9 – ભૃગુવલ્લી – કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય આરણ્યક પાઠઃ – ભૃગુર્વૈ વારુણિઃ

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે નવમઃ પ્રપાઠકઃ – ભૃગુવલ્લી

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

ભૃગુ વલ્લી

સ॒હ ના॑ વવતુ । સ॒હ નૌ॑ ભુનક્તુ । સ॒હ વી॒ર્ય॑-ઙ્કરવાવહૈ । તે॒જ॒સ્વિના॒ વધી॑તમસ્તુ॒ મા વિ॑દ્વિષા॒વહૈ᳚ ॥
ઓં શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥

અનુવાકં 15
ભૃગુ॒ર્વૈ વા॑રુ॒ણિઃ । વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ ॥ તસ્મા॑ એ॒ત-ત્પ્રો॑વાચ । અન્ન॑-મ્પ્રા॒ણ-ઞ્ચક્ષુ॒-શ્શ્રોત્ર॒-મ્મનો॒ વાચ॒મિતિ॑ ॥
તગ્​મ્ હો॑વાચ । યતો॒ વા ઇ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે ।
યેન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । ય-ત્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ સં​વિઁ॑શન્તિ ।
ત-દ્વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ । ત-દ્બ્રહ્મેતિ॑ ॥
સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 35 ॥

અન્ન॒-મ્બ્રહ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । અ॒ન્નાદ્ધ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે । અન્ને॑ન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । અન્ન॒-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ । પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્​મ્ હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ ।
તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 36 ॥

પ્રા॒ણો બ્ર॒હ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । પ્રા॒ણાદ્ધ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે । પ્રા॒ણેન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ ।
પ્રા॒ણ-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ ।
પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્​મ્ હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ । તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 37 ॥

મનો॒ બ્રહ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । મન॑સો॒ હ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે । મન॑સા॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । મનઃ॒ પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ । પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્​મ્ હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ ।
તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 38 ॥

વિ॒જ્ઞાન॒-મ્બ્રહ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ ।
વિ॒જ્ઞાના॒-દ્ધ્યે॑વ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે ।
વિ॒જ્ઞાને॑ન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । વિ॒જ્ઞાન॒-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥
ત-દ્વિ॒જ્ઞાય॑ । પુન॑રે॒વ વરુ॑ણ॒-મ્પિત॑ર॒-મુપ॑સસાર । અધી॑હિ ભગવો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । તગ્​મ્ હો॑વાચ । તપ॑સા॒ બ્રહ્મ॒ વિજિ॑જ્ઞાસસ્વ । તપો॒ બ્રહ્મેતિ॑ । સ તપો॑-ઽતપ્યત । સ તપ॑-સ્ત॒પ્ત્વા ॥ 39 ॥

આ॒ન॒ન્દો બ્ર॒હ્મેતિ॒ વ્ય॑જાનાત્ । આ॒નન્દા॒-દ્ધ્યે॑વ-ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે ।
આ॒ન॒ન્દેન॒ જાતા॑નિ॒ જીવ॑ન્તિ । આ॒ન॒ન્દ-મ્પ્રય॑ન્ત્ય॒ભિ-સં​વિઁ॑શ॒ન્તીતિ॑ ॥ સૈષા ભા᳚ર્ગ॒વી વા॑રુ॒ણી વિ॒દ્યા । પ॒ર॒મે વ્યો॑મ॒-ન્પ્રતિ॑ષ્ઠિતા ॥ ય એ॒વં-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વાનન્ના॒દો ભ॑વતિ ।
મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કી॒ર્ત્યા ॥ 40 ॥

અન્ન॒-ન્ન નિ॑ન્દ્યાત્ । ત-દ્વ્ર॒તમ્ ॥ પ્રા॒ણો વા અન્ન᳚મ્ । શરી॑રમન્ના॒દમ્ । પ્રા॒ણે શરી॑ર॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ । શરી॑રે પ્રા॒ણઃ પ્રતિ॑ષ્ઠિતઃ ।
તદે॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ ॥
સ ય એ॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતં॒-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વા-નન્ના॒દો ભ॑વતિ ।
મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કી॒ર્ત્યા ॥ 41 ॥

