ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ – ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 35
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਭਾਰਤੇ ਉਦ੍ਯੋਗਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਜਾਗਰਪਰ੍ਵਣਿ
ਵਿਦੁਰਹਿਤਵਾਕ੍ਯੇ ਪਂਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ॥
ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਉਵਾਚ ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਭੂਯੋ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਹਿਤਂ ਵਚਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣ੍ਵਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਤ੍ਰੁਰੁਇਪ੍ਤਿਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣੀਹ ਭਾਸ਼ਸੇ ॥ 1॥
ਵਿਦੁਰ ਉਵਾਚ ।
ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇਸ਼ੁ ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ੁ ਚਾਰ੍ਜਵਮ੍ ।
ਉਭੇ ਏਤੇ ਸਮੇ ਸ੍ਯਾਤਾਮਾਰ੍ਜਵਂ ਵਾ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 2॥
ਆਰ੍ਜਵਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਸ੍ਵ ਪੁਤ੍ਰੇਸ਼ੁ ਸਤਤਂ ਵਿਭੋ ।
ਇਹ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ 3॥
ਯਾਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਮਨੁਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਾ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਗੀਯਤੇ ।
ਤਾਵਤ੍ਸ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ ॥ 4॥
ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਦਾਹਰਂਤੀਮਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ ।
ਵਿਰੋਚਨਸ੍ਯ ਸਂਵਾਦਂ ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯਰ੍ਥੇ ਸੁਧਨ੍ਵਨਾ ॥ 5॥
ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯੁਵਾਚ ।
ਕਿਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸ੍ਵਿਚ੍ਛ੍ਰੇਯਾਂਸੋ ਦਿਤਿਜਾਃ ਸ੍ਵਿਦ੍ਵਿਰੋਚਨ ।
ਅਥ ਕੇਨ ਸ੍ਮ ਪਰ੍ਯਂਕਂ ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਨਾਧਿਰੋਹਤਿ ॥ 6॥
ਵਿਰੋਚਨ ਉਵਾਚ ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾ ਹਿ ਵੈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਾ ਵਯਂ ਕੇਸ਼ਿਨਿ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਖਲ੍ਵਿਮੇ ਲੋਕਾਃ ਕੇ ਦੇਵਾਃ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ॥ 7॥
ਕੇਸ਼ਿਨ੍ਯੁਵਾਚ ।
ਇਹੈਵਾਸ੍ਸ੍ਵ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾਵ ਉਪਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਰੋਚਨ ।
ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਤਰਾਗਂਤਾ ਪਸ਼੍ਯੇਯਂ ਵਾਂ ਸਮਾਗਤੌ ॥ 8॥
ਵਿਰੋਚਨ ਉਵਾਚ ।
ਤਥਾ ਭਦ੍ਰੇ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਭੀਰੁ ਭਾਸ਼ਸੇ ।
ਸੁਧਨ੍ਵਾਨਂ ਚ ਮਾਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਸਿ ਸਂਗਤੌ ॥ 9॥
ਵਿਦੁਰ ਉਵਾਚ ।
ਅਨ੍ਵਾਲਭੇ ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਪ੍ਰਾਹ੍ਰਾਦੇਹਂ ਤਵਾਸਨਮ੍ ।
ਏਕਤ੍ਵਮੁਪਸਂਪਨ੍ਨੋ ਨ ਤ੍ਵਾਸੇਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ॥ 10॥
ਵਿਰੋਚਨ ਉਵਾਚ ।
ਅਨ੍ਵਾਹਰਂਤੁ ਫਲਕਂ ਕੂਰ੍ਚਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵਾ ਬ੍ਰੁਰੁਇਸੀਮ੍ ।
ਸੁਧਨ੍ਵਨ੍ਨ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹੋਸਿ ਮਯਾ ਸਹ ਸਮਾਸਨਮ੍ ॥ 11॥
ਸੁਧਨ੍ਵੋਵਾਚ ।
