ബ്രഹ്മ സംഹിതാ

ഈശ്വരഃ പരമഃ കൃഷ്ണഃ സച്ചിദാനംദവിഗ്രഹഃ ।
അനാദിരാദിര്ഗോവിംദഃ സർവകാരണകാരണമ് ॥ 1 ॥

സഹസ്രപത്രകമലം ഗോകുലാഖ്യം മഹത്പദമ് ।
തത്കര്ണികാരം തദ്ധാമ തദനംതാശസംഭവമ് ॥ 2 ॥

കര്ണികാരം മഹദ്യംത്രം ഷട്കോണം വജ്രകീലകമ്
ഷഡംഗ ഷട്പദീസ്ഥാനം പ്രകൃത്യാ പുരുഷേണ ച ।
പ്രേമാനംദമഹാനംദരസേനാവസ്ഥിതം ഹി യത്
ജ്യോതീരൂപേണ മനുനാ കാമബീജേന സംഗതമ് ॥ 3 ॥

തത്കിംജല്കം തദംശാനാം തത്പത്രാണി ശ്രിയാമപി ॥ 4 ॥

ചതുരസ്രം തത്പരിതഃ ശ്വേതദ്വീപാഖ്യമദ്ഭുതമ് ।
ചതുരസ്രം ചതുര്മൂര്തേശ്ചതുര്ധാമ ചതുഷ്കൃതമ് ।
ചതുര്ഭിഃ പുരുഷാര്ഥൈശ്ച ചതുര്ഭിര്ഹേതുഭിർവൃതമ് ।
ശൂലൈര്ദശഭിരാനദ്ധമൂര്ധ്വാധോ ദിഗ്വിദിക്ഷ്വപി ।
അഷ്ടഭിര്നിധിഭിര്ജുഷ്ടമഷ്ടഭിഃ സിദ്ധിഭിസ്തഥാ ।
മനുരൂപൈശ്ച ദശഭിര്ദിക്പാലൈഃ പരിതോ വൃതമ് ।
ശ്യാമൈര്ഗൌരൈശ്ച രക്തൈശ്ച ശുക്ലൈശ്ച പാര്ഷദര്ഷഭൈഃ ।
ശോഭിതം ശക്തിഭിസ്താഭിരദ്ഭുതാഭിഃ സമംതതഃ ॥ 5 ॥

ഏവം ജ്യോതിര്മയോ ദേവഃ സദാനംദം പരാത്പരഃ ।
ആത്മാരാമസ്യ തസ്യാസ്തി പ്രകൃത്യാ ന സമാഗമഃ ॥ 6 ॥

മായയാഽരമമാണസ്യ ന വിയോഗസ്തയാ സഹ ।
ആത്മനാ രമയാ രേമേ ത്യക്തകാലം സിസൃക്ഷയാ ॥ 7 ॥

നിയതിഃ സാ രമാദേവീ തത്പ്രിയാ തദ്വശം തദാ ।
തല്ലിംഗം ഭഗവാന് ശംഭുര്ജോതിരൂപഃ സനാതനഃ ।
യാ യോനിഃ സാപരാശക്തിഃ കാമോ ബീജം മഹദ്ധരേഃ ॥ 8 ॥

ലിംഗയോന്യാത്മികാ ജാതാ ഇമാ മാഹേശ്വരീ പ്രജാഃ ॥ 9 ॥

ശക്തിമാന് പുരുഷഃ സോഽയം ലിംഗരൂപീ മഹേശ്വരഃ ।
തസ്മിന്നാവിരഭൂല്ലിംഗേ മഹാവിഷ്ണുര്ജഗത്പതിഃ ॥ 10 ॥

സഹസ്രശീര്ഷാ പുരുഷഃ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് ।
സഹസ്രബാഹുർവിശ്വാത്മാ സഹസ്രാംശഃ സഹസ്രസൂഃ ॥ 11 ॥

നാരായണഃ സ ഭഗവാനാപസ്തസ്മാത്സനാതനാത് ।
ആവിരാസീത്കാരണാര്ണോ നിധിഃ സംകര്ഷണാത്മകഃ ।
യോഗനിദ്രാം ഗതസ്തസ്മിന് സഹസ്രാംശഃ സ്വയം മഹാന് ॥ 12 ॥

