ശ്രീ സൂര്യ ശതകമ്

॥ സൂര്യശതകമ് ॥
മഹാകവിശ്രീമയൂരപ്രണീതമ്

॥ ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ ॥

ജംഭാരാതീഭകുംഭോദ്ഭവമിവ ദധതഃ സാംദ്രസിംദൂരരേണും
രക്താഃ സിക്താ ഇവൌഘൈരുദയഗിരിതടീധാതുധാരാദ്രവസ്യ । വര് സക്തൈഃ
ആയാംത്യാ തുല്യകാലം കമലവനരുചേവാരുണാ വോ വിഭൂത്യൈ
ഭൂയാസുര്ഭാസയംതോ ഭുവനമഭിനവാ ഭാനവോ ഭാനവീയാഃ ॥ 1 ॥

ഭക്തിപ്രഹ്വായ ദാതും മുകുലപുടകുടീകോടരക്രോഡലീനാം
ലക്ഷ്മീമാക്രഷ്ടുകാമാ ഇവ കമലവനോദ്ധാടനം കുർവതേ യേ ।
കാലാകാരാംധകാരാനനപതിതജഗത്സാധ്വസധ്വംസകല്യാഃ
കല്യാണം വഃ ക്രിയാസുഃ കിസലയരുചയസ്തേ കരാ ഭാസ്കരസ്യ ॥ 2 ॥

ഗര്ഭേഷ്വംഭോരുഹാണാം ശിഖരിഷു ച ശിതാഗ്രേഷു തുല്യം പതംതഃ
പ്രാരംഭേ വാസരസ്യ വ്യുപരതിസമയേ ചൈകരൂപാസ്തഥൈവ ।
നിഷ്പര്യായം പ്രവൃത്താസ്ത്രിഭുവനഭവനപ്രാംഗണേ പാംതു യുഷ്മാ-
നൂഷ്മാണം സംതതാധ്വശ്രമജമിവ ഭൃശം ബിഭ്രതോ ബ്രധ്നപാദാഃ ॥ 3 ॥

പ്രഭ്രശ്യത്യുത്തരീയത്വിഷി തമസി സമുദ്ദീക്ഷ്യ വീതാവൃതീന്പ്രാ-
ഗ്ജംതൂംസ്തംതൂന്യഥാ യാനതനു വിതനുതേ തിഗ്മരോചിര്മരീചീന് ।
തേ സാംദ്രീഭൂയ സദ്യഃ ക്രമവിശദദശാശാദശാലീവിശാലം
ശശ്വത്സംപാദയംതോഽംബരമമലമലം മംഗലം വോ ദിശംതു ॥ 4 ॥

ന്യക്കുർവന്നോഷധീശേ മുഷിതരുചി ശുചേവൌഷധീഃ പ്രോഷിതാഭാ
ഭാസ്വദ്ഗ്രാവോദ്ഗതേന പ്രഥമമിവ കൃതാഭ്യുദ്ഗതിഃ പാവകേന ।
പക്ഷച്ഛേദവ്രണാസൃക്സ്രുത ഇവ ദൃഷദോ ദര്ശയന്പ്രാതരദ്രേ-
രാതാമ്രസ്തീവ്രഭാനോരനഭിമതനുദേ സ്താദ്ഗഭസ്ത്യുദ്ഗമോ വഃ ॥ 5 ॥

ശീര്ണഘ്രാണാംഘ്രിപാണീന്വ്രണിഭിരപഘനൈര്ഘര്ഘരാവ്യക്തഘോഷാന്
ദീര്ഘാഘ്രാതാനഘൌഘൈ പുനരപി ഘടയത്യേക ഉല്ലാഘയന് യഃ ।
ഘര്മാംശോസ്തസ്യ വോഽംതര്ദ്വിഗുണഘനഘൃണാനിഘ്നനിർവിഘ്നവൃത്തേ-
ര്ദത്താര്ഘാഃ സിദ്ധസംഘൈർവിദധതു ഘൃണയഃ ശീഘ്രമംഹോവിധാതമ് ॥ 6 ॥

ബിഭ്രാണാ വാമനത്വം പ്രഥമമഥ തഥൈവാംശവഃ പ്രാംശവോ വഃ
ക്രാംതാകാശാംതരാലാസ്തദനു ദശദിശഃ പൂരയംതസ്തതോഽപി ।
ധ്വാംതാദാച്ഛിദ്യ ദേവദ്വിഷ ഇവ ബലിതോ വിശ്വമാശ്വശ്നുവാനാഃ വര് ദേവദ്രുഹ
കൃച്ഛ്രാണ്യുച്ഛ്രായഹേലോപഹസിതഹരയോ ഹാരിദശ്വാ ഹരംതു ॥ 7 ॥

ഉദ്ഗാഢേനാരുണിമ്നാ വിദധതി ബഹുലം യേഽരുണസ്യാരുണത്വം
മൂര്ധോദ്ധൂതൌ ഖലീനക്ഷതരുധിരരുചോ യേ രഥാശ്വാനനേഷു ।
ശൈലാനാം ശേഖരത്വം ശ്രിതശിഖരിശിഖാസ്തന്വതേ യേ ദിശംതു വര് ശിഖരശിഖാഃ
പ്രേംഖംതഃ ഖേ ഖരാംശോഃ ഖചിതദിനമുഖാസ്തേ മയൂഖാഃ സുഖം വഃ ॥ 8 ॥

ദത്താനംദാഃ പ്രജാനാം സമുചിതസമയാകൃഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ പയോഭിഃ വര് അക്ലിഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ
പൂർവാഹ്ണേ വിപ്രകീര്ണാ ദിശി ദിശി വിരമത്യഹ്നി സംഹാരഭാജഃ ।
ദീപ്താംശോര്ദീര്ഘദുഃഖപ്രഭവഭവഭയോദന്വദുത്താരനാവോ
ഗാവോ വഃ പാവനാനാം പരമപരിമിതാം പ്രീതിമുത്പാദയംതു ॥ 9 ॥

ബംധധ്വംസൈകഹേതും ശിരസി നതിരസാബദ്ധസംധ്യാംജലീനാം
ലോകാനാം യേ പ്രബോധം വിദധതി വിപുലാംഭോജഖംഡാശയേവ ।
യുഷ്മാകം തേ സ്വചിത്തപ്രഥിതപൃഥുതരപ്രാര്ഥനാകല്പവൃക്ഷാഃ വര് പ്രഥിമ
കല്പംതാം നിർവികല്പം ദിനകരകിരണാഃ കേതവഃ കല്മഷസ്യ ॥ 10 ॥

ധാരാ രായോ ധനായാപദി സപദി കരാലംബഭൂതാഃ പ്രപാതേ
തത്ത്വാലോകൈകദീപാസ്ത്രിദശപതിപുരപ്രസ്ഥിതൌ വീഥ്യ ഏവ ।
നിർവാണോദ്യോഗിയോഗിപ്രഗമനിജതനുദ്വാരി വേത്രായമാണാ-
സ്ത്രായംതാം തീവ്രഭാനോര്ദിവസമുഖസുഖാ രശ്മയഃ കല്മഷാദ്വഃ ॥ 11 ॥

വര് തീവ്രഭാസഃ വര് കശ്മലാദ്വഃ

പ്രാചി പ്രാഗാചരംത്യോഽനതിചിരമചലേ ചാരുചൂഡാമണിത്വം
മുംചംത്യോ രോചനാംഭഃ പ്രചുരമിവ ദിശാമുച്ചകൈശ്ചര്ചനായ ।
ചാടൂത്കൈശ്ചക്രനാമ്നാം ചതുരമവിചലൈര്ലോചനൈരര്ച്യമാനാ- വര് സുചിരം
ശ്ചേഷ്ടംതാം ചിംതിതാനാമുചിതമചരമാശ്ചംഡരോചീരുചോ വഃ ॥ 12 ॥

ഏകം ജ്യോതിര്ദൃശൌ ദ്വേ ത്രിജഗതി ഗദിതാന്യബ്ജജാസ്യൈശ്ചതുര്ഭി-
ര്ഭൂതാനാം പംചമം യാന്യലമൃതുഷു തഥാ ഷട്സു നാനാവിധാനി ।
യുഷ്മാകം താനി സപ്തത്രിദശമുനിനുതാന്യഷ്ടദിഗ്ഭാംജി ഭാനോ-
ര്യാംതി പ്രാഹ്ണേ നവത്വം ദശ ദധതു ശിവം ദീധിതീനാം ശതാനി ॥ 13 ॥ വര് ദദതു

