3.4 – പുരുഷമേധഃ – കൃഷ്ണ യജുർവേദ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണ പാഠഃ – ബ്രഹ്മണേ ബ്രാഹ്മണമാലഭതേ

കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ ചതുര്ഥഃ പ്രപാഠകഃ – പുരുഷമേധഃ

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

3.4.1 തോ 3.4.19 -പുരുഷമേധഃ

ബ്രഹ്മ॑ണേ ബ്രാഹ്മ॒ണമാല॑ഭതേ । ക്ഷ॒ത്രായ॑ രാജ॒ന്യ᳚മ് । മ॒രുദ്ഭ്യോ॒ വൈശ്യ᳚മ് । തപ॑സേ ശൂ॒ദ്രമ് । തമ॑സേ॒ തസ്ക॑രമ് । നാര॑കായ വീര॒ഹണ᳚മ് । പാ॒പ്മനേ᳚ ക്ലീ॒ബമ് । ആ॒ക്ര॒യായാ॑യോ॒ഗൂമ് । കാമാ॑യ പുഗ്ഗ്​ശ്ച॒ലൂമ് ।
അതി॑ക്രുഷ്ടായ മാഗ॒ധമ് ॥ 1 ॥ (അ. 1)

ഗീ॒തായ॑ സൂ॒തമ് । നൃ॒ത്തായ॑ ശൈലൂ॒ഷമ് । ധര്മാ॑യ സഭാച॒രമ് । ന॒ര്മായ॑ രേ॒ഭമ് । നരി॑ഷ്ഠായൈ ഭീമ॒ലമ് । ഹസാ॑യ॒ കാരി᳚മ് । ആ॒ന॒ന്ദായ॑ സ്ത്രീഷ॒ഖമ് ।
പ്ര॒മുദേ॑ കുമാരീപു॒ത്രമ് । മേ॒ധായൈ॑ രഥകാ॒രമ് ।
ധൈര്യാ॑യ॒ തക്ഷാ॑ണമ് ॥ 2 ॥ (അ. 2)

ശ്രമാ॑യ കൌലാ॒ലമ് । മാ॒യായൈ॑ കാര്മാ॒രമ് । രൂ॒പായ॑ മണികാ॒രമ് । ശുഭേ॑ വ॒പമ് । ശ॒ര॒വ്യാ॑യാ ഇഷുകാ॒രമ് । ഹേ॒ത്യൈ ധ॑ന്വകാ॒രമ് । കര്മ॑ണേ ജ്യാകാ॒രമ് । ദി॒ഷ്ടായ॑ രജ്ജുസ॒ര്ഗമ് । മൃ॒ത്യവേ॑ മൃഗ॒യുമ് ।
അന്ത॑കായ ശ്വ॒നിത᳚മ് ॥ 3 ॥ (അ. 3)

സ॒ന്ധയേ॑ ജാ॒രമ് । ഗേ॒ഹായോ॑പപ॒തിമ് । നിര്-ഋ॑ത്യൈ പരിവി॒ത്തമ് । ആര്ത്യൈ॑ പരിവിവിദാ॒നമ് । അരാ᳚ദ്ധ്യൈ ദിധിഷൂ॒പതി᳚മ് । പ॒വിത്രാ॑യ ഭി॒ഷജ᳚മ് ।
പ്ര॒ജ്ഞാനാ॑യ നക്ഷത്രദ॒ര॒.ശമ് । നിഷ്കൃ॑ത്യൈ പേശസ്കാ॒രീമ് । ബലാ॑യോ പ॒ദാമ് ।
വര്ണാ॑യാനൂ॒രുധ᳚മ് ॥ 4 ॥ (അ. 4)