തദ്രോമബില ജാലേഷു ബീജം സംകര്ഷണസ്യ ച ।
ഹൈമാന്യംഡാനി ജാതാനി മഹാഭൂതാവൃതാനി തു ॥ 13 ॥

പ്രത്യംഡമേവമേകാംശാദേകാംശാദ്വിശതി സ്വയമ് ।
സഹസ്രമൂര്ധാ വിശ്വാത്മാ മഹാവിഷ്ണുഃ സനാതനഃ ॥ 14 ॥

വാമാംഗാദസൃജദ്വിഷ്ണും ദക്ഷിണാംഗാത്പ്രജാപതിമ് ।
ജ്യോതിര്ലിംഗമയം ശംഭും കൂര്ചദേശാദവാസൃജത് ॥ 15 ॥

അഹംകാരാത്മകം വിശ്വം തസ്മാദേതദ്വ്യജായത ॥ 16 ॥

അഥ തൈസ്ത്രിവിധൈർവേശൈര്ലീലാമുദ്വഹതഃ കില ।
യോഗനിദ്രാ ഭഗവതീ തസ്യ ശ്രീരിവ സംഗതാ ॥ 17 ॥

സസൃക്ഷായാം തതോ നാഭേസ്തസ്യ പദ്മം വിനിര്യയൌ ।
തന്നാലം ഹേമനലിനം ബ്രഹ്മണോ ലോകമദ്ഭുതമ് ॥ 18 ॥

തത്ത്വാനി പൂർവരൂഢാനി കാരണാനി പരസ്പരമ് ।
സമവായാപ്രയോഗാച്ച വിഭിന്നാനി പൃഥക് പൃഥക് ।
ചിച്ഛക്ത്യാ സജ്ജമാനോഽഥ ഭഗവാനാദിപൂരുഷഃ ।
യോജയന്മായയാ ദേവോ യോഗനിദ്രാമകല്പയത് ॥ 19 ॥

യോജയിത്വാ തു താന്യേവ പ്രവിവേശ സ്വയം ഗുഹാമ് ।
ഗുഹാം പ്രവിഷ്ടേ തസ്മിംസ്തു ജീവാത്മാ പ്രതിബുധ്യതേ ॥ 20 ॥

സ നിത്യോ നിത്യസംബംധഃ പ്രകൃതിശ്ച പരൈവ സാ ॥ 21 ॥

ഏവം സർവാത്മസംബംധം നാഭ്യാം പദ്മം ഹരേരഭൂത് ।
തത്ര ബ്രഹ്മാഭവദ്ഭൂയശ്ചതുർവേദീ ചതുര്മുഖഃ ॥ 22 ॥

സ ജാതോ ഭഗവച്ഛക്ത്യാ തത്കാലം കില ചോദിതഃ ।
സിസൃക്ഷായാം മതിം ചക്രേ പൂർവസംസ്കാരസംസ്കൃതഃ ।
ദദര്ശ കേവലം ധ്വാംതം നാന്യത്കിമപി സർവതഃ ॥ 23 ॥

ഉവാച പുരതസ്തസ്മൈ തസ്യ ദിവ്യാ സരസ്വതീ ।
കാമഃ കൃഷ്ണായ ഗോവിംദ ഹേ ഗോപീജന ഇത്യപി ।
വല്ലഭായ പ്രിയാ വഹ്നേര്മംത്രം തേ ദാസ്യതി പ്രിയമ് ॥ 24 ॥

തപസ്ത്വം തപ ഏതേന തവ സിദ്ധിര്ഭവിഷ്യതി ॥ 25 ॥

അഥ തേപേ സ സുചിരം പ്രീണന് ഗോവിംദമവ്യയമ് ।
ശ്വേതദ്വീപപതിം കൃഷ്ണം ഗോലോകസ്ഥം പരാത്പരമ് ।
പ്രകൃത്യാ ഗുണരൂപിണ്യാ രൂപിണ്യാ പര്യുപാസിതമ് ।
സഹസ്രദലസംപന്നേ കോടികിംജല്കബൃംഹിതേ ।
ഭൂമിശ്ചിംതാമണിസ്തത്ര കര്ണികാരേ മഹാസനേ ।
സമാസീനം ചിദാനംദം ജ്യോതിരൂപം സനാതനമ് ।
ശബ്ദബ്രഹ്മമയം വേണും വാദയംതം മുഖാംബുജേ ।
വിലാസിനീഗണവൃതം സ്വൈഃ സ്വൈരംശൈരഭിഷ്ടുതമ് ॥ 26 ॥

