गणपति नित्य पूजा विधानम्

आवश्यकानि वस्तूनि
– आसनं
– दीपः
– गंधः
– कुंकुमं
– अक्षताः
– पुष्पाणि
– धूपः
– नैवेद्यं
– तांबूलं
– आचमनीयं
– पूजा पात्रं
– कलशः
– शंखः [optional]
– गणपति प्रतिमा वा चित्रपटः वा

पूर्वांग पूजा
श्रीमहागणाधिपतये नमः ।
श्री गुरुभ्यो नमः ।
हरिः ओम् ।

शुचिः
अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा ।
यः स्मरेत् पुंडरीकाक्षं स बाह्याभ्यंतरः शुचिः ॥
पुंडरीकाक्ष पुंडरीकाक्ष पुंडरीकाक्षाय नमः ॥

प्रार्थना
शुक्लांबरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशांतये ॥

अगजानन पद्मार्कं गजाननमहर्निशम् ।
अनेकदं तं भक्तानां एकदंतमुपास्महे ॥

तदेव लग्नं सुदिनं तदेव
ताराबलं चंद्रबलं तदेव ।
विद्याबलं दैवबलं तदेव
लक्ष्मीपते तेऽंघ्रियुगं स्मरामि ॥

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।
गुरुः साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥

सर्वमंगल मांगल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके ।
शरण्ये त्र्यंबके गौरी नारायणि नमोऽस्तु ते ॥

श्रीलक्ष्मीनारायणाभ्यां नमः ।
उमामहेश्वराभ्यां नमः ।
वाणीहिरण्यगर्भाभ्यां नमः ।
शचीपुरंदराभ्यां नमः ।
अरुंधतीवसिष्ठाभ्यां नमः ।
श्रीसीतारामाभ्यां नमः ।
मातापितृभ्यो नमः ।
सर्वेभ्यो महाजनेभ्यो नमः ।

आचमनं
ॐ केशवाय स्वाहा ।
ॐ नारायणाय स्वाहा ।
ॐ माधवाय स्वाहा ।
ॐ गोविंदाय नमः ।
ॐ विष्णवे नमः ।
ॐ मधुसूदनाय नमः ।
ॐ त्रिविक्रमाय नमः ।
ॐ वामनाय नमः ।
ॐ श्रीधराय नमः ।
ॐ हृषीकेशाय नमः ।
ॐ पद्मनाभाय नमः ।
ॐ दामोदराय नमः ।
ॐ संकर्षणाय नमः ।
ॐ वासुदेवाय नमः ।
ॐ प्रद्युम्नाय नमः ।
ॐ अनिरुद्धाय नमः ।
ॐ पुरुषोत्तमाय नमः ।
ॐ अधोक्षजाय नमः ।
ॐ नारसिंहाय नमः ।
ॐ अच्युताय नमः ।
ॐ जनार्दनाय नमः ।
ॐ उपेंद्राय नमः ।
ॐ हरये नमः ।
ॐ श्रीकृष्णाय नमः ।

दीपाराधनम्
दीपस्त्वं ब्रह्मरूपोऽसि ज्योतिषां प्रभुरव्ययः ।
सौभाग्यं देहि पुत्रांश्च सर्वान्कामांश्च देहि मे ॥
भो दीप देवि रूपस्त्वं कर्मसाक्षी ह्यविघ्नकृत् ।
यावत्पूजां करिष्यामि तावत्त्वं सुस्थिरो भव ॥
दीपाराधन मुहूर्तः सुमुहूर्तोऽस्तु ॥

भूतोच्चाटनम्
उत्तिष्ठंतु भूतपिशाचाः य एते भूमिभारकाः ।
एतेषामविरोधेन ब्रह्मकर्म समारभे ॥
अपसर्पंतु ते भूता ये भूता भूमिसंस्थिताः ।
ये भूता विघ्नकर्तारस्ते गच्छंतु शिवाऽज्ञया ॥

प्राणायामः

ॐ भूः । ॐ भुवः॑ । ओग्ं सुवः॑ । ॐ महः॑ । ॐ जनः॑ । ॐ तपः॑ । ओग्ं सत्यम् ।
ॐ तत्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धियो॒ यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥
ओमापो॒ ज्योती॒ रसो॒ऽमृतं॒ ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ॥