ന॒ദീഭ്യഃ॑ പൌഞ്ജി॒ഷ്ടമ് । ഋ॒ക്ഷീകാ᳚ഭ്യോ॒ നൈഷാ॑ദമ് ।
പു॒രു॒ഷ॒വ്യാ॒ഘ്രായ॑ ദു॒ര്മദ᳚മ് । പ്ര॒യുദ്ഭ്യ॒ ഉന്മ॑ത്തമ് । ഗ॒ന്ധ॒ർവാ॒ഫ്സ॒രാഭ്യോ॒ വ്രാത്യ᳚മ് ।
സ॒ര്പ॒ദേ॒വ॒ജ॒നേഭ്യോ ഽപ്ര॑തിപദമ് । അവേ᳚ഭ്യഃ കിത॒വമ് ।
ഇ॒ര്യതാ॑യാ॒ അകി॑തവമ് । പി॒ശാ॒ചേഭ്യോ॑ ബിദലകാ॒രമ് ।
യാ॒തു॒ധാനേ᳚ഭ്യഃ കണ്ടകകാ॒രമ് ॥ 5 ॥ (അ. 5)

ഉ॒ഥ്സാ॒ദേഭ്യഃ॑ കു॒ബ്ജമ് । പ്ര॒മുദേ॑ വാമ॒നമ് । ദ്വാ॒ര്ഭ്യ-സ്സ്രാ॒മമ് । സ്വപ്നാ॑യാ॒ന്ധമ് । അധ॑ര്മായ ബധി॒രമ് । സ॒ജ്ഞാന്നാ॑യ സ്മരകാ॒രീമ് ।
പ്ര॒കാ॒മോദ്യാ॑യോപ॒സദ᳚മ് । ആ॒ശി॒ക്ഷായൈ᳚ പ്ര॒ശ്നിന᳚മ് ।
ഉ॒പ॒ശി॒ക്ഷായാ॑ അഭിപ്ര॒ശ്നിന᳚മ് ।
മ॒ര്യാദാ॑യൈ പ്രശ്നവിവാ॒കമ് ॥ 6 ॥ (അ. 6)

ഋത്യൈ᳚ സ്തേ॒നഹൃ॑ദയമ് । വൈര॑ഹത്യായ॒ പിശു॑നമ് । വിവി॑ത്ത്യൈ ക്ഷ॒ത്താര᳚മ് । ഔപ॑ദ്രഷ്ടായ സങ്ഗ്രഹീ॒താര᳚മ് । ബലാ॑യാനുച॒രമ് । ഭൂ॒മ്നേ പ॑രിഷ്ക॒ന്ദമ് ।
പ്രി॒യായ॑ പ്രിയവാ॒ദിന᳚മ് । അരി॑ഷ്ട്യാ അശ്വസാ॒ദമ് ।
മേധാ॑യ വാസഃ പല്പൂ॒ലീമ് । പ്ര॒കാ॒മായ॑ രജയി॒ത്രീമ് ॥ 7 ॥ (അ. 7)

ഭായൈ॑ ദാർവാഹാ॒രമ് । പ്ര॒ഭായാ॑ ആഗ്നേ॒ന്ധമ് । നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠായാ॑ഭിഷേ॒ക്താര᳚മ് । ബ്ര॒ദ്ധ്നസ്യ॑ വി॒ഷ്ടപാ॑യ പാത്രനിര്ണേ॒ഗമ് । ദേ॒വ॒ലോ॒കായ॑ പേശി॒താര᳚മ് ।
മ॒നു॒ഷ്യ॒ലോ॒കായ॑ പ്രകരി॒താര᳚മ് ।
സർവേ᳚ഭ്യോ ലോ॒കേഭ്യ॑ ഉപസേ॒ക്താര᳚മ് ।
അവ॑ര്ത്യൈ വ॒ധായോ॑പമന്ഥി॒താര᳚മ് ।
സു॒വ॒ര്ഗായ॑ ലോ॒കായ॑ ഭാഗ॒ദുഘ᳚മ് ।
വര്​ഷി॑ഷ്ഠായ॒ നാകാ॑യ പരിവേ॒ഷ്ടാര᳚മ് ॥ 8 ॥ (അ. 8)

