નારાયણીયં દશક 80 – સ્યમંતકોપાખ્યાનમ્

સત્રાજિતસ્ત્વમથ લુબ્ધવદર્કલબ્ધં
દિવ્યં સ્યમંતકમણિં ભગવન્નયાચીઃ ।
તત્કારણં બહુવિધં મમ ભાતિ નૂનં
તસ્યાત્મજાં ત્વયિ રતાં છલતો વિવોઢુમ્ ॥1॥

અદત્તં તં તુભ્યં મણિવરમનેનાલ્પમનસા
પ્રસેનસ્તદ્ભ્રાતા ગલભુવિ વહન્ પ્રાપ મૃગયામ્ ।
અહન્નેનં સિંહો મણિમહસિ માંસભ્રમવશાત્
કપીંદ્રસ્તં હત્વા મણિમપિ ચ બાલાય દદિવાન્ ॥2॥

શશંસુઃ સત્રાજિદ્ગિરમનુ જનાસ્ત્વાં મણિહરં
જનાનાં પીયૂષં ભવતિ ગુણિનાં દોષકણિકા ।
તતઃ સર્વજ્ઞોઽપિ સ્વજનસહિતો માર્ગણપરઃ
પ્રસેનં તં દૃષ્ટ્વા હરિમપિ ગતોઽભૂઃ કપિગુહામ્ ॥3॥

ભવંતમવિતર્કયન્નતિવયાઃ સ્વયં જાંબવાન્
મુકુંદશરણં હિ માં ક ઇહ રોદ્ધુમિત્યાલપન્ ।
વિભો રઘુપતે હરે જય જયેત્યલં મુષ્ટિભિ-
શ્ચિરં તવ સમર્ચનં વ્યધિત ભક્તચૂડામણિઃ ॥4॥

બુધ્વાઽથ તેન દત્તાં નવરમણીં વરમણિં ચ પરિગૃહ્ણન્ ।
અનુગૃહ્ણન્નમુમાગાઃ સપદિ ચ સત્રાજિતે મણિં પ્રાદાઃ ॥5॥

તદનુ સ ખલુ બ્રીલાલોલો વિલોલવિલોચનાં
દુહિતરમહો ધીમાન્ ભામાં ગિરૈવ પરાર્પિતામ્ ।
અદિત મણિના તુભ્યં લભ્યં સમેત્ય ભવાનપિ
પ્રમુદિતમનાસ્તસ્યૈવાદાન્મણિં ગહનાશયઃ ॥6॥

વ્રીલાકુલાં રમયતિ ત્વયિ સત્યભામાં
કૌંતેયદાહકથયાથ કુરૂન્ પ્રયાતે ।
હી ગાંદિનેયકૃતવર્મગિરા નિપાત્ય
સત્રાજિતં શતધનુર્મણિમાજહાર ॥7॥

શોકાત્ કુરૂનુપગતામવલોક્ય કાંતાં
હત્વા દ્રુતં શતધનું સમહર્ષયસ્તામ્ ।
રત્ને સશંક ઇવ મૈથિલગેહમેત્ય
રામો ગદાં સમશિશિક્ષત ધાર્તરાષ્ટ્રમ્ ॥8॥

અક્રૂર એષ ભગવન્ ભવદિચ્છયૈવ
સત્રાજિતઃ કુચરિતસ્ય યુયોજ હિંસામ્ ।
અક્રૂરતો મણિમનાહૃતવાન્ પુનસ્ત્વં
તસ્યૈવ ભૂતિમુપધાતુમિતિ બ્રુવંતિ ॥9॥

ભક્તસ્ત્વયિ સ્થિરતરઃ સ હિ ગાંદિનેય-
સ્તસ્યૈવ કાપથમતિઃ કથમીશ જાતા ।
વિજ્ઞાનવાન્ પ્રશમવાનહમિત્યુદીર્ણં
ગર્વં ધ્રુવં શમયિતું ભવતા કૃતૈવ ॥10॥

યાતં ભયેન કૃતવર્મયુતં પુનસ્ત-
માહૂય તદ્વિનિહિતં ચ મણિં પ્રકાશ્ય ।
તત્રૈવ સુવ્રતધરે વિનિધાય તુષ્યન્
ભામાકુચાંતશયનઃ પવનેશ પાયાઃ ॥11॥