અન્ન॒-ન્ન પરિ॑ચક્ષીત । ત-દ્વ્ર॒તમ્ । આપો॒ વા અન્ન᳚મ્ । જ્યોતિ॑રન્ના॒દમ્ । અ॒ફ્સુ જ્યોતિઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ । જ્યોતિ॒ષ્યાપઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતાઃ ।
તદે॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ ॥
સ ય એ॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતં॒-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વા-નન્ના॒દો ભ॑વતિ । મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કીર્ત્યા ॥ 42 ॥

અન્ન॑-મ્બ॒હુ કુ॑ર્વીત । ત-દ્વ્ર॒તમ્ ॥ પૃ॒થિ॒વી વા અન્ન᳚મ્ । આ॒કા॒શો᳚-ઽન્ના॒દઃ । પૃ॒થિ॒વ્યા-મા॑કા॒શઃ પ્રતિ॑ષ્ઠિતઃ । આ॒કા॒શે પૃ॑થિ॒વી પ્રતિ॑ષ્ઠિતા ।
તદે॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ ॥
સ ય એ॒ત-દન્ન॒-મન્ને॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિતં॒-વેઁદ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતિ । અન્ન॑વાનન્ના॒દો ભ॑વતિ । મ॒હા-ન્ભ॑વતિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ ।
મ॒હાન્ કી॒ર્ત્યા ॥ 43 ॥

ન કઞ્ચન વસતૌ પ્રત્યા॑ચક્ષી॒ત । ત-દ્વ્ર॒તમ્ ॥
તસ્માદ્યયા કયા ચ વિધયા બહ્વ॑ન્ન-મ્પ્રા॒પ્નુયાત્ ॥
અરાદ્ધ્યસ્મા અન્નમિ॑ત્યાચ॒ક્ષતે ॥ એતદ્વૈ મુખતો᳚-ઽન્નગ્​મ્ રા॒દ્ધમ્ ।
મુખતો-ઽસ્મા અ॑ન્નગ્​મ્ રા॒દ્ધ્યતે । એતદ્વૈ મદ્ધ્યતો᳚-ઽન્નગ્​મ્ રા॒દ્ધમ્ ।
મદ્ધ્યતો-ઽસ્મા અ॑ન્નગ્​મ્ રા॒દ્ધ્યતે ।
એદદ્વા અન્તતો᳚-ઽન્નગ્​મ્ રા॒દ્ધમ્ ।
અન્તતો-ઽસ્મા અ॑ન્નગ્​મ્ રા॒દ્ધ્યતે । ॥ 44-ઽ ॥

ય એ॑વં-વેઁ॒દ ॥ ક્ષેમ ઇ॑તિ વા॒ચિ । યોગક્ષેમ ઇતિ પ્રા॑ણાપા॒નયોઃ । કર્મે॑તિ હ॒સ્તયોઃ । ગતિ-રિ॑તિ પા॒દયોઃ । વિમુક્તિ-રિ॑તિ પા॒યૌ । ઇતિ માનુષી᳚-સ્સમા॒જ્ઞાઃ ॥ અથ દૈ॒વીઃ । તૃપ્તિ-રિ॑તિ વૃ॒ષ્ટૌ । બલ-મિ॑તિ વિ॒દ્યુતિ । ॥ 44.બ્ ॥

યશ ઇ॑તિ પ॒શુષુ । જ્યોતિરિતિ ન॑ક્ષત્રે॒ષુ ।
પ્રજાતિ-રમૃત-માનન્દ ઇ॑ત્યુપ॒સ્થે । સર્વ મિ॑ત્યાકા॒શે ॥
ત-ત્પ્રતિષ્ઠે-ત્યુ॑પાસી॒ત । પ્રતિષ્ઠા॑વા-ન્ભ॒વતિ । તન્મહ ઇત્યુ॑પાસી॒ત । મ॑હા-ન્ભ॒વતિ । તન્મન ઇત્યુ॑પાસી॒ત । માન॑વા-ન્ભ॒વતિ । ॥ 44.ચ્ ॥

તન્નમ ઇત્યુ॑પાસી॒ત । નમ્યન્તે᳚-ઽસ્મૈ કા॒માઃ । તદ્બ્રહ્મે-ત્યુ॑પાસી॒ત । બ્રહ્મ॑વા-ન્ભ॒વતિ । ત-દ્બ્રહ્મણઃ પરિમર ઇત્યુ॑પાસી॒ત । પર્યેણ-મ્મ્રિયન્તે દ્વિષન્ત॑-સ્સપ॒ત્નાઃ । પરિ યે᳚-ઽપ્રિયા᳚ ભ્રાતૃ॒વ્યાઃ ॥ સ યશ્ચા॑ય-મ્પુ॒રુષે । યશ્ચાસા॑-વાદિ॒ત્યે । સ એકઃ॑ । ॥ 44.દ્ ॥