അര്മേ᳚ഭ്യോ ഹസ്തി॒പമ് । ജ॒വായാ᳚ശ്വ॒പമ് । പുഷ്ട്യൈ॑ ഗോപാ॒ലമ് । തേജ॑സേ-ഽജപാ॒ലമ് । വീ॒ര്യാ॑യാവിപാ॒ലമ് । ഇരാ॑യൈ കീ॒നാശ᳚മ് । കീ॒ലാലാ॑യ സുരാകാ॒രമ് । ഭ॒ദ്രായ॑ ഗൃഹ॒പമ് । ശ്രേയ॑സേ വിത്ത॒ധമ് । അദ്ധ്യ॑ക്ഷായാനുക്ഷ॒ത്താര᳚മ് ॥ 9 ॥ (അ. 9)

മ॒ന്യവേ॑-ഽയസ്താ॒പമ് । ക്രോധാ॑യ നിസ॒രമ് । ശോകാ॑യാഭിസ॒രമ് । ഉ॒ത്കൂ॒ല॒വി॒കൂ॒ലാഭ്യാ᳚-ന്ത്രി॒സ്ഥിന᳚മ് । യോഗാ॑യ യോ॒ക്താര᳚മ് । ക്ഷേമാ॑യ വിമോ॒ക്താര᳚മ് ।
വപു॑ഷേ മാനസ്കൃ॒തമ് । ശീലാ॑യാഞ്ജനീകാ॒രമ് ।
നിര്-ഋ॑ത്യൈ കോശകാ॒രീമ് । യ॒മായാ॒സൂമ് ॥ 10 ॥ (അ. 10)

യ॒മ്യൈ॑ യമ॒സൂമ് । അഥ॑ർവ॒ഭ്യോ-ഽവ॑തോകാമ് । സം॒​വഁ॒ഥ്സ॒രായ॑ പര്യാ॒രിണീ᳚മ് ।
പ॒രി॒വ॒ഥ്സ॒രായാവി॑ജാതാമ് । ഇ॒ദാ॒വ॒ഥ്സ॒രായാ॑പ॒സ്കദ്വ॑രീമ് ।
ഇ॒ദ്വ॒ഥ്സ॒രായാ॒തീത്വ॑രീമ് । വ॒ഥ്സ॒രായ॒ വിജ॑ര്ജരാമ് ।
സ॒ർവ॒ഥ്സം॒രായ॒ പലി॑ക്നീമ് । വനാ॑യ വന॒പമ് ।
അ॒ന്യതോ॑രണ്യായ ദാവ॒പമ് ॥ 11 ॥ (അ. 11)

സരോ᳚ഭ്യോ ധൈവ॒രമ് । വേശ॑ന്താഭ്യോ॒ ദാശ᳚മ് । ഉ॒പ॒സ്ഥാവ॑രീഭ്യോ॒ ബൈന്ദ᳚മ് ।
ന॒ഡ്വ॒ലാഭ്യ॑-ശ്ശൌഷ്ക॒ലമ് । പാ॒ര്യാ॑യ കൈവ॒ര്തമ് । അ॒വാ॒ര്യാ॑യ മാര്ഗാ॒രമ് । തീ॒ര്ഥേഭ്യ॑ ആ॒ന്ദമ് । വിഷ॑മേഭ്യോ മൈനാ॒ലമ് । സ്വനേ᳚ഭ്യഃ॒ പര്ണ॑കമ് ।
ഗുഹാ᳚ഭ്യഃ॒ കിരാ॑തമ് । സാനു॑ഭ്യോ॒ ജമ്ഭ॑കമ് ।
പർവ॑തേഭ്യഃ॒ കി-മ്പൂ॑രുഷമ് ॥ 12 ॥ (അ. 12)