ആവൃത്തിഭ്രാംതവിശ്വാഃ ശ്രമമിവ ദധതഃ ശോഷിണഃ സ്വോഷ്മണേവ
ഗ്രീഷ്മേ ദാവാഗ്നിതപ്താ ഇവ രസമസകൃദ്യേ ധരിത്ര്യാ ധയംതി ।
തേ പ്രാവൃഷ്യാത്തപാനാതിശയരുജ ഇവോദ്വാംതതോയാ ഹിമര്തൌ
മാര്തംഡസ്യാപ്രചംഡാശ്ചിരമശുഭഭിദേഽഭീഷവോ വോ ഭവംതു ॥ 14 ॥

തന്വാനാ ദിഗ്വധൂനാം സമധികമധുരാലോകരമ്യാമവസ്ഥാ-
മാരുഢപ്രൌഢിലേശോത്കലിതകപിലിമാലംകൃതിഃ കേവലൈവ ।
ഉജ്ജൃംഭാംഭോജനേത്രദ്യുതിനി ദിനമുഖേ കിംചിദുദ്ഭിദ്യമാനാ
ശ്മശ്രുശ്രേണീവ ഭാസാം ദിശതു ദശശതീ ശര്മ ഘര്മത്വിഷോ വഃ ॥ 15 ॥

മൌലീംദോര്മൈഷ മോഷീദ്ദ്യുതിമിതി വൃഷഭാംകേന യഃ ശംകിനേവ
പ്രത്യഗ്രോദ്ഘാടിതാംഭോരുഹകുഹരഗുഹാസുസ്ഥിതേനേവ ധാത്രാ ।
കൃഷ്ണേന ധ്വാംതകൃഷ്ണസ്വതനുപരിഭവത്രസ്നുനേവ സ്തുതോഽലം
ത്രാണായ സ്താത്തനീയാനപി തിമിരരിപോഃ സ ത്വിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ 16 ॥

വിസ്തീര്ണം വ്യോമ ദീര്ഘാഃ സപദി ദശ ദിശോ വ്യസ്തവേലാംഭസോഽബ്ധീന്
കുർവദ്ഭിര്ദൃശ്യനാനാനഗനഗരനഗാഭോഗപൃഥ്വീം ച പൃഥ്വീമ് ।
പദ്മിന്യുച്ഛ്വാസ്യതേ യൈരുഷസി ജഗദപി ധ്വംസയിത്വാ തമിസ്രാ-
മുസ്രാ വിസ്രംസയംതു ദ്രുതമനഭിമതം തേ സഹസ്രത്വിഷോ വഃ ॥ 17 ॥ വര് വിസ്രാവയംതു

അസ്തവ്യസ്തത്വശൂന്യോ നിജരുചിരനിശാനശ്വരഃ കര്തുമീശോ
വിശ്വം വേശ്മേവ ദീപഃ പ്രതിഹതതിമിരം യഃ പ്രദേശസ്ഥിതോഽപി ।
ദിക്കാലാപേക്ഷയാസൌ ത്രിഭുവനമടതസ്തിഗ്മഭാനോര്നവാഖ്യാം
യാതഃ ശാതക്രതവ്യാം ദിശി ദിശതു ശിവം സോഽര്ചിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ 18 ॥

മാഗാന്മ്ലാനിം മൃണാലീ മൃദുരിതി ദയയേവാപ്രവിഷ്ടോഽഹിലോകം
ലോകാലോകസ്യ പാര്ശ്വം പ്രതപതി ന പരം യസ്തദാഖ്യാര്ഥമേവ ।
ഊര്ധ്വം ബ്രഹ്മാംഡഖംഡസ്ഫുടനഭയപരിത്യക്തദൈര്ഘ്യോ ദ്യുസീമ്നി
സ്വേഛാവശ്യാവകാശാവധിരവതു സ വസ്താപനോ രോചിരോഘഃ ॥ 19 ॥

അശ്യാമഃ കാല ഏകോ ന ഭവതി ഭുവനാംതോഽപി വീതേഽംധകാരേ വര് വീതാംധകാരഃ
സദ്യഃ പ്രാലേയപാദോ ന വിലയമചലശ്ചംദ്രമാ അപ്യുപൈതി ।
ബംധഃ സിദ്ധാംജലീനാം ന ഹി കുമുദവനസ്യാപി യത്രോജ്ജിഹാനേ
തത്പ്രാതഃ പ്രേക്ഷണീയം ദിശതു ദിനപതേര്ധാമ കാമാധികം വഃ ॥ 20 ॥

യത്കാംതിം പംകജാനാം ന ഹരതി കുരുതേ പ്രത്യുതാധിക്യരമ്യാം വര് പ്രത്യുതാതീവ രമ്യാം
നോ ധത്തേ താരകാഭാം തിരയതി നിതരാമാശു യന്നിത്യമേവ । വര് നാധത്തേ
കര്തും നാലം നിമേഷം ദിവസമപി പരം യത്തദേകം ത്രിലോക്യാ-
ശ്ചക്ഷുഃ സാമാന്യചക്ഷുർവിസദൃശമഘഭിദ്ഭാസ്വതസ്താന്മഹോ വഃ ॥ 21 ॥

ക്ഷ്മാം ക്ഷേപീയഃ ക്ഷപാംഭഃശിശിരതരജലസ്പര്ശതര്ഷാദൃതേവ
ദ്രാഗാശാ നേതുമാശാദ്വിരദകരസരഃപുഷ്കരാണീവ ബോധമ് ।
പ്രാതഃ പ്രോല്ലംഘ്യ വിഷ്ണോഃ പദമപി ഘൃണയേവാതിവേഗാദ്ദവീയ-
സ്യുദ്ദാമ ദ്യോതമാനാ ദഹതു ദിനപതേര്ദുര്നിമിത്തം ദ്യുതിർവഃ ॥ 22 ॥

നോ കല്പാപായവായോരദയരയദലത്ക്ഷ്മാധരസ്യാപി ഗമ്യാ വര് ശമ്യാ
ഗാഢോദ്ഗീര്ണോജ്ജ്വലശ്രീരഹനി ന രഹിതാ നോ തമഃകജ്ജലേന ।
പ്രാപ്തോത്പത്തിഃ പതംഗാന്ന പുനരുപഗതാ മോഷമുഷ്ണത്വിഷോ വോ
വര്തിഃ സൈവാന്യരൂപാ സുഖയതു നിഖിലദ്വീപദീപസ്യ ദീപ്തിഃ ॥ 23 ॥

നിഃശേഷാശാവപൂരപ്രവണഗുരുഗുണശ്ലാഘനീയസ്വരൂപാ
പര്യാപ്തം നോദയാദൌ ദിനഗമസമയോപപ്ലവേഽപ്യുന്നതൈവ ।
അത്യംതം യാനഭിജ്ഞാ ക്ഷണമപി തമസാ സാകമേകത്ര വസ്തും
ബ്രധ്നസ്യേദ്ധാ രുചിർവോ രുചിരിവ രുചിതസ്യാപ്തയേ വസ്തുനോസ്തു ॥ 24 ॥ വര് ചിരുരസ്യ, രുചിരസ്യ

വിഭ്രാണഃ ശക്തിമാശു പ്രശമിതബലവത്താരകൌര്ജിത്യഗുർവീം
കുർവാണോ ലീലയാധഃ ശിഖിനമപി ലസച്ചംദ്രകാംതാവഭാസമ് ।
ആദധ്യാദംധകാരേ രതിമതിശയിനീമാവഹന്വീക്ഷണാനാം വര് ആദേയാദീക്ഷണാനാം
ബാലോ ലക്ഷ്മീമപാരാമപര ഇവ ഗുഹോഽഹര്പതേരാതപോ വഃ ॥ 25 ॥

ജ്യോത്സ്നാംശാകര്ഷപാംഡുദ്യുതി തിമിരമഷീശേഷകല്മാഷമീഷ-
ജ്ജൃംഭോദ്ഭൂതേന പിംഗം സരസിജരജസാ സംധ്യയാ ശോണശോചിഃ ।
പ്രാതഃപ്രാരംഭകാലേ സകലമപി ജഗച്ചിത്രമുന്മീലയംതീ
കാംതിസ്തീക്ഷ്ണത്വിഷോഽക്ഷ്ണാം മുദമുപനയതാത്തൂലികേവാതുലാം വഃ ॥ 26 ॥