അഥ വേണുനിനാദസ്യ ത്രയീമൂര്തിമയീ ഗതിഃ ।
സ്ഫുരംതീ പ്രവിവേശാശു മുഖാബ്ജാനി സ്വയംഭുവഃ ।
ഗായത്രീം ഗായതസ്തസ്മാദധിഗത്യ സരോജജഃ ।
സംസ്കൃതശ്ചാദിഗുരുണാ ദ്വിജതാമഗമത്തതഃ ॥ 27 ॥

ത്രയ്യാ പ്രബുദ്ധോഽഥ വിധിർവിജ്ഞാതതത്ത്വസാഗരഃ ।
തുഷ്ടാവ വേദസാരേണ സ്തോത്രേണാനേന കേശവമ് ॥ 28 ॥

ചിംതാമണിപ്രകരസദ്മസു കല്പവൃക്ഷ
ലക്ഷാവൃതേഷു സുരഭീരഭിപാലയംതമ് ।
ലക്ഷ്മീസഹസ്രശതസംഭ്രമസേവ്യമാനം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 29 ॥

വേണും ക്വണംതമരവിംദദലായതാക്ഷം
ബര്ഹാവതംസമസിതാംബുദസുംദരാംഗമ് ।
കംദര്പകോടികമനീയവിശേഷശോഭം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 30 ॥

ആലോലചംദ്രകലസദ്വനമാല്യവംശീ-
-രത്നാംഗദം പ്രണയകേലികലാവിലാസമ് ।
ശ്യാമം ത്രിഭംഗലലിതം നിയതപ്രകാശം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 31 ॥

അംഗാനി യസ്യ സകലേംദ്രിയവൃത്തിമംതി
പശ്യംതി പാംതി കലയംതി ചിരം ജഗംതി ।
ആനംദചിന്മയസദുജ്ജ്വലവിഗ്രഹസ്യ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 32 ॥

അദ്വൈതമച്യുതമനാദിമനംതരൂപം
ആദ്യം പുരാണപുരുഷം നവയൌവനം ച ।
വേദേഷു ദുര്ലഭമദുര്ലഭമാത്മഭക്തൌ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 33 ॥

പംഥാസ്തു കോടിശതവത്സരസംപ്രഗമ്യോ
വായോരഥാപി മനസോ മുനിപുംഗവാനാമ് ।
സോഽപ്യസ്തി യത്പ്രപദസീമ്ന്യവിചിംത്യതത്ത്വേ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 34 ॥

ഏകോഽപ്യസൌ രചയിതും ജഗദംഡകോടിം
യച്ഛക്തിരസ്തി ജഗദംഡചയാ യദംതഃ ।
അംഡാംതരസ്ഥപരമാണുചയാംതരസ്ഥം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 35 ॥

യദ്ഭാവഭാവിതധിയോ മനുജാസ്തഥൈവ
സംപ്രാപ്യ രൂപമഹിമാസനയാനഭൂഷാഃ ।
സൂക്തൈര്യമേവ നിഗമപ്രഥിതൈഃ സ്തുവംതി
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 36 ॥

ആനംദചിന്മയരസപ്രതിഭാവിതാഭി-
-സ്താഭിര്യ ഏവ നിജരൂപതയാ കലാഭിഃ ।
ഗോലോക ഏവ നിവസത്യഖിലാത്മഭൂതോ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 37 ॥

പ്രേമാംജനച്ഛുരിതഭക്തിവിലോചനേന
സംതഃ സദൈവ ഹൃദയേഷു വിലോകയംതി ।
യം ശ്യാമസുംദരമചിംത്യഗുണസ്വരൂപം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 38 ॥