പ്ര॒തി॒ശ്രുത്കാ॑യാ ഋതു॒ലമ് । ഘോഷാ॑യ ഭ॒ഷമ് ।
അന്താ॑യ ബഹുവാ॒ദിന᳚മ് । അ॒ന॒ന്തായ॒ മൂക᳚മ് ।
മഹ॑സേ വീണാവാ॒ദമ് । ക്രോശാ॑യ തൂണവ॒ദ്ധ്മമ് ।
ആ॒ക്ര॒ന്ദായ॑ ദുന്ദുഭ്യാഘാ॒തമ് । അ॒വ॒ര॒സ്പ॒രായ॑ ശങ്ഖ॒ദ്ധ്മമ് । ഋ॒ഭുഭ്യോ॑-ഽജിനസന്ധാ॒യമ് । സാ॒ദ്ധ്യേഭ്യ॑ശ്ചര്മ॒മ്ണമ് ॥ 13 ॥ (അ. 13)

ബീ॒ഭ॒ഥ്സായൈ॑ പൌല്ക॒സമ് । ഭൂത്യൈ॑ ജാഗര॒ണമ് । അഭൂ᳚ത്യൈ സ്വപ॒നമ് । തു॒ലായൈ॑ വാണി॒ജമ് । വര്ണാ॑യ ഹിരണ്യകാ॒രമ് ।
വിശ്വേ᳚ഭ്യോ ദേ॒വേഭ്യ॑-സ്സിദ്ധ്മ॒ലമ് । പ॒ശ്ചാ॒-ദ്ദോ॒ഷായ॑ ഗ്ലാ॒വമ് । ഋത്യൈ॑ ജനവാ॒ദിന᳚മ് । വ്യൃ॑ദ്ധ്യാ അപഗ॒ല്ഭമ് ।
സ॒ഗ്​മ്॒ശ॒രായ॑ പ്ര॒ച്ഛിദ᳚മ് ॥ 14 ॥ (അ. 14)

ഹസാ॑യ പുഗ്ഗ്​ശ്ച॒ലൂമാല॑ഭതേ । വീ॒ണാ॒വാ॒ദ-ങ്ഗണ॑ക-ങ്ഗീ॒തായ॑ । യാദ॑സേ ശാബു॒ല്യാമ് । ന॒ര്മായ॑ ഭദ്രവ॒തീമ് ।
തൂ॒ണ॒വ॒ദ്ധ്മ-ങ്ഗ്രാ॑മ॒ണ്യ॑-മ്പാണിസങ്ഘാ॒ത-ന്നൃ॒ത്തായ॑ । മോദാ॑യാനു॒ക്രോശ॑കമ് ।
ആ॒ന॒ന്ദായ॑ തല॒വമ് ॥ 15 ॥ (അ. 15)

അ॒ക്ഷ॒രാ॒ജായ॑ കിത॒വമ് । കൃ॒തായ॑ സഭാ॒വിന᳚മ് । ത്രേതാ॑യാ ആദിനവദ॒ര്॒ശമ് । ദ്വാ॒പ॒രായ॑ ബഹി॒-സ്സദ᳚മ് । കല॑യേ സഭാസ്ഥാ॒ണുമ് । ദു॒ഷ്കൃ॒തായ॑ ച॒രകാ॑ചാര്യമ് ।
അദ്ധ്വ॑നേ ബ്രഹ്മചാ॒രിണ᳚മ് । പി॒ശാ॒ചേഭ്യ॑-സ്സൈല॒ഗമ് । പി॒പാ॒സായൈ॑ ഗോവ്യ॒ച്ഛമ് । നിര്-ഋ॑ത്യൈ ഗോഘാ॒തമ് । ക്ഷു॒ധേ ഗോ॑വിക॒ര്തമ് । ക്ഷു॒ത്തൃ॒ഷ്ണാഭ്യാ॒-ന്തമ് ।
യോ ഗാം-വിഁ॒കൃന്ത॑ന്ത-മ്മാ॒ഗ്​മ്॒സ-മ്ഭിക്ഷ॑മാണ ഉപ॒തിഷ്ഠ॑തേ ॥ 16 ॥ (അ. 16)