संकल्पः
मम उपात्त समस्त दुरितक्षय द्वारा श्रीपरमेश्वर प्रीत्यर्थं, मम/अस्माकं सहकुटुंबस्य क्षेम-स्थैर्य-धैर्य-वीर्य-विजय-अभय-आयुः-आरोग्य-ऐश्वर्य-अभिवृद्ध्यर्थं, धर्मार्थ-काम-मोक्ष-चतुर्विध-पुरुषार्थ-फल-सिद्ध्यर्थं, सर्वाभीष्ट-सिद्ध्यर्थं, श्रीमहागणपति-प्रीत्यर्थं, यावच्छक्ति ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार-पूजां करिष्ये ॥

तदंग कलशाराधनं करिष्ये ॥

कलशाराधनम्
कलशे गंध पुष्पाक्षतैरभ्यर्च्य ।
कलशे उदकं पूरयित्वा ।
कलशस्योपरि हस्तं निधाय ।

कलशस्य मुखे विष्णुः कंठे रुद्रः समाश्रितः ।
मूले त्वस्य स्थितो ब्रह्मा मध्ये मातृगणाः स्मृताः ॥
कुक्षौ तु सागराः सर्वे सप्तद्वीपा वसुंधरा ।
ऋग्वेदोऽथ यजुर्वेदो सामवेदो ह्यथर्वणः ॥
अंगैश्च सहिताः सर्वे कलशांबु समाश्रिताः ॥

गंगे च यमुने चैव गोदावरी सरस्वती ।
नर्मदे सिंधु कावेरी जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥
कावेरी तुंगभद्रा च कृष्णवेणी च गौतमी ।
भागीरथीति विख्याताः पंचगंगाः प्रकीर्तिताः ॥

आयांतु देवपूजार्थं मम दुरितक्षयकारकाः ।
कलशोदकेन पूजा द्रव्याणि संप्रोक्ष्य, देवं संप्रोक्ष्य, आत्मानं च संप्रोक्ष्य ॥

शंखपूजा
शंखं चंद्रार्क दैवतं मध्ये वरुण देवताम् ।
पृष्ठे प्रजापतिं विंद्यादग्रे गंगा सरस्वतीम् ॥
त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि वासुदेवस्य आज्ञया ।
शंखे तिष्ठंतु विप्रेंद्राः तस्मात् शंखं प्रपूजयेत् ॥

ॐ शंखाय नमः ।
ॐ धवलाय नमः ।
ॐ पांचजन्याय नमः ।
ॐ शंखदेवताभ्यो नमः ।
सकलपूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥

घंटानादः
आगमार्थं तु देवानां गमनार्थं तु राक्षसाम् ।
घंटारवं करोम्यादौ देवताह्वान लांछनम् ॥
ॐ घंटादेवताभ्यो नमः ।
सकलोपचार पूजार्थे अक्षतान् समर्पयामि ॥

श्री महागणपति पूजा

ॐ ग॒णानां᳚ त्वा ग॒णप॑तिग्ं हवामहे क॒विं क॑वी॒नां उप॒मश्र॑वस्तवम् ।
ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ ब्रह्म॑णां ब्रह्मणस्पत॒ आ नः॑ शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑स्सीद॒ साद॑नम् ॥

सुमुखश्चैकदंतश्च कपिलो गजकर्णकः ।
लंबोदरश्च विकटो विघ्नराजो गणाधिपः ॥
धूमकेतुर्गणाध्यक्षः फालचंद्रो गजाननः ।
वक्रतुंडः शूर्पकर्णो हेरंबः स्कंदपूर्वजः ॥

ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
ध्यायामि । आवाहयामि । आसनं समर्पयामि ।
पाद्यं समर्पयामि । अर्घ्यं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि ।
स्नानं समर्पयामि । वस्त्रं समर्पयामि । यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।
गंधं समर्पयामि । पुष्पाणि समर्पयामि ।
धूपमाघ्रापयामि । दीपं दर्शयामि ।
नैवेद्यं समर्पयामि । तांबूलं समर्पयामि ।
नीराजनं समर्पयामि । मंत्रपुष्पं समर्पयामि ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥

षोडशोपचार पूजा
गणपति ध्यानम्

ॐ ग॒णानां᳚ त्वा ग॒णप॑तिग्ं हवामहे क॒विं क॑वी॒नां उप॒मश्र॑वस्तवम् ।
ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ ब्रह्म॑णां ब्रह्मणस्पत॒ आ नः॑ शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑स्सीद॒ साद॑नम् ॥


एकदं॒ताय॑ वि॒द्महे॑ वक्रतुं॒डाय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ दंतिः प्रचो॒दया᳚त् ॥

