നാരായണീയം ദശക 5 – വിരാട്പുരുഷോത്പത്തിഃ

വ്യക്താവ്യക്തമിദം ന കിംചിദഭവത്പ്രാക്പ്രാകൃതപ്രക്ഷയേ
മായായാം ഗുണസാമ്യരുദ്ധവികൃതൌ ത്വയ്യാഗതായാം ലയമ് ।
നോ മൃത്യുശ്ച തദാഽമൃതം ച സമഭൂന്നാഹ്നോ ന രാത്രേഃ സ്ഥിതി-
സ്തത്രൈകസ്ത്വമശിഷ്യഥാഃ കില പരാനംദപ്രകാശാത്മനാ ॥1॥

കാലഃ കര്മ ഗുണാശ്ച ജീവനിവഹാ വിശ്വം ച കാര്യം വിഭോ
ചില്ലീലാരതിമേയുഷി ത്വയി തദാ നിര്ലീനതാമായയുഃ ।
തേഷാം നൈവ വദംത്യസത്ത്വമയി ഭോഃ ശക്ത്യാത്മനാ തിഷ്ഠതാം
നോ ചേത് കിം ഗഗനപ്രസൂനസദൃശാം ഭൂയോ ഭവേത്സംഭവഃ ॥2॥

ഏവം ച ദ്വിപരാര്ധകാലവിഗതാവീക്ഷാം സിസൃക്ഷാത്മികാം
ബിഭ്രാണേ ത്വയി ചുക്ഷുഭേ ത്രിഭുവനീഭാവായ മായാ സ്വയമ് ।
മായാതഃ ഖലു കാലശക്തിരഖിലാദൃഷ്ടം സ്വഭാവോഽപി ച
പ്രാദുര്ഭൂയ ഗുണാന്വികാസ്യ വിദധുസ്തസ്യാസ്സഹായക്രിയാമ് ॥3॥

മായാസന്നിഹിതോഽപ്രവിഷ്ടവപുഷാ സാക്ഷീതി ഗീതോ ഭവാന്
ഭേദൈസ്താം പ്രതിബിംബതോ വിവിശിവാന് ജീവോഽപി നൈവാപരഃ ।
കാലാദിപ്രതിബോധിതാഽഥ ഭവതാ സംചോദിതാ ച സ്വയം
മായാ സാ ഖലു ബുദ്ധിതത്ത്വമസൃജദ്യോഽസൌ മഹാനുച്യതേ ॥4॥

തത്രാസൌ ത്രിഗുണാത്മകോഽപി ച മഹാന് സത്ത്വപ്രധാനഃ സ്വയം
ജീവേഽസ്മിന് ഖലു നിർവികല്പമഹമിത്യുദ്ബോധനിഷ്പാദ്കഃ ।
ചക്രേഽസ്മിന് സവികല്പബോധകമഹംതത്ത്വം മഹാന് ഖല്വസൌ
സംപുഷ്ടം ത്രിഗുണൈസ്തമോഽതിബഹുലം വിഷ്ണോ ഭവത്പ്രേരണാത് ॥5॥

സോഽഹം ച ത്രിഗുണക്രമാത് ത്രിവിധതാമാസാദ്യ വൈകാരികോ
ഭൂയസ്തൈജസതാമസാവിതി ഭവന്നാദ്യേന സത്ത്വാത്മനാ
ദേവാനിംദ്രിയമാനിനോഽകൃത ദിശാവാതാര്കപാശ്യശ്വിനോ
വഹ്നീംദ്രാച്യുതമിത്രകാന് വിധുവിധിശ്രീരുദ്രശാരീരകാന് ॥6॥

ഭൂമന് മാനസബുദ്ധ്യഹംകൃതിമിലച്ചിത്താഖ്യവൃത്ത്യന്വിതം
തച്ചാംതഃകരണം വിഭോ തവ ബലാത് സത്ത്വാംശ ഏവാസൃജത് ।
ജാതസ്തൈജസതോ ദശേംദ്രിയഗണസ്തത്താമസാംശാത്പുന-
സ്തന്മാത്രം നഭസോ മരുത്പുരപതേ ശബ്ദോഽജനി ത്വദ്ബലാത് ॥7॥

ശബ്ദാദ്വ്യോമ തതഃ സസര്ജിഥ വിഭോ സ്പര്ശം തതോ മാരുതം
തസ്മാദ്രൂപമതോ മഹോഽഥ ച രസം തോയം ച ഗംധം മഹീമ് ।
ഏവം മാധവ പൂർവപൂർവകലനാദാദ്യാദ്യധര്മാന്വിതം
ഭൂതഗ്രാമമിമം ത്വമേവ ഭഗവന് പ്രാകാശയസ്താമസാത് ॥8॥

ഏതേ ഭൂതഗണാസ്തഥേംദ്രിയഗണാ ദേവാശ്ച ജാതാഃ പൃഥങ്-
നോ ശേകുര്ഭുവനാംഡനിര്മിതിവിധൌ ദേവൈരമീഭിസ്തദാ ।
ത്വം നാനാവിധസൂക്തിഭിര്നുതഗുണസ്തത്ത്വാന്യമൂന്യാവിശം-
ശ്ചേഷ്ടാശക്തിമുദീര്യ താനി ഘടയന് ഹൈരണ്യമംഡം വ്യധാഃ ॥9॥

അംഡം തത്ഖലു പൂർവസൃഷ്ടസലിലേഽതിഷ്ഠത് സഹസ്രം സമാഃ
നിര്ഭിംദന്നകൃഥാശ്ചതുര്ദശജഗദ്രൂപം വിരാഡാഹ്വയമ് ।
സാഹസ്രൈഃ കരപാദമൂര്ധനിവഹൈര്നിശ്ശേഷജീവാത്മകോ
നിര്ഭാതോഽസി മരുത്പുരാധിപ സ മാം ത്രായസ്വ സർവാമയാത് ॥10॥