨਤੋਪਰੇ ।
ਧਨਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਨ੍ਗੁਣੈਰ੍ਹੀਨਾਂਧ੍ਰੁਰੁਇਤਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ 6॥
ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮਾਯਤੀ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਾਸ਼ਸੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸਮ੍ਮਤਮ੍ ।
ਨ ਚੋਤ੍ਸਹੇ ਸੁਤਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਯਤੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਤੋ ਜਯਃ ॥ 7॥
ਵਿਦੁਰ ਉਵਾਚ ।
ਸ੍ਵਭਾਵਗੁਣਸਂਪਨ੍ਨੋ ਨ ਜਾਤੁ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮਪਿ ਭੂਤਾਨਾਮੁਪਮਰ੍ਦਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 8॥
ਪਰਾਪਵਾਦ ਨਿਰਤਾਃ ਪਰਦੁਃਖੋਦਯੇਸ਼ੁ ਚ ।
ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧੇ ਚ ਯਤਂਤੇ ਸਤਤੋਥਿਤਾਃ ॥ 9॥
ਸ ਦੋਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯੇਸ਼ਾਂ ਸਂਵਾਸੇ ਸੁਮਹਦ੍ਭਯਮ੍ ।
ਅਰ੍ਥਾਦਾਨੇ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ਃ ਪ੍ਰਦਾਨੇ ਚ ਮਹਦ੍ਭਯਮ੍ ॥ 10॥
ਯੇ ਪਾਪਾ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਂਵਾਸੇ ਪਰਿਗਰ੍ਹਿਤਾਃ ।
ਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਰ੍ਮਹਾਦੋਸ਼ੈਰ੍ਯੇ ਨਰਾਸ੍ਤਾਨ੍ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ 11॥
ਨਿਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਸੌਹਾਰ੍ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨੀਚੇ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਯਾ ਚੈਵ ਫਲਨਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਃ ਸੌਹ੍ਰੁਰੁਇਦੇ ਚੈਵ ਯਤ੍ਸੁਖਮ੍ ॥ 12॥
ਯਤਤੇ ਚਾਪਵਾਦਾਯ ਯਤ੍ਨਮਾਰਭਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯੇ ।
ਅਲ੍ਪੇਪ੍ਯਪਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਮੋਹਾਨ੍ਨ ਸ਼ਾਂਤਿਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 13॥
ਤਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੈਃ ਸਂਗਤਂ ਨੀਚੈਰ੍ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸੈਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਤ੍ਮਭਿਃ ।
ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਨਿਪੁਣਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਵਾਂਦੂਰਾਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ 14॥
ਯੋ ਜ੍ਞਾਤਿਮਨੁਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣਾਤਿ ਦਰਿਦ੍ਰਂ ਦੀਨਮਾਤੁਰਮ੍ ।
ਸਪੁਤ੍ਰਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਿਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚਾਵ੍ਯਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ 15॥
ਜ੍ਞਾਤਯੋ ਵਰ੍ਧਨੀਯਾਸ੍ਤੈਰ੍ਯ ਇਚ੍ਛਂਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਕੁਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਿਂ ਚ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਧੁ ਸਮਾਚਰ ॥ 16॥
ਸ਼੍ਰੇਯਸਾ ਯੋਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਰਾਜਨ੍ਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਜ੍ਞਾਤਿਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ।
ਵਿਗੁਣਾ ਹ੍ਯਪਿ ਸਂਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਤਯੋ ਭਰਤਰ੍ਸ਼ਭ ॥ 17॥
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਗੁਣਵਂਤਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ।
ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਦੀਨਾਨਾਂ ਪਾਂਡਵਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ਾਂ ਪਤੇ ॥ 18॥
ਦੀਯਂਤਾਂ ਗ੍ਰਾਮਕਾਃ ਕੇ ਚਿਤ੍ਤੇਸ਼ਾਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮੀਸ਼੍ਵਰ ।
ਏਵਂ ਲੋਕੇ ਯਸ਼ਃਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤ੍ਸਿ ਨਰਾਧਿਪ ॥ 19॥
ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਾਤ ਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।
ਮਯਾ ਚਾਪਿ ਹਿਤਂ ਵਾਚ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਦ੍ਧਿਤੈਸ਼ਿਣਮ੍ ॥ 20॥
ਜ੍ਞਾਤਿਭਿਰ੍ਵਿਗ੍ਰਹਸ੍ਤਾਤ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਭਵਾਰ੍ਥਿਨਾ ।
ਸੁਖਾਨਿ ਸਹ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਜ੍ਞਾਤਿਭਿਰ੍ਭਰਤਰ੍ਸ਼ਭ ॥ 21॥
ਸਂਭੋਜਨਂ ਸਂਕਥਨਂ ਸਂਪ੍ਰੀਤਿਸ਼੍ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ।
ਜ੍ਞਾਤਿਭਿਃ ਸਹ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਨ ਵਿਰੋਧਃ ਕਥਂ ਚਨ ॥ 22॥
ਜ੍ਞਾਤਯਸ੍ਤਾਰਯਂਤੀਹ ਜ੍ਞਾਤਯੋ ਮਜ੍ਜਯਂਤਿ ਚ ।
ਸੁਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਸ੍ਤਾਰਯਂਤੀਹ ਦੁਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾ ਮਜ੍ਜਯਂਤਿ ਚ ॥ 23॥
ਸੁਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੋ ਭਵ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਪਾਂਡਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ਮਾਨਦ ।
ਅਧਰ੍ਸ਼ਣੀਯਃ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਤੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 24॥
ਸ਼੍ਰੀਮਂਤਂ ਜ੍ਞਾਤਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯੋ ਜ੍ਞਾਤਿਰਵਸੀਦਤਿ ।
ਦਿਗ੍ਧਹਸ੍ਤਂ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗ ਇਵ ਸ ਏਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਂਦਤਿ ॥ 25॥
ਪਸ਼੍ਚਾਦਪਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਤਵ ਤਾਪੋ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤਾਨ੍ਵਾ ਹਤਾਨ੍ਸੁਤਾਨ੍ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਚਿਂਤਯ ॥ 26॥
ਯੇਨ ਖਟ੍ਵਾਂ ਸਮਾਰੂਢਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯੇਤ ਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਆਦਾਵੇਵ ਨ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦਧ੍ਰੁਵੇ ਜੀਵਿਤੇ ਸਤਿ ॥ 27॥
ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਾਪਨਯਤੇ ਪੁਮਾਨਨ੍ਯਤ੍ਰ ਭਾਰ੍ਗਵਾਤ੍ ।
ਸ਼ੇਸ਼ਸਂਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਸ੍ਵੇਵ ਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ॥ 28॥
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੇਨ ਯਦ੍ਯੇਤਤ੍ਪਾਪਂ ਤੇਸ਼ੁ ਪੁਰਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਤਤ੍ਕੁਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਨੇਯਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ॥ 29॥
ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਾਪ੍ਯ ਲੋਕੇ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮਸ਼ਃ ।
ਭਵਿਸ਼੍ਯਸਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਪੂਜਨੀਯੋ ਮਨੀਸ਼ਿਣਾਮ੍ ॥ 30॥
ਸੁਵ੍ਯਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨਿ ਧੀਰਾਣਾਂ ਫਲਤਃ ਪ੍ਰਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਯਃ ।