एकदंतं चतुर्हस्तं पाशमंकुशधारिणम् ।
रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम् ॥
रक्तं लंबोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम् ।
रक्तगंधानुलिप्तांगं रक्तपुष्पैः सुपूजितम् ॥
भक्तानुकंपिनं देवं जगत्कारणमच्युतम् ।
आविर्भूतं च सृष्ट्यादौ प्रकृतेः पुरुषात्परम् ॥
एवं ध्यायति यो नित्यं स योगी योगिनां वरः ॥

चतुर्बाहुं त्रिनेत्रं च गजास्यं रक्तवर्णकम् ।
पाशांकुशादि संयुक्तं मायायुक्तं प्रचिंतयेत् ॥

ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
ध्यायामि । ध्यानं समर्पयामि ॥

आवाहनम्
आगच्छ ब्रह्मणां नाथ सुरासुरवरार्चित ।
सिद्धिबुद्ध्यादि संयुक्त भक्तिग्रहण लालस ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
आवाहयामि । स्थापयामि । पूजयामि ॥

आसनम्
रत्नसिंहासनं स्वामिन् गृहाण गणनायक ।
तत्रोपविश्य विघ्नेश रक्ष भक्तान्विशेषतः ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
आसनं समर्पयामि ॥

पाद्यम्
सुवासिताभिरद्भिश्च पादप्रक्षालनं प्रभो ।
शीतोष्णांभः करोमि ते गृहाण पाद्यमुत्तमम् ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
पादयोः पाद्यं समर्पयामि ॥

अर्घ्यम्
रत्नप्रवालमुक्ताद्यैरनर्घ्यैः संस्कृतं प्रभो ।
अर्घ्यं गृहाण हेरंब द्विरदानन तोषकम् ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि ॥

आचमनीयम्
सर्वतीर्थाहृतं तोयं सुवासितं सुवस्तुभिः ।
आचमनं च तेनैव कुरुष्व गणनायक ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
मुखे आचमनीयं समर्पयामि ॥

स्नानम्

आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन ।
म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥
यो वः॑ शि॒वत॑मो रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ ।
उ॒श॒तीरि॑व मा॒त॑रः ॥
तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ ।
आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥

ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ॥
स्नानानंतरं आचमनीयं समर्पयामि ॥

वस्त्रम्
वस्त्रयुग्मं गृहाण त्वमनर्घं रक्तवर्णकम् ।
लोकलज्जाहरं चैव विघ्ननाथ नमोऽस्तु ते ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
वस्त्रं समर्पयामि ॥

यज्ञोपवीतम्
यज्ञोपवीतं परमं पवित्रं प्रजापतेर्यत्सहजं पुरस्तात् ।
आयुष्यमग्र्यं प्रतिमुंच शुभ्रं यज्ञोपवीतं बलमस्तु तेजः ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
यज्ञोपवीतं समर्पयामि ॥

गंधम्
रक्त चंदन संयुक्तं गंधं गणेस गृह्यताम् ।
भक्त्या समर्पितं तुभ्यं सर्वसंपत्तिप्रदायकम् ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
गंधं समर्पयामि ॥

अर्चन
अक्षतान् धवलान् दिव्यान् पुष्पाणि च सुगंधीनि ।
भक्त्या दत्तानि गृह्यंतां सर्वदेवाः प्रसीदत ॥

अंग पूजा
ॐ सुमुखाय नमः – पादौ पूजयामि ।
ॐ एकदंताय नमः – गुल्फौ पूजयामि ।
ॐ कपिलाय नमः – जानुनी पूजयामि ।
ॐ गजकर्णकाय नमः – ऊरू पूजयामि ।
ॐ लंबोदराय नमः – उदरं पूजयामि ।
ॐ विकटाय नमः – हृदयं पूजयामि ।
ॐ विघ्नराजाय नमः – कंठं पूजयामि ।
ॐ गणाधिपाय नमः – स्कंधौ पूजयामि ।
ॐ धूमकेतवे नमः – मुखं पूजयामि ।
ॐ गणाध्यक्षाय नमः – नेत्रे पूजयामि ।
ॐ फालचंद्राय नमः – ललाटं पूजयामि ।
ॐ गजाननाय नमः – शिरः पूजयामि ।
ॐ वक्रतुंडाय नमः – सर्वाण्यंगानि पूजयामि ॥

[Recite the gaNESa aShTOttara Sata nAmAvaLI, or at least a few known names of Ganapati. Offer flowers or akshatas with each name.]

