કૃષ્ણ સ્તુતિઃ (બ્રહ્મ કૃતા ભાગવત પુરાણ)

બ્રહ્મોવાચ ।
નૌમીડ્ય તેઽભ્રવપુષે તડિદંબરાય
ગુંજાવતંસપરિપિચ્છલસન્મુખાય ।
વન્યસ્રજે કવલવેત્રવિષાણવેણુ-
લક્ષ્મશ્રિયે મૃદુપદે પશુપાંગજાય ॥ 1 ॥
અસ્યાપિ દેવ વપુષો મદનુગ્રહસ્ય
સ્વેચ્છામયસ્ય ન તુ ભૂતમયસ્ય કોઽપિ ।
નેશેમહિ ત્વવસિતું મનસાંતરેણ
સાક્ષાત્તવૈવ કિમુતાત્મસુખાનુભૂતેઃ ॥ 2 ॥
જ્ઞાને પ્રયાસમુદપાસ્ય નમંત એવ
જીવંતિ સન્મુખરિતાં ભવદીયવાર્તામ્ ।
સ્થાને સ્થિતાઃ શ્રુતિગતાં તનુવાંમનોભિઃ
યે પ્રાયશોઽજિત જિતોઽપ્યસિ તૈસ્ત્રિલોક્યામ્ ॥ 3 ॥
શ્રેયઃસ્રુતિં ભક્તિમુદસ્ય તે વિભો ક્લિશ્યંતિ યે કેવલબોધલબ્ધયે ।
તેષામસૌ ક્લેશલ એવ શિષ્યતે નાન્યદ્યથા સ્થૂલતુષાવઘાતિનામ્ ॥ 4 ॥
પુરેહ ભૂમન્ બહવોઽપિ યોગિનસ્ત્વદર્પિતેહા નિજકર્મલબ્ધયા ।
વિબુધ્ય ભક્ત્યૈવ કથોપનીતયા પ્રપેદિરેઽંજોઽચ્યુત તે ગતિં પરામ્ ॥ 5 ॥
તથાપિ ભૂમન્ મહિમાઽગુણસ્ય તે વિબોદ્ધુમર્હત્યમલાંતરાત્મભિઃ ।
અવિક્રિયાત્સ્વાનુભવાદરૂપતો હ્યનન્યબોધ્યાત્મતયા ન ચાન્યથા ॥ 6 ॥
ગુણાત્મનસ્તેઽપિ ગુણાન્ વિમાતું હિતાવતીર્ણસ્ય ક ઈશિરેઽસ્ય ।
કાલેન યૈર્વા વિમિતાઃ સુકલ્પૈર્ભૂપાંસવઃ ખે મિહિકા દ્યુભાસઃ ॥ 7 ॥
તત્તેઽનુકંપાં સુસમીક્ષમાણો ભુંજાન એવાત્મકૃતં વિપાકમ્ ।
હૃદ્વાગ્વપુર્ભિર્વિદધન્નમસ્તે જીવેત યો મુક્તિપદે સ દાયભાક્ ॥ 8 ॥
પશ્યેશ મેઽનાર્યમનંત આદ્યે પરાત્મનિ ત્વય્યપિ માયિમાયિનિ ।
માયાં વિતત્યેક્ષિતુમાત્મવૈભવં હ્યહં કિયાનૈચ્છમિવાર્ચિરગ્નૌ ॥ 9 ॥
અતઃ ક્ષમસ્વાચ્યુત મે રજોભુવો હ્યજાનતસ્ત્વત્પૃથગીશમાનિનઃ ।
અજાવલેપાંધતમોઽંધચક્ષુષ એષોઽનુકંપ્યો મયિ નાથવાનિતિ ॥ 10 ॥
ક્વાહં તમોમહદહંખચરાગ્નિવાર્ભૂસંવેષ્ટિતાંડઘટસપ્તવિતસ્તકાયઃ ।
ક્વેદૃગ્વિધાવિગણિતાંડપરાણુચર્યાવાતાધ્વરોમવિવરસ્ય ચ તે મહિત્વમ્ ॥ 11 ॥
ઉત્ક્ષેપણં ગર્ભગતસ્ય પાદયોઃ કિં કલ્પતે માતુરધોઽક્ષજાગસે ।
કિમસ્તિ નાસ્તિવ્યપદેશભૂષિતં તવાસ્તિ કુક્ષેઃ કિયદપ્યનંતઃ ॥ 12 ॥
જગત્ત્રયાંતોદધિસંપ્લવોદે નારાયણસ્યોદરનાભિનાલાત્ ।
વિનિર્ગતોઽજસ્ત્વિતિ વાંન વૈ મૃષા કિં ત્વીશ્વરત્વાન્ન વિનિર્ગતોઽસ્મિ . ।