ਪਿਤਾਪਿ ਤੇ ਸਮਾਸੀਨਮੁਪਾਸੀਤੈਵ ਮਾਮਧਃ ।
ਬਾਲਃ ਸੁਖੈਧਿਤੋ ਗੇਹੇ ਨ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਚਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ ॥ 12॥
ਵਿਰੋਚਨ ਉਵਾਚ ।
ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਗਵਾਸ਼੍ਵਂ ਚ ਯਦ੍ਵਿਤ੍ਤਮਸੁਰੇਸ਼ੁ ਨਃ ।
ਸੁਧਨ੍ਵਨ੍ਵਿਪਣੇ ਤੇਨ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਾਵ ਯੇ ਵਿਦੁਃ ॥ 13॥
ਸੁਧਨ੍ਵੋਵਾਚ ।
ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਗਵਾਸ਼੍ਵਂ ਚ ਤਵੈਵਾਸ੍ਤੁ ਵਿਰੋਚਨ ।
ਪ੍ਰਾਣਯੋਸ੍ਤੁ ਪਣਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਾਵ ਯੇ ਵਿਦੁਃ ॥ 14॥
ਵਿਰੋਚਨ ਉਵਾਚ ।
ਆਵਾਂ ਕੁਤ੍ਰ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਵਃ ਪ੍ਰਾਣਯੋਰ੍ਵਿਪਣੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ।
ਨ ਹਿ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਹਂ ਸ੍ਥਾਤਾ ਨ ਮਨੁਸ਼੍ਯੇਸ਼ੁ ਕਰ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ ॥ 15॥
ਸੁਧਨ੍ਵੋਵਾਚ ।
ਪਿਤਰਂ ਤੇ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਵਃ ਪ੍ਰਾਣਯੋਰ੍ਵਿਪਣੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਸ ਹੇਤੋਰ੍ਹਿ ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦੋ ਨਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਦੇਤ੍ ॥ 16॥
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਉਵਾਚ ।
ਇਮੌ ਤੌ ਸਂਪ੍ਰਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯੇਤੇ ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਨ ਚਰਿਤਂ ਸਹ ।
ਆਸ਼ੀਵਿਸ਼ਾਵਿਵ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਵੇਕਮਾਰ੍ਗਮਿਹਾਗਤੌ ॥ 17॥
ਕਿਂ ਵੈ ਸਹੈਵ ਚਰਤੋ ਨ ਪੁਰਾ ਚਰਤਃ ਸਹ ।
ਵਿਰੋਚਨੈਤਤ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਾਮਿ ਕਿਂ ਤੇ ਸਖ੍ਯਂ ਸੁਧਨ੍ਵਨਾ ॥ 18॥
ਵਿਰੋਚਨ ਉਵਾਚ ।
ਨ ਮੇ ਸੁਧਨ੍ਵਨਾ ਸਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਯੋਰ੍ਵਿਪਣਾਵਹੇ ।
ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਮ੍ਰੁਰੁਇਪ੍ਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਦੀਃ ॥ 19॥
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਉਵਾਚ ।
ਉਦਕਂ ਮਧੁਪਰ੍ਕਂ ਚਾਪ੍ਯਾਨਯਂਤੁ ਸੁਧਨ੍ਵਨੇ ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਭ੍ਯਰ੍ਚਨੀਯੋਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਗੌਃ ਪੀਵਰੀ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ॥ 20॥
ਸੁਧਨ੍ਵੋਵਾਚ ।
ਉਦਕਂ ਮਧੁਪਰ੍ਕਂ ਚ ਪਥ ਏਵਾਰ੍ਪਿਤਂ ਮਮ ।
ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਨੌ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਤਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਤੋਃ ॥ 21॥
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਉਵਾਚ ।
ਪੁਰ੍ਤੋ ਵਾਨ੍ਯੋ ਭਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਚੈਵ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਤਯੋਰ੍ਵਿਵਦਤੋਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਕਥਮਸ੍ਮਦ੍ਵਿਭੋ ਵਦੇਤ੍ ॥ 22॥
ਅਥ ਯੋ ਨੈਵ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਏਤਤ੍ਸੁਧਨ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਾਮਿ ਦੁਰ੍ਵਿਵਕ੍ਤਾ ਸ੍ਮ ਕਿਂ ਵਸੇਤ੍ ॥ 23॥
ਸੁਧਨ੍ਵੋਵਾਚ ।
ਯਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਮਧਿਵਿਨ੍ਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯਾਂ ਚੈਵਾਕ੍ਸ਼ ਪਰਾਜਿਤਃ ।
