ਕਠੋਪਨਿਸ਼ਦ੍ – ਅਧ੍ਯਾਯ 2, ਵਲ਼੍ਲ਼ੀ 2

ਅਧ੍ਯਾਯ 2
ਵਲ੍ਲੀ 2

ਪੁਰਮੇਕਾਦਸ਼ਦ੍ਵਾਰਮਜਸ੍ਯਾਵਕ੍ਰਚੇਤਸਃ।
ਅਨੁਸ਼੍ਠਾਯ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥1॥

ਹਂਸਃ ਸ਼ੁਚਿਸ਼ਦ੍ਵਸੁਰਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਸਦ੍ਧੋਤਾ ਵੇਦਿਸ਼ਦਤਿਥਿਰ੍ਦੁਰੋਣਸਤ੍।
ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦ੍ਵਰਸਦ੍ਰੁਰੁਇਤਸਦ੍ਵ੍ਯੋਮਸਦਬ੍ਜਾ ਗੋਜਾ ਰੁਰੁਇਤਜਾ ਅਦ੍ਰਿਜਾ ਰੁਰੁਇਤਂ ਬ੍ਰੁਰੁਇਹਤ੍ ॥2॥

ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣਮੁਨ੍ਨਯਤ੍ਯਪਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਸ੍ਯਤਿ।
ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਮਨਮਾਸੀਨਂ-ਵਿਁਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਉਪਾਸਤੇ ॥3॥

ਅਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਰਂਸਮਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ।
ਦੇਹਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕਿਮਤ੍ਰ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼੍ਯਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥4॥

ਨ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਨਾਪਾਨੇਨ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਜੀਵਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ।
ਇਤਰੇਣ ਤੁ ਜੀਵਂਤਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਾਵੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤੌ ॥5॥

ਹਂਤ ਤ ਇਦਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗੁਹ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍।
ਯਥਾ ਚ ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਗੌਤਮ ॥6॥

ਯੋਨਿਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਂਤੇ ਸ਼ਰੀਰਤ੍ਵਾਯ ਦੇਹਿਨਃ।
ਸ੍ਥਾਣੁਮਨ੍ਯੇ਽ਨੁਸਂ​ਯਂਁਤਿ ਯਥਾਕਰ੍ਮ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ॥7॥

ਯ ਏਸ਼ ਸੁਪ੍ਤੇਸ਼ੁ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਕਾਮਂ ਕਾਮਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋ ਨਿਰ੍ਮਿਮਾਣਃ।
ਤਦੇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਦੇਵਾਮ੍ਰੁਰੁਇਤਮੁਚ੍ਯਤੇ।
ਤਸ੍ਮਿਂ​ਲ੍ਲੋਁਕਾਃ ਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਦੁ ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥8॥

ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਯਥੈਕੋ ਭੁਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟੋ ਰੂਪਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪੋ ਬਭੂਵ।
ਏਕਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਂਤਰਾਤ੍ਮਾ ਰੂਪਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪੋ ਬਹਿਸ਼੍ਚ ॥9॥

ਵਾਯੁਰ੍ਯਥੈਕੋ ਭੁਵਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟੋ ਰੂਪਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪੋ ਬਭੂਵ।
ਏਕਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਂਤਰਾਤ੍ਮਾ ਰੂਪਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪੋ ਬਹਿਸ਼੍ਚ ॥10॥

ਸੂਰ੍ਯੋ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੈਰ੍ਬਾਹ੍ਯਦੋਸ਼ੈਃ।
ਏਕਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਂਤਰਾਤ੍ਮਾ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਲੋਕਦੁਃਖੇਨ ਬਾਹ੍ਯਃ ॥11॥

ਏਕੋ ਵਸ਼ੀ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਂਤਰਾਤ੍ਮਾ ਏਕਂ ਰੂਪਂ ਬਹੁਧਾ ਯਃ ਕਰੋਤਿ।
ਤਮਾਤ੍ਮਸ੍ਥਂ-ਯੇਁ਽ਨੁਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਧੀਰਾਸ੍ਤੇਸ਼ਾਂ ਸੁਖਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਨੇਤਰੇਸ਼ਾਮ੍ ॥12॥

ਨਿਤ੍ਯੋ਽ਨਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚੇਤਨਸ਼੍ਚੇਤਨਾਨਾਮੇਕੋ ਬਹੂਨਾਂ-ਯੋਁ ਵਿਦਧਾਤਿ ਕਾਮਾਨ੍।
ਤਮਾਤ੍ਮਸ੍ਥਂ-ਯੇਁ਽ਨੁਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਧੀਰਾਸ੍ਤੇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ ਨੇਤਰੇਸ਼ਾਮ੍ ॥13॥

ਤਦੇਤਦਿਤਿ ਮਨ੍ਯਂਤੇ਽ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍।
ਕਥਂ ਨੁ ਤਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਂ ਕਿਮੁ ਭਾਤਿ ਵਿਭਾਤਿ ਵਾ ॥14॥

ਨ ਤਤ੍ਰ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਾਤਿ ਨ ਚਂਦ੍ਰਤਾਰਕਂ ਨੇਮਾ ਵਿਦ੍ਯੁਤੋ ਭਾਂਤਿ ਕੁਤੋ਽ਯਮਗ੍ਨਿਃ।
ਤਮੇਵ ਭਾਂਤਮਨੁਭਾਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਭਾਸਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ-ਵਿਁਭਾਤਿ ॥15॥