નારાયણીયં દશક 15 – કપિલોપદેશમ્

મતિરિહ ગુણસક્તા બંધકૃત્તેષ્વસક્તા
ત્વમૃતકૃદુપરુંધે ભક્તિયોગસ્તુ સક્તિમ્ ।
મહદનુગમલભ્યા ભક્તિરેવાત્ર સાધ્યા
કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥1॥

પ્રકૃતિમહદહંકારાશ્ચ માત્રાશ્ચ ભૂતા-
ન્યપિ હૃદપિ દશાક્ષી પૂરુષઃ પંચવિંશઃ ।
ઇતિ વિદિતવિભાગો મુચ્યતેઽસૌ પ્રકૃત્યા
કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥2॥

પ્રકૃતિગતગુણૌઘૈર્નાજ્યતે પૂરુષોઽયં
યદિ તુ સજતિ તસ્યાં તત્ ગુણાસ્તં ભજેરન્ ।
મદનુભજનતત્ત્વાલોચનૈઃ સાઽપ્યપેયાત્
કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥3॥

વિમલમતિરુપાત્તૈરાસનાદ્યૈર્મદંગં
ગરુડસમધિરૂઢં દિવ્યભૂષાયુધાંકમ્ ।
રુચિતુલિતતમાલં શીલયેતાનુવેલં
કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥4॥

મમ ગુણગણલીલાકર્ણનૈઃ કીર્તનાદ્યૈ-
ર્મયિ સુરસરિદોઘપ્રખ્યચિત્તાનુવૃત્તિઃ ।
ભવતિ પરમભક્તિઃ સા હિ મૃત્યોર્વિજેત્રી
કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥5॥

અહહ બહુલહિંસાસંચિતાર્થૈઃ કુટુંબં
પ્રતિદિનમનુપુષ્ણન્ સ્ત્રીજિતો બાલલાલી ।
વિશતિ હિ ગૃહસક્તો યાતનાં મય્યભક્તઃ
કપિલતનુરિતિત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥6॥

યુવતિજઠરખિન્નો જાતબોધોઽપ્યકાંડે
પ્રસવગલિતબોધઃ પીડયોલ્લંઘ્ય બાલ્યમ્ ।
પુનરપિ બત મુહ્યત્યેવ તારુણ્યકાલે
કપિલતનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥7॥

પિતૃસુરગણયાજી ધાર્મિકો યો ગૃહસ્થઃ
સ ચ નિપતતિ કાલે દક્ષિણાધ્વોપગામી ।
મયિ નિહિતમકામં કર્મ તૂદક્પથાર્થં
કપિલ્તનુરિતિ ત્વં દેવહૂત્યૈ ન્યગાદીઃ ॥8॥

ઇતિ સુવિદિતવેદ્યાં દેવ હે દેવહૂતિં
કૃતનુતિમનુગૃહ્ય ત્વં ગતો યોગિસંઘૈઃ ।
વિમલમતિરથાઽસૌ ભક્તિયોગેન મુક્તા
ત્વમપિ જનહિતાર્થં વર્તસે પ્રાગુદીચ્યામ્ ॥9॥

પરમ કિમુ બહૂક્ત્યા ત્વત્પદાંભોજભક્તિં
સકલભયવિનેત્રીં સર્વકામોપનેત્રીમ્ ।
વદસિ ખલુ દૃઢં ત્વં તદ્વિધૂયામયાન્ મે
ગુરુપવનપુરેશ ત્વય્યુપાધત્સ્વ ભક્તિમ્ ॥10॥