હંસ ગુહ્ય સ્તોત્રમ્ (ભાગવત પુરાણ)

(ભાગવતપુરાણાંતર્ગતમ્)

નમઃ પરાયાવિતથાનુભૂતયે
ગુણત્રયાભાસનિમિત્તબંધવે ।
અદૃષ્ટધામ્ને ગુણતત્ત્વબુદ્ધિભિઃ
નિવૃત્તમાનાય દધે સ્વયંભુવે ॥ 1 ॥

ન યસ્ય સખ્યં પુરુષોઽવૈતિ સખ્યુઃ
સખા વસન્સંવસતઃ પુરેઽસ્મિન્ ।
ગુણો યથા ગુણિનો વ્યક્તદૃષ્ટેઃ
તસ્મૈ મહેશાય નમસ્કરોમિ ॥ 2 ॥

દેહોઽસવોઽક્ષા મનવો ભૂતમાત્રા
નાત્માનમન્યં ચ વિદુઃ પરં યત્ ।
સર્વં પુમાન્ વેદ ગુણાંશ્ચ તજ્જ્ઞો
ન વેદ સર્વજ્ઞમનંતમીડે ॥ 3 ॥

યદોપરામો મનસો નામરૂપ-
રૂપસ્ય દૃષ્ટસ્મૃતિસપ્રમોષાત્ ।
ય ઈયતે કેવલયા સ્વસંસ્થયા
હંસાય તસ્મૈ શુચિસદ્મને નમઃ ॥ 4 ॥

મનીષિણોઽંતર્હદિ સન્નિવેશિતં
સ્વશક્તિભિર્નવભિશ્ચ ત્રિવૃદ્ભિઃ ।
વહ્નિં યથા દારુણિ પાંચદશ્યં
મનીષયા નિષ્કર્ષંતિ ગૂઢમ્ ॥ 5 ॥

સ વૈ મમાશેષવિશેષમાયા
નિષેધનિવાણસુખાનુભૂતિઃ ।
સ સર્વનામા સ ચ વિશ્વરૂપઃ
પ્રસીદતામનિરુક્તાત્મશક્તિઃ ॥ 6 ॥

યદ્યન્નિરુક્તં વચસા નિરૂપિતં
ધિયાઽક્ષભિર્વા મનસા વોત યસ્ય ।
મા ભૂત્સ્વરૂપં ગુણરૂપં હિ તત્તત્
સ વૈ ગુણાપાયવિસર્ગલક્ષણઃ ॥ 7 ॥

યસ્મિન્ યતો યેન ચ યસ્ય યસ્મૈ
યદ્યો યથા કુરૂતે કાર્યતે ચ ।
પરાવરેષાં પરમં પ્રાક્ પ્રસિદ્ધં
તદ્બ્રહ્મ તદ્ધેતુરનન્યદેકમ્ ॥ 8 ॥

યચ્છક્તયો વદતાં વાદિતાં વૈ
વિવાદસંવાદભુવો ભવંતિ ।
કુર્વંતિ ચૈષાં મુહુરાત્મમોહં
તસ્મૈ નમોઽનંતગુણાય ભૂમ્ને ॥ 9 ॥

અસ્તીતિ નાસ્તીતિ ચ વસ્તુનિષ્ઠયોઃ
એકસ્થયોર્ભિન્નવિરુદ્ધધર્મયોઃ ।
અવેક્ષિતં કિં ચ ન યોગસાંખ્યયોઃ
સમં પરં હ્યનુકૂલં બૃહત્તત્ ॥ 10 ॥

યોઽનુગહાર્થં ભજતાં પાદમૂલમનામરૂપો ભગવાનનંતઃ ।
નામાનિ રૂપાણિ ચ જન્મકર્મભિર્ભેજે સ મહ્યં પરમઃ પ્રસીદતુ ॥ 11 ॥

યઃ પ્રાકૃતૈર્જ્ઞાનપથૈર્જનાનાં
યથાશયં દેહગતો વિભાતિ ।
યથાનિલઃ પાર્થિવમાશ્રિતો ગુણં
સ ઈશ્વરો મે કુરુતાન્મનોરથમ્ ॥ 12 ॥

॥ ઇતિ હંસગુહ્યસ્તોત્રં સંપૂર્ણમ્ ॥