ಉದ್ಧವಗೀತಾ – ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

ಅಥ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ।

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಉವಾಚ ।
ಪರಿಗ್ರಹಃ ಹಿ ದುಃಖಾಯ ಯತ್ ಯತ್ ಪ್ರಿಯತಮಂ ನೃಣಾಮ್ ।
ಅನಂತಂ ಸುಖಂ ಆಪ್ನೋತಿ ತತ್ ವಿದ್ವಾನ್ ಯಃ ತು ಅಕಿಂಚನಃ ॥ 1॥

ಸಾಮಿಷಂ ಕುರರಂ ಜಘ್ನುಃ ಬಲಿನಃ ಯೇ ನಿರಾಮಿಷಾಃ ।
ತತ್ ಆಮಿಷಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಸಃ ಸುಖಂ ಸಮವಿಂದತ ॥ 2॥

ನ ಮೇ ಮಾನಾವಮಾನೌ ಸ್ತಃ ನ ಚಿಂತಾ ಗೇಹಪುತ್ರಿಣಾಮ್ ।
ಆತ್ಮಕ್ರೀಡಃ ಆತ್ಮರತಿಃ ವಿಚರಾಮಿ ಇಹ ಬಾಲವತ್ ॥ 3॥

ದ್ವೌ ಏವ ಚಿಂತಯಾ ಮುಕ್ತೌ ಪರಮ ಆನಂದಃ ಆಪ್ಲುತೌ ।
ಯಃ ವಿಮುಗ್ಧಃ ಜಡಃ ಬಾಲಃ ಯಃ ಗುಣೇಭ್ಯಃ ಪರಂ ಗತಃ ॥ 4॥

ಕ್ವಚಿತ್ ಕುಮಾರೀ ತು ಆತ್ಮಾನಂ ವೃಣಾನಾನ್ ಗೃಹಂ ಆಗತಾನ್ ।
ಸ್ವಯಂ ತಾನ್ ಅರ್ಹಯಾಮಾಸ ಕ್ವಾಪಿ ಯಾತೇಷು ಬಂಧುಷು ॥ 5॥

ತೇಷಂ ಅಭ್ಯವಹಾರಾರ್ಥಂ ಶಾಲೀನ್ ರಹಸಿ ಪಾರ್ಥಿವ ।
ಅವಘ್ನಂತ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೋಷ್ಠಸ್ಥಾಃ ಚಕ್ರುಃ ಶಂಖಾಃ ಸ್ವನಂ ಮಹತ್ ॥

6॥

ಸಾ ತತ್ ಜುಗುಪ್ಸಿತಂ ಮತ್ವಾ ಮಹತೀ ವ್ರೀಡಿತಾ ತತಃ ।
ಬಭಂಜ ಏಕೈಕಶಃ ಶಂಖಾನ್ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಪಾಣ್ಯೋಃ ಅಶೇಷಯತ್ ॥

7॥

ಉಭಯೋಃ ಅಪಿ ಅಭೂತ್ ಘೋಷಃ ಹಿ ಅವಘ್ನಂತ್ಯಾಃ ಸ್ಮ ಶಂಖಯೋಃ ।
ತತ್ರ ಅಪಿ ಏಕಂ ನಿರಭಿದತ್ ಏಕಸ್ಮಾನ್ ನ ಅಭವತ್ ಧ್ವನಿಃ ॥ 8॥

ಅನ್ವಶಿಕ್ಷಂ ಇಮಂ ತಸ್ಯಾಃ ಉಪದೇಶಂ ಅರಿಂದಮ ।
ಲೋಕಾನ್ ಅನುಚರನ್ ಏತಾನ್ ಲೋಕತತ್ತ್ವವಿವಿತ್ಸಯಾ ॥ 9॥

ವಾಸೇ ಬಹೂನಾಂ ಕಲಹಃ ಭವೇತ್ ವಾರ್ತಾ ದ್ವಯೋಃ ಅಪಿ ।
ಏಕಃ ಏವ ಚರೇತ್ ತಸ್ಮಾತ್ ಕುಮಾರ್ಯಾಃ ಇವ ಕಂಕಣಃ ॥ 10॥

ಮನಃ ಏಕತ್ರ ಸಂಯುಜ್ಯಾತ್ ಜಿತಶ್ವಾಸಃ ಜಿತ ಆಸನಃ ।
ವೈರಾಗ್ಯಾಭ್ಯಾಸಯೋಗೇನ ಧ್ರಿಯಮಾಣಂ ಅತಂದ್ರಿತಃ ॥ 11॥

ಯಸ್ಮಿನ್ ಮನಃ ಲಬ್ಧಪದಂ ಯತ್ ಏತತ್
ಶನೈಃ ಶನೈಃ ಮುಂಚತಿ ಕರ್ಮರೇಣೂನ್ ।
ಸತ್ತ್ವೇನ ವೃದ್ಧೇನ ರಜಃ ತಮಃ ಚ
ವಿಧೂಯ ನಿರ್ವಾಣಂ ಉಪೈತಿ ಅನಿಂಧನಮ್ ॥ 12॥