નારાયણસ્ત્વં ન હિ સર્વદેહિનામાત્માસ્યધીશાખિલલોકસાક્ષી ।
નારાયણોઽંગં નરભૂજલાયનાત્તચ્ચાપિ સત્યં ન તવૈવ માયા ॥ 14 ॥
તચ્ચેજ્જલસ્થં તવ સજ્જગદ્વપુઃ કિં મે ન દૃષ્ટં ભગવંસ્તદૈવ ।
કિં વા સુદૃષ્ટં હૃદિ મે તદૈવ કિં નો સપદ્યેવ પુનર્વ્યદર્શિ ॥ 15 ॥
અત્રૈવ માયાદમનાવતારે હ્યસ્ય પ્રપંચસ્ય બહિઃ સ્ફુટસ્ય ।
કૃત્સ્નસ્ય ચાંતર્જઠરે જનન્યા માયાત્વમેવ પ્રકટીકૃતં તે ॥ 16 ॥
યસ્ય કુક્ષાવિદં સર્વં સાત્મં ભાતિ યથા તથા ।
તત્ત્વય્યપીહ તત્સર્વં કિમિદં માયયા વિના ॥ 17 ॥
અદ્યૈવ ત્વદૃતેઽસ્ય કિં મમ ન તે માયાત્વમાદર્શિતં
એકોઽસિ પ્રથમં તતો વ્રજસુહૃદ્વત્સાઃ સમસ્તા અપિ ।
તાવંતોઽસિ ચતુર્ભુજાસ્તદખિલૈઃ સાકં મયોપાસિતા-
સ્તાવંત્યેવ જગંત્યભૂસ્તદમિતં બ્રહ્માદ્વયં શિષ્યતે ॥ 18 ॥
અજાનતાં ત્વત્પદવીમનાત્મન્યાત્માઽત્મના ભાસિ વિતત્ય માયામ્ ।
સૃષ્ટાવિવાહં જગતો વિધાન ઇવ ત્વમેષોઽંત ઇવ ત્રિનેત્રઃ ॥ 19 ॥
સુરેષ્વૃષિષ્વીશ તથૈવ નૃષ્વપિ તિર્યક્ષુ યાદઃસ્વપિ તેઽજનસ્ય ।
જન્માસતાં દુર્મદનિગ્રહાય પ્રભો વિધાતઃ સદનુગ્રહાય ચ ॥ 20 ॥
કો વેત્તિ ભૂમન્ ભગવન્ પરાત્મન્ યોગેશ્વરોતીર્ભવતસ્ત્રિલોક્યામ્ ।
ક્વ વા કથં વા કતિ વા કદેતિ વિસ્તારયન્ ક્રીડસિ યોગમાયામ્ ॥ 21 ॥
તસ્માદિદં જગદશેષમસત્સ્વરૂપં સ્વપ્નાભમસ્તધિષણં પુરુદુઃખદુઃખમ્ ।
ત્વય્યેવ નિત્યસુખબોધતનાવનંતે માયાત ઉદ્યદપિ યત્સદિવાવભાતિ ॥ 22 ॥
એકસ્ત્વમાત્મા પુરુષઃ પુરાણઃ સત્યઃ સ્વયંજ્યોતિરનંત આદ્યઃ ।
નિત્યોઽક્ષરોઽજસ્રસુખો નિરંજનઃ પૂર્ણોઽદ્વયો મુક્ત ઉપાધિતોઽમૃતઃ ॥ 23 ॥
એવંવિધં ત્વાં સકલાત્મનામપિ સ્વાત્માનમાત્માઽત્મતયા વિચક્ષતે ।
ગુર્વર્કલબ્ધોપનિષત્સુચક્ષુષા યે તે તરંતીવ ભવાનૃતાંબુધિમ્ ॥ 24 ॥
આત્માનમેવાત્મતયાઽવિજાનતાં તેનૈવ જાતં નિખિલં પ્રપંચિતમ્ ।
જ્ઞાનેન ભૂયોઽપિ ચ તત્પ્રલીયતે રજ્જ્વામહેર્ભોગભવાભવૌ યથા ॥ 25 ॥
અજ્ઞાનસંજ્ઞૌ ભવબંધમોક્ષૌ દ્વૌ નામ નાન્યૌ સ્ત ઋતજ્ઞભાવાત્ ।
અજસ્રચિત્યાઽત્મનિ કેવલે પરે વિચાર્યમાણે તરણાવિવાહની ॥ 26 ॥
ત્વામાત્માનં પરં મત્વા પરમાત્માનમેવ ચ ।
