സരസ്വതീ സ്തോത്രമ് (യാജ്ഞവല്ക്യ കൃതമ്)

നാരായണ ഉവാച ।
വാഗ്ദേവതായാഃ സ്തവനം ശ്രൂയതാം സർവകാമദമ് ।
മഹാമുനിര്യാജ്ഞവല്ക്യോ യേന തുഷ്ടാവ താം പുരാ ॥ 1 ॥

ഗുരുശാപാച്ച സ മുനിര്ഹതവിദ്യോ ബഭൂവ ഹ ।
തദാ ജഗാമ ദുഃഖാര്തോ രവിസ്ഥാനം ച പുണ്യദമ് ॥ 2 ॥

സംപ്രാപ്യതപസാ സൂര്യം കോണാര്കേ ദൃഷ്ടിഗോചരേ ।
തുഷ്ടാവ സൂര്യം ശോകേന രുരോദ ച പുനഃ പുനഃ ॥ 3 ॥

സൂര്യസ്തം പാഠയാമാസ വേദവേദാംഗമീശ്വരഃ ।
ഉവാച സ്തുഹി വാഗ്ദേവീം ഭക്ത്യാ ച സ്മൃതിഹേതവേ ॥ 4 ॥

തമിത്യുക്ത്വാ ദീനനാഥോ ഹ്യംതര്ധാനം ജഗാമ സഃ ।
മുനിഃ സ്നാത്വാ ച തുഷ്ടാവ ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ ॥ 5 ॥

യാജ്ഞവല്ക്യ ഉവാച ।
കൃപാം കുരു ജഗന്മാതര്മാമേവം ഹതതേജസമ് ।
ഗുരുശാപാത്സ്മൃതിഭ്രഷ്ടം വിദ്യാഹീനം ച ദുഃഖിതമ് ॥ 6 ॥

ജ്ഞാനം ദേഹി സ്മൃതിം ദേഹി വിദ്യാം വിദ്യാധിദേവതേ ।
പ്രതിഷ്ഠാം കവിതാം ദേഹി ശക്തിം ശിഷ്യപ്രബോധികാമ് ॥ 7 ॥

ഗ്രംഥനിര്മിതിശക്തിം ച സച്ഛിഷ്യം സുപ്രതിഷ്ഠിതമ് ।
പ്രതിഭാം സത്സഭായാം ച വിചാരക്ഷമതാം ശുഭാമ് ॥ 8 ॥

ലുപ്താം സർവാം ദൈവവശാന്നവം കുരു പുനഃ പുനഃ ।
യഥാംകുരം ജനയതി ഭഗവാന്യോഗമായയാ ॥ 9 ॥

ബ്രഹ്മസ്വരൂപാ പരമാ ജ്യോതിരൂപാ സനാതനീ ।
സർവവിദ്യാധിദേവീ യാ തസ്യൈ വാണ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 10 ॥

യയാ വിനാ ജഗത്സർവം ശശ്വജ്ജീവന്മൃതം സദാ ।
ജ്ഞാനാധിദേവീ യാ തസ്യൈ സരസ്വത്യൈ നമോ നമഃ ॥ 11 ॥

യയാ വിനാ ജഗത്സർവം മൂകമുന്മത്തവത്സദാ ।
വാഗധിഷ്ഠാതൃദേവീ യാ തസ്യൈ വാണ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 12 ॥

ഹിമചംദനകുംദേംദുകുമുദാംഭോജസന്നിഭാ ।
വര്ണാധിദേവീ യാ തസ്യൈ ചാക്ഷരായൈ നമോ നമഃ ॥ 13 ॥

വിസര്ഗ ബിംദുമാത്രാണാം യദധിഷ്ഠാനമേവ ച ।
ഇത്ഥം ത്വം ഗീയസേ സദ്ഭിര്ഭാരത്യൈ തേ നമോ നമഃ ॥ 14 ॥

യയാ വിനാഽത്ര സംഖ്യാകൃത്സംഖ്യാം കര്തും ന ശക്നുതേ ।
കാലസംഖ്യാസ്വരൂപാ യാ തസ്യൈ ദേവ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 15 ॥

വ്യാഖ്യാസ്വരൂപാ യാ ദേവീ വ്യാഖ്യാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ ।
ഭ്രമസിദ്ധാംതരൂപാ യാ തസ്യൈ ദേവ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 16 ॥

സ്മൃതിശക്തിര്ജ്ഞാനശക്തിര്ബുദ്ധിശക്തിസ്വരൂപിണീ ।
പ്രതിഭാ കല്പനാശക്തിര്യാ ച തസ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 17 ॥

സനത്കുമാരോ ബ്രഹ്മാണം ജ്ഞാനം പപ്രച്ഛ യത്ര വൈ ।
ബഭൂവ ജഡവത്സോഽപി സിദ്ധാംതം കര്തുമക്ഷമഃ ॥ 18 ॥