ആയാംതീ കിം സുമേരോഃ സരണിരരുണിതാ പാദ്മരാഗൈഃ പരാഗൈ-
രാഹോസ്വിത്സ്വസ്യ മാഹാരജനവിരചിതാ വൈജയംതീ രഥസ്യ ।
മാംജിഷ്ഠീ പ്രഷ്ഠവാഹാവലിവിധുതശിരശ്ചാമരാലീ നു ലോകൈ- വര് ചാമരാലീവ
രാശംക്യാലോകിതൈവം സവിതുരഘനുദേ സ്താത്പ്രഭാതപ്രഭാ വഃ ॥ 27 ॥

ധ്വാംതധ്വംസം വിധത്തേ ന തപതി രുചിമന്നാതിരൂപം വ്യനക്തി
ന്യക്ത്വം നീത്വാപി നക്തം ന വിതരതിതരാം താവദഹ്നസ്ത്വിഷം യഃ । വര് ന്യക്താമഹ്നി
സ പ്രാതര്മാ വിരംസീദസകലപടിമാ പൂരയന്യുഷ്മദാശാ-
മാശാകാശാവകാശാവതരണതരുണപ്രക്രമോഽര്കപ്രകാശഃ ॥ 28 ॥

തീവ്രം നിർവാണഹേതുര്യദപി ച വിപുലം യത്പ്രകര്ഷേണ ചാണു
പ്രത്യക്ഷം യത്പരോക്ഷം യദിഹ യദപരം നശ്വരം ശാശ്വതം ച ।
യത്സർവസ്യ പ്രസിദ്ധം ജഗതി കതിപയേ യോഗിനോ യദ്വിദംതി
ജ്യോതിസ്തദ്ദ്വിപ്രകാരം സവിതുരവതു വോ ബാഹ്യമാഭ്യംതരം ച ॥ 29 ॥

രത്നാനാം മംഡനായ പ്രഭവതി നിയതോദ്ദേശലബ്ധാവകാശം
വഹ്നേര്ദാർവാദി ദഗ്ധും നിജജഡിമതയാ കര്തുമാനംദമിംദോഃ ।
യച്ച ത്രൈലോക്യഭൂഷാവിധിരഘദഹനം ഹ്ലാദി വൃഷ്ട്യാശു തദ്വോ വര് യത്തു
ബാഹുല്യോത്പാദ്യകാര്യാധികതരമവതാദേകമേവാര്കതേജഃ ॥ 30 ॥

മീലച്ചക്ഷുർവിജിഹ്മശ്രുതി ജഡരസനം നിഘ്നിതഘ്രാണവൃത്തി
സ്വവ്യാപാരാക്ഷമത്വക്പരിമുഷിതമനഃ ശ്വാസമാത്രാവശേഷമ് ।
വിസ്രസ്താംഗം പതിത്വാ സ്വപദപഹരതാദശ്രിയം വോഽര്കജന്മാ വര് അപ്രിയം
കാലവ്യാലാവലീഢം ജഗദഗദ ഇവോത്ഥാപയന്പ്രാക്പ്രതാപഃ ॥ 31 ॥

നിഃശേഷം നൈശമംഭഃ പ്രസഭമപനുദന്നശ്രുലേശാനുകാരി
സ്തോകസ്തോകാപനീതാരുണരുചിരചിരാദസ്തദോഷാനുഷംഗഃ ।
ദാതാ ദൃഷ്ടിം പ്രസന്നാം ത്രിഭുവനനയനസ്യാശു യുഷ്മദ്വിരുദ്ധം
വധ്യാദ്ബ്രധ്നസ്യ സിദ്ധാംജനവിധിരപരഃ പ്രാക്തനോഽര്ചിഃപ്രചാരഃ ॥ 32 ॥

ഭൂത്വാ ജംഭസ്യ ഭേത്തുഃ കകുഭി പരിഭവാരംഭഭൂഃ ശുഭ്രഭാനോ- വര് സ്ഥിത്വാ
ര്ബിഭ്രാണാ ബഭ്രുഭാവം പ്രസഭമഭിനവാംഭോജജൃംഭാപ്രഗല്ഭാ ।
ഭൂഷാ ഭൂയിഷ്ഠശോഭാ ത്രിഭുവനഭവനസ്യാസ്യ വൈഭാകരീ പ്രാഗ്-
വിഭ്രാംതാ ഭ്രാജമാനാ വിഭവതു വിഭവോദ്ഭൂതയേ സാ വിഭാ വഃ ॥ 33 ॥ വര് നിര്ഭാംതി, വിഭ്രാംതി

സംസക്തം സിക്തമൂലാദഭിനവഭുവനോദ്യാനകൌതൂഹലിന്യാ
യാമിന്യാ കന്യയേവാമൃതകരകലശാവര്ജിതേനാമൃതേന ।
അര്കാലോകഃ ക്രിയാദ്വോ മുദമുദയശിരശ്ചക്രവാലാലവാലാ-
ദുദ്യന്ബാലപ്രവാലപ്രതിമരുചിരഹഃപാദപപ്രാക്പ്രരോഹഃ ॥ 34 ॥

ഭിന്നം ഭാസാരുണസ്യ ക്വചിദഭിനവയാ വിദ്രുമാണാം ത്വിഷേവ
ത്വങ്ന്നക്ഷത്രരത്നദ്യുതിനികരകരാലാംതരാലം ക്വചിച്ച ।
നാംതര്നിഃശേഷകൃഷ്ണശ്രിയമുദധിമിവ ധ്വാംതരാശിം പിബന്സ്താ-
ദൌർവഃ പൂർവോഽപ്യപൂർവോഽഗ്നിരിവ ഭവദഘപ്ലുഷ്ടയേഽര്കാവഭാസഃ ॥ 35 ॥

ഗംധർവൈര്ഗദ്യപദ്യവ്യതികരിതവചോഹൃദ്യമാതോദ്യവാദ്യൈ-
രാദ്യൈര്യോ നാരദാദ്യൈര്മുനിഭിരഭിനുതോ വേദവേദ്യൈർവിഭിദ്യ ।
വര് വീതവേദ്യൈർവിവിദ്യ, വേദവിദ്ഭിർവിഭിദ്യ
ആസാദ്യാപദ്യതേ യം പുനരപി ച ജഗദ്യൌവനം സദ്യ ഉദ്യ-
ന്നുദ്ദ്യോതോ ദ്യോതിതദ്യൌര്ദ്യതു ദിവസകൃതോഽസാവവദ്യാനി വോഽദ്യ ॥ 36 ॥

ആവാനൈശ്ചംദ്രകാംതൈശ്ച്യുതതിമിരതയാ താനവാത്താരകാണാ- വര് ആവാംതൈഃ
മേണാംകാലോകലോപാദുപഹതമഹസാമോഷധീനാം ലയേന ।
ആരാദുത്പ്രേക്ഷ്യമാണാ ക്ഷണമുദയതടാംതര്ഹിതസ്യാഹിമാംശോ-
രാഭാ പ്രാഭാതികീ വോഽവതു ന തു നിതരാം താവദാവിര്ഭവംതീ ॥ 37 ॥

സാനൌ സാ നൌദയേ നാരുണിതദലപുനര്യൌവനാനാം വനാനാ- വര് ലസദ്യൌവനാനാം
മാലീമാലീഢപൂർവാ പരിഹൃതകുഹരോപാംതനിമ്നാ തനിമ്നാ ।
ഭാ വോഽഭാവോപശാംതിം ദിശതു ദിനപതേര്ഭാസമാനാ സമാനാ-
രാജീ രാജീവരേണോഃ സമസമയമുദേതീവ യസ്യാ വയസ്യാ ॥ 38 ॥

ഉജ്ജൃംഭാംഭോരുഹാണാം പ്രഭവതി പയസാം യാ ശ്രിയേ നോഷ്ണതായൈ
പുഷ്ണാത്യാലോകമാത്രം ന തു ദിശതി ദൃശാം ദൃശ്യമാനാ വിധാതമ് ।
പൂർവാദ്രേരേവ പൂർവം ദിവമനു ച പുനഃ പാവനീ ദിങ്മുഖാനാ- വര് തതഃ
മേനാംസ്യൈനീ വിഭാസൌ നുദതു നുതിപദൈകാസ്പദം പ്രാക്തനീ വഃ ॥ 39 ॥