આત્મા પુનર્બહિર્મૃગ્ય અહોઽજ્ઞજનતાઽજ્ઞતા ॥ 27 ॥
અંતર્ભવેઽનંત ભવંતમેવ હ્યતત્ત્યજંતો મૃગયંતિ સંતઃ ।
અસંતમપ્યંત્યહિમંતરેણ સંતં ગુણં તં કિમુ યંતિ સંતઃ ॥ 28 ॥
અથાપિ તે દેવ પદાંબુજદ્વયપ્રસાદલેશાનુગૃહીત એવ હિ ।
જાનાતિ તત્ત્વં ભગવન્ મહિમ્નો ન ચાન્ય એકોઽપિ ચિરં વિચિન્વન્ ॥ 29 ॥
તદસ્તુ મે નાથ સ ભૂરિભાગો ભવેઽત્ર વાન્યત્ર તુ વા તિરશ્ચામ્ ।
યેનાહમેકોઽપિ ભવજ્જનાનાં ભૂત્વા નિષેવે તવ પાદપલ્લવમ્ ॥ 30 ॥
અહોઽતિધન્યા વ્રજગોરમણ્યઃ સ્તન્યામૃતં પીતમતીવ તે મુદા ।
યાસાં વિભો વત્સતરાત્મજાત્મના યત્તૃપ્તયેઽદ્યાપિ ન ચાલમધ્વરાઃ ॥ 31 ॥
અહો ભાગ્યમહો ભાગ્યં નંદગોપવ્રજૌકસામ્ ।
યન્મિત્રં પરમાનંદં પૂર્ણં બ્રહ્મ સનાતનમ્ ॥ 32 ॥
એષાં તુ ભાગ્યમહિમાઽચ્યુત તાવદાસ્તા-
મેકાદશૈવ હિ વયં બત ભૂરિભાગાઃ ।
એતદ્ધૃષીકચષકૈરસકૃત્પિબામઃ
શર્વાદયોઽંઘ્ર્યુદજમધ્વમૃતાસવં તે ॥ 33 ॥
તદ્ભૂરિભાગ્યમિહ જન્મ કિમપ્યટવ્યાં
યદ્ગોકુલેઽપિ કતમાંઘ્રિરજોઽભિષેકમ્ ।
યજ્જીવિતં તુ નિખિલં ભગવાન્ મુકુંદ-
સ્ત્વદ્યાપિ યત્પદરજઃ શ્રુતિમૃગ્યમેવ ॥ 34 ॥
એષાં ઘોષનિવાસિનામુત ભવાન્ કિં દેવ રાતેતિ નઃ
ચેતો વિશ્વફલાત્ફલં ત્વદપરં કુત્રાપ્યયન્ મુહ્યતિ ।
સદ્વેષાદિવ પૂતનાઽપિ સકુલા ત્વામેવ દેવાપિતા
યદ્ધામાર્થસુહૃત્પ્રિયાત્મતનયપ્રાણાશયાસ્ત્વત્કૃતે ॥ 35 ॥
તાવદ્રાગાદયઃ સ્તેનાસ્તાવત્કારાગૃહં ગૃહમ્ ।
તાવન્મોહોઽંઘ્રિનિગડો યાવત્કૃષ્ણ ન તે જનાઃ ॥ 36 ॥
પ્રપંચં નિષ્પ્રપંચોઽપિ વિડંબયસિ ભૂતલે ।
પ્રપન્નજનતાનંદસંદોહં પ્રથિતું પ્રભો ॥ 37 ॥
જાનંત એવ જાનંતુ કિં બહૂક્ત્યા ન મે પ્રભો ।
મનસો વપુષો વાચો વૈભવં તવ ગોચરઃ ॥ 38 ॥
અનુજાનીહિ માં કૃષ્ણ સર્વં ત્વં વેત્સિ સર્વદૃક્ ।
ત્વમેવ જગતાં નાથો જગદેતત્તવાર્પિતમ્ ॥ 39 ॥
શ્રીકૃષ્ણ વૃષ્ણિકુલપુષ્કરજોષદાયિન્
ક્ષ્માનિર્જરદ્વિજપશૂદધિવૃદ્ધિકારિન્ ।
ઉદ્ધર્મશાર્વરહર ક્ષિતિરાક્ષસધ્રુગ્
આકલ્પમાર્કમર્હન્ ભગવન્ નમસ્તે ॥ 40 ॥

ઇતિ શ્રીમદ્ભાગવતમહાપુરાણે દશમસ્કંધે પૂર્વાર્ધે
ચતુર્દશાધ્યાયાંતર્ગતં બ્રહ્મકૃતં શ્રીકૃષ્ણસ્તુતિઃ સમાપ્તા ।

ભાગવતપુરાણ . અધ્યાય 10/14/1-40 . ।