ਯਾਂ ਚ ਭਾਰਾਭਿਤਪ੍ਤਾਂਗੋ ਦੁਰ੍ਵਿਵਕ੍ਤਾ ਸ੍ਮ ਤਾਂ ਵਸੇਤ੍ ॥ 24॥
ਨਗਰੇ ਪ੍ਰਤਿਰੁਦ੍ਧਃ ਸਨ੍ਬਹਿਰ੍ਦ੍ਵਾਰੇ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।
ਅਮਿਤ੍ਰਾਨ੍ਭੂਯਸਃ ਪਸ਼੍ਯਂਦੁਰ੍ਵਿਵਕ੍ਤਾ ਸ੍ਮ ਤਾਂ ਵਸੇਤ੍ ॥ 25॥
ਪਂਚ ਪਸ਼੍ਵਨ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਹਂਤਿ ਦਸ਼ ਹਂਤਿ ਗਵਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ।
ਸ਼ਤਮਸ਼੍ਵਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਹਂਤਿ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪੁਰੁਸ਼ਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ॥ 26॥
ਹਂਤਿ ਜਾਤਾਨਜਾਤਾਂਸ਼੍ਚ ਹਿਰਣ੍ਯਾਰ੍ਥੋਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਦਨ੍ ।
ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਮ੍ਯਨ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਹਂਤਿ ਮਾ ਸ੍ਮ ਭੂਮ੍ਯਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਦੀਃ ॥ 27॥
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਉਵਾਚ ।
ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨਂਗਿਰਾ ਵੈ ਸੁਧਨ੍ਵਾ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਰੋਚਨ ।
ਮਾਤਾਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀ ਮਾਤੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੇਨ ਵੈ ਜਿਤਃ ॥ 28॥
ਵਿਰੋਚਨ ਸੁਧਨ੍ਵਾਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਵ ।
ਸੁਧਨ੍ਵਨ੍ਪੁਨਰਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਵਿਰੋਚਨਮ੍ ॥ 29॥
ਸੁਧਨ੍ਵੋਵਾਚ ।
ਯਦ੍ਧਰ੍ਮਮਵ੍ਰੁਰੁਇਣੀਥਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਕਾਮਾਦਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਦੀਃ ।
ਪੁਨਰ੍ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ 30॥
ਏਸ਼ ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤੋ ਵਿਰੋਚਨਃ ।
ਪਾਦਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੁਮਾਰ੍ਯਾਃ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਮਮ ॥ 31॥
ਵਿਦੁਰ ਉਵਾਚ ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਥੇ ਨਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਮਾ ਗਮਃ ਸ ਸੁਤਾਮਾਤ੍ਯੋਤ੍ਯਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨਨੁਭ੍ਰਮਨ੍ ॥ 32॥
ਨ ਦੇਵਾ ਯਸ਼੍ਟਿਮਾਦਾਯ ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਪਸ਼ੁਪਾਲਵਤ੍ ।
ਯਂ ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਂਵਿਭਜਂਤਿ ਤਮ੍ ॥ 33॥
ਯਥਾ ਯਥਾ ਹਿ ਪੁਰੁਸ਼ਃ ਕਲ੍ਯਾਣੇ ਕੁਰੁਤੇ ਮਨਃ ।
ਤਥਾ ਤਥਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਃ ਸਿਧ੍ਯਂਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 34॥
ਨ ਛਂਦਾਂਸਿ ਵ੍ਰੁਰੁਇਜਿਨਾਤ੍ਤਾਰਯਂਤਿ
ਆਯਾਵਿਨਂ ਮਾਯਯਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਮ੍ ।
ਨੀਡਂ ਸ਼ਕੁਂਤਾ ਇਵ ਜਾਤਪਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍
ਛਂਦਾਂਸ੍ਯੇਨਂ ਪ੍ਰਜਹਤ੍ਯਂਤਕਾਲੇ ॥ 35॥
ਮਤ੍ਤਾਪਾਨਂ ਕਲਹਂ ਪੂਗਵੈਰਂ
ਭਾਰ੍ਯਾਪਤ੍ਯੋਰਂਤਰਂ ਜ੍ਞਾਤਿਭੇਦਮ੍ ।
ਰਾਜਦ੍ਵਿਸ਼੍ਟਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਮਾਂਸੋਰ੍ਵਿਵਾਦਂ
ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਂਥਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ਼੍ਠਃ ॥ 36॥
ਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕਂ ਵਣਿਜਂ ਚੋਰਪੂਰ੍ਵਂ
ਸ਼ਲਾਕ ਧੂਰ੍ਤਂ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਂ ਚ ।