ತತ್ ಏವಂ ಆತ್ಮನಿ ಅವರುದ್ಧಚಿತ್ತಃ
ನ ವೇದ ಕಿಂಚಿತ್ ಬಹಿಃ ಅಂತರಂ ವಾ ।
ಯಥಾ ಇಷುಕಾರಃ ನೃಪತಿಂ ವ್ರಜಂತಂ
ಇಷೌ ಗತಾತ್ಮಾ ನ ದದರ್ಶ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ॥ 13॥

ಏಕಚಾರ್ಯನಿಕೇತಃ ಸ್ಯಾತ್ ಅಪ್ರಮತ್ತಃ ಗುಹಾಶಯಃ ।
ಅಲಕ್ಷ್ಯಮಾಣಃ ಆಚಾರೈಃ ಮುನಿಃ ಏಕಃ ಅಲ್ಪಭಾಷಣಃ ॥ 14॥

ಗೃಹಾರಂಭಃ ಅತಿದುಃಖಾಯ ವಿಫಲಃ ಚ ಅಧ್ರುವಾತ್ಮನಃ ।
ಸರ್ಪಃ ಪರಕೃತಂ ವೇಶ್ಮ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸುಖಂ ಏಧತೇ ॥ 15॥

ಏಕೋ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವಃ ಪೂರ್ವಸೃಷ್ಟಂ ಸ್ವಮಾಯಯಾ ।
ಸಂಹೃತ್ಯ ಕಾಲಕಲಯಾ ಕಲ್ಪಾಂತ ಇದಮೀಶ್ವರಃ ॥ 16॥

ಏಕ ಏವಾದ್ವಿತೀಯೋಽಭೂದಾತ್ಮಾಧಾರೋಽಖಿಲಾಶ್ರಯಃ ।
ಕಾಲೇನಾತ್ಮಾನುಭಾವೇನ ಸಾಮ್ಯಂ ನೀತಾಸು ಶಕ್ತಿಷು ।
ಸತ್ತ್ವಾದಿಷ್ವಾದಿಪುಏರುಷಃ ಪ್ರಧಾನಪುರುಷೇಶ್ವರಃ ॥ 17॥

ಪರಾವರಾಣಾಂ ಪರಮ ಆಸ್ತೇ ಕೈವಲ್ಯಸಂಜ್ಞಿತಃ ।
ಕೇವಲಾನುಭವಾನಂದಸಂದೋಹೋ ನಿರುಪಾಧಿಕಃ ॥ 18॥

ಕೇವಲಾತ್ಮಾನುಭಾವೇನ ಸ್ವಮಾಯಾಂ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಿಕಾಮ್ ।
ಸಂಕ್ಷೋಭಯನ್ಸೃಜತ್ಯಾದೌ ತಯಾ ಸೂತ್ರಮರಿಂದಮ ॥ 19॥

ತಾಮಾಹುಸ್ತ್ರಿಗುಣವ್ಯಕ್ತಿಂ ಸೃಜಂತೀಂ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಮ್ ।
ಯಸ್ಮಿನ್ಪ್ರೋತಮಿದಂ ವಿಶ್ವಂ ಯೇನ ಸಂಸರತೇ ಪುಮಾನ್ ॥ 20॥

ಯಥಾ ಊರ್ಣನಾಭಿಃ ಹೃದಯಾತ್ ಊರ್ಣಾಂ ಸಂತತ್ಯ ವಕ್ತ್ರತಃ ।
ತಯಾ ವಿಹೃತ್ಯ ಭೂಯಸ್ತಾಂ ಗ್ರಸತಿ ಏವಂ ಮಹೇಶ್ವರಃ ॥ 21॥

ಯತ್ರ ಯತ್ರ ಮನಃ ದೇಹೀ ಧಾರಯೇತ್ ಸಕಲಂ ಧಿಯಾ ।
ಸ್ನೇಹಾತ್ ದ್ವೇಷಾತ್ ಭಯಾತ್ ವಾ ಅಪಿ ಯಾತಿ ತತ್ ತತ್ ಸರೂಪತಾಮ್ ॥ 22॥

ಕೀಟಃ ಪೇಶಸ್ಕೃತಂ ಧ್ಯಾಯನ್ ಕುಡ್ಯಾಂ ತೇನ ಪ್ರವೇಶಿತಃ ।
ಯಾತಿ ತತ್ ಸ್ಸತ್ಮತಾಂ ರಾಜನ್ ಪೂರ್ವರೂಪಂ ಅಸಂತ್ಯಜನ್ ॥ 23॥

ಏವಂ ಗುರುಭ್ಯಃ ಏತೇಭ್ಯಃ ಏಷ ಮೇ ಶಿಕ್ಷಿತಾ ಮತಿಃ ।
ಸ್ವಾತ್ಮಾ ಉಪಶಿಕ್ಷಿತಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ಶ್ರುಣು ಮೇ ವದತಃ ಪ್ರಭೋ ॥ 24॥