രാമാദിമൂര്തിഷു കലാനിയമേന തിഷ്ഠന്
നാനാവതാരമകരോദ്ഭുവനേഷു കിംതു ।
കൃഷ്ണഃ സ്വയം സമഭവത്പരമഃ പുമാന് യോ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 39 ॥

യസ്യ പ്രഭാ പ്രഭവതോ ജഗദംഡകോടി-
-കോടിഷ്വശേഷവസുധാദി വിഭൂതിഭിന്നമ് ।
തദ്ബ്രഹ്മ നിഷ്കലമനംതമശേഷഭൂതം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 40 ॥

മായാ ഹി യസ്യ ജഗദംഡശതാനി സൂതേ
ത്രൈഗുണ്യതദ്വിഷയവേദവിതായമാനാ ।
സത്ത്വാവലംബിപരസത്ത്വം വിശുദ്ധസത്ത്വം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 41 ॥

ആനംദചിന്മയരസാത്മതയാ മനഃസു
യഃ പ്രാണിനാം പ്രതിഫലന് സ്മരതാമുപേത്യ ।
ലീലായിതേന ഭുവനാനി ജയത്യജസ്രം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 42 ॥

ഗോലോകനാമ്നി നിജധാമ്നി തലേ ച തസ്യ
ദേവി മഹേശഹരിധാമസു തേഷു തേഷു ।
തേ തേ പ്രഭാവനിചയാ വിഹിതാശ്ച യേന
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 43 ॥

സൃഷ്ടിസ്ഥിതിപ്രലയസാധനശക്തിരേകാ
ഛായേവ യസ്യ ഭുവനാനി ബിഭര്തി ദുര്ഗാ ।
ഇച്ഛാനുരൂപമപി യസ്യ ച ചേഷ്ടതേ സാ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 44 ॥

ക്ഷീരം യഥാ ദധി വികാരവിശേഷയോഗാത്
സംജായതേ ന ഹി തതഃ പൃഥഗസ്തി ഹേതോഃ ।
യഃ ശംഭുതാമപി തഥാ സമുപൈതി കാര്യാ-
-ദ്ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 45 ॥

ദീപാര്ചിരേവ ഹി ദശാംതരമഭ്യുപേത്യ
ദീപായതേ വിവൃതഹേതുസമാനധര്മാ ।
യസ്താദൃഗേവ ഹി ച വിഷ്ണുതയാ വിഭാതി
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 46 ॥

യഃ കാരണാര്ണവജലേ ഭജതി സ്മ യോഗ-
-നിദ്രാമനംതജഗദംഡസരോമകൂപഃ ।
ആധാരശക്തിമവലംബ്യ പരാം സ്വമൂര്തിം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 47 ॥

യസ്യൈകനിശ്വസിതകാലമഥാവലംബ്യ
ജീവംതി ലോമബിലജാ ജഗദംഡനാഥാഃ ।
വിഷ്ണുര്മഹാന് സ ഇഹ യസ്യ കലാവിശേഷോ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 48 ॥

ഭാസ്വാന് യഥാശ്മശകലേഷു നിജേഷു തേജഃ
സ്വീയം കിയത്പ്രകടയത്യപി തദ്വദത്ര ।
ബ്രഹ്മാ യ ഏഷ ജഗദംഡവിധാനകര്താ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 49 ॥

യത്പാദപല്ലവയുഗം വിനിധായ കുംഭ-
-ദ്വംദ്വേ പ്രണാമസമയേ സ ഗണാധിരാജഃ ।
വിഘ്നാന് വിഹംതുമലമസ്യ ജഗത്ത്രയസ്യ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 50 ॥

അഗ്നിര്മഹീ ഗഗനമംബു മരുദ്ദിശശ്ച
കാലസ്തഥാത്മമനസീതി ജഗത്ത്രയാണി ।
യസ്മാദ്ഭവംതി വിഭവംതി വിശംതി യം ച
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 51 ॥

യച്ചക്ഷുരേഷ സവിതാ സകലഗ്രഹാണാം
രാജാ സമസ്തസുരമൂര്തിരശേഷതേജാഃ ।
യസ്യാജ്ഞയാ ഭ്രമതി സംഭൃതകാലചക്രോ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 52 ॥