સ ય॑ એવં॒-વિઁત્ । અસ્માલ્-લો॑કા-ત્પ્રે॒ત્ય ।
એતમન્નમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય ।
એત-મ્પ્રાણમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય ।
એત-મ્મનોમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય ।
એતં-વિઁજ્ઞાનમય-માત્માન-મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય ।
એત માનન્દમય માત્માન મુપ॑સઙ્ક્ર॒મ્ય ।
ઇમાન્ ઁલોકાન્ કામાન્ની કામ-રૂપ્ય॑નુસ॒ઞ્ચરન્ન્ ।
એત-થ્સામ ગા॑યન્ના॒સ્તે ॥ હા(3) વુ॒ હા(3) વુ॒ હા(3) વુ॑ । ॥ 44એ ॥

અ॒હ-મન્ન-મ॒હ-મન્ન-મ॒હમન્નમ્ ।
અ॒હમન્ના॒દો(2)-ઽહમન્ના॒દો(2) ઽહમન્ના॒દઃ ।
અ॒હગ્ગ્​ શ્લોક॒કૃ-દ॒હગ્ગ્​ શ્લોક॒કૃ-દ॒હગ્ગ્​ શ્લોક॒કૃત્ । અ॒હમસ્મિ પ્રથમજા ઋતા(3) સ્ય॒ ।
પૂર્વ-ન્દેવેભ્યો અમૃતસ્ય ના(3) ભા॒ ઇ॒ ।
યો મા દદાતિ સ ઇદેવ મા(3)વાઃ॒ ।
અ॒હ-મન્ન॒-મન્ન॑-મ॒દન્ત॒-મા(3) દ્મિ॒ ।
અ॒હં-વિઁશ્વ॒-મ્ભુવ॑ન॒-મભ્ય॑ભ॒વામ્ । સુવ॒ર્ન જ્યોતીઃ᳚ ॥ ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ ઇત્યુ॑પ॒નિષ॑ત્ ॥ 44.f ॥

સ॒હ ના॑ વવતુ । સ॒હ નૌ॑ ભુનક્તુ । સ॒હ વી॒ર્ય॑-ઙ્કરવાવહૈ । તે॒જ॒સ્વિના॒ વધી॑તમસ્તુ॒ મા વિ॑દ્વિષા॒વહૈ᳚ ॥ ઓં શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥

(ભૃગુ॒સ્ત્રયો॑દ॒શા – ન્ન॑મ્ – પ્રા॒ણો – મનો॑ – વિ॒જ્ઞાન॒-ન્દ્વાદ॑શ દ્વાદશા – ન॒ન્દો દશા – ન્ન॒-ન્ન નિ॑ન્દ્યા॒ – દન્ન॒-ન્ન પરિ॑ચક્ષી॒તા -ન્ન॑-મ્બ॒હુકુ॑ર્વિ॒ તૈકા॑દશૈકાદશ॒ – ન કઞ્ચ નૈક॑ષષ્ટિ॒ર્દશ॑ ) (અ. 15)
॥ ઇતિ ભૃગુવલ્લી સમાપ્તા ॥

(શ-ન્નઃ॒ – શીક્ષાગ્​મ્ – સ॒હ નૌ॒ – ય ॑007આ;છન્દ॑સા॒મ્ – ભૂઃ – સ યઃ – પૃ॑થિ॒ – વ્યોમિ – ત્યૃત-ઞ્ચા॒ – હમ્ – ઁવેદમનુચ્ય – શ-ન્નઃ॑ – સ॒હ ના॑વવતુ – બ્રહ્મ॒વિ-દ્- ભૃગુઃ॒ પઞ્ચ॑દશ)

(શ-ન્નો॒ – મહ॒ ઇત્યા॑દિ॒ત્યો – નો ઇ॑તરા॒ણ્ય – સ॑ન્ને॒વા – ન્ન॒-ન્ન નિ॑ન્દ્યા॒ચ્ચતુ॑શ્ચત્વારિગ્​મ્શત્ )

(શન્ન॒ – ઇત્યુ॑પ॒નિષ॑ત્ )

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય આરણ્યકે નવમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