തദാജഗാമ ഭഗവാനാത്മാ ശ്രീകൃഷ്ണ ഈശ്വരഃ ।
ഉവാച സത്തമം സ്തോത്രം വാണ്യാ ഇതി വിധിം തദാ ॥ 19 ॥

സ ച തുഷ്ടാവ താം ബ്രഹ്മാ ചാജ്ഞയാ പരമാത്മനഃ ।
ചകാര തത്പ്രസാദേന തദാ സിദ്ധാംതമുത്തമമ് ॥ 20 ॥

യദാപ്യനംതം പപ്രച്ഛ ജ്ഞാനമേകം വസുംധരാ ।
ബഭൂവ മൂകവത്സോഽപി സിദ്ധാംതം കര്തുമക്ഷമഃ ॥ 21 ॥

തദാ ത്വാം ച സ തുഷ്ടാവ സംത്രസ്തഃ കശ്യപാജ്ഞയാ ।
തതശ്ചകാര സിദ്ധാംതം നിര്മലം ഭ്രമഭംജനമ് ॥ 22 ॥

വ്യാസഃ പുരാണസൂത്രം ച സമപൃച്ഛത വാല്മികിമ് ।
മൌനീഭൂതഃ സ സസ്മാര ത്വാമേവ ജഗദംബികാമ് ॥ 23 ॥

തദാ ചകാര സിദ്ധാംതം ത്വദ്വരേണ മുനീശ്വരഃ ।
സ പ്രാപ നിര്മലം ജ്ഞാനം പ്രമാദധ്വംസകാരണമ് ॥ 24 ॥

പുരാണ സൂത്രം ശ്രുത്വാ സ വ്യാസഃ കൃഷ്ണകലോദ്ഭവഃ ।
ത്വാം സിഷേവേ ച ദധ്യൌ ച ശതവര്ഷം ച പുഷ്കരേ ॥ 25 ॥

തദാ ത്വത്തോ വരം പ്രാപ്യ സ കവീംദ്രോ ബഭൂവ ഹ ।
തദാ വേദവിഭാഗം ച പുരാണാനി ചകാര ഹ ॥ 26 ॥

യദാ മഹേംദ്രേ പപ്രച്ഛ തത്ത്വജ്ഞാനം ശിവാ ശിവമ് ।
ക്ഷണം ത്വാമേവ സംചിംത്യ തസ്യൈ ജ്ഞാനം ദധൌ വിഭുഃ ॥ 27 ॥

പപ്രച്ഛ ശബ്ദശാസ്ത്രം ച മഹേംദ്രശ്ച ബൃഹസ്പതിമ് ।
ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം ച സ ത്വാം ദധ്യൌ ച പുഷ്കരേ ॥ 28 ॥

തദാ ത്വത്തോ വരം പ്രാപ്യ ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രകമ് ।
ഉവാച ശബ്ദശാസ്ത്രം ച തദര്ഥം ച സുരേശ്വരമ് ॥ 29 ॥

അധ്യാപിതാശ്ച യൈഃ ശിഷ്യാഃ യൈരധീതം മുനീശ്വരൈഃ ।
തേ ച ത്വാം പരിസംചിംത്യ പ്രവര്തംതേ സുരേശ്വരി ॥ 30 ॥

ത്വം സംസ്തുതാ പൂജിതാ ച മുനീംദ്രമനുമാനവൈഃ ।
ദൈത്യേംദ്രൈശ്ച സുരൈശ്ചാപി ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദിഭിഃ ॥ 31 ॥

ജഡീഭൂതഃ സഹസ്രാസ്യഃ പംചവക്ത്രശ്ചതുര്മുഖഃ ।
യാം സ്തോതും കിമഹം സ്തൌമി താമേകാസ്യേന മാനവഃ ॥ 32 ॥

ഇത്യുക്ത്വാ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ ।
പ്രണനാമ നിരാഹാരോ രുരോദ ച മുഹുര്മുഹുഃ ॥ 33 ॥

തദാ ജ്യോതിസ്സ്വരൂപാ സാ തേനാദൃഷ്ടാപ്യുവാച തമ് ।
സുകവീംദ്രോ ഭവേത്യുക്ത്വാ വൈകുംഠം ച ജഗാമ ഹ ॥ 34 ॥

യാജ്ഞവല്ക്യ കൃതം വാണീസ്തോത്രം യഃ സംയതഃ പഠേത് ।
സ കവീംദ്രോ മഹാവാഗ്മീ ബൃഹസ്പതി സമോ ഭവേത് ॥ 35 ॥

മഹാമൂര്ഖശ്ച ദുര്മേധാ വര്ഷമേകം ച യഃ പഠേത് ।
സ പംഡിതശ്ച മേധാവീ സുകവിശ്ച ഭവേദ്ധ്രുവമ് ॥ 35 ॥

ഇതി ശ്രീ ബ്രഹ്മവൈവര്തേ മഹാപുരാണേ പ്രകൃതി ഖംഡേ നാരദ നാരായണ സംവാദേ യാജ്ഞവല്ക്യോക്ത വാണീ സ്തവനം നാമ പംചമോഽധ്യായഃ ॥