ധര്മോഽഥ പാപനിചയഃ ശ്രുതയസ്തപാംസി
ബ്രഹ്മാദികീടപതഗാവധയശ്ച ജീവാഃ ।
യദ്ദതമാത്രവിഭവപ്രകടപ്രഭാവാ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 53 ॥

യസ്ത്വിംദ്രഗോപമഥവേംദ്രമഹോ സ്വകര്മ-
-ബംധാനുരൂപഫലഭാജനമാതനോതി ।
കര്മാണി നിര്ദഹതി കിംതു ച ഭക്തിഭാജാം
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 54 ॥

യം ക്രോധകാമസഹജപ്രണയാദിഭീതി-
-വാത്സല്യമോഹഗുരുഗൌരവസേവ്യഭാവൈഃ ।
സംചിംത്യ തസ്യ സദൃശീം തനുമാപുരേതേ
ഗോവിംദമാദിപുരുഷം തമഹം ഭജാമി ॥ 55 ॥

ശ്രിയഃ കാംതാഃ കാംതഃ പരമപുരുഷഃ കല്പതരവോ
ദ്രുമാ ഭൂമിശ്ചിംതാമണിഗണമയി തോയമമൃതമ് ।
കഥാ ഗാനം നാട്യം ഗമനമപി വംശീ പ്രിയസഖി
ചിദാനംദം ജ്യോതിഃ പരമപി തദാസ്വാദ്യമപി ച ।
സ യത്ര ക്ഷീരാബ്ധിഃ സ്രവതി സുരഭീഭ്യശ്ച സുമഹാന്
നിമേഷാര്ധാഖ്യോ വാ വ്രജതി ന ഹി യത്രാപി സമയഃ ।
ഭജേ ശ്വേതദ്വീപം തമഹമിഹ ഗോലോകമിതി യം
വിദംതസ്തേ സംതഃ ക്ഷിതിവിരലചാരാഃ കതിപയേ ॥ 56 ॥

അഥോവാച മഹാവിഷ്ണുര്ഭഗവംതം പ്രജാപതിമ് ।
ബ്രഹ്മന് മഹത്ത്വവിജ്ഞാനേ പ്രജാസര്ഗേ ച ചേന്മതിഃ ।
പംചശ്ലോകീമിമാം വിദ്യാം വത്സ ദത്താം നിബോധ മേ ॥ 57 ॥

പ്രബുദ്ധേ ജ്ഞാനഭക്തിഭ്യാമാത്മന്യാനംദചിന്മയീ ।
ഉദേത്യനുത്തമാ ഭക്തിര്ഭഗവത്പ്രേമലക്ഷണാ ॥ 58 ॥

പ്രമാണൈസ്തത് സദാചാരൈസ്തദഭ്യാസൈര്നിരംതരമ് ।
ബോധയനാത്മനാത്മാനം ഭക്തിമപ്യുത്തമാം ലഭേത് ॥ 59 ॥

യസ്യാഃ ശ്രേയസ്കരം നാസ്തി യയാ നിർവൃതിമാപ്നുയാത് ।
യാ സാധയതി മാമേവ ഭക്തിം താമേവ സാധയേത് ॥ 60 ॥

ധര്മാനന്യാന് പരിത്യജ്യ മാമേകം ഭജ വിശ്വസന് ।
യാദൃശീ യാദൃശീ ശ്രദ്ധാ സിദ്ധിര്ഭവതി താദൃശീ ।
കുർവന്നിരംതരം കര്മ ലോകോഽയമനുവര്തതേ ।
തേനൈവ കര്മണാ ധ്യായന്മാം പരാം ഭക്തിമിച്ഛതി ॥ 61 ॥

അഹം ഹി വിശ്വസ്യ ചരാചരസ്യ
ബീജം പ്രധാനം പ്രകൃതിഃ പുമാംശ്ച ।
മയാഹിതം തേജ ഇദം ബിഭര്ഷി
വിധേ വിധേഹി ത്വമഥോ ജഗംതി ॥ 62 ॥

ഇതി ശ്രീ ബ്രഹ്മ സംഹിതാ സംപൂര്ണമ് ।