ਅਰਿਂ ਚ ਮਿਤ੍ਰਂ ਚ ਕੁਸ਼ੀਲਵਂ ਚ
ਨੈਤਾਨ੍ਸਾਖ੍ਯੇਸ਼੍ਵਧਿਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਪ੍ਤ ॥ 37॥
ਮਾਨਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮੁਤ ਮਾਨਮੌਨਂ
ਮਾਨੇਨਾਧੀਤਮੁਤ ਮਾਨਯਜ੍ਞਃ ।
ਏਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਭਯਂਕਰਾਣਿ
ਭਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤ੍ਯਯਥਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨਿ ॥ 38॥
ਅਗਾਰ ਦਾਹੀ ਗਰਦਃ ਕੁਂਡਾਸ਼ੀ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ ।
ਪਰ੍ਵ ਕਾਰਸ਼੍ਚ ਸੂਚੀ ਚ ਮਿਤ੍ਰ ਧ੍ਰੁਕ੍ਪਾਰਦਾਰਿਕਃ ॥ 39॥
ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਗੁਰੁ ਤਲ੍ਪੀ ਚ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਨਪੋ ਦ੍ਵਿਜਃ ।
ਅਤਿਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼੍ਚ ਕਾਕਸ਼੍ਚ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਵੇਦ ਨਿਂਦਕਃ ॥ 40॥
ਸ੍ਰੁਵ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹਣੋ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਃ ਕੀਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਵਾਨਪਿ ।
ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯੋ ਹਿਂਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਹਣੈਃ ਸਮਾਃ ॥ 41॥
ਤ੍ਰੁਰੁਇਣੋਕ੍ਲਯਾ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਜਾਤਰੂਪਂ
ਯੁਗੇ ਭਦ੍ਰੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇਣ ਸਾਧੁਃ ।
ਸ਼ੂਰੋ ਭਯੇਸ਼੍ਵਰ੍ਥਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰੇਸ਼ੁ ਧੀਰਃ
ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਾਸ੍ਵਾਪਤ੍ਸੁ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਸ਼੍ਚਾਰਯਸ਼੍ ਚ ॥ 42॥
ਜਰਾ ਰੂਪਂ ਹਰਤਿ ਹਿ ਧੈਰ੍ਯਮਾਸ਼ਾ
ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਾਂਧਰ੍ਮਚਰ੍ਯਾਮਸੂਯਾ ।
ਕ੍ਰੋਧਃ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਸ਼ੀਲਮਨਾਰ੍ਯ ਸੇਵਾ
ਹ੍ਰਿਯਂ ਕਾਮਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਭਿਮਾਨਃ ॥ 43॥
ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਮਂਗਲਾਤ੍ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਪ੍ਰਾਗਲ੍ਭ੍ਯਾਤ੍ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ ।
ਦਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਕੁਰੁਤੇ ਮੂਲਂ ਸਂਯਮਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ॥ 44॥
ਅਸ਼੍ਟੌ ਗੁਣਾਃ ਪੁਰੁਸ਼ਂ ਦੀਪਯਂਤਿ
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਚ ਕੌਲ੍ਯਂ ਚ ਦਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ।
ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਬਹੁ ਭਾਸ਼ਿਤਾ ਚ
ਦਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਜ੍ਞਤਾ ਚ ॥ 45॥
ਏਤਾਨ੍ਗੁਣਾਂਸ੍ਤਾਤ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਨ੍
ਏਕੋ ਗੁਣਃ ਸਂਸ਼੍ਰਯਤੇ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ।
ਰਾਜਾ ਯਦਾ ਸਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਮਨੁਸ਼੍ਯਂ
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਗੁਣਾਨੇਸ਼ ਗੁਣੋਤਿਭਾਤਿ ॥ 46॥
ਅਸ਼੍ਟੌ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪੇਮਾਨਿ ਮਨੁਸ਼੍ਯਲੋਕੇ
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਿ ।