अथवा गणपति नामावली पठनम् ॥

ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
अष्टोत्तर शत नामावली पूजां समर्पयामि ।
अक्षतान् पुष्पाणि च समर्पयामि ॥

धूपम्
दशांगं गुग्गुलूपेतं सुगंधं सुमनोहरम् ।
उमासुत नमस्तुभ्यं धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
धूपमाघ्रापयामि ॥

दीपम्
साज्यं त्रिवर्ति संयुक्तं वह्निना योजितं प्रियम् ।
गृहाण मंगलं दीपं विघ्नराज नमोऽस्तु ते ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
दीपं दर्शयामि ॥

नैवेद्यम्
नैवेद्यं गृह्यतां देव भक्त्या संपादितं मया ।
इदं फलं च पानीयं सर्वोपचार संयुतम् ॥

ॐ भूर्भुव॒स्सुवः॒ । तत्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ।
धि॒यो यो नः॑ प्रचो॒दया᳚त् ॥

सत्यं त्वा ऋतेन परिषिंचामि ।
अमृतमस्तु । अमृतोपस्तरणमसि ।
ॐ प्राणाय स्वाहा । ॐ अपानाय स्वाहा । ॐ व्यानाय स्वाहा ।
ॐ उदानाय स्वाहा । ॐ समानाय स्वाहा ।
मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि ।
अमृतापिधानमसि ।
उत्तरापोशनं समर्पयामि ।
हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि ।
शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ॥

ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
नैवेद्यं समर्पयामि ॥

तांबूलम्
अष्टांगं देव तांबूलं गृहाण मुखवासनम् ।
असकृद्विघ्नराज त्वं मया दत्तं विशेषतः ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
तांबूलं समर्पयामि ॥

नीराजनम्
नानादीपसमायुक्तं नीराजनं गजानन ।
गृहाण भाव संयुक्तं सर्वाज्ञानविनाशन ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
नीराजनं समर्पयामि ॥

मंत्रपुष्पम्

ॐ ग॒णानां᳚ त्वा ग॒णप॑तिग्ं हवामहे क॒विं क॑वी॒नां उप॒मश्र॑वस्तवम् ।
ज्ये॒ष्ठ॒राजं॒ ब्रह्म॑णां ब्रह्मणस्पत॒ आ नः॑ शृ॒ण्वन्नू॒तिभि॑स्सीद॒ साद॑नम् ॥

चतुर्वेदभवैर्मंत्रैर्गाणपत्यैर्गजानन ।
मंत्रितानि गृहाण त्वं पुष्पपत्राणि विघ्नप ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
मंत्रपुष्पं समर्पयामि ॥

प्रदक्षिणम्
एकविंशतिसंख्यं वा त्रिसंख्यं वा गजानन ।
प्रादक्षिण्यं गृहाण त्वं ब्रह्मन् ब्रह्मेशभावन ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
प्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥

नमस्कारः
उरसा शिरसा दृष्ट्या मनसा वचसा तथा ।
पद्भ्यां कराभ्यां कर्णाभ्यां प्रणामोऽष्टांग उच्यते ॥
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
नमस्कारान् समर्पयामि ॥

सर्वोपचाराः
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
छत्रं समर्पयामि ।
चामरं समर्पयामि ।
गीतं श्रावयामि ।
नृत्यं दर्शयामि ।
समस्त राजोपचारान् देवोपचारान् समर्पयामि ॥

स्तोत्र/सूक्त पठनम्

क्षमाप्रार्थना
अपराधानसंख्यातान् क्षमस्व गणनायक ।
भक्तं कुरु च मां ढुंढे तव पादप्रियं सदा ॥

कायेन वाचा मनसेंद्रियैर्वा
बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् ।
करोमि यद्यत् सकलं परस्मै
नारायणायेति समर्पयामि ॥

अनया ध्यान-आवाहनादि-षोडशोपचार पूजया श्रीमहागणपतिः सुप्रीतः सुप्रसन्नः वरदो भवतु ॥

उद्वासनम्
ॐ श्रीमहागणपतये नमः ।
यथास्थानं उद्वासयामि ।
शोभनार्थे क्षेमाय पुनरागमनाय च ॥

प्रसाद ग्रहणम्
अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् ।
समस्तपापक्षयकरं देवता पादोदकं शुभम् ॥

श्रीमहागणपति प्रसादं शिरसा गृह्णामि ॥

ॐ शांतिः शांतिः शांतिः ॥

ॐ तत्सत् ब्रह्मार्पणमस्तु ॥