ದೇಹಃ ಗುರುಃ ಮಮ ವಿರಕ್ತಿವಿವೇಕಹೇತುಃ
ಬಿಭ್ರತ್ ಸ್ಮ ಸತ್ತ್ವನಿಧನಂ ಸತತ ಅರ್ತ್ಯುತ್ ಅರ್ಕಮ್ ।
ತತ್ತ್ವಾನಿ ಅನೇನ ವಿಮೃಶಾಮಿ ಯಥಾ ತಥಾ ಅಪಿ
ಪಾರಕ್ಯಂ ಇತಿ ಅವಸಿತಃ ವಿಚರಾಮಿ ಅಸಂಗಃ ॥ 25॥

ಜಾಯಾತ್ಮಜಾರ್ಥಪಶುಭೃತ್ಯಗೃಹಾಪ್ತವರ್ಗಾನ್
ಪುಷ್ಣಾತಿ ಯತ್ ಪ್ರಿಯಚಿಕೀರ್ಷಯಾ ವಿತನ್ವನ್ ॥

ಸ್ವಾಂತೇ ಸಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಅವರುದ್ಧಧನಃ ಸಃ ದೇಹಃ
ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಅಸ್ಯ ಬೀಜಂ ಅವಸೀದತಿ ವೃಕ್ಷಧರ್ಮಾ ॥ 26॥

ಜಿಹ್ವಾ ಏಕತಃ ಅಮುಂ ಅವಕರ್ಷತಿ ಕರ್ಹಿ ತರ್ಷಾ
ಶಿಶ್ನಃ ಅನ್ಯತಃ ತ್ವಕ್ ಉದರಂ ಶ್ರವಣಂ ಕುತಶ್ಚಿತ್ ।
ಗ್ರಾಣಃ ಅನ್ಯತಃ ಚಪಲದೃಕ್ ಕ್ವ ಚ ಕರ್ಮಶಕ್ತಿಃ
ಬಹ್ವ್ಯಃ ಸಪತ್ನ್ಯಃ ಇವ ಗೇಹಪತಿಂ ಲುನಂತಿ ॥ 27॥

ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುರಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಅಜಯಾ ಆತ್ಮಶಕ್ತ್ಯಾ
ವೃಕ್ಷಾನ್ ಸರೀಸೃಪಪಶೂನ್ಖಗದಂಶಮತ್ಸ್ಯಾನ್ ।
ತೈಃ ತೈಃ ಅತುಷ್ಟಹೃದಯಃ ಪುರುಷಂ ವಿಧಾಯ
ಬ್ರಹ್ಮಾವಲೋಕಧಿಷಣಂ ಮುದಮಾಪ ದೇವಃ ॥ 28॥

ಲಬ್ಧ್ವಾ ಸುದುರ್ಲಭಂ ಇದಂ ಬಹುಸಂಭವಾಂತೇ
ಮಾನುಷ್ಯಮರ್ಥದಮನಿತ್ಯಮಪೀಹ ಧೀರಃ ।
ತೂರ್ಣಂ ಯತೇತ ನ ಪತೇತ್ ಅನುಮೃತ್ಯುಃ ಯಾವತ್
ನಿಃಶ್ರೇಯಸಾಯ ವಿಷಯಃ ಖಲು ಸರ್ವತಃ ಸ್ಯಾತ್ ॥ 29॥

ಏವಂ ಸಂಜಾತವೈರಾಗ್ಯಃ ವಿಜ್ಞಾನಲೋಕ ಆತ್ಮನಿ ।
ವಿಚರಾಮಿ ಮಹೀಂ ಏತಾಂ ಮುಕ್ತಸಂಗಃ ಅನಹಂಕೃತಿಃ ॥ 30॥

ನ ಹಿ ಏಕಸ್ಮಾತ್ ಗುರೋಃ ಜ್ಞಾನಂ ಸುಸ್ಥಿರಂ ಸ್ಯಾತ್ ಸುಪುಷ್ಕಲಮ್ ।
ಬ್ರಹ್ಮ ಏತತ್ ಅದ್ವಿತೀಯಂ ವೈ ಗೀಯತೇ ಬಹುಧಾ ಋಷಿಭಿಃ ॥ 31॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ ।
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಯದುಂ ವಿಪ್ರಸ್ತಮಾಮಂತ್ರಯ ಗಭೀರಧೀಃ ।
ವಂದಿತೋ।ಆಭ್ಯರ್ಥಿತೋ ರಾಜ್ಞಾ ಯಯೌ ಪ್ರೀತೋ ಯಥಾಗತಮ್ ॥ 32॥

ಅವಧೂತವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ನಃ ಸ ಪೂರ್ವಜಃ ।
ಸರ್ವಸಂಗವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಸಮಚಿತ್ತೋ ಬಭೂವ ಹ ॥ 33॥

(ಇತಿ ಅವಧೂತಗೀತಮ್ ।)

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ
ಸಂಹಿತಾಯಾಮೇಕಾದಶಸ್ಕಂಧೇ ಭಗವದುದ್ಧವಸಂವಾದೇ
ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