ഭൂമ്യൈ॑ പീഠസ॒ര്പിണ॒മാല॑ഭതേ । അ॒ഗ്നയേ-ഽഗ്​മ്॑സ॒ലമ് ।
വാ॒യവേ॑ ചാണ്ഡാ॒ലമ് । അ॒ന്തരി॑ക്ഷായ വഗ്​മ്ശന॒ര്തിന᳚മ് । ദി॒വേ ഖ॑ല॒തിമ് । സൂര്യാ॑യ ഹര്യ॒ക്ഷമ് ।
ച॒ന്ദ്രമ॑സേ മിര്മി॒രമ് । നക്ഷ॑ത്രേഭ്യഃ കി॒ലാസ᳚മ് ।
അഹ്നേ॑ ശു॒ക്ല-മ്പി॑ങ്ഗ॒ലമ് । രാത്രി॑യൈ കൃ॒ഷ്ണ-മ്പി॑ങ്ഗാ॒ക്ഷമ് ॥ 17 ॥ (അ. 17)

വാ॒ചേ പുരു॑ഷ॒മാല॑ഭതേ । പ്രാ॒ണമ॑പാ॒നം-വ്യാഁ॒നമു॑ദാ॒നഗ്​മ് സ॑മാ॒ന-ന്താന്. വാ॒യവേ᳚ ।
സൂര്യാ॑യ॒ ചക്ഷു॒രാല॑ഭതേ । മന॑ശ്ച॒ന്ദ്രമ॑സേ । ദി॒ഭ്യ-ശ്ശ്രോത്ര᳚മ് । പ്ര॒ജാപ॑തയേ॒ പുരു॑ഷമ് ॥ 18 ॥ (അ. 18)

അഥൈ॒താനരൂ॑പേഭ്യ॒ ആല॑ഭതേ । അതി॑ഹ്രസ്വ॒-മതി॑ദീര്ഘമ് ।
അതി॑കൃശ॒മത്യഗ്​മ്॑സലമ് । അതി॑ശുക്ല॒-മതി॑കൃഷ്ണമ് ।
അതി॑ശ്ലക്ഷ്ണ॒-മതി॑ലോമശമ് । അതി॑കിരിട॒-മതി॑ദന്തുരമ് ।
അതി॑മിര്മിര॒-മതി॑മേമിഷമ് । ആ॒ശായൈ॑ ജാ॒മിമ് ।
പ്ര॒തീ॒ക്ഷായൈ॑ കുമാ॒രീമ് ॥ 19 ॥ (അ. 19)

(ബ്രഹ്മ॑ണേ – ഗീ॒തായ॒ – ശ്രമാ॑യ – സ॒ന്ധയേ॑ – ന॒ദീഭ്യ॑ – ഉഥ്സാ॒ദേഭ്യ॒ -ഋത്യൈ॒ – ഭായാ॒ – അര്മേ᳚ഭ്യോ – മ॒ന്യവേ॑ – യ॒മ്യൈ॑ ദശ॑ ദശ॒ – സരോ᳚ഭ്യോ॒ ദ്വാദ॑ശ – പ്രതി॒ശ്രുത്കാ॑യൈ – ബീഭ॒ഥ്സായൈ॒ ദശ॑ ദശ॒ – ഹസാ॑യ സ॒പ്താ-
ക്ഷ॑രാ॒ജായ॒ ത്രയോ॑ദശ॒ – ഭൂമ്യൈ॒ ദശ॑ – വാ॒ചേ ഷഡഥ॒ – നവൈകാ॒ന്ന വിഗ്​മ്॑ശതിഃ )

(ബ്രഹ്മ॑ണേ – യ॒മ്യൈ॑ നവ॑ദശ)

(ബ്രഹ്മ॑ണേ – കുമാ॒രീമ്)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുർവേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ തൃതീയാഷ്ടകേ ചതുര്ഥ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