ਅਧ੍ਯਵਸ੍ਯਤਿ ਕਾਰ੍ਯੇਸ਼ੁ ਚਿਰਂ ਯਸ਼ਸਿ ਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ॥ 31॥
ਅਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਂ ਵਿਨਯੋ ਹਂਤਿ ਹਂਤ੍ਯਨਰ੍ਥਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਹਂਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਕ੍ਰੋਧਮਾਚਾਰੋ ਹਂਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ 32॥
ਪਰਿਚ੍ਛਦੇਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇਣ ਵੇਸ਼੍ਮਨਾ ਪਰਿਚਰ੍ਯਯਾ ।
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਕੁਲਂ ਰਾਜਨ੍ਭੋਜਨਾਚ੍ਛਾਦਨੇਨ ਚ ॥ 33॥
ਯਯੋਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੈਭ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਨੈਭ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨ ਵਾ ।
ਸਮੇਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਤਯੋਰ੍ਮੈਤ੍ਰੀ ਨ ਜੀਰ੍ਯਤੇ ॥ 34॥
ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਕ੍ਰੁਰੁਇਤਪ੍ਰਜ੍ਞਂ ਛਨ੍ਨਂ ਕੂਪਂ ਤ੍ਰੁਰੁਇਣੈਰਿਵ ।
ਵਿਵਰ੍ਜਯੀਤ ਮੇਧਾਵੀ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮੈਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 35॥
ਅਵਲਿਪ੍ਤੇਸ਼ੁ ਮੂਰ੍ਖੇਸ਼ੁ ਰੌਦ੍ਰਸਾਹਸਿਕੇਸ਼ੁ ਚ ।
ਤਥੈਵਾਪੇਤ ਧਰ੍ਮੇਸ਼ੁ ਨ ਮੈਤ੍ਰੀਮਾਚਰੇਦ੍ਬੁਧਃ ॥ 36॥
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਜ੍ਞਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਸਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਢਭਕ੍ਤਿਕਮ੍ ।
ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾਂ ਮਿਤ੍ਰਮਤ੍ਯਾਗਿ ਚੇਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 37॥
ਇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਨੁਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਨਾ ਨ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯਤੇ ।
ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਨਰੁਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਸਾਦਯੇਦ੍ਦੈਵਤਾਨ੍ਯਪਿ ॥ 38॥
ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਨਸੂਯਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਿਃ ।
ਆਯੁਸ਼੍ਯਾਣਿ ਬੁਧਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚਾਵਿਮਾਨਨਾ ॥ 39॥
ਅਪਨੀਤਂ ਸੁਨੀਤੇਨ ਯੋਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਨਿਨੀਸ਼ਤੇ ।
ਮਤਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸੁਦ੍ਰੁਰੁਇਢਾਂ ਤਦਕਾਪੁਰੁਸ਼ ਵ੍ਰਤਮ੍ ॥ 40॥
ਆਯਤ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕਾਰਜ੍ਞਸ੍ਤਦਾਤ੍ਵੇ ਦ੍ਰੁਰੁਇਢਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।
ਅਤੀਤੇ ਕਾਰ੍ਯਸ਼ੇਸ਼ਜ੍ਞੋ ਨਰੋਰ੍ਥੈਰ੍ਨ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ ॥ 41॥
ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਯਦਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਨਿਸ਼ੇਵਤੇ ।
ਤਦੇਵਾਪਹਰਤ੍ਯੇਨਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ 42॥
ਮਂਗਲਾਲਂਭਨਂ ਯੋਗਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮੁਤ੍ਥਾਨਮਾਰ੍ਜਵਮ੍ ।
ਭੂਤਿਮੇਤਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸਤਾਂ ਚਾਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 43॥
ਅਨਿਰ੍ਵੇਦਃ ਸ਼੍ਰਿਯੋ ਮੂਲਂ ਦੁਃਖਨਾਸ਼ੇ ਸੁਖਸ੍ਯ ਚ ।
ਮਹਾਨ੍ਭਵਤ੍ਯਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਃ ਸੁਖਂ ਚਾਤ੍ਯਂਤਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ 44॥
ਨਾਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਤਰਂ ਕਿਂ ਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ਪਥ੍ਯਤਮਂ ਤਥਾ ।
ਪ੍ਰਭ ਵਿਸ਼੍ਣੋਰ੍ਯਥਾ ਤਾਤ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ 45॥
ਕ੍ਸ਼ਮੇਦਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਂਧਰ੍ਮਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥੌ ਸਮੌ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਹਿਤਾ ॥ 46॥
ਯਤ੍ਸੁਖਂ ਸੇਵਮਾਨੋਪਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਨ ਹੀਯਤੇ ।
ਕਾਮਂ ਤਦੁਪਸੇਵੇਤ ਨ ਮੂਢ ਵ੍ਰਤਮਾਚਰੇਤ੍ ॥ 47॥
ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਸ਼ੁ ਨਾਸ੍ਤਿਕੇਸ਼੍ਵਲਸੇਸ਼ੁ ਚ ।
ਨ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵਸਤ੍ਯਦਾਂਤੇਸ਼ੁ ਯੇ ਚੋਤ੍ਸਾਹ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ॥ 48॥
ਆਰ੍ਜਵੇਨ ਨਰਂ ਯੁਕ੍ਤਮਾਰ੍ਜਵਾਤ੍ਸਵ੍ਯਪਤ੍ਰਪਮ੍ ।
ਅਸ਼ਕ੍ਤਿਮਂਤਂ ਮਨ੍ਯਂਤੋ ਧਰ੍ਸ਼ਯਂਤਿ ਕੁਬੁਦ੍ਧਯਃ ॥ 49॥
ਅਤ੍ਯਾਰ੍ਯਮਤਿਦਾਤਾਰਮਤਿਸ਼ੂਰਮਤਿਵ੍ਰਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਭਿਮਾਨਿਨਂ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਭਯਾਨ੍ਨੋਪਸਰ੍ਪਤਿ ॥ 50॥
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਫਲਾ ਵੇਦਾਃ ਸ਼ੀਲਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਫਲਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ।
ਰਤਿਪੁਤ੍ਰ ਫਲਾ ਦਾਰਾ ਦਤ੍ਤਭੁਕ੍ਤ ਫਲਂ ਧਨਮ੍ ॥ 51॥
ਅਧਰ੍ਮੋਪਾਰ੍ਜਿਤੈਰਰ੍ਥੈਰ੍ਯਃ ਕਰੋਤ੍ਯੌਰ੍ਧ੍ਵ ਦੇਹਿਕਮ੍ ।
ਨ ਸ ਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਭੁਂਕ੍ਤੇਰ੍ਥਸ੍ਯ ਦੁਰਾਗਮਾਤ੍ ॥ 52॥
ਕਾਨਾਰ ਵਨਦੁਰ੍ਗੇਸ਼ੁ ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਾਸ੍ਵਾਪਤ੍ਸੁ ਸਂਭ੍ਰਮੇ ।
ਉਦ੍ਯਤੇਸ਼ੁ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਸ਼ੁ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ੇਸ਼ਵਤਾਂ ਭਯਮ੍ ॥ 53॥
ਉਤ੍ਥਾਨਂ ਸਂਯਮੋ ਦਾਕ੍ਸ਼੍ਯਮਪ੍ਰਮਾਦੋ ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਿਃ ਸ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਤਿਃ ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਸਮਾਰਂਭੋ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੂਲਂ ਭਵਸ੍ਯ ਤਤ੍ ॥ 54॥
ਤਪੋਬਲਂ ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਬਲਮ੍ ।
ਹਿਂਸਾ ਬਲਮਸਾਧੂਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਗੁਣਵਤਾਂ ਬਲਮ੍ ॥ 55॥
ਅਸ਼੍ਟੌ ਤਾਨ੍ਯਵ੍ਰਤਘ੍ਨਾਨਿ ਆਪੋ ਮੂਲਂ ਫਲਂ ਪਯਃ ।
ਹਵਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਕਾਮ੍ਯਾ ਚ ਗੁਰੋਰ੍ਵਚਨਮੌਸ਼ਧਮ੍ ॥ 56॥
ਨ ਤਤ੍ਪਰਸ੍ਯ ਸਂਦਧ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਯਦਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸਂਗ੍ਰਹੇਣੈਸ਼ ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਾਮਾਦਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 57॥
ਅਕ੍ਰੋਧੇਨ ਜਯੇਤ੍ਕ੍ਰੋਧਮਸਾਧੁਂ ਸਾਧੁਨਾ ਜਯੇਤ੍ ।
ਜਯੇਤ੍ਕਦਰ੍ਯਂ ਦਾਨੇਨ ਜਯੇਤ੍ਸਤ੍ਯੇਨ ਚਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 58॥
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਧੂਰ੍ਤਕੇਲਸੇ ਭੀਰੌ ਚਂਡੇ ਪੁਰੁਸ਼ਮਾਨਿਨਿ ।
ਚੌਰੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਘ੍ਨੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋ ਨ ਕਾਰ੍ਯੋ ਨ ਚ ਨਾਸ੍ਤਿਕੇ ॥ 59॥
ਅਭਿਵਾਦਨਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋਪਸੇਵਿਨਃ ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਧਂਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਰਾਯੁਰ੍ਯਸ਼ੋਬਲਮ੍ ॥ 60॥
ਅਤਿਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਯੇਰ੍ਥਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ।
ਅਰੇਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਮਾ ਸ੍ਮ ਤੇਸ਼ੁ ਮਨਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਥਾਃ ॥ 61॥
ਅਵਿਦ੍ਯਃ ਪੁਰੁਸ਼ਃ ਸ਼ੋਚ੍ਯਃ ਸ਼ੋਚ੍ਯਂ ਮਿਥੁਨਮਪ੍ਰਜਮ੍ ।
ਨਿਰਾਹਾਰਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਚ੍ਯਂ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਮਰਾਜਕਮ੍ ॥ 62॥
ਅਧ੍ਵਾ ਜਰਾ ਦੇਹਵਤਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਜਲਂ ਜਰਾ ।
ਅਸਂਭੋਗੋ ਜਰਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਾਕ੍ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਮਨਸੋ ਜਰਾ ॥ 63॥
ਅਨਾਮ੍ਨਾਯ ਮਲਾ ਵੇਦਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਵ੍ਰਤਂ ਮਲਮ੍ ।
ਕੌਤੂਹਲਮਲਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸ ਮਲਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 64॥
ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਮਲਂ ਰੂਪ੍ਯਂ ਰੂਪ੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਮਲਂ ਤ੍ਰਪੁ ।
ਜ੍ਞੇਯਂ ਤ੍ਰਪੁ ਮਲਂ ਸੀਸਂ ਸੀਸਸ੍ਯਾਪਿ ਮਲਂ ਮਲਮ੍ ॥ 65॥
ਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਨ ਜਯੇਨ੍ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਨ ਕਾਮੇਨ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਜਯੇਤ੍ ।
ਨੇਂਧਨੇਨ ਜਯੇਦਗ੍ਨਿਂ ਨ ਪਾਨੇਨ ਸੁਰਾਂ ਜਯੇਤ੍ ॥ 66॥
ਯਸ੍ਯ ਦਾਨਜਿਤਂ ਮਿਤ੍ਰਮਮਿਤ੍ਰਾ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ।
ਅਨ੍ਨਪਾਨਜਿਤਾ ਦਾਰਾਃ ਸਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ ॥ 67॥
ਸਹਸ੍ਰਿਣੋਪਿ ਜੀਵਂਤਿ ਜੀਵਂਤਿ ਸ਼ਤਿਨਸ੍ਤਥਾ ।
ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਂ ਵਿਮੁਂਚੇਚ੍ਛਾਂ ਨ ਕਥਂ ਚਿਨ੍ਨ ਜੀਵ੍ਯਤੇ ॥ 68॥
ਯਤ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵ੍ਰੀਹਿ ਯਵਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਪਸ਼ਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।
ਨਾਲਮੇਕਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਿਤਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ ॥ 69॥
ਰਾਜਨ੍ਭੂਯੋ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪੁਤ੍ਰੇਸ਼ੁ ਸਮਮਾਚਰ ।
ਸਮਤਾ ਯਦਿ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ਸ੍ਵੇਸ਼ੁ ਪਾਂਡੁਸੁਤੇਸ਼ੁ ਚ ॥ 70॥
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਭਾਰਤੇ ਉਦ੍ਯੋਗਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਜਾਗਰਪਰ੍ਵਣਿ
ਵਿਦੁਰਵਾਕ੍ਯੇ ਏਕੋਨਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ॥ 39॥
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
What is ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 39?
ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 39 is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Punjabi. Use the language selector to view another available edition.
Can I read ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 39 online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 39 as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.