വാചാം വാചസ്പതേരപ്യചലഭിദുചിതാചാര്യകാണാം പ്രപംചൈ-
ർവൈരംചാനാം തഥോച്ചാരിതചതുരൃചാം ചാനനാനാം ചതുര്ണാമ് । വര് രുചിര
ഉച്യേതാര്ചാസു വാച്യച്യുതിശുചിചരിതം യസ്യ നോച്ചൈർവിവിച്യ വര് അര്ചാസ്വവാച്യ
പ്രാച്യം വര്ചശ്ചകാസച്ചിരമുപചിനുതാത്തസ്യ ചംഡാര്ചിഷോ വഃ ॥ 40 ॥ വര് ശ്രിയം

മൂര്ധ്ന്യദ്രേര്ധാതുരാഗസ്തരുഷു കിസലയോ വിദ്രുമൌഘഃ സമുദ്രേ
വര് – കിസലയാദ്വിദ്രുമൌഘാത്സമുദ്രേ
ദിങ്മാതംഗോത്തമാംഗേഷ്വഭിനവനിഹിതഃ സാംദ്രസിംദൂരരേണുഃ ।
വര് വിഹിതഃ, നിഹിതാത്സംദ്രസിംദൂരരേണോഃ
സീമ്നി വ്യോമ്നശ്ച ഹേമ്നഃ സുരശിഖരിഭുവോ ജായതേ യഃ പ്രകാശഃ
ശോണിമ്നാസൌ ഖരാംശോരുഷസി ദിശതു വഃ ശര്മ ശോഭൈകദേശഃ ॥ 41 ॥

അസ്താദ്രീശോത്തമാംഗേ ശ്രിതശശിനി തമഃകാലകൂടേ നിപീതേ
യാതി വ്യക്തിം പുരസ്താദരുണകിസലയേ പ്രത്യുഷഃപാരിജാതേ ।
ഉദ്യംത്യാരക്തപീതാംബരവിശദതരോദ്വീക്ഷിതാ തീക്ഷ്ണഭാനോ-
വര് രുചിരതരോദ്വീക്ഷിതാ വര് തീവ്രഭാസഃ
ര്ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷ്മീരിവാസ്തു സ്ഫുടകമലപുടാപാശ്രയാ ശ്രേയസേ വഃ ॥ 42 ॥ വര് പുടോപാശ്രയ

നോദന്വാംജന്മഭൂമിര്ന തദുദരഭുവോ ബാംധവാഃ കൌസ്തുഭാദ്യാ
യസ്യാഃ പദ്മം ന പാണൌ ന ച നരകരിപൂരഃസ്ഥലീ വാസവേശ്മ ।
തേജോരൂപാപരൈവ ത്രിഷു ഭുവനതലേഷ്വാദധാനാ വ്യവസ്ഥാം വര് ത്രിഭുവനഭവനേ
സാ ശ്രീഃ ശ്രേയാംസി ദിശ്യാദശിശിരമഹസോ മംഡലാഗ്രോദ്ഗതാ വഃ ॥ 43 ॥

॥ ഇതി ദ്യുതിവര്ണനമ് ॥ വര് തേജോവര്ണനമ്

॥ അഥ അശ്വവര്ണനമ് ॥

രക്ഷംത്വക്ഷുണ്ണഹേമോപലപടലമലം ലാഘവാദുത്പതംതഃ
പാതംഗാഃ പംഗ്വവജ്ഞാജിതപവനജവാ വാജിനസ്തേ ജഗംതി ।
യേഷാം വീതാന്യചിഹ്നോന്നയമപി വഹതാം മാര്ഗമാഖ്യാതി മേരാ-
വുദ്യന്നുദ്ദാമദീപ്തിര്ദ്യുമണിമണിശിലാവേദികാജാതവേദാഃ ॥ 44 ॥

പ്ലുഷ്ടാഃ പൃഷ്ഠേംഽശുപാതൈരതിനികടതയാ ദത്തദാഹാതിരേകൈ-
രേകാഹാക്രാംതകൃത്സ്നത്രിദിവപഥപൃഥുശ്വാസശോഷാഃ ശ്രമേണ ।
തീവ്രോദന്യാസ്ത്വരംതാമഹിതവിഹതയേ സപ്തയഃ സപ്തസപ്തേ-
രഭ്യാശാകാശഗംഗാജലസരലഗലാവാങ്നതാഗ്രാനനാ വഃ ॥ 45 ॥ വര് ഗലവര്ജിതാഗ്രാനനാഃ

മത്വാന്യാന്പാര്ശ്വതോഽശ്വാന് സ്ഫടികതടദൃഷദ്ദൃഷ്ടദേഹാ ദ്രവംതീ
വ്യസ്തേഽഹന്യസ്തസംധ്യേയമിതി മൃദുപദാ പദ്മരാഗോപലേഷു ।
സാദൃശ്യാദൃശ്യമൂര്തിര്മരകതകടകേ ക്ലിഷ്ടസൂതാ സുമേരോ-
ര്മൂര്ധന്യാവൃത്തിലബ്ധധ്രുവഗതിരവതു ബ്രധ്നവാഹാവലിർവഃ ॥ 46 ॥ വര് ദ്രുത

ഹേലാലോലം വഹംതീ വിഷധരദമനസ്യാഗ്രജേനാവകൃഷ്ടാ
സ്വർവാഹിന്യാഃ സുദൂരം ജനിതജവജയാ സ്യംദനസ്യ സ്യദേന ।
നിർവ്യാജം തായമാനേ ഹരിതിമനി നിജേ സ്ഫീതഫേനാഹിതശ്രീ- വര് സ്ഫീതഫേനാസ്മിതശ്രീഃ
രശ്രേയാംസ്യശ്വപംക്തിഃ ശമയതു യമുനേവാപരാ താപനീ വഃ ॥ 47 ॥

മാര്ഗോപാംതേ സുമേരോര്നുവതി കൃതനതൌ നാകധാമ്നാം നികായേ
വീക്ഷ്യ വ്രീഡാനതാനാം പ്രതികുഹരമുഖം കിംനരീണാം മുഖാനി ।
സൂതേഽസൂയത്യപീഷജ്ജഡഗതി വഹതാം കംധരാര്ധൈർവലദ്ഭി- വര് കംധരാഗ്രൈഃ
ർവാഹാനാം വ്യസ്യതാദ്വഃ സമമസമഹരേര്ഹേഷിതം കല്മഷാണി ॥ 48 ॥

ധുന്വംതോ നീരദാലീര്നിജരുചിഹരിതാഃ പാര്ശ്വയോഃ പക്ഷതുല്യാ-
സ്താലൂത്താനൈഃ ഖലീനൈഃ ഖചിതമുഖരുചശ്ച്യോതതാ ലോഹിതേന ।
ഉഡ്ഡീയേവ വ്രജംതോ വിയതി ഗതിവശാദര്കവാഹാഃ ക്രിയാസുഃ
ക്ഷേമം ഹേമാദ്രിഹൃദ്യദ്രുമശിഖരശിരഃശ്രേണിശാഖാശുകാ വഃ ॥ 49 ॥

॥ ഇത്യശ്വവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ അരുണവര്ണനമ് ॥

പ്രാതഃ ശൈലാഗ്രരംഗേ രജനിജവനികാപായസംലക്ഷ്യലക്ഷ്മീ-
ർവിക്ഷിപ്താപൂർവപുഷ്പാംജലിമുഡുനികരം സൂത്രധാരായമാണഃ ।
യാമേഷ്വംകേഷ്വിവാഹ്നഃ കൃതരുചിഷു ചതുര്ഷ്വേവ ജാതപ്രതിഷ്ഠാ- വര് യാതഃ പ്രതിഷ്ഠാം
മവ്യാത്പ്രസ്താവയന്വോ ജഗദടനമഹാനാടികാം സൂര്യസൂതഃ ॥ 50 ॥

ആക്രാംത്യാ വാഹ്യമാനം പശുമിവ ഹരിണാ വാഹകോഽഗ്ര്യോ ഹരീണാം
ഭ്രാമ്യംതം പക്ഷപാതാജ്ജഗതി സമരുചിഃ സർവകര്മൈകസാക്ഷീ ।
ശത്രും നേത്രശ്രുതീനാമവജയതി വയോജ്യേഷ്ഠഭാവേ സമേഽപി
സ്ഥാമ്നാം ധാമ്നാം നിധിര്യഃ സ ഭവദഘനുദേ നൂതനഃ സ്താദനൂരുഃ ॥ 51 ॥