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੇਸ਼ਾਮਨ੍ਵਵੇਤਾਨਿ ਸਦ੍ਭਿਸ਼੍
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੇਸ਼ਾਮਨ੍ਵਵਯਂਤਿ ਸਂਤਃ ॥ 47॥
ਯਜ੍ਞੋ ਦਾਨਮਧ੍ਯਯਨਂ ਤਪਸ਼੍ ਚ
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਨ੍ਵਵੇਤਾਨਿ ਸਦ੍ਭਿਃ ।
ਦਮਃ ਸਤ੍ਯਮਾਰ੍ਜਵਮਾਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸ੍ਯਂ
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਨ੍ਵਵਯਂਤਿ ਸਂਤਃ ॥ 48॥
ਨ ਸਾ ਸਭਾ ਯਤ੍ਰ ਨ ਸਂਤਿ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ
ਨ ਤੇ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ ਯੇ ਨ ਵਦਂਤਿ ਧਰ੍ਮਮ੍ ।
ਨਾਸੌ ਹਰ੍ਮੋ ਯਤਨ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤਿ
ਨ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਯਚ੍ਛਲੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧਮ੍ ॥ 49॥
ਸਤ੍ਯਂ ਰੂਪਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਕੌਲ੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਂ ਬਲਂ ਧਨਮ੍ ।
ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਚ ਚਿਰਭਾਸ਼੍ਯਂ ਚ ਦਸ਼ਃ ਸਂਸਰ੍ਗਯੋਨਯਃ ॥ 50॥
ਪਾਪਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪਾਪਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪਾਪਮੇਵਾਸ਼੍ਨੁਤੇ ਫਲਮ੍ ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪੁਣ੍ਯਮੇਵਾਸ਼੍ਨੁਤੇ ਫਲਮ੍ ॥ 51॥
ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਨਸ਼੍ਟਪ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪਾਪਮੇਵ ਨਿਤ੍ਯਮਾਰਭਤੇ ਨਰਃ ॥ 52॥
ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਵਰ੍ਧਯਤਿ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਪ੍ਰਜ੍ਞਃ ਪੁਣ੍ਯਮੇਵ ਨਿਤ੍ਯਮਾਰਭਤੇ ਨਰਃ ॥ 53॥
ਅਸੂਯਕੋ ਦਂਦ ਸ਼ੂਕੋ ਨਿਸ਼੍ਠੁਰੋ ਵੈਰਕ੍ਰੁਰੁਇਨ੍ਨਰਃ ।
ਸ ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਂ ਮਹਦਾਪ੍ਨੋਤੋ ਨਚਿਰਾਤ੍ਪਾਪਮਾਚਰਨ੍ ॥ 54॥
ਅਨਸੂਯਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਪ੍ਰਜ੍ਞਃ ਸ਼ੋਭਨਾਨ੍ਯਾਚਰਨ੍ਸਦਾ ।
ਅਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਾਤ੍ਸੁਖਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਵਿਰਾਜਤੇ ॥ 55॥
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮੇਵਾਗਮਯਤਿ ਯਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇਭ੍ਯਃ ਸ ਪਂਡਿਤਃ ।
ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਹ੍ਯਵਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੌ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਸੁਖਮੇਧਿਤੁਮ੍ ॥ 56॥
ਦਿਵਸੇਨੈਵ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੇਨ ਰਾਤੌ ਸੁਖਂ ਵਸੇਤ੍ ।
ਅਸ਼੍ਟ ਮਾਸੇਨ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਸ਼ਾਃ ਸੁਖਂ ਵਸੇਤ੍ ॥ 57॥
ਪੂਰ੍ਵੇ ਵਯਸਿ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੇਨ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਸੁਖਂ ਵਸੇਤ੍ ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵੇਨ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸੁਖਂ ਵਸੇਤ੍ ॥ 58॥
ਜੀਰ੍ਣਮਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਭਾਰ੍ਯਂ ਚ ਗਤਯੌਵਨਾਮ੍ ।
ਸ਼ੂਰਂ ਵਿਗਤਸਂਗ੍ਰਾਮਂ ਗਤਪਾਰਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥ 59॥
ਧਨੇਨਾਧਰ੍ਮਲਬ੍ਧੇਨ ਯਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮਪਿਧੀਯਤੇ ।
ਅਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਤਦ੍ਭਵਤਿ ਤਤੋਨ੍ਯਦਵਦੀਰ੍ਯਤੇ ॥ 60॥
ਗੁਰੁਰਾਤ੍ਮਵਤਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਸ਼ਾਸਾ ਰਾਜਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਅਥ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਪਾਪਾਨਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਯਮਃ ॥ 61॥
ਰੁਰੁਇਸ਼ੀਣਾਂ ਚ ਨਦੀਨਾਂ ਚ ਕੁਲਾਨਾਂ ਚ ਮਹਾਮਨਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਭਵੋ ਨਾਧਿਗਂਤਵ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਦੁਸ਼੍ਚਰਿਤਸ੍ਯ ਚ ॥ 62॥
ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਪੂਜਾਭਿਰਤੋ ਦਾਤਾ ਜ੍ਞਾਤਿਸ਼ੁ ਚਾਰ੍ਜਵੀ ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਭਾਗ੍ਰਾਜਂਸ਼੍ਚਿਰਂ ਪਾਲਯਤੇ ਮਹੀਮ੍ ॥ 63॥
ਸੁਵਰ੍ਣਪੁਸ਼੍ਪਾਂ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਂ ਚਿਨ੍ਵਂਤਿ ਪੁਰੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ।
ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਸ਼੍ਚ ਜਾਨਾਤਿ ਸੇਵਿਤੁਮ੍ ॥ 64॥
ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਬਾਹੁਮਧ੍ਯਾਨਿ ਭਾਰਤ ।
ਤਾਨਿ ਜਂਘਾ ਜਘਨ੍ਯਾਨਿ ਭਾਰਪ੍ਰਤ੍ਯਵਰਾਣਿ ਚ ॥ 65॥
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੇ ਚ ਸ਼ਕੁਨੌ ਮੂਢੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨੇ ਤਥਾ ।
ਕਰ੍ਣੇ ਚੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਾਧਾਯ ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਿਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 66॥
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਗੁਣੈਰੁਪੇਤਾਸ਼੍ਚ ਪਾਂਡਵਾ ਭਰਤਰ੍ਸ਼ਭ ।
ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਵਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਤੇਸ਼ੁ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ ॥ 67॥
॥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਭਾਰਤੇ ਉਦ੍ਯੋਗਪਰ੍ਵਣਿ ਪ੍ਰਜਾਗਰਪਰ੍ਵਣਿ
ਵਿਦੁਰਹਿਤਵਾਕ੍ਯੇ ਪਂਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ॥ 35॥
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
What is ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 35?
ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 35 is a devotional text available on Bhakti Granth in the selected language or script.
Which language or script is this version in?
This edition is published in Punjabi. Use the language selector to view another available edition.
Can I read ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 35 online?
Yes. The imported text is available directly on this page for online reading and recitation.
Can I download ਵਿਦੁਰ ਨੀਤਿ - ਉਦ੍ਯੋਗ ਪਰ੍ਵਮ੍, ਅਧ੍ਯਾਯਃ 35 as a PDF?
If a verified PDF resource was found on the source page, a PDF download button is automatically connected to this page.
How can I share this page?
Use Copy Link, WhatsApp or Facebook in the sticky sharing bar provided by the Bhakti Granth theme.
Are there related devotional texts on Bhakti Granth?
Yes. The Bhakti Granth theme automatically connects texts through language and topic relationships to strengthen navigation and topical coverage.