નારાયણીયં દશક 86 – સાલ્વવધં મહાભારતયુદ્ધમ્

સાલ્વો ભૈષ્મીવિવાહે યદુબલવિજિતશ્ચંદ્રચૂડાદ્વિમાનં
વિંદન્ સૌભં સ માયી ત્વયિ વસતિ કુરુંસ્ત્વત્પુરીમભ્યભાંક્ષીત્ ।
પ્રદ્યુમ્નસ્તં નિરુંધન્નિખિલયદુભટૈર્ન્યગ્રહીદુગ્રવીર્યં
તસ્યામાત્યં દ્યુમંતં વ્યજનિ ચ સમરઃ સપ્તવિંશત્યહાંતઃ ॥1॥

તાવત્ત્વં રામશાલી ત્વરિતમુપગતઃ ખંડિતપ્રાયસૈન્યં
સૌભેશં તં ન્યરુંધાઃ સ ચ કિલ ગદયા શાર્ઙ્ગમભ્રંશયત્તે ।
માયાતાતં વ્યહિંસીદપિ તવ પુરતસ્તત્ત્વયાપિ ક્ષણાર્ધં
નાજ્ઞાયીત્યાહુરેકે તદિદમવમતં વ્યાસ એવ ન્યષેધીત્ ॥2॥

ક્ષિપ્ત્વા સૌભં ગદાચૂર્ણિતમુદકનિધૌ મંક્ષુ સાલ્વેઽપિ ચક્રે-
ણોત્કૃત્તે દંતવક્ત્રઃ પ્રસભમભિપતન્નભ્યમુંચદ્ગદાં તે ।
કૌમોદક્યા હતોઽસાવપિ સુકૃતનિધિશ્ચૈદ્યવત્પ્રાપદૈક્યં
સર્વેષામેષ પૂર્વં ત્વયિ ધૃતમનસાં મોક્ષણાર્થોઽવતારઃ ॥3॥

ત્વય્યાયાતેઽથ જાતે કિલ કુરુસદસિ દ્યૂતકે સંયતાયાઃ
ક્રંદંત્યા યાજ્ઞસેન્યાઃ સકરુણમકૃથાશ્ચેલમાલામનંતામ્ ।
અન્નાંતપ્રાપ્તશર્વાંશજમુનિચકિતદ્રૌપદીચિંતિતોઽથ
પ્રાપ્તઃ શાકાન્નમશ્નન્ મુનિગણમકૃથાસ્તૃપ્તિમંતં વનાંતે ॥4॥

યુદ્ધોદ્યોગેઽથ મંત્રે મિલતિ સતિ વૃતઃ ફલ્ગુનેન ત્વમેકઃ
કૌરવ્યે દત્તસૈન્યઃ કરિપુરમગમો દૂત્યકૃત્ પાંડવાર્થમ્ ।
ભીષ્મદ્રોણાદિમાન્યે તવ ખલુ વચને ધિક્કૃતે કૌરવેણ
વ્યાવૃણ્વન્ વિશ્વરૂપં મુનિસદસિ પુરીં ક્ષોભયિત્વાગતોઽભૂઃ ॥5॥

જિષ્ણોસ્ત્વં કૃષ્ણ સૂતઃ ખલુ સમરમુખે બંધુઘાતે દયાલું
ખિન્નં તં વીક્ષ્ય વીરં કિમિદમયિ સખે નિત્ય એકોઽયમાત્મા ।
કો વધ્યઃ કોઽત્ર હંતા તદિહ વધભિયં પ્રોજ્ઝ્ય મય્યર્પિતાત્મા
ધર્મ્યં યુદ્ધં ચરેતિ પ્રકૃતિમનયથા દર્શયન્ વિશ્વરૂપમ્ ॥6॥

ભક્તોત્તંસેઽથ ભીષ્મે તવ ધરણિભરક્ષેપકૃત્યૈકસક્તે
નિત્યં નિત્યં વિભિંદત્યયુતસમધિકં પ્રાપ્તસાદે ચ પાર્થે ।
નિશ્શસ્ત્રત્વપ્રતિજ્ઞાં વિજહદરિવરં ધારયન્ ક્રોધશાલી-
વાધાવન્ પ્રાંજલિં તં નતશિરસમથો વીક્ષ્ય મોદાદપાગાઃ ॥7॥

યુદ્ધે દ્રોણસ્ય હસ્તિસ્થિરરણભગદત્તેરિતં વૈષ્ણવાસ્ત્રં
વક્ષસ્યાધત્ત ચક્રસ્થગિતરવિમહાઃ પ્રાર્દયત્સિંધુરાજમ્ ।
નાગાસ્ત્રે કર્ણમુક્તે ક્ષિતિમવનમયન્ કેવલં કૃત્તમૌલિં
તત્રે ત્રાપિ પાર્થં કિમિવ નહિ ભવાન્ પાંડવાનામકાર્ષીત્ ॥8॥

યુદ્ધાદૌ તીર્થગામી સ ખલુ હલધરો નૈમિશક્ષેત્રમૃચ્છ-
ન્નપ્રત્યુત્થાયિસૂતક્ષયકૃદથ સુતં તત્પદે કલ્પયિત્વા ।
યજ્ઞઘ્નં વલ્કલં પર્વણિ પરિદલયન્ સ્નાતતીર્થો રણાંતે
સંપ્રાપ્તો ભીમદુર્યોધનરણમશમં વીક્ષ્ય યાતઃ પુરીં તે ॥9॥

સંસુપ્તદ્રૌપદેયક્ષપણહતધિયં દ્રૌણિમેત્ય ત્વદુક્ત્યા
તન્મુક્તં બ્રાહ્મમસ્ત્રં સમહૃત વિજયો મૌલિરત્નં ચ જહ્રે ।
ઉચ્છિત્યૈ પાંડવાનાં પુનરપિ ચ વિશત્યુત્તરાગર્ભમસ્ત્રે
રક્ષન્નંગુષ્ઠમાત્રઃ કિલ જઠરમગાશ્ચક્રપાણિર્વિભો ત્વમ્ ॥10॥

ધર્મૌઘં ધર્મસૂનોરભિદધદખિલં છંદમૃત્યુસ્સ ભીષ્મ-
સ્ત્વાં પશ્યન્ ભક્તિભૂમ્નૈવ હિ સપદિ યયૌ નિષ્કલબ્રહ્મભૂયમ્ ।
સંયાજ્યાથાશ્વમેધૈસ્ત્રિભિરતિમહિતૈર્ધર્મજં પૂર્ણકામં
સંપ્રાપ્તો દ્વરકાં ત્વં પવનપુરપતે પાહિ માં સર્વરોગાત્ ॥11॥