ദത്താര്ഘൈര്ദൂരനമ്രൈർവിയതി വിനയതോ വീക്ഷിതഃ സിദ്ധസാര്ഥൈഃ വര് സിദ്ധസാധ്യൈഃ
സാനാഥ്യം സാരഥിർവഃ സ ദശശതരുചേഃ സാതിരേകം കരോതു ।
ആപീയ പ്രാതരേവ പ്രതതഹിമപയഃസ്യംദിനീരിംദുഭാസോ
യഃ കാഷ്ഠാദീപനോഽഗ്രേ ജഡിത ഇവ ഭൃശം സേവതേ പൃഷ്ഠതോഽര്കമ് ॥ 52 ॥

മുംചന്രശ്മീംദിനാദൌ ദിനഗമസമയേ സംഹരംശ്ച സ്വതംത്ര-
സ്തോത്രപ്രഖ്യാതവീര്യോഽവിരതഹരിപദാക്രാംതിബദ്ധാഭിയോഗഃ । വര് വിതത
കാലോത്കര്ഷാല്ലഘുത്വം പ്രസഭമധിപതൌ യോജയന്യോ ദ്വിജാനാം
സേവാപ്രീതേന പൂഷ്ണാത്മസമ ഇവ കൃതസ്ത്രായതാം സോഽരുണോ വഃ ॥ 53 ॥ വര് സ്വസമ

ശാതഃ ശ്യാമാലതായാഃ പരശുരിവ തമോഽരണ്യവഹ്നേരിവാര്ചിഃ വര് ദാഹേ ദവാഭഃ
പ്രാച്യേവാഗ്രേ ഗ്രഹീതും ഗ്രഹകുമുദവനം പ്രാഗുദസ്തോഽഗ്രഹസ്തഃ ।
വര് പ്രാചീവാഗ്രേ, ഗ്രഹകുമുദരുചിം
ഐക്യം ഭിംദംദ്യുഭൂമ്യോരവധിരിവ വിധാതേവ വിശ്വപ്രബോധേ
വാഹാനാം വോ വിനേതാ വ്യപനയതു വിപന്നാമ ധാമാധിപസ്യ ॥ 54 ॥

പൌരസ്ത്യസ്തോയദര്തോഃ പവന ഇവ പതത്പാവകസ്യേവ ധൂമോ വര് പതന്
വിശ്വസ്യേവാദിസര്ഗഃ പ്രണവ ഇവ പരം പാവനോ വേദരാശേഃ
സംധ്യാനൃത്യോത്സവേച്ഛോരിവ മദനരിപോര്നംദിനാംദീനിനാദഃ
സൌരസ്യാഗ്രേ സുഖം വോ വിതരതു വിനതാനംദനഃ സ്യംദനസ്യ ॥ 55 ॥ വര് സ്യംദനോ വഃ

പര്യാപ്തം തപ്തചാമീകരകടകതടേ ശ്ലിഷ്ടശീതേതരാംശാ-
വാസീദത്സ്യംദനാശ്വാനുകൃതിമരകതേ പദ്മരാഗായമാണഃ । വര് അശ്വാനുകൃതമരകതേ
യഃ സോത്കര്ഷാം വിഭൂഷാം കുരുത ഇവ കുലക്ഷ്മാഭൃദീശസ്യ മേരോ-
രേനാംസ്യഹ്നായ ദൂരം ഗമയതു സ ഗുരുഃ കാദ്രവേയദ്വിഷോ വഃ ॥ 56 ॥

നീത്വാശ്വാന്സപ്ത കക്ഷാ ഇവ നിയമവശം വേത്രകല്പപ്രതോദ- വര് കക്ഷ്യാ
സ്തൂര്ണം ധ്വാംതസ്യ രാശാവിതരജന ഇവോത്സാരിതേ ദൂരഭാജി ।
പൂർവം പ്രഷ്ഠോ രഥസ്യ ക്ഷിതിഭൃദധിപതീംദര്ശയംസ്ത്രായതാം വ-
സ്ത്രൈലോക്യാസ്ഥാനദാനോദ്യതദിവസപതേഃ പ്രാക്പ്രതീഹാരപാലഃ ॥ 57 ॥

വജ്രിംജാതം വികാസീക്ഷണകമലവനം ഭാസി നാഭാസി വഹ്നേ! വര് നോ ഭാസി
താതം നത്വാശ്വപാര്ശ്വാന്നയ യമ! മഹിഷം രാക്ഷസാ വീക്ഷിതാഃ സ്ഥ ।
സപ്തീന്സിംച പ്രചേതഃ! പവന! ഭജ ജവം വിത്തപാവേദിതസ്ത്വം
വംദേ ശർവേതി ജല്പന്പ്രതിദിശമധിപാന്പാതു പൂഷ്ണോഽഗ്രണീർവഃ ॥ 58 ॥

പാശാനാശാംതപാലാദരുണ വരുണതോ മാ ഗ്രഹീഃ പ്രഗ്രഹാര്ഥം
തൃഷ്ണാം കൃഷ്ണസ്യ ചക്രേ ജഹിഹി നഹി രഥോ യാതി മേ നൈകചക്രഃ ।
യോക്തും യുഗ്യം കിമുച്ചൈഃശ്രവസമഭിലഷസ്യഷ്ടമം വൃത്രശത്രോ- വര് ത്വാഷ്ട്രശത്രോഃ
സ്ത്യക്താന്യാപേക്ഷവിശ്വോപകൃതിരിവ രവിഃ ശാസ്തി യം സോഽവതാദ്വഃ ॥ 59 ॥

നോ മൂര്ച്ഛാച്ഛിന്നവാംഛഃ ശ്രമവിവശവപുര്നൈവ നാപ്യാസ്യശോഷീ
പാംഥഃ പഥ്യേതരാണി ക്ഷപയതു ഭവതാം ഭാസ്വതോഽഗ്രേസരഃ സഃ ।
യഃ സംശ്രിത്യ ത്രിലോകീമടതി പടുതരൈസ്താപ്യമാനോ മയൂഖൈ-
രാരാദാരാമലേഖാമിവ ഹരിതമണിശ്യാമലാമശ്വപംക്തിമ് ॥ 60 ॥ വര് ഹരിതതൃണ

സീദംതോഽംതര്നിമജ്ജജ്ജഡഖുരമുസലാഃ സൈകതേ നാകനദ്യാഃ
സ്കംദംതഃ കംദരാലീഃ കനകശിഖരിണോ മേഖലാസു സ്ഖലംതഃ ।
ദൂരം ദൂർവാസ്ഥലോത്കാ മരകതദൃഷദി സ്ഥാസ്നവോ യന്ന യാതാഃ
പൂഷ്ണോഽശ്വാഃ പൂരയംസ്തൈസ്തദവതു ജവനൈര്ഹുംകൃതേനാഗ്രഗോ വഃ ॥ 61 ॥ വര് പ്രേരയന് ഹുംകൃതൈരഗ്രണീഃ

॥ ഇത്യരുണവര്ണനമ് ॥ വര് സൂതവര്ണനമ്

॥ അഥ രഥവര്ണനമ് ॥

പീനോരഃപ്രേരിതാഭ്രൈശ്ചരമഖുരപുടാഗ്രസ്ഥിതൈഃ പ്രാതരദ്രാ-
വാദീര്ഘാംഗൈരുദസ്തോ ഹരിഭിരപഗതാസംഗനിഃശബ്ദചക്രഃ ।
ഉത്താനാനൂരുമൂര്ധാവനതിഹഠഭവദ്വിപ്രതീപപ്രണാമഃ
പ്രാഹ്ണേ ശ്രേയോ വിധത്താം സവിതുരവതരന്വ്യോമവീഥീം രഥോ വഃ ॥ 62 ॥ വര് പ്രേയോ

ധ്വാംതൌഘധ്വംസദീക്ഷാവിധിപടു വഹതാ പ്രാക്സഹസ്രം കരാണാ- വര് വിധിഗുരു ദ്രാക്സഹസ്രം
മര്യമ്ണാ യോ ഗരിമ്ണഃ പദമതുലമുപാനീയതാധ്യാസനേന ।
സ ശ്രാംതാനാം നിതാംതം ഭരമിവ മരുതാമക്ഷമാണാം വിസോഢും
സ്കംധാത്സ്കംധം വ്രജന്വോ വൃജിനവിജിതയേ ഭാസ്വതഃ സ്യംദനോഽസ്തു ॥ 63 ॥

യോക്ത്രീഭൂതാന്യുഗസ്യ ഗ്രസിതുമിവ പുരോ ദംദശൂകാംദധാനോ
ദ്വേധാവ്യസ്താംബുവാഹാവലിവിഹിതബൃഹത്പക്ഷവിക്ഷേപശോഭഃ ।
സാവിത്രഃ സ്യംദനോഽസൌ നിരതിശയരയപ്രീണിതാനൂരുരേനഃ-
ക്ഷേപീയോ വോ ഗരുത്മാനിവ ഹരതു ഹരീച്ഛാവിധേയപ്രചാരഃ ॥ 64 ॥

ഏകാഹേനൈവ ദീര്ഘാം ത്രിഭുവനപദവീം ലംഘയന് യോ ലഘിഷ്ഠഃ വര് കൃസ്ത്നാം
പൃഷ്ഠേ മേരോര്ഗരീയാന് ദലിതമണിദൃഷത്ത്വിംഷി പിംഷഞ്ശിരാംസി ।
സർവസ്യൈവോപരിഷ്ടാദഥ ച പുനരധസ്താദിവാസ്താദ്രിമൂരംധി
ബ്രധ്നസ്യാവ്യാത്സ ഏവം ദുരധിഗമപരിസ്പംദനഃ സ്യംദനോ വഃ ॥ 65 ॥

ധൂര്ധ്വസ്താഗ്ര്യഗ്രഹാണി ധ്വജപടപവനാംദോലിതേംദൂനി ദൂരം വര് ദൂരാത്
രാഹൌ ഗ്രാസാഭിലാഷാദനുസരതി പുനര്ദത്തചക്രവ്യഥാനി ।
ശ്രാംതാശ്വശ്വാസഹേലാധുതവിബുധധുനീനിര്ഝരാംഭാംസി ഭദ്രം
ദേയാസുർവോ ദവീയോ ദിവി ദിവസപതേഃ സ്യംദനപ്രസ്ഥിതാനി ॥ 66 ॥

അക്ഷേ രക്ഷാം നിബധ്യ പ്രതിസരവലയൈര്യോജയംത്യോ യുഗാഗ്രം
ധൂഃസ്തംഭേ ദഗ്ധധൂപാഃ പ്രഹിതസുമനസോ ഗോചരേ കൂബരസ്യ ।
ചര്ചാശ്ചക്രേ ചരംത്യോ മലയജപയസാ സിദ്ധവധ്വസ്ത്രിസംധ്യം വര് ചര്ചാം
വംദംതേ യം ദ്യുമാര്ഗേ സ നുദതു ദുരിതാന്യംശുമത്സ്യംദനോ വഃ ॥ 67 ॥

ഉത്കീര്ണസ്വര്ണരേണുദ്രുതഖുരദലിതാ പാര്ശ്വയോഃ ശശ്വദശ്വൈ- വര് രേണുര്ദ്രുത
രശ്രാംതഭ്രാംതചക്രക്രമനിഖിലമിലന്നേമിനിമ്നാ ഭരേണ ।
മേരോര്മൂര്ധന്യഘം വോ വിഘടയതു രവേരേകവീഥീ രഥസ്യ
സ്വോഷ്മോദക്താംബുരിക്തപ്രകടിതപുലിനോദ്ധൂസരാ സ്വര്ധുനീവ ॥ 68 ॥ വര് സ്വോഷ്മോദസ്താംബു

നംതും നാകാലയാനാമനിശമനുയതാം പദ്ധതിഃ പംക്തിരേവ വര് ഉപയതാം
ക്ഷോദോ നക്ഷത്രരാശേരദയരയമിലച്ചക്രപിഷ്ടസ്യ ധൂലിഃ ।
ഹേഷഹ്ലാദോ ഹരീണാം സുരശിഖരിദരീഃ പൂരയന്നേമിനാദോ വര് നാദോ
യസ്യാവ്യാത്തീവ്രഭാനോഃ സ ദിവി ഭുവി യഥാ വ്യക്തചിഹ്നോ രഥോ വഃ ॥ 69 ॥

നിഃസ്പംദാനാം വിമാനാവലിവിതതദിവാം ദേവവൃംദാരകാണാം വര് വലിതദിശാ
വൃംദൈരാനംദസാംദ്രോദ്യമമപി വഹതാം വിംദതാം വംദിതും നോ ।
മംദാകിന്യാമമംദഃ പുലിനഭൃതി മൃദുര്മംദരേ മംദിരാഭേ വര് മംദരാഭേ
മംദാരൈര്മംഡിതാരം ദധദരി ദിനകൃത്സ്യംദനഃ സ്താന്മുദേ വഃ ॥ 70 ॥

ചക്രീ ചക്രാരപംക്തിം ഹരിരപി ച ഹരീന് ധൂര്ജടിര്ധൂര്ധ്വജാംതാ-
നക്ഷം നക്ഷത്രനാഥോഽരുണമപി വരുണഃ കൂബരാഗ്രം കുബേരഃ ।
രംഹഃ സംഘഃ സുരാണാം ജഗദുപകൃതയേ നിത്യയുക്തസ്യ യസ്യ
സ്തൌതി പ്രീതിപ്രസന്നോഽന്വഹമഹിമരുചേഃ സോഽവതാത്സ്യംദനോ വഃ ॥ 71 ॥ വര് രുച

നേത്രാഹീനേന മൂലേ വിഹിതപരികരഃ സിദ്ധസാധ്യൈര്മരുദ്ഭിഃ
പാദോപാംതേ സ്തുതോഽലം ബലിഹരിരഭസാകര്ഷണാബദ്ധവേഗഃ ।
ഭ്രാമ്യന്വ്യോമാംബുരാശാവശിശിരകിരണസ്യംദനഃ സംതതം വോ
ദിശ്യാല്ലക്ഷ്മീമപാരാമതുലിതമഹിമേവാപരോ മംദരാദ്രിഃ ॥ 72 ॥ വര് അതുല്യാം

॥ ഇതി രഥവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ മംഡലവര്ണനമ് ॥

യജ്ജ്യായോ ബീജമഹ്നാമപഹതതിമിരം ചക്ഷുഷാമംജനം യ- വര് ജ്യായോ യദ്ബീജമഹ്നാമപഹൃത
ദ്ദ്വാരം യന്മുക്തിഭാജാം യദഖിലഭുവനജ്യോതിഷാമേകമോകഃ ।
യദ്വൃഷ്ട്യംഭോനിധാനം ധരണിരസസുധാപാനപാത്രം മഹദ്യ-
ദ്ദിശ്യാദീശസ്യ ഭാസാം തദധീകലമലം മംഗലം മംഡലം വഃ ॥ 73 ॥ വര് ദേവസ്യ
ഭാനോഃ തദധികമമലം മംഡലം മംഗലം

വേലാവര്ധിഷ്ണു സിംധോഃ പയ ഇവ ഖമിവാര്ധോദ്ഗതാഗ്യ്രഗ്രഹോഡു
സ്തോകോദ്ഭിന്നസ്വചിഹ്നപ്രസവമിവ മധോരാസ്യമസ്യന്മനാംസി । വര് മഹാംസി
പ്രാതഃ പൂഷ്ണോഽശുഭാനി പ്രശമയതു ശിരഃശേഖരീഭൂതമദ്രേഃ
പൌരസ്ത്യസ്യോദ്ഗഭസ്തിസ്തിമിതതമതമഃഖംഡനം മംഡലം വഃ ॥ 74 ॥

പ്രത്യുപ്തസ്തപ്തഹേമോജ്ജ്വലരുചിരചലഃ പദ്മരാഗേണ യേന
ജ്യായഃ കിംജല്കപുംജോ യദലികുലശിതേരംബരേംദീവരസ്യ ।
കാലവ്യാലസ്യ ചിഹ്നം മഹിതതമമഹോമൂരംധി രത്നം മഹദ്യ-
ദ്ദീപ്താംശോഃ പ്രാതരവ്യാത്തദവികലജഗന്മംഡനം മംഡലം വഃ ॥ 75 ॥

കസ്ത്രാതാ താരകാണാം പതതി തനുരവശ്യായബിംദുര്യഥേംദു-
ർവിദ്രാണാ ദൃക്സ്മരാരേരുരസി മുരരിപോഃ കൌസ്തുഭോ നോദ്ഗഭസ്തിഃ ।
വഹ്നേഃ സാപഹ്നവേവ ദ്യുതിരുദയഗതേ യത്ര തന്മംഡലം വോ
മാര്തംഡീയം പുനീതാദ്ദിവി ഭുവി ച തമാംസീവ മൃഷ്ണന്മഹാംസി ॥ 76 ॥

യത്പ്രാച്യാം പ്രാക്ചകാസ്തി പ്രഭവതി ച യതഃ പ്രാച്യസാവുജ്ജിഹാനാ-
ദിദ്ധം മധ്യേ യദഹ്നോ ഭവതി തതരുചാ യേന ചോത്പാദ്യതേഽഹഃ ।
യത്പര്യായേണ ലോകാനവതി ച ജഗതാം ജീവിതം യച്ച തദ്വോ
വിശ്വാനുഗ്രാഹി വിശ്വം സൃജദപി ച രവേര്മംഡലം മുക്തയേഽസ്തു ॥ 77 ॥

ശുഷ്യംത്യൂഢാനുകാരാ മകരവസതയോ മാരവീണാം സ്ഥലീനാം
യേനോത്തപ്താഃ സ്ഫുടംതസ്തഡിതി തിലതുലാം യാംത്യഗേംദ്രാ യുഗാംതേ । വര് ചടിതി
തച്ചംഡാംശോരകാംഡത്രിഭുവനദഹനാശംകയാ ധാമ കൃച്ഛാത് വര് കൃത്സ്നം
സംഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രലഘു വിദധതഃ സ്താന്മുദേ മംഡലം വഃ ॥ 78 ॥ വര് ആഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രതനു

ഉദ്യദ്ദ്യൂദ്യാനവാപ്യാം ബഹുലതമതമഃപംകപൂരം വിദാര്യ വര് ബഹല
പ്രോദ്ഭിന്നം പത്രപാര്ശ്വേഷ്വവിരലമരുണച്ഛായയാ വിസ്ഫുരംത്യാ ।
കല്യാണാനി ക്രിയാദ്വഃ കമലമിവ മഹന്മംഡലം ചംഡഭാനോ- വര് ചംഡരശ്മേഃ
രന്വീതം തൃപ്തിഹേതോരസകൃദലികുലാകാരിണാ രാഹുണാ യത് ॥ 79 ॥

ചക്ഷുര്ദക്ഷദ്വിഷോ യന്ന തു ദഹതി പുരഃ പൂരയത്യേവ കാമം വര് ന ദഹതി നിതരാം പുനഃ
നാസ്തം ജുഷ്ടം മരുദ്ഭിര്യദിഹ നിയമിനാം യാനപാത്രം ഭവാബ്ധൌ ।
യദ്വീതശ്രാംതി ശശ്വദ്ഭ്രമദപി ജഗതാം ഭ്രാംതിമഭ്രാംതി ഹംതി
ബ്രധ്നസ്യാഖ്യാദ്വിരുദ്ധക്രിയമഥ ച ഹിതാധായി തന്മംഡലം വഃ ॥ 80 ॥

॥ ഇതി മംഡലവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ സൂര്യവര്ണനമ് ।

സിദ്ധൈഃ സിദ്ധാംതമിശ്രം ശ്രിതവിധി വിബുധൈശ്ചാരണൈശ്ചാടുഗര്ഭം
ഗീത്യാ ഗംധർവമുഖ്യൈര്മുഹുരഹിപതിഭിര്യാതുധാനൈര്യതാത്മ ।
സാര്ധം സാധ്യൈര്മുനീംദ്രൈര്മുദിതമതമനോ മോക്ഷിഭിഃ പക്ഷപാതാ- വര് മോക്ഷുഭിഃ
ത്പ്രാതഃ പ്രാരഭ്യമാണസ്തുതിരവതു രവിർവിശ്വവംദ്യോദയോ വഃ ॥ 81 ॥

ഭാസാമാസന്നഭാവാദധികതരപടോശ്ചക്രവാലസ്യ താപാ-
ച്ഛേദാദച്ഛിന്നഗച്ഛത്തുരഗഖുരപുടന്യാസനിഃശംകടംകൈഃ । വര് ന്യസ്ത
നിഃസംഗസ്യംദനാംഗഭ്രമണനികഷണാത്പാതു വസ്ത്രിപ്രകാരം വര് ത്രിപ്രകാരൈഃ
തപ്താംശുസ്തത്പരീക്ഷാപര ഇവ പരിതഃ പര്യടന്ഹാടകാദ്രിമ് ॥ 82 ॥

നോ ശുഷ്കം നാകനദ്യാ വികസിതകനകാംഭോജയാ ഭ്രാജിതം തു വര് കനകാംഭോരുഹാ
പ്ലുഷ്ടാ നൈവോപഭോഗ്യാ ഭവതി ഭൃശതരം നംദനോദ്യാനലക്ഷ്മീഃ ।
നോ ശൃംഗാണി ദ്രുതാനി ദ്രുതമമരഗിരേഃ കാലധൌതാനി ധൌതാ-
നീദ്ധം ധാമ ദ്യുമാര്ഗേ മ്രദയതി ദയയാ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ 83 ॥

ധ്വാംതസ്യൈവാംതഹേതുര്ന ഭവതി മലിനൈകാത്മനഃ പാപ്മനോഽപി
പ്രാക്പാദോപാംതഭാജാം ജനയതി ന പരം പംകജാനാം പ്രബോധമ് ।
കര്താ നിഃശ്രേയസാനാമപി ന തു ഖലു യഃ കേവലം വാസരാണാം
സോഽവ്യാദേകോദ്യമേച്ഛാവിഹിതബഹുബൃഹദ്വിശ്വകാര്യോഽര്യമാ വഃ ॥ 84 ॥

ലോടഁല്ലോഷ്ടാവിചേഷ്ടഃ ശ്രിതശയനതലോ നിഃസഹീഭൂതദേഹഃ
സംദേഹീ പ്രാണിതവ്യേ സപദി ദശ ദിശഃ പ്രേക്ഷമാണോഽംധകാരാഃ ।
നിഃശ്വാസായാസനിഷ്ഠഃ പരമപരവശോ ജായതേ ജീവലോകഃ വര് ചിരതരവശോ
ശോകേനേവാന്യലോകാനുദയകൃതി ഗതേ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ 85 ॥ വര് ലോകാഭ്യുദയ

ക്രാമഁല്ലോലോഽപി ലോകാഁസ്തദുപകൃതികൃതാവാശ്രിതഃ സ്ഥൈര്യകോടിം
നൄണാം ദൃഷ്ടിം വിജിഹ്മാം വിദധദപി കരോത്യംതരത്യംതഭദ്രാമ് ।
യസ്താപസ്യാപി ഹേതുര്ഭവതി നിയമിനാമേകനിർവാണദായീ
ഭൂയാത്സ പ്രാഗവസ്ഥാധികതരപരിണാമോദയോഽര്കഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 86 ॥

വ്യാപന്നര്തുര്ന കാലോ വ്യഭിചരതി ഫലം നൌഷധീർവൃഷ്ടിരിഷ്ടാ
നൈഷ്ടൈസ്തൃപ്യംതി ദേവാ ന ഹി വഹതി മരുന്നിര്മലാഭാനി ഭാനി ।
ആശാഃ ശാംതാ ന ഭിംദംത്യവധിമുദധയോ ബിഭ്രതി ക്ഷ്മാഭൃതഃ ക്ഷ്മാം
യസ്മിംസ്ത്രൈലോക്യമേവം ന ചലതി തപതി സ്താത്സ സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 87 ॥

കൈലാസേ കൃത്തിവാസാ വിഹരതി വിരഹത്രാസദേഹോഢകാംതഃ
ശ്രാംതഃ ശേതേ മഹാഹാവധിജലധി വിനാ ഛദ്മനാ പദ്മനാഭഃ ।
യോഗോദ്യോഗൈകതാനോ ഗമയതി സകലം വാസരം സ്വം സ്വയംഭൂ-
ര്ഭൂരിത്രൈലോക്യാചിംതാഭൃതി ഭുവനവിഭൌ യത്ര ഭാസ്വാന്സ വോഽവ്യാത് ॥ 88 ॥

ഏതദ്യന്മംഡലം ഖേ തപതി ദിനകൃതസ്താ ഋചോഽര്ചീംഷി യാനി
ദ്യോതംതേ താനി സാമാന്യയമപി പുരുഷോ മംഡലേഽണുര്യജൂംഷി ।
ഏവം യം വേദ വേദത്രിതയമയമയം വേദവേദീ സമഗ്രോ
വര്ഗഃ സ്വര്ഗാപവര്ഗപ്രകൃതിരവികൃതിഃ സോഽസ്തു സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 89 ॥

നാകൌകഃപ്രത്യനീകക്ഷതിപടുമഹസാം വാസവാഗ്രേസരാണാം
സർവേഷാം സാധു പാതാം ജഗദിദമദിതേരാത്മജത്വേ സമേഽപി ।
യേനാദിത്യാഭിധാനം നിരതിശയഗുണൈരാത്മനി ന്യസ്തമസ്തു വര് ഗുണേനാത്മനി
സ്തുത്യസ്ത്രൈലോക്യവംദ്യൈസ്ത്രിദശമുനിഗണൈഃ സോംഽശുമാന് ശ്രേയസേ വഃ ॥ 90 ॥

ഭൂമിം ധാമ്നോഽഭിവൃഷ്ട്യാ ജഗതി ജലമയീം പാവനീം സംസ്മൃതാവ- വര് ധാമ്നോഽഥ
പ്യാഗ്നേയീം ദാഹശക്ത്യാ മുഹുരപി യജമാനാം യഥാപ്രാര്ഥിതാര്ഥൈഃ । വര് യജമാനാത്മികാം
ലീനാമാകാശ ഏവാമൃതകരഘടിതാം ധ്വാംതപക്ഷസ്യ പർവ-
ണ്വേവം സൂര്യോഽഷ്ടഭേദാം ഭവ ഇവ ഭവതഃ പാതു ബിഭ്രത്സ്വമൂര്തിമ് ॥ 91 ॥

പ്രാക്കാലോന്നിദ്രപദ്മാകരപരിമലനാവിര്ഭവത്പാദശോഭോ
ഭക്ത്യാ ത്യക്തോരുഖേദോദ്ഗതി ദിവി വിനതാസൂനുനാ നീയമാനഃ ।
സപ്താശ്വാപ്താപരാംതാന്യധികമധരയന്യോ ജഗംതി സ്തുതോഽലം
ദേവൈര്ദേവഃ സ പായാദപര ഇവ മുരാരാതിരഹ്നാം പതിർവഃ ॥ 92 ॥

യഃ സ്രഷ്ടാഽപാം പുരസ്താദചലവരസമഭ്യുന്നതേര്ഹേതുരേകോ
ലോകാനാം യസ്ത്രയാണാം സ്ഥിത ഉപരി പരം ദുർവിലംഘ്യേന ധാമ്നാ । വര് ച ത്രയാണാം
സദ്യഃ സിദ്ധ്യൈ പ്രസന്നദ്യുതിശുഭചതുരാശാമുഖഃ സ്താദ്വിഭക്തോ വര് ശുചി
ദ്വേധാ വേധാ ഇവാവിഷ്കൃതകമലരുചിഃ സോഽര്ചിഷാമാകരോ വഃ ॥ 93 ॥

സാദ്രിദ്യൂർവീനദീശാ ദിശതി ദശ ദിശോ ദര്ശയന്പ്രാഗ്ദൃശോ യഃ വര് ദ്രാക് ദൃശോ
സാദൃശ്യം ദൃശ്യതേ നോ സദശശതദൃശി ത്രൈദശേ യസ്യ ദേശേ ।
ദീപ്താംശുർവഃ സ ദിശ്യാദശിവയുഗദശാദര്ശിതദ്വാദശാത്മാ
ശം ശാസ്ത്യശ്വാംശ്ച യസ്യാശയവിദതിശയാദ്ദംദശൂകാശനാദ്യഃ ॥ 94 ॥

തീര്ഥാനി വ്യര്ഥകാനി ഹൃദനദസരസീനിര്ഝരാംഭോജിനീനാം
നോദന്വംതോ നുദംതി പ്രതിഭയമശുഭശ്വഭ്രപാതാനുബംധി ।
ആപോ നാകാപഗായാ അപി കലുഷമുഷോ മജ്ജതാം നൈവ യത്ര വര് സ്വര്ഗാപഗായാഃ
ത്രാതും യാതേഽന്യലോകാന് സ ദിശതു ദിവസസ്യൈകഹേതുര്ഹിതം വഃ ॥ 95 ॥ വര് ലോകം

ഏതത്പാതാലപംകപ്ലുതമിവ തമസൈവൈകമുദ്ഗാഢമാസീ-
ദപ്രജ്ഞാതാപ്രതര്ക്യം നിരവഗതി തഥാലക്ഷണം സുപ്തമംതഃ ।
യാദൃക്സൃഷ്ടേഃ പുരസ്താന്നിശി നിശി സകലം ജായതേ താദൃഗേവ
ത്രൈലോക്യം യദ്വിയോഗാദവതു രവിരസൌ സര്ഗതുല്യോദയോ വഃ ॥ 96 ॥

ദ്വീപേ യോഽസ്താചലോഽസ്മിന്ഭവതി ഖലു സ ഏവാപരത്രോദയാദ്രി-
ര്യാ യാമിന്യുജ്ജ്വലേംദുദ്യുതിരിഹ ദിവസോഽന്യത്ര തീവ്രാതപഃ സാ ।
യദ്വശ്യൌ ദേശകാലാവിതി നിയമയതോ നോ തു യം ദേശകാലാ- വര് നു
വവ്യാത്സ സ്വപ്രഭുത്വാഹിതഭുവനഹിതോ ഹേതുരഹ്നാമിനോ വഃ ॥ 97 ॥

വ്യഗ്രൈരഗ്ര്യഗ്രഹേംദുഗ്രസനഗുരു ഭരൈര്നോ സമഗ്രൈരുദഗ്രൈഃ വര് ഗുരുതരൈഃ
പ്രത്യഗ്രൈരീഷദുഗ്രൈരുദയഗിരിഗതോ ഗോഗണൈര്ഗൌരയന് ഗാമ് ।
ഉദ്ഗാഢാര്ചിർവിലീനാമരനഗരനഗഗ്രാവഗര്ഭാമിവാഹ്നാ-
മഗ്രേ ശ്രേയോ വിധത്തേ ഗ്ലപയതു ഗഹനം സ ഗ്രഹഗ്രാമണീർവഃ ॥ 98 ॥

യോനിഃ സാമ്നാം വിധാതാ മധുരിപുരജിതോ ധൂര്ജടിഃ ശംകരോഽസൌ
മൃത്യുഃ കാലോഽലകായാഃ പതിരപി ധനദഃ പാവകോ ജാതവേദാഃ ।
ഇത്ഥം സംജ്ഞാ ഡവിത്ഥാദിവദമൃതഭുജാം യാ യദൃച്ഛാപ്രവൃത്താ-
സ്താസാമേകോഽഭിധേയസ്തദനുഗുണഗുണൈര്യഃ സ സൂര്യോഽവതാദ്വഃ ॥ 99 ॥ വര് ഗണൈഃ

ദേവഃ കിം ബാംധവഃ സ്യാത്പ്രിയസുഹൃദഥവാഽഽചാര്യ ആഹോസ്വിദര്യോ വര് ആര്യഃ
രക്ഷാ ചക്ഷുര്നു ദീപോ ഗുരുരുത ജനകോ ജീവിതം ബീജമോജഃ ।
ഏവം നിര്ണീയതേ യഃ ക ഇവ ന ജഗതാം സർവഥാ സർവദാഽസൌ വര് സർവദാഃ
സർവാകാരോപകാരീ ദിശതു ദശശതാഭീഷുരഭ്യര്ഥിതം വഃ ॥ 100 ॥

ശ്ലോകാ ലോകസ്യ ഭൂത്യൈ ശതമിതി രചിതാഃ ശ്രീമയൂരേണ ഭക്ത്യാ
യുക്തശ്ചൈതാന്പഠേദ്യഃ സകൃദപി പുരുഷഃ സർവപാപൈർവിമുക്തഃ ।
ആരോഗ്യം സത്കവിത്വം മതിമതുലബലം കാംതിമായുഃപ്രകര്ഷം
വിദ്യാമൈശ്വര്യമര്ഥം സുതമപി ലഭതേ സോഽത്ര സൂര്യപ്രസാദാത് ॥ 101 ॥

ഇതി ശ്രീമയൂരകവിപ്രണീതം സൂര്യശതകം സമാപ